Δύο πρωτοσέλιδα από τον Κυπριακό Τύπο, και...
 |
| "αλήθεια", 21/07/17 |
 |
| "ΧΑΡΑΥΓΗ", 21/07/17 |
...Δύο θέματα, από "ΤΑ ΝΕΑ" και τον κλώνο της "Ε"
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 21/07/17 |
 |
| "Εφ.Συν", 21/07/17 |
Κυπριακό: τρεις ζημιωμένοι, ένας κερδισμένος
Του Αλέξη Ηρακλείδη
Η αποτυχία της ύστατης προσπάθειας επίλυσης του Κυπριακού που έλαβε χώρα στην πενταμερή Διάσκεψη του Κραν Μοντανά, με την ενεργή συμμετοχή και του γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πολύ φοβάμαι ότι ίσως ανοίγει, όσο ποτέ άλλοτε, την αυλαία για το Plan B, το «βελούδινο διαζύγιο».
Ισως όμως φέρει στο προσκήνιο και το χειρότερο δυνατό σενάριο για τη Λευκωσία και την Αθήνα, το ανταγωνιστικό διαζύγιο, δηλαδή χωρίς επιστροφή εδαφών, με τη «βόρεια Κύπρο» στην ουσία ή στην πράξη τουρκική επαρχία.
Γιατί απέτυχε η διάσκεψη παρά τις απεγνωσμένες προσπάθειες του πολύπειρου Γκουτέρες; Η πλέον προφανής ευθύνη για το ναυάγιο είναι της Αγκυρας, η οποία υπό τις οδηγίες του σημερινού «κακού Ερντογάν», διόλου δεν θυμίζει τον Ερντογάν της προηγούμενης δεκαετίας στο Κυπριακό, ο οποίος στήριζε την ομοσπονδιακή λύση και είχε θέσει εκτός παιχνιδιού τους απορριπτικούς Τουρκοκύπριους.
Γιατί άραγε η Αγκυρα δεν αντέδρασε στη θέση Αναστασιάδη - Κοτζιά (μηδέν εγγυήσεις - μηδέν τουρκικός στρατός) με μια εποικοδομητική και ευέλικτη στάση (στη βάση της παλιάς ρήσης Ερντογάν ότι για την επίλυση του Κυπριακού θα βρίσκεται ένα βήμα μπροστά); Γιατί η τουρκική πλευρά δεν πρότεινε αυτό που είχε υπαινιχθεί πριν από μερικούς μήνες (αποχώρηση του περισσότερου τουρκικού στρατού ή λύση Ζυρίχης - Λονδίνου, δηλαδή 1.000 Ελληνες και 500 Τούρκοι, και διαφορετικού τύπου εγγυήσεις);
Μήπως δεν επέδειξε εποικοδομητικό πνεύμα όχι επειδή οι προτάσεις της άλλης πλευρές ήταν «ανόητες», όπως είχε το θράσος να δηλώσει ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, αλλά επειδή θεώρησε ότι η στάση αυτή της Λευκωσίας και της Αθήνας εξυπηρετούσε καλύτερα τις επιδιώξεις της στην Κύπρο;
Ωστόσο υπάρχει, νομίζω, ευθύνη και από την πλευρά της Λευκωσίας και της Αθήνας στο Κραν Μοντανά. Ο Αντρος Κυπριανού, ο γ.γ. του ΑΚΕΛ, που έχει στηρίξει με συνέπεια τις συνομιλίες Αναστασιάδη - Ακιντζί, έκανε λόγο στο Κυπριακό Εθνικό Συμβούλιο που συνήλθε με συμμετοχή του Νίκου Κοτζιά (18 Ιουλίου) για ελλιπή προετοιμασία της ελληνοκυπριακής πλευράς, συγκεκριμένα ότι δεν πήγε «επαρκέστερα προετοιμασμένη με πρωτοβουλίες που να υποχρέωναν την Τουρκία να συνομιλήσει στα δικά μας δεδομένα», και κατέληξε ότι «Δεν βλέπω να επιρρίπτεται η ευθύνη στην Τουρκία» (βλ. κυπριακή εφημερίδα «Ο Πολίτης», 18-7-2017).
Από πλευράς μου θα προχωρούσα παραπέρα: ο πλέον σίγουρος τρόπος για να τορπιλίσεις, ακόμη και άθελά σου, μια διαδικασία διαπραγμάτευσης για την εξεύρεση λύσης είναι να θέτεις στόχους ανέφικτους και να μη δέχεσαι να κάνεις καμία συμβιβαστική αντιπρόταση που να προσπαθεί να καλύψει, έστω εν μέρει, τις προτεραιότητες και της άλλης πλευράς.
Η ειρωνεία είναι ότι οι τρεις από τις τέσσερις πλευρές φαίνονται ικανοποιημένες από τη στάση τους στο Κραν Μοντανά. Η μεν Αθήνα και η Λευκωσία ότι διατύπωσαν «παλικαρίσια» το πλέον επιθυμητό γι' αυτούς («το ευκταίον» για να θυμηθούμε τη γνωστή έκφραση του Μακάριου που σε λίγο συμπληρώνονται 40 χρόνια από τον θάνατό του) με το να μεταφέρουν το βάρος της μη υπέρβασης του αδιεξόδου στην τουρκική πλευρά (κάτι πολύ χρήσιμο και για εσωτερική κατανάλωση), η δε Αγκυρα με το να δείξει ότι η μαξιμαλιστική στάση Αθήνας - Λευκωσίας στοχεύει στο να κόψει τον ομφάλιο λώρο Τουρκοκυπρίων - Τουρκίας, θέτοντας σε κίνδυνο το μέλλον των Τουρκοκυπρίων.
Καταλήγοντας, κατ' αρχάς στην ουσία καμιά από τις εκκρεμότητες στην επίλυση του Κυπριακού δεν είναι αγεφύρωτη και κανένα από τα εμπόδια δεν αποτελεί λόγο για να θυσιαστεί η επίλυση όπως συνέβη στο Κραν Μοντανά.
Δεύτερον, οι ζημιωμένοι από την αποτυχία (που ας ελπίζουμε ότι θα είναι προσωρινή) είναι οι Ελληνοκύπριοι (διχοτόμηση ante portas), οι Τουρκοκύπριοι (άμεσος κίνδυνος να αποβεί τουρκική επαρχία όπως είπε και ο Ακιντζί), αλλά και η Αθήνα, που εγκλωβισμένη σε μια λογική «χειρότερου δυνατού σεναρίου» σε σχέση με τη στάση της Αγκυρας, μπορεί τελικά να συμβάλει στην πραγματοποίηση του σεναρίου αυτού.
Τρίτον κερδισμένη είναι για την ώρα μόνο η Τουρκία –ή για την ακρίβεια η σχολή των απορριπτικών στην Τουρκία– που είχε την ικανοποίηση να δει τη Λευκωσία και την Αθήνα να της προσφέρουν «τα Κατεχόμενα» σε ασημένιο δίσκο. Ας ελπίσουμε ότι τους προσεχείς μήνες η Λευκωσία και η Αθήνα θα αποδείξουν πως η Αγκυρα απατάται οικτρά.
*καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγγραφέας δύο βιβλίων για το Κυπριακό και την επίλυσή του (όπως αυτοπαρουσιάζεται, τρομάρα του...)
Η αποτυχία της ύστατης προσπάθειας επίλυσης του Κυπριακού που έλαβε χώρα στην πενταμερή Διάσκεψη του Κραν Μοντανά, με την ενεργή συμμετοχή και του γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πολύ φοβάμαι ότι ίσως ανοίγει, όσο ποτέ άλλοτε, την αυλαία για το Plan B, το «βελούδινο διαζύγιο».
Ισως όμως φέρει στο προσκήνιο και το χειρότερο δυνατό σενάριο για τη Λευκωσία και την Αθήνα, το ανταγωνιστικό διαζύγιο, δηλαδή χωρίς επιστροφή εδαφών, με τη «βόρεια Κύπρο» στην ουσία ή στην πράξη τουρκική επαρχία.
Γιατί απέτυχε η διάσκεψη παρά τις απεγνωσμένες προσπάθειες του πολύπειρου Γκουτέρες; Η πλέον προφανής ευθύνη για το ναυάγιο είναι της Αγκυρας, η οποία υπό τις οδηγίες του σημερινού «κακού Ερντογάν», διόλου δεν θυμίζει τον Ερντογάν της προηγούμενης δεκαετίας στο Κυπριακό, ο οποίος στήριζε την ομοσπονδιακή λύση και είχε θέσει εκτός παιχνιδιού τους απορριπτικούς Τουρκοκύπριους.
Γιατί άραγε η Αγκυρα δεν αντέδρασε στη θέση Αναστασιάδη - Κοτζιά (μηδέν εγγυήσεις - μηδέν τουρκικός στρατός) με μια εποικοδομητική και ευέλικτη στάση (στη βάση της παλιάς ρήσης Ερντογάν ότι για την επίλυση του Κυπριακού θα βρίσκεται ένα βήμα μπροστά); Γιατί η τουρκική πλευρά δεν πρότεινε αυτό που είχε υπαινιχθεί πριν από μερικούς μήνες (αποχώρηση του περισσότερου τουρκικού στρατού ή λύση Ζυρίχης - Λονδίνου, δηλαδή 1.000 Ελληνες και 500 Τούρκοι, και διαφορετικού τύπου εγγυήσεις);
Μήπως δεν επέδειξε εποικοδομητικό πνεύμα όχι επειδή οι προτάσεις της άλλης πλευρές ήταν «ανόητες», όπως είχε το θράσος να δηλώσει ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, αλλά επειδή θεώρησε ότι η στάση αυτή της Λευκωσίας και της Αθήνας εξυπηρετούσε καλύτερα τις επιδιώξεις της στην Κύπρο;
Ωστόσο υπάρχει, νομίζω, ευθύνη και από την πλευρά της Λευκωσίας και της Αθήνας στο Κραν Μοντανά. Ο Αντρος Κυπριανού, ο γ.γ. του ΑΚΕΛ, που έχει στηρίξει με συνέπεια τις συνομιλίες Αναστασιάδη - Ακιντζί, έκανε λόγο στο Κυπριακό Εθνικό Συμβούλιο που συνήλθε με συμμετοχή του Νίκου Κοτζιά (18 Ιουλίου) για ελλιπή προετοιμασία της ελληνοκυπριακής πλευράς, συγκεκριμένα ότι δεν πήγε «επαρκέστερα προετοιμασμένη με πρωτοβουλίες που να υποχρέωναν την Τουρκία να συνομιλήσει στα δικά μας δεδομένα», και κατέληξε ότι «Δεν βλέπω να επιρρίπτεται η ευθύνη στην Τουρκία» (βλ. κυπριακή εφημερίδα «Ο Πολίτης», 18-7-2017).
Από πλευράς μου θα προχωρούσα παραπέρα: ο πλέον σίγουρος τρόπος για να τορπιλίσεις, ακόμη και άθελά σου, μια διαδικασία διαπραγμάτευσης για την εξεύρεση λύσης είναι να θέτεις στόχους ανέφικτους και να μη δέχεσαι να κάνεις καμία συμβιβαστική αντιπρόταση που να προσπαθεί να καλύψει, έστω εν μέρει, τις προτεραιότητες και της άλλης πλευράς.
Η ειρωνεία είναι ότι οι τρεις από τις τέσσερις πλευρές φαίνονται ικανοποιημένες από τη στάση τους στο Κραν Μοντανά. Η μεν Αθήνα και η Λευκωσία ότι διατύπωσαν «παλικαρίσια» το πλέον επιθυμητό γι' αυτούς («το ευκταίον» για να θυμηθούμε τη γνωστή έκφραση του Μακάριου που σε λίγο συμπληρώνονται 40 χρόνια από τον θάνατό του) με το να μεταφέρουν το βάρος της μη υπέρβασης του αδιεξόδου στην τουρκική πλευρά (κάτι πολύ χρήσιμο και για εσωτερική κατανάλωση), η δε Αγκυρα με το να δείξει ότι η μαξιμαλιστική στάση Αθήνας - Λευκωσίας στοχεύει στο να κόψει τον ομφάλιο λώρο Τουρκοκυπρίων - Τουρκίας, θέτοντας σε κίνδυνο το μέλλον των Τουρκοκυπρίων.
Καταλήγοντας, κατ' αρχάς στην ουσία καμιά από τις εκκρεμότητες στην επίλυση του Κυπριακού δεν είναι αγεφύρωτη και κανένα από τα εμπόδια δεν αποτελεί λόγο για να θυσιαστεί η επίλυση όπως συνέβη στο Κραν Μοντανά.
Δεύτερον, οι ζημιωμένοι από την αποτυχία (που ας ελπίζουμε ότι θα είναι προσωρινή) είναι οι Ελληνοκύπριοι (διχοτόμηση ante portas), οι Τουρκοκύπριοι (άμεσος κίνδυνος να αποβεί τουρκική επαρχία όπως είπε και ο Ακιντζί), αλλά και η Αθήνα, που εγκλωβισμένη σε μια λογική «χειρότερου δυνατού σεναρίου» σε σχέση με τη στάση της Αγκυρας, μπορεί τελικά να συμβάλει στην πραγματοποίηση του σεναρίου αυτού.
Τρίτον κερδισμένη είναι για την ώρα μόνο η Τουρκία –ή για την ακρίβεια η σχολή των απορριπτικών στην Τουρκία– που είχε την ικανοποίηση να δει τη Λευκωσία και την Αθήνα να της προσφέρουν «τα Κατεχόμενα» σε ασημένιο δίσκο. Ας ελπίσουμε ότι τους προσεχείς μήνες η Λευκωσία και η Αθήνα θα αποδείξουν πως η Αγκυρα απατάται οικτρά.
*καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγγραφέας δύο βιβλίων για το Κυπριακό και την επίλυσή του (όπως αυτοπαρουσιάζεται, τρομάρα του...)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου