"...Το θεσμικό πλαίσιο του δημοκρατικού κράτους δεν μπορεί να διαχειρισθεί επαρκώς προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες και που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση, την αλματώδη τεχνολογική πρόοδο, αλλά και τις διάφορες απρόθετες συνέπειες της κινητικότητας κεφαλαίου καθώς και ανθρώπων. Μέσα σε αυτή την οπτική ο λαϊκισμός ως πολιτικό κίνημα είναι μια σφαλερή λύση στο πρόβλημα που προκαλείται από αυτό το κενό εμπιστοσύνης που έχει δημιουργηθεί. Η αποκατάσταση εμπιστοσύνης μπορεί να επιτευχθεί με μεταρρυθμίσεις. Αλλά αυτός που υφίσταται άμεσα τις αρνητικές επιπτώσεις αυτών των φαινομένων, εύκολα δέχεται την άμεση λύση που προτείνει κάθε μορφή λαϊκισμού: την αντικατάσταση των θεσμών από τον «λαό», δηλαδή από δυνάμεις και προσωπικότητες που τον επικαλούνται και ζητούν πριν απ' όλα την έξωση και τιμωρία των «εχθρών του λαού». Η κρίση - που συνίσταται σε αυτό το κενό εμπιστοσύνης - για να ξεπεραστεί πρέπει να γεννήσει κάτι καινούργιο...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",02-03/07/16

Ο λαός στην εξουσία:
Του Δημήτρη Δημητράκου


«Η κρίση συνίσταται στο ότι το παλιό πεθαίνει και το καινούργιο δεν μπορεί να γεννηθεί και σ' αυτό το μεσοδιάστημα κάνουν την εμφάνισή τους πολλά και διάφορα νοσηρά φαινόμενα»
Antonio Gramsci [1930]
«Τετράδια της φυλακής». Τετρ. 3


Ο λαϊκισμός είναι όρος πολυσήμαντος. Μπορεί για πολλούς να είναι συνώνυμο της δημαγωγίας ή της φτηνιάρικης επιχειρηματολογίας. Για άλλους, μπορεί να είναι και με ένα ορισμένο ύφος ή μια αναγνωρίσιμη τεχνοτροπία. Εμάς μας ενδιαφέρει ως πολιτικό φαινόμενο. Και οι προσπάθειες να δοθεί ένας ικανοποιητικός ορισμός σε αυτό είναι πολυάριθμες, ίσως διότι το φαινόμενο είναι πολύμορφο. 

Με την ισχυρά πολιτική έννοια, ο λαϊκισμός προϋποθέτει την αναγνώριση της αρχής σύμφωνα με την οποία ο λαός είναι όχι μόνο κυρίαρχος, αλλά ότι πρέπει να ασκεί εξουσία με τον αμεσότερο δυνατό τρόπο. Είτε χρησιμοποιείται αναλυτικά ο όρος είτε καταγγελτικά, η ιδέα της λαϊκής κυριαρχίας σε διάφορα επίπεδα είναι πάντα παρούσα. Κυρίως εκφράζει την ανάγκη υπέρβασης ή αγνόησης ή παράκαμψης των θεσμών στο όνομα του λαού. «Οχι θεσμοί, μόνο λαός» είχε πει επιγραμματικά ο Ανδρέας Παπανδρέου σε προεκλογική του ομιλία στην Κοζάνη το 1989. Δηλαδή, ο λαός είναι μοναδική πηγή νομιμότητας και μικρή έως μηδαμινή σημασία έχουν οι αρχές που είναι συνυφασμένες με τους θεσμούς ή οι κανόνες που προκύπτουν από αυτές. Το μόνο που έχει σημασία είναι ο λαός και η παράταξη που ασκεί - ή ζητά να ασκήσει - εξουσία στο όνομά του. 

 
Ο λαϊκισμός συνδέεται και με μια άλλη έννοια που είναι αποδεκτή από πολλούς δημοκράτες, και αυτή είναι μια ορισμένη ιδέα της λαϊκής κυριαρχίας η οποία θεοποιεί τον λαό: ο λαός είναι κυρίαρχος, ο λαός είναι παντοδύναμος και αλάνθαστος. Βέβαια, στη δημοκρατική θεωρία ο λαός είναι κυρίαρχος, υπό την έννοια ότι όλες οι εξουσίες πηγάζουν από αυτόν. Αυτό ισχύει στο μέτρο που εκείνοι οι οποίοι ασκούν πολιτική εξουσία εκλέγονται από τον λαό, δηλαδή το σύνολο του εκλογικού σώματος. Το εκλογικό σώμα θεωρείται ότι αποτελεί μια ολότητα με ενιαία πολιτική βούληση. 

Ο λαός όμως, όπως ο καθένας γνωρίζει, δεν είναι αδιαίρετος. Το σύνολο των ψηφοφόρων δεν αποτελεί μια συλλογική προσωπικότητα. Τη θεωρούμε ως ενιαία και συντεταγμένη έκφραση της κοινωνίας, για να δώσουμε νόημα στη δημοκρατία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι της αποδίδουμε οντολογικά χαρακτηριστικά. Δεν δεχόμαστε σήμερα τον μύθο σύμφωνα με τον οποίο υπάρχει μια μεταφυσική, σχεδόν θεϊκή οντότητα που είναι ο λαός, ο οποίος ασκεί εξουσία. Εννοούμε ότι η εκάστοτε κυβέρνηση είναι υπόλογη για τα έργα της στον λαό, εννοώντας ότι έχει υποχρέωση λογοδοσίας, ότι είναι ελέγξιμη και ότι ο δημοκρατικός έλεγχος γίνεται μέσα από συγκεκριμένα θεσμικά όργανα. Προϋποτίθεται, επομένως, ένα σύνολο θεσμών και όχι η άμεση επαφή μεταξύ λαού και κυβέρνησης. 

Επιπλέον, σε μια δημοκρατία δεν ασκεί εξουσία ο λαός, αλλά μια κυβέρνηση που λογοδοτεί στον λαό: δηλαδή, στο κοινωνικό σύνολο που εκφράζεται μέσα από το εκλογικό σώμα, υπό συγκεκριμένες θεσμικές προϋποθέσεις και με συγκεκριμένους κανόνες. Συνεπώς, αυτό που συμβατικά ονομάζουμε λαό αρκείται στο να ελέγχει την εξουσία. Και φυσικά, για να μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά η εξουσία, πρέπει να υπάρχουν θεσμοί. Και οι δημοκρατικοί θεσμοί παρέχουν ακριβώς το μέσον διά του οποίου θα ελεγχθεί η εξουσία. Οπότε τότε δεν ασκεί εξουσία ο λαός - όπως και αν ορισθεί αυτός - αδιαμεσολάβητα, με άμεση επαφή με την πολιτική εξουσία. Το αντίθετο μπορεί να συμβεί και έχει συμβεί συχνά: παρακάμπτονται ή ανατρέπονται οι θεσμοί από το «λαϊκό κίνημα» ή από τους «λαϊκούς εκπροσώπους». Αλλιώς, ακόμη και το Σύνταγμα και οι λοιποί δημοκρατικοί θεσμοί μπορούν να παραμερισθούν με το αιτιολογικό ότι το απαιτεί η σωτηρία του λαού: αυτό επικαλέστηκε ο πρωθυπουργός της δικτατορικής κυβέρνησης την επομένη του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, χρησιμοποιώντας τη γνωστή φράση: «Η σωτηρία του έθνους είναι ο υπέρτατος νόμος».

Υπάρχει όμως μια πρόσθετη δυσκολία στην έννοια της λαϊκής κυριαρχίας, αν με τον όρο αυτό εννοεί κανείς ότι ο λαός ασκεί εξουσία άμεσα - που είναι ακριβώς αυτό που ευαγγελίζεται ο λαϊκιστής κάθε λογής. Ποιο είναι το νόημα αυτού του αιτήματος. Ως «λαός» εδώ νοείται το σύνολο της κοινωνίας; Ή ένα μέρος της; Αν είναι το σύνολο, τότε η ιδέα ότι μπορεί να ασκήσει εξουσία επί του εαυτού του αποτελεί οξύμωρο σχήμα. Η ίδια η έννοια της εξουσίας προϋποθέτει την επιβολή της σε κάποιον άλλο. Η άσκηση εξουσίας είναι παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Ασκεί εξουσία ο Α επί του Β, ή ο Β επί του Α, ή δεν ασκεί κανένας τους εξουσία πάνω από τον άλλον. Αλλά δεν ασκούν οι Α και Β πάνω στο σύνολο Α, Β.
Μπορεί όμως να νοείται ο «λαός» ως μέρος του συνόλου. Ο λαϊκιστής ηγέτης ζητάει να ασκήσει εξουσία ως εκπρόσωπος του τμήματος εκείνου του λαού που είναι συγχρόνως το πολυπληθέστερο και το πιο φτωχό, το πιο αδύναμο ή «ριγμένο». Η ιδέα πίσω από αυτό είναι η αντικατάσταση της εξουσίας των ολίγων - των οικονομικά ισχυρών, των τεχνοκρατών, των ειδημόνων - με την εξουσία των πολλών.

Αυτό είναι το κύριο αίτημα του σύγχρονου λαϊκισμού που αναδύεται σε όλες τις χώρες του δυτικού κόσμου. Γίνεται συχνά αναφορά σε «λαϊκισμό της Δεξιάς» και σε «λαϊκισμό της Αριστεράς», οι συνιστώσες όμως είναι κοινές: εναντίωση στις ελίτ, απαίτηση άμεσης ικανοποίησης εκφρασμένων αιτημάτων από αγανακτισμένους πολίτες, συχνές διαδηλώσεις κ.ά. Πέρα από αυτά τα κοινά χαρακτηριστικά που είναι ορατά διά γυμνού οφθαλμού, υπάρχει μια βαθύτερη κοινότητα - και αυτή είναι η εναντίωση στο διαδικαστικό - θεσμικό στοιχείο της σύγχρονης δημοκρατίας. Στο βάθος, ο πολιτικός λόγος τόσο του Μπέπε Γκρίλο και του Ζαν-Λικ Μελανσόν όσο και της Μαρίν Λεπέν και του Νάιγκελ Φάρατζ, δεν είναι απλά ελεγκτικός για τους πολιτικούς τους αντιπάλους, αλλά ακραία καταγγελτικός. Ουσιαστικά ζητούν την απονομιμοποίηση του θεσμικού πλαισίου εντός του οποίου ενεργούν και η αναγόρευσή τους στην εξουσία να γίνει στο όνομα μιας ανώτερης πηγής νομιμότητας που είναι ο «λαός» με την ηθελημένα θολή και ασαφή έννοια του όρου. Υπόρρητα εννοούν ότι έχουν επαφή με αυτή την οντότητα, που εκφράζει σε αυτούς τη βούλησή της, και ότι πρέπει να ακυρώνεται η ισχύς των θεσμών.

Πού οφείλεται, όμως, αυτό το διαδεδομένο φαινόμενο του λαϊκισμού στις δυτικές δημοκρατίες; Πιστεύω ότι το κλειδί βρίσκεται στη φθορά που έχει υποστεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στους κρατικούς και διακρατικούς θεσμούς και στους λειτουργούς των θεσμών: πολιτικοί, τεχνοκράτες, ανώτερα στελέχη. Το θεσμικό πλαίσιο του δημοκρατικού κράτους δεν μπορεί να διαχειρισθεί επαρκώς προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες και που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση, την αλματώδη τεχνολογική πρόοδο, αλλά και τις διάφορες απρόθετες συνέπειες της κινητικότητας κεφαλαίου καθώς και ανθρώπων. Μέσα σε αυτή την οπτική ο λαϊκισμός ως πολιτικό κίνημα είναι μια σφαλερή λύση στο πρόβλημα που προκαλείται από αυτό το κενό εμπιστοσύνης που έχει δημιουργηθεί. Η αποκατάσταση εμπιστοσύνης μπορεί να επιτευχθεί με μεταρρυθμίσεις. Αλλά αυτός που υφίσταται άμεσα τις αρνητικές επιπτώσεις αυτών των φαινομένων, εύκολα δέχεται την άμεση λύση που προτείνει κάθε μορφή λαϊκισμού: την αντικατάσταση των θεσμών από τον «λαό», δηλαδή από δυνάμεις και προσωπικότητες που τον επικαλούνται και ζητούν πριν απ' όλα την έξωση και τιμωρία των «εχθρών του λαού». Η κρίση - που συνίσταται σε αυτό το κενό εμπιστοσύνης - για να ξεπεραστεί πρέπει να γεννήσει κάτι καινούργιο. Αλλά, όσο το παλιό πεθαίνει και δεν γεννιέται το καινούργιο, θα γεννά νοσηρά φαινόμενα, όπως έγραφε ο Γκράμσι από τη φυλακή. Ενα από αυτά και ο λαϊκισμός ως καταστροφέας θεσμών. 

-Ο Δημήτρης Δημητράκος είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

¨...Μπορεί το Οχι να γίνει Ναι (όπως έγινε και με το ελληνικό δημοψήφισμα); «Πιστεύω ότι η Βρετανία δεν θα γνωστοποιήσει ποτέ την πρόθεσή της να αποχωρήσει από την ΕΕ» δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ευρωπαίος διπλωμάτης αναφερόμενος στο περίφημο άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, το οποίο πρέπει να ενεργοποιήσει μια υπό αποχώρηση χώρα - εν προκειμένω η Βρετανία - αν φυσικά θέλει να φύγει από την ΕΕ. Θέλει όμως; Οταν ο Ντέιβιντ Κάμερον ανακοίνωσε την παραίτησή του, κατέστησε σαφές ότι θα αφήσει στον διάδοχό του το έργο της ενεργοποίησης του άρθρου 50. Αυτό γέννησε πολλές εικασίες και μια αχτίδα ελπίδας στους οπαδούς του Remain. Οι διεθνείς αγορές, τα χρηματιστήρια, η Σκωτία και όλο το πολιτικό κατεστημένο της Ευρώπης αντέδρασαν αρνητικά στο άκουσμα του Brexit..".

Το δισέλιδο θέμα, από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"


"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",02-03/07/16

Κι αν το Brexit τελικά δεν συνέβαινε;
Οι διεθνείς αγορές, τα χρηματιστήρια, η Σκωτία και όλο το πολιτικό κατεστημένο της Ευρώπης αντέδρασαν αρνητικά στο άκουσμα της απόφασης του βρετανικού λαού. Μπορεί το Οχι να γίνει Ναι (όπως έγινε και με το ελληνικό δημοψήφισμα); Και θα επέτρεπαν οι Βρυξέλλες στη Βρετανία να παραμείνει;

Λονδίνο, του Γιάννη Ανδριτσόπουλου

Φόβισε τις αγορές, θορύβησε το πολιτικό κατεστημένο, απογοήτευσε τους (μισούς) πολίτες, ενέπνευσε δακρύβρεχτα πρωτοσέλιδα, γέννησε τρομολαγνικά σενάρια και θεωρίες συνωμοσίας. Θα γίνει όμως;

Το «Will Brexit happen?» είναι τις τελευταίες ημέρες ένας από τους πιο δημοφιλείς όρους αναζήτησης στο βρετανικό Google.

Στο ερώτημα αυτό κάποιοι ήδη σπεύδουν να απαντήσουν αρνητικά καθησυχάζοντας όσους έχουν τρομοκρατηθεί από τις πιθανές επιπτώσεις του Brexit, αλλά και εξοργίζοντας εκείνους που το στήριξαν και βλέπουν τώρα μια προσπάθεια να ανατραπεί στην πράξη η ετυμηγορία του βρετανικού λαού.

Μπορεί το Οχι να γίνει Ναι (όπως έγινε και με το ελληνικό δημοψήφισμα); «Πιστεύω ότι η Βρετανία δεν θα γνωστοποιήσει ποτέ την πρόθεσή της να αποχωρήσει από την ΕΕ» δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ευρωπαίος διπλωμάτης αναφερόμενος στο περίφημο άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, το οποίο πρέπει να ενεργοποιήσει μια υπό αποχώρηση χώρα - εν προκειμένω η Βρετανία - αν φυσικά θέλει να φύγει από την ΕΕ.

Θέλει όμως; Οταν ο Ντέιβιντ Κάμερον ανακοίνωσε την παραίτησή του, κατέστησε σαφές ότι θα αφήσει στον διάδοχό του το έργο της ενεργοποίησης του άρθρου 50.

Αυτό γέννησε πολλές εικασίες και μια αχτίδα ελπίδας στους οπαδούς του Remain. Οι διεθνείς αγορές, τα χρηματιστήρια, η Σκωτία και όλο το πολιτικό κατεστημένο της Ευρώπης αντέδρασαν αρνητικά στο άκουσμα του Brexit. Αναμφίβολα, η έξοδος από την ΕΕ θα έχει, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, αρνητικές επιδράσεις. Ποιος πρωθυπουργός θα θελήσει να σκάσει στα χέρια του η βόμβα; «Οσο περισσότερο καθυστερεί η ενεργοποίηση του άρθρου 50 τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να μη γίνει ποτέ» έγραψε στο μπλογκ του ο Ντέιβιντ Αλεν Γκριν, δικηγόρος και αρθρογράφος στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς».

Θα επιτρέψουν όμως οι Βρυξέλλες στη Βρετανία να παραμείνει; Μήπως κατά βάθος είναι ακριβώς αυτό που επιδιώκουν ή, αντιθέτως, θα θελήσουν να την τιμωρήσουν για να αποτρέψουν άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμά της;

«Αυτό θα εξαρτηθεί από το κατά πόσον η ΕΕ νιώθει ότι είναι ευάλωτη απέναντι στο Brexit. Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο, σίγουρα θα προσπαθήσει να διευκολύνει όσο μπορεί τη Βρετανία να ανατρέψει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος» λέει στα «ΝΕΑ» ο Μιχάλης Κοσμίδης, διευθυντής του πρωινού προγράμματος στον βρετανικό ραδιοφωνικό σταθμό Share Radio.

Οσο οδυνηρό είναι για τη Βρετανία να χάσει την πρόσβασή της στην κοινή αγορά άλλο τόσο επώδυνο είναι για τις χώρες της ΕΕ να αποκλειστούν από τη βρετανική αγορά.

Επισήμως, οι Βρυξέλλες ζητούν από το Λονδίνο να μην κωλυσιεργήσει στις διαδικασίες για το Brexit. «Οταν είσαι έξω, είσαι έξω» είπε το βράδυ της Τρίτης ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στο BBC. Ωστόσο, όταν ο δημοσιογράφος τον ρώτησε τι συζήτησε με τον Κάμερον προτού του πει αντίο, ο πρόεδρος της Κομισιόν απάντησε: «Δεν του είπα αντίο. Θέλω να τον συναντήσω ξανά και ξανά».

Πόσο όμως μπορεί να σέρνεται το Brexit; «Νομίζω ότι θα υπάρξει μια περίοδος χάριτος, όχι όμως τέτοια που να θέσει σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή οικονομία και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Από την ώρα που η Βρετανία έδειξε τον δρόμο για την έξοδο, οι 27 ξέρουν πια πού βρίσκεται η πόρτα. Η ΕΕ θα κάνει ό,τι μπορεί για να μην τη διαβούν άλλοι» λέει ο Μιχάλης Κοσμίδης, ο οποίος ζει στο Λονδίνο τα τελευταία 25 χρόνια.


Ακόμη κι αν η Βρετανία περάσει τελικά την πόρτα της εξόδου, αυτό μπορεί να συμβεί πολύ αργότερα από όσο κάποιοι φαντάζονται. «Δεν βλέπω πώς οι συνομιλίες για την έξοδο μπορεί να ολοκληρωθούν μέσα σε δύο χρόνια, όπως προβλέπει η Συνθήκη της Λισαβόνας. Νομίζω ότι σύντομα θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις για την επιμήκυνση των διαπραγματεύσεων» εκτίμησε από το BBC ο λόρδος Μάικλ Τζέι, πρώην επικεφαλής της βρετανικής Διπλωματικής Υπηρεσίας.

«Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Βρετανία μπορεί να κατευθύνεται προς ένα δεύτερο δημοψήφισμα και όχι στην έξοδο» έγραψε ο Γκίντιαν Ράκμαν στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Αυτό βέβαια προϋποθέτει παραχωρήσεις εκ μέρους της ΕΕ. Γιατί να το κάνουν αυτό οι Βρυξέλλες; «Διότι, παρά την ενόχλησή τους, η Βρετανία είναι πολύτιμο μέλος της ΕΕ, συμβάλλει σημαντικά στον προϋπολογισμό και είναι υπολογίσιμη στρατιωτική και διπλωματική δύναμη».

Πέντε (πιθανοί ή μη) τρόποι για να αποφευχθεί η βρετανική έξοδος


Το σενάριο της μετατροπής του Οχι σε Ναι μοιάζει επιθυμητό και στην άλλη όχθη του Ατλαντικού. Οταν ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι ρωτήθηκε αν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος μπορεί να αλλάξει, η απάντησή του ήταν: «Νομίζω ότι υπάρχει μια σειρά από τρόπους για να γίνει αυτό». Ποιοι είναι αυτοί; Οι εξής πέντε (πιθανές ή μη) εκδοχές:


1. «Ακύρωση» του
δημοψηφίσματος
Στη Βρετανία η κυριαρχία ανήκει στη Βουλή, όχι στον λαό. Το βρετανικό Κοινοβούλιο δεν είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει την απόφαση του δημοψηφίσματος, το οποίο έχει χαρακτήρα συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό. Θεωρητικά, οι βουλευτές μπορούν να αγνοήσουν την ετυμηγορία του εκλογικού σώματος και να επιλέξουν να παραμείνει η χώρα στην ΕΕ.

Εναλλακτικά, ο επόμενος πρωθυπουργός θα μπορούσε να μην ενεργοποιήσει ποτέ το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας. Αυτό είναι κάτι που πιθανότατα θα στήριζε η Βουλή, καθώς τα περισσότερα μέλη της τάσσονται κατά του Brexit.
Ωστόσο, θεωρείται μάλλον απίθανο η Βουλή να αγνοήσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, κάτι που θα ισοδυναμούσε με «πραξικόπημα» κατά της βούλησης του λαού και ίσως προκαλούσε μεγάλη κοινωνική αναταραχή. Πιο πιθανό μοιάζει το σενάριο η Βουλή να θέτει διαρκώς όρους για τη διαπραγμάτευση με την ΕΕ και να καθυστερεί επί μακρόν την έξοδο. 

2. Σκωτσέζικο
βέτο
Το Κοινοβούλιο της Βρετανίας δεν μπορεί να νομοθετεί για ζητήματα που αφορούν τη Σκωτία χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της σκωτσέζικης Βουλής. Δεδομένου ότι οι Σκωτσέζοι τάχθηκαν υπέρ της παραμονής στην ΕΕ στο δημοψήφισμα, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αυτό δίνει στο Εδιμβούργο δικαίωμα βέτο επί της τελικής απόφασης για υλοποίηση - ή μη - του Brexit.

Ηδη η πρωθυπουργός της Σκωτίας Νίκολα Στέρτζον φαίνεται να έχει υιοθετήσει αυτή την άποψη. Με την ίδια λογική, κάποιοι λένε ότι και η Βόρεια Ιρλανδία (που επίσης ψήφισε Remain) θα μπορούσε να μπλοκάρει το Brexit. Ωστόσο, το σενάριο αυτό μάλλον δεν θα έχει μεγάλη τύχη. Σύμφωνα με τη βρετανική νομοθεσία, ακόμη κι αν οι Σκωτσέζοι ασκήσουν βέτο στο Brexit, το βρετανικό Κοινοβούλιο έχει τη δύναμη να το αγνοήσει.

3. Πρόωρες
εκλογές
Η Βρετανία βρίσκεται εν μέσω πολιτικής αναταραχής. Ο Ντέιβιντ Κάμερον θα αποχωρήσει στις 9 Σεπτεμβρίου, οπότε θα εκλεγεί νέος ηγέτης των Τόρις (και πρωθυπουργός). Ηδη οι δελφίνοι ερίζουν για τη διαδοχή του με βασικούς αντιπάλους τον υπουργό Δικαιοσύνης Μάικλ Γκόουβ (στήριξε το Brexit) και την υπουργό Εσωτερικών Τερέζα Μέι (στήριξε το Remain). Στο μεταξύ, το Εργατικό Κόμμα διέρχεται βαθιά κρίση μετά το πραξικόπημα της Κοινοβουλευτικής του Ομάδας κατά του αρχηγού του, Τζέρεμι Κόρμπιν.
Δεν αποκλείεται η χώρα να οδηγηθεί σε πρόωρες εκλογές. Θα μπορούσε ένα κόμμα με σαφή ατζέντα υπέρ της ΕΕ (π.χ. οι Εργατικοί υπό άλλη ηγεσία) ή ένας φιλευρωπαίος υποψήφιος των Συντηρητικών να κάνει προεκλογική εκστρατεία υπέρ της παραμονής στην ΕΕ (με στόχο το δημοψήφισμα να ανατραπεί με νέα λαϊκή εντολή); Και, αν ναι, θα κέρδιζε τις εκλογές;

4. Νέο
δημοψήφισμα
Το διαδικτυακό κάλεσμα για δεύτερο δημοψήφισμα ξεπέρασε τα τέσσερα εκατ. υπογραφές. Ακόμη όμως κι αν γινόταν ξανά δημοψήφισμα, τι πιθανότητες θα είχε το Remain; Σε κάθε περίπτωση, ο Κάμερον έχει αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο. Θα μπορούσε όμως να γίνει ένα άλλο δημοψήφισμα, το οποίο θα καλούσε τους πολίτες να εγκρίνουν μια πιθανή νέα συμφωνία με τις Βρυξέλλες (σε ζητήματα εμπορίου, εργασίας κ.λπ.); Ισως. Ωστόσο, πιθανολογείται ότι οποιαδήποτε συμφωνία συνάψει το Λονδίνο με την ΕΕ θα είναι δυσμενέστερη για τη Βρετανία από αυτή που είχε πετύχει ο Κάμερον τον περασμένο Φεβρουάριο. Πολύ απλά διότι αν η χώρα μπορέσει να εξασφαλίσει ειδικές παραχωρήσεις, αυτό θα έδινε και σε άλλα κράτη το κίνητρο να κάνουν δικά τους δημοψηφίσματα. Θα υπερψήφιζαν λοιπόν οι Βρετανοί κάτι χειρότερο από αυτό που ήδη έχουν καταψηφίσει;

5. Εξοδος μόνο
στα χαρτιά
Το άρθρο 50 δίνει σε μια χώρα περιθώριο δύο ετών για να διαπραγματευθεί τους όρους της εξόδου της από την ΕΕ. Η Βρετανία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτό το χρονικό διάστημα για να καταρτίσει ένα εναλλακτικό σχέδιο και να συνάψει μία σειρά από συμφωνίες, που θα διατηρούν σε μεγάλο βαθμό την έως τώρα σχέση της με την ΕΕ χωρίς να έχει επισήμως την ιδιότητα του μέλους.

Αυτό φαίνεται να είναι κάτι που επιδιώκει και το στρατόπεδο του Brexit, «δείχνοντας» το μοντέλο της Νορβηγίας.

Ωστόσο, οι ευρωπαίοι ηγέτες πιθανότατα να μη συναινούσαν σε μια τέτοια ειδική σχέση, καθώς θέλουν να στείλουν σαφές μήνυμα στα λοιπά κράτη-μέλη: αν εγκαταλείψετε την ΕΕ δεν θα ανταμειφθείτε με μια συμφωνία κομμένη και ραμμένη στα μέτρα σας. Θα υποστείτε τις συνέπειες της επιλογής σας.

«Αποχώρηση σημαίνει αποχώρηση»:
Του Μιχάλη Μητσού

Η «πισώπλατη μαχαιριά» που δέχθηκε προχθές ο Μπόρις Τζόνσον από τον στενό του συνεργάτη Μάικλ Γκόουβ και είχε ως αποτέλεσμα να αποχωρήσει ο πρώην δήμαρχος του Λονδίνου από την κούρσα για την πρωθυπουργία μειώνει τις πιθανότητες συμβιβασμού με την Ευρώπη. Το διαζύγιο με τις Βρυξέλλες είναι πλέον αναπόφευκτο, γράφει το Politico. Οι εναπομένοντες υποψήφιοι για την ηγεσία των Τόρις - η Τερέζα Μέι και ο Στίβεν Κραμπ, που υποστήριξαν το Remain, ο Γκόουβ, η Αντρέα Λίντσον και ο Λάιαμ Φοξ, που υποστήριξαν το Leave - έχουν δεσμευτεί ότι θα προχωρήσουν σε πλήρες Brexit, που θα περιλαμβάνει και ελέγχους στην ελεύθερη μετακίνηση. Κανείς τους δεν αμφισβητεί το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου, ούτε θεωρεί σοφό ένα δεύτερο δημοψήφισμα, όπως υποστήριζε κάποτε ο Τζόνσον. «Brexit σημαίνει Brexit», δηλώνει σε όλους τους τόνους η υπουργός Εσωτερικών Τερέζα Μέι, που θεωρείται και το φαβορί της μάχης. Αποχώρηση σημαίνει αποχώρηση.


Οι βασικοί διεκδικητές καθιστούν επίσης σαφές ότι δεν θα σπεύσουν να ζητήσουν ούτε την ενεργοποίηση του άρθρου 50. Τόσο ο Γκόουβ όσο και η Μέι είπαν ότι αυτό δεν θα γίνει φέτος. Ολα δείχνουν λοιπόν ότι η αβεβαιότητα θα παραταθεί καθώς οι «27» αρνούνται να διαπραγματευθούν με το Λονδίνο αν δεν ενεργοποιηθεί πρώτα το περιβόητο άρθρο της Συνθήκης.


Παραδόξως, ο μόνος άνθρωπος που θα μπορούσε να διαπραγματευθεί ένα «Βrexit light» θα ήταν ο Τζόνσον. Η μετριοπαθής στάση που κράτησε μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος φαίνεται όμως πως ανησύχησε τόσο τα γεράκια του Συντηρητικού Κόμματος όσο και τους βαρόνους του λαϊκού και ξενόφοβου Τύπου. Σε αυτούς αποδίδεται η απόφαση του Γκόουβ να προδώσει τον μέντορά του: την Τετάρτη το βράδυ ο υπουργός Δικαιοσύνης συνέτρωγε με τον Τζόνσον και την Πέμπτη το πρωί δήλωνε ότι ο πρώην δήμαρχος «δεν κάνει για τη δουλειά» και έθετε ο ίδιος υποψηφιότητα. Ο Τζόνσον άρχισε τα τηλεφωνήματα. Κι όταν διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι στους οποίους στηριζόταν τον απέφευγαν, πήρε την απόφαση να αποσυρθεί - επτά λεπτά πριν λήξει η προθεσμία.


Την ίδια ώρα, ο Τζέρεμι Κόρμπιν αρνείται να παραιτηθεί, παρότι αποδοκιμάστηκε από το 81% των βουλευτών του κόμματός του. Αλλά και οι αντίπαλοί του δυσκολεύονται να συμφωνήσουν σε έναν κοινό υποψήφιο. Η βουλευτής Αντζελα Ιγκλ, που επρόκειτο να ανακοινώσει την υποψηφιότητά της την Πέμπτη, δεν το έκανε. Και άλλοι βουλευτές ζητούν ψυχραιμία και πίστωση χρόνου, προκειμένου να πείσουν τον αρχηγό να παραιτηθεί.

Η ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΓΕΩΜΕΤΡΙΩΝ, ΟΠΩΣ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΧΘΕΙ ΜΕΤΑ ΤΟ Brexit, H ANAΓΚΑΙΑ ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΛΕΥΡΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΠΟΧΩΡΗΣΑΝ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ΑΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΜΕ ΚΑΤΑ ΓΡΑΜΜΑ ΤΗΝ ΕΤΥΜΗΓΟΡΙΑ ΤΗΣ 23ης ΙΟΥΝΙΟΥ....

Δύο συμπληρωματικά-αποκλίνοντα κείμενα, μετά το Brexit


"TA NEA/ΣABBATOKYΡΙΑΚΟ",02-03/07/16



Η μεταμόρφωση της Ενωμένης Ευρώπης:Η ΕΕ δεν θα διαλυθεί όπως θέλουν ή φαντασιώνονται ορισμένοι, αλλά και δεν θα προχωρήσει από εδώ και πέρα ως ενιαία συλλογική οντότητα. Θα προχωρήσει με νέα ευέλικτα ενοποιητικά σχήματα περιορισμένης συμμετοχής ορισμένων κρατών-μελών «που θέλουν και μπορούν» να σηκώσουν τις συνέπειες της βαθύτερης ενοποίησης


Του Π.Κ.Ιωακειμίδη


Ανεξάρτητα από το αν θα πραγματοποιηθεί τελικά η έξοδος της Βρετανίας (Brexit) από την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) - και υπάρχουν ενδείξεις ότι ενδεχομένως να μην πραγματοποιηθεί τυπικά/θεσμικά/νομικά με την ενεργοποίηση του σχετικού άρθρου της Συνθήκης (άρθρο 50 Συνθήκης της Λισαβόνας) - η έκβαση του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου υπέρ της εξόδου (έστω με την ισχνή πλειοψηφία του 51,9%) δημιουργεί μια εντελώς νέα πραγματικότητα για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η Ενωση δεν θα είναι πλέον ίδια. Δεν θα διαλυθεί όπως θέλουν ή φαντασιώνονται ορισμένοι εντός και εκτός ΕΕ, αλλά και δεν θα προχωρήσει από εδώ και πέρα ως ενιαία συλλογική οντότητα των είκοσι επτά (ή είκοσι οκτώ κρατών) μελών. Θα προχωρήσει με νέα ευέλικτα ενοποιητικά σχήματα περιορισμένης συμμετοχής ορισμένων κρατών-μελών «που θέλουν και μπορούν» («συνασπισμός επιθυμούντων») να σηκώσουν τις συνέπειες της βαθύτερης ενοποίησης. Οι υπουργοί Εξωτερικών Γαλλίας Ζαν-Μαρκ Ερό και Γερμανίας Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ στην κοινή τους εννεασέλιδη πρόταση που παρουσίασαν προχθές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με τον τίτλο «Μια ισχυρή Ευρώπη σε έναν κόσμο με αβεβαιότητες» τονίζουν ακριβώς αυτό, δηλαδή ότι ενώ η Ευρωπαϊκή Ενωση «είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ, θα πρέπει να προχωρήσουμε με νέους ενοποιητικούς τρόπους και σχήματα που θα ανταποκρίνονται στα διαφορετικά επίπεδα φιλοδοξιών για την ενοποίηση που έχουν τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη».


Από ιστορική άποψη, η ιδέα ότι κάποιες χώρες-μέλη προχωρούν με μεγαλύτερη ταχύτητα και κάποιες παραμένουν πίσω ή εντελώς εκτός διαδικασίας εθεωρείτο ανάθεμα, ενάντια στην ενοποιητική ορθοδοξία, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Τότε μόνο χρονικά περιορισμένες αποκλίσεις (derogations) ήταν νοητές και αποδεκτές. Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν από τη διαπραγμάτευση της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Συνθήκη Μάαστριχτ 1991 - 1992) και επιταχύνθηκαν με τις διαδοχικές διευρύνσεις της Ενωσης με νέα κράτη-μέλη (σκανδιναβικές χώρες, χώρες Ανατολικής Ευρώπης, Μεσογείου, κ.λπ.). Στο πλαίσιο της Συνθήκης του Μάαστριχτ δύο χώρες, Βρετανία και Δανία, πέτυχαν να εξαιρεθούν πλήρως (opting out) από τη συμμετοχή τους στην οικονομική και νομισματική ένωση (ΟΝΕ). Με τον τρόπο αυτό έσπασε πρώτη φορά η ενότητα της ενοποιητικής λογικής. Οταν τον Ιούνιο του 1992 η Δανία καταψήφισε σε δημοψήφισμα τη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, επιδίωξε και έλαβε και την πρόσθετη εξαίρεση από δραστηριότητες της αμυντικής ολοκλήρωσης προκειμένου να ξαναψηφίσει υπέρ της Συνθήκης, όπως και έγινε.


Η διατύπωση
των προτάσεων
Παράλληλα άρχισε και η διατύπωση ιδεών, προτάσεων και σχημάτων για το πώς θα μπορούσε η Ενωση να προχωρήσει σε βαθύτερες μορφές ενοποίησης χωρίς τη σύμπραξη όλων. Η πλέον γνωστή πρόταση προήλθε από τους Σόιμπλε και Λαμέρς που στο γνωστό τους paper το 1994 διατύπωσαν με συγκεκριμένο τρόπο την ιδέα για την «Ευρώπη των δύο ταχυτήτων» (two speed Europe), δηλαδή την ιδέα ότι κάποιες χώρες-μέλη μπορούν να προχωρήσουν ταχύτερα στην ενοποίηση και κάποιες άλλες να ακολουθήσουν αργότερα. Αλλά, πάντως, θα ακολουθήσουν. Καμιά δεν θα μείνει εκτός. Με αφετηρία την πρόταση αυτή άρχισαν να διατυπώνονται ιδέες για μορφές «διαφοροποιημένης ολοκλήρωσης» (differentiated integration) όπως των «ομόκεντρων κύκλων», της «μεταβλητής γεωμετρίας» (variable geometry - γαλλική ιδέα του Φρανσουά Μιτεράν), της «ευέλικτης ολοκλήρωσης» (flexible integration), των «δύο στρωμάτων» (two tier) κ.λπ. Η Συνθήκη του Αμστερνταμ (1997) υπήρξε η πρώτη που θεσμοποίησε τη δυνατότητα για κάποιες χώρες να προχωρήσουν ταχύτερα σε ενοποιητικά σχήματα μέσα από τη λεγόμενη «ενισχυμένη συνεργασία» (reinforced cooperation). Οι επόμενες συνθήκες, Νίκαιας (2000) και Λισαβόνας (2007 - 2009), διηύρυναν το πεδίο της συνεργασίας αυτής παρότι δεν έγινε εκτεταμένη χρήση της μέχρι σήμερα τουλάχιστον.


Ωστόσο η ίδια η ενωσιακή πραγματικότητα μετά τη διεύρυνση σε είκοσι οκτώ (28) κράτη-μέλη επέβαλε κατά κάποιο τρόπο την ΕΕ των «πολλαπλών ενοποιητικών στρωμάτων». Ετσι σήμερα έχουμε μια ομάδα δεκαεννέα κρατών-μελών που συμμετέχουν στην ευρωζώνη (ΟΝΕ), μια άλλη ομάδα είκοσι έξι, μεταξύ των οποίων και μη μέλη της Ενωσης (π.χ. Νορβηγία) που συμμετέχουν στη ζώνη Σένγκεν για την ελεύθερη διακίνηση προσώπων (η Βρετανία δεν συμμετέχει και στις δύο διαδικασίες), κάποιες άλλες συμμετέχουν σε διαδικασίες αμυντικής ολοκλήρωσης, κάποιες άλλες όχι κ.λπ. Πάντως σε όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρχει αποκλεισμός χώρας-μέλους από θεσμικά όργανα της ΕΕ (με την εξαίρεση του Eurogroup που όμως είναι άτυπη συνάντηση υπουργών της ευρωζώνης).


Τα τέσσερα
σχήματα
Από εδώ και πέρα, όμως, μετά το βρετανικό δημοψήφισμα και τις ενδεχόμενες απομιμήσεις του από άλλες χώρες-μέλη όπου ευρωσκεπτικιστικές, εθνολαϊκιστικές δυνάμεις πιέζουν για παρεμφερή δημοψηφίσματα (Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Ουγγαρία, Δανία κ.λπ.) τα πράγματα θα πάρουν άλλη τροπή. Οι διαφοροποιημένες ευέλικτες μορφές ενοποίησης θα πολλαπλασιαστούν (και πιθανότατα θα θεσμοποιηθούν σε ευρύτερη βάση με αλλαγές στη Συνθήκη), παρότι ο πρωταρχικός στόχος της επίτευξης υψηλότερης ενότητας ανάμεσα στις χώρες-μέλη θα διατηρηθεί. Είναι ενδιαφέρον ότι για την ενότητα αυτή ενδιαφέρεται κυρίως η Γερμανία πρωτίστως για γεωπολιτικούς λόγους. Ορισμένες δεξαμενές σκέψης επιχειρούν επίσης να επεξεργαστούν σχήματα (Νέο Ευρωπαϊκό Συμβόλαιο, Νέο Σύμφωνο κ.λπ.) που θα επιτρέψουν σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό κρατών, αν όχι στο σύνολο, να συμμετάσχει.
Ποια είναι λοιπόν τα νέα ενοποιητικά σχήματα που εξετάζονται για το μέλλον;


1. Η Ευρώπη των ιδρυτικών κρατών-μελών
Η ιδέα οι έξι ιδρυτικές χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο) να αποτελέσουν τον νέο κεντρικό πυρήνα της μελλοντικής Ενωσης εμφανίζεται ιδιαίτερα ελκυστική. Ηδη τους τελευταίους μήνες οι χώρες αυτές έχουν πραγματοποιήσει χωριστές συναντήσεις στη Ρώμη και στο Βερολίνο και έχουν εξετάσει προτάσεις για βαθύτερη ενοποίηση. Το εγχείρημα όμως δεν είναι και τόσο εύκολο. Πρώτον, γιατί όλες αυτές οι χώρες (με εξαίρεση ίσως το Λουξεμβούργο και εν μέρει τη Γερμανία) έχουν ισχυρές ευρωσκεπτικιστικές, λαϊκιστικές δυνάμεις που όχι μόνο δεν στοχεύουν σε βαθύτερη ενοποίηση αλλά ακριβώς το αντίθετο, έξοδο από την ευρωζώνη ή και από την ίδια την ΕΕ. Τον επόμενο χρόνο κατά τον οποίο θα διενεργηθούν εκλογές ή δημοψηφίσματα σε σειρά χωρών (Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία κ.ά.), όλα τα ενδεχόμενα είναι πιθανά. Επιπλέον, όσο ελκυστική κι αν εμφανίζεται η ιδέα της Ευρώπης των έξι ιδρυτικών χωρών, άλλο τόσο επικίνδυνη είναι για τη συνοχή της Ευρώπης. Οι (πρώην) ανατολικογερμανικές χώρες που εκπέμπουν στο ευρωσκεπτικιστικό μήκος κύματος (Πολωνία, Ουγγαρία κ.ά.) είναι έτοιμες να επαναστατήσουν.


2. Η ευρωζώνη ως πολιτική Ενωση
Η ιδέα οι χώρες-μέλη του κοινού νομίσματος, ευρώ, της ευρωζώνης (19 σήμερα) να προχωρήσουν σε βαθύτερη οικονομική, δημοσιονομική και τελικά πολιτική ενοποίηση εμφανίζεται συγκριτικά περισσότερο ρεαλιστική αλλά όχι πλήρως απαλλαγμένη και από κινδύνους. Προτάσεις προς την κατεύθυνση αυτή υπάρχουν πολλές (ανάμεσά τους και η Εκθεση των Πέντε Προέδρων των οργάνων της Ενωσης). Στο τελευταίο κείμενό τους οι Ερό και Σταϊνμάγερ επανέρχονται στην ιδέα αυτή παρότι επισημαίνουν ότι «η εμβάθυνση της ευρωζώνης δεν θα προχωρήσει με ένα Big Bang αλλά με μια σταδιακή, εξελικτική διαδικασία που θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες για οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση». Και βεβαίως στους κόλπους των δεκαεννέα της ευρωζώνης υπάρχουν ευδιάκριτα αποκλίνουσες απόψεις ως προς την τελική μορφή που θα πρέπει να λάβει η ΟΝΕ (κυρίως μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας, παρά τα όσα συνυπογράφουν οι δύο υπουργοί Εξωτερικών).


3. Η Ευρώπη της μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας
Πρόκειται για ένα θεσμικό πλαίσιο συνεργασίας στον αμυντικό τομέα που προβλέπεται από τη Συνθήκη της Λισαβόνας και δεν έχει ενεργοποιηθεί μέχρι σήμερα. Τώρα όμως που προτεραιότητα δίνεται στην άμυνα προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι εξωτερικές και εσωτερικές απειλές για την ασφάλεια (αστάθεια, τρομοκρατία κ.λπ.) που φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά την (αρνητική) στάση των πολιτών απέναντι στην ΕΕ, προτείνεται σοβαρά η χρησιμοποίησή του. Ετσι χώρες που «πληρούν υψηλότερα κριτήρια στρατιωτικών δυνατοτήτων» θα προχωρήσουν στη θεσμοθέτηση μόνιμης συνεργασίας. Γαλλία και Γερμανία πρωτοστατούν εδώ και φαίνεται ότι θα συμπράξουν Ιταλία, Ισπανία και κάποιες άλλες χώρες-μέλη.


4. Η Ευρώπη της ενισχυμένης συνεργασίας
Θα στηριχτεί στην ευρύτερη αξιοποίηση της σχετικής ρήτρας της Συνθήκης της Λισαβόνας, σύμφωνα με την οποία τουλάχιστον εννέα χώρες-μέλη μπορούν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να προχωρήσουν σε βαθύτερη ενοποίηση σε τομείς πολιτικής αφήνοντας τους άλλους πίσω (που αν θελήσουν όμως μπορούν να συμμετάσχουν στο μέλλον). Πρόκειται ίσως για την πλέον ακίνδυνη και σχετικώς εύκολη θεσμοποιημένη μορφή διαφοροποιημένης ολοκλήρωσης.

Αυτά είναι τα βασικά σχήματα στο τραπέζι για τα θεσμικά κράτη-μέλη της ΕΕ (για τις ευρωπαϊκές χώρες μη μέλη υπάρχουν άλλες μορφές σύμπραξης με την ΕΕ, όπως ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος/Νορβηγία, το καθεστώς σύνδεσης/Τουρκία κ.ά.). Δεν αποκλείεται να προκύψουν και άλλα. Ορισμένοι διακινούν ριζοσπαστικές ιδέες όπως καθολική αναθεώρηση των Συνθηκών και θεσμοθέτηση «Ενωσης μέσα στην Ενωση». Δεν νομίζω ότι πρόκειται για ρεαλιστικές ιδέες άξιες σοβαρής συζήτησης. Αν επιχειρηθούν, το βέβαιο είναι ότι θα τινάξουν στον αέρα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Ισως το πιο ρεαλιστικό σχήμα είναι αυτό της «κοινωνικής Ευρώπης, της ανάπτυξης και της ασφάλειας». Το σχήμα δηλαδή που θα επιτρέψει στην ΕΕ με τη σύμπραξη του μεγαλύτερου αριθμού χωρών-μελών να προωθήσει τις πολιτικές που θα οδηγήσουν σε ισχυρότερη οικονομική μεγέθυνση και απασχόληση αλλά και σε περισσότερη ασφάλεια για τον ευρωπαίο πολίτη. Οικονομική καχεξία και ανασφάλεια είναι οι κύριες πηγές του ευρωσκεπτικισμού μαζί με τη «θεσμική απομάκρυνση» της Ενωσης από την κοινωνία, κάτι που επιβάλλει περισσότερη ευρωπαϊκή δημοκρατία.


Η θέση της Ελλάδας:
Ο κίνδυνος διολίσθησης έξω από ενοποιητικά σχήματα
Σε όλες αυτές τις διεργασίες το κεντρικό ερώτημα είναι πού θα βρεθεί η τραυματισμένη Ελλάδα. Να σημειώσουμε πως, παρότι η χώρα μας έχει περιέλθει σε «ειδικό καθεστώς ρυθμίσεων» στο πλαίσιο της ευρωζώνης κυρίως ως αποτέλεσμα του τρίτου Μνημονίου, θεσμικά ωστόσο τουλάχιστον εξακολουθεί να είναι μέρος όλων των ενοποιητικών σχημάτων (ευρωζώνη, Σένγκεν, μορφές αμυντικής ολοκλήρωσης κ.λπ.). Θα μπορέσει να διατηρήσει τη θέση αυτή; Πρέπει, έστω κι αν υψηλό ποσοστό πολιτών (71%, το υψηλότερο στην Ευρώπη) τείνει να αμφιβάλλει για την αξία της Ενωσης. Επιλογές άλλες για την Ελλάδα δεν υπάρχουν (οποιοσδήποτε παραλληλισμός με τη Βρετανία που επιχειρούν ορισμένοι ανεγκέφαλοι είναι επιεικώς αστείος). Ο κίνδυνος όμως να διολισθήσει έξω από ενοποιητικά σχήματα δεν είναι αμελητέος. Για να ακυρωθεί, τουλάχιστον δύο είναι οι βασικές προϋποθέσεις: (α) η Ελλάδα να εφαρμόσει το πρόγραμμα διάσωσης και να προωθήσει τις προοδευτικές μεταρρυθμίσεις που θα της επιτρέψουν να επανέλθει στην «ευρωπαϊκή κανονικότητα» ως αξιόπιστη χώρα και (β) να διαμορφώσει και προβάλει μια συνολική ευρωπαϊκή πολιτική. Η κυβέρνηση αναφέρεται (ορθώς) στην Ευρώπη της ανάπτυξης και της απασχόλησης, αλλά με κάθε ευκαιρία ενοχοποιεί την Ευρώπη για ό,τι κακό συμβαίνει στη χώρα, ενώ αποφεύγει επιμελώς να αναφερθεί στην πολιτική Ευρώπη, στην ανάγκη για βαθύτερη τελικά ενοποίηση σε δημοκρατικές βάσεις. Εμφανίζεται έτσι να μην έχει συνολική ευρωπαϊκή πολιτική και να μην ξέρει «τι Ευρώπη θέλει». Θα πρέπει να μάθει. Αμέσως.


"ΕΣΤΙΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",02-03/07/16

Brexit: Αίτια, ζητήματα και διδάγματα:
Του Νικολάου Ι. Μέρτζου*


ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ του Δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο θέτει καίρια ερωτήματα, ανανεώνει ανεπίλυτα ζητήματα καί επιδεινώνει την ρευστότητα του διεθνούς συστήματος ασφαλείας καί οικονομίας.

Ερωτήματα: Δικαιούται η οριακή πλειοψηφία να δεσμεύει τελεσίδικα την ζωή και το μέλλον της μειοψηφίας; Πάσο ώριμοι καί ενημερωμένοι ήσαν οι εκατέρωθεν ψηφοφόροι; Γνώριζαν τις συνέπειες της ψήφου τους και είναι έτοιμοι να τις δεχθούν; Πόσο Ηνωμένο Βασίλειο και πόση Ευρωπαϊκή Ένωση θά μείνουν αϋριον; Απέμειναν Ηγέτες στην Ευρώπη, είναι Ευρωπαίοι καί οδηγούν, ή οδηγούνται;

Ζητήματα ανεπίλυτα: Είκοσι εκατομμύρια πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μένουν άνεργοι καί περίπου άλλοι τόσοι Ασιάτες καί Αφρικανοί μετανάστες/ πρόσφυγες ζουν σε γκέτο. Πολλά Κράτη της Ευρώπης αρνούνται νά δεχθούν νέους πρόσφυγες. Τα 28 Κράτη της Ευρωπαϊκής "Ενωσης έξεχώρηοαν στις Βρυξέλλες μέρος της εθνικής κυριαρχίας τους, την οποία, όμως, ασκεί στην πράξη η δαιδαλώδης γραφειοκρατία. Τα αιρετά μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκδίδουν * Ψηφίσματα δίχως αποτέλεσμα, αλλά καρπώνονται παχυλότατες αμοιβές. Τις πολιτικές αποφάσεις λαμβάνει και εισηγείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την οποία, όμως, δεν εκλέγουν οι πολίτες. Πολιτικά αποφασίζουν τελικά τό Συμβούλιο Κορυφής και τα Συμβούλια Υπουργών, πού, όμως, επηρεάζουν διαδοχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Γερμανία, το εθνικό συμφέρον κάθε μέλους καί οι κομματικές ισορροπίες στη χώρα αυτών. Η στρατιωτική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαρτάται απόλυτα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, που ορίζουν το ΝΑΤΟ, και η ενεργειακή επάρκεια της κατά κύριο λόγο από την Ρωσία, με την οποία, όμως, αντιπαρατίθεται.

Διεθνές σύστημα ασφαλείας: Η Ευρωπαϊκή "Ενωση δεν απέκτησε ποτέ στρατηγική ασφαλείας, ούτε αυτόνομη στρατιωτική δύναμη, ούτε έλεγχο των συνόρων της. Τα πιο ισχυρά Κράτη της διαθέτουν κατά περίπτωση εθνικές στρατιωτικές δυνάμεις τους όπου τους υπαγορεύει τό κόσμο κρατορικό σχέδιο της Ουάσιγκτων, ή οποία απέτυχε παντού, προκαλώντας σεισμικές μεταβολές στην Οικουμένη: Ιράκ. Αφγανιστάν. Συρία, Αίγυπτος, Λιβύη, Ουκρανία, καί, νωρίτερα. Βαλκάνια. Πλήττει τα συμφέροντα και την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης η επιδίωξη της Ούάσιγκτων να απομονώσει, να περικυκλώσει και να διαλύσει την Ρωσία, αλλά, παρά ταύτα, ή ΕΕ συμμετέχει αναγκαστικά. Το Ηνωμένο Βασίλειο ανέκαθεν είναι ό θερμότερος σύμμαχος των ΗΠΑ και αντιπροσωπεύει την αμερικανική στρατηγική στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωοη.

Διεθνές σύστημα οικονομίας: Η Εύρωπαϊκή Ένωση προχώρησε στην νομισματική και στην οίκονομική ένωση της, αλλά δέν μπόρεσε, ή δεν τόλμησε, την πολιτική ενωσή της. Έτσι, έζεψε τα βόδια πίσω από τό κάρο: Η οικονομία υπαγορεύει τις πολιτικές αποφάσεις, διότι_δέν_έγει_πολιτικούς θεσμούς να ασκούν οικονομική πολιτική. Η Εύρωπαϊκή Ένωση ανακήρυξε διεθνές νόμισμα το Εuro της, παρ' ότι δέν τό αποδέχονται όλα τα Κράτη μέλη της.'Ετσι, εντάχθηκε στην παγκοσμιοποίηση, δέχθηκε εκατομμύρια Μουσουλμάνους μετανάστες γιά να μειώσει το κόστος της και εφήρμοσε τον πολυ-πολιτισμό γιά νά τους κάνει πολίτες της. Συνέπεια: Νόθευσε τον πολιτισμό της, θυσίασε την κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα των Λαών της, επέτυχε τον διχασμό της προσωπικότητας της και έφερε τους τρομοκράτες στις ιστορικές πρωτεύουσες της.

Πικρία μέ τήν Ιστορία: Αυτά τά δεδομένα δέν επιτρέπουν μεγάλη έκπληξη γιά το Βrexit. Ανέκαθεν οι πολίτες τού Ηνωμένου Βασιλείου έχουν ένα αίσθημα υπεροχής απέναντι στην Ευρώπη, νιώθουν διαφορετικοί, αντιτάχθηκαν στα πρώτα βήματα της ΕΟΚ και δημιούργησαν την Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών, έχασαν, και αναγκάσθηκαν να ενταχθούν στην ΕΕ, αλλά κράτησαν τήν στερλίνα τους, πού σέβονται ιδιαίτερα Πιστεύουν ότι η Ευρώπη τούς χρωστάει τα πάντα καί ότι η Ιστορία τούς αδίκησε. Πράγματι. Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι οι μόνοι που δεν υπετάγησαν, πολέμησαν σκληρά παντού, και, μαζί με τούς ομόγλωσσούς τους Αμερικανούς, παλαιούς αποίκους τους, απελευθέρωσαν την Ευρώπη. Νίκησαν στον Πόλεμο, αλλά ηττήθηκαν κατά κράτος στην Ειρήνη. Η έως τότε κραταιά Αυτοκρατορία τους έχασε σταδιακά όλες τίς κτήσεις της, τις αποικίες της καί τά προτεκτοράτα της. Με το Δημοψήφισμά τους. όμως, δεν έλυσαν κανένα πρόβλημα τους. Αντίθετα, προκάλεσαν νέο παγκόσμιο πρόβλημα, καί. αντί νά πάρουν πίσω το αίμα τους. κινδυνεύουν άμεσα νά χάσουν την Σκωτία και την Βόρειο Ιρλανδία.

Η Δημοκρατία: Το Δημοψήφισμα θεωρείται άμεση Δημοκρατία. Δημοκρατία υπάρχει όταν όλοι οι πολίτες είναι ελεύθεροι και ίσοι, Η ελευθερία πραγματώνεται όταν όλοι οί πολίτες και οι πολιτικοί είναι ίσοι απέναντι στον Νόμο, έχουν ίσα δικαιώματα νά μετέχουν στα κοινά της Πολιτείας και ίσα καθήκοντα να πειθαρχούν στις αποφάσεις της πλειοψηφίας. Ο πολίτης πρέπει να μάθει να κυβερνάται, ώστε να κυβερνά καλά ως πολιτικός. Ο Λαός είναι κυρίαρχος όταν η πλειοψηφία του ασκεί την εξουσία, αλλά την Δημοκρατία κυβερνά ο Νόμος. Ο Νόμος, όμως, πρέπει να είναι ίσος προς όλους, να είναι ορθός και να εφαρμόζεται έναντι όλων. Δεν επιτρέπεται να υπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα της πλειοψηφίας, ούτε των ισχυρών, ούτε των φτωχών που διαμορφώνουν την πλειοψηφία. Οι πολίτες είναι ελεύθεροι και ίσοι, αλλά δέν είναι όλοι όμοιοι. Διακρίνονται κατ’ άξίαν και οι άξιοι “μετέχουν τών τιμών”, δηλαδή εκλέγονται στα αξιώματα. Κοινό καθήκον όλων είναι νά φυλάττουν την Δημοκρατία, όπως το πλήρωμα φυλάγει το καράβι που υπηρετούν κατ' άξίαν πολλοί ανόμοιοι με πειθαρχία και συνεργασία. Αλλιώς χάνεται τό καράβι της Δημοκρατίας.

*Πρώην Πρόεδρος ττ)ς Εταιρείας Μακεδόνικων Σπουδών, Ιστορικός

ΤΟ Βrexit ΕΡΧΕΤΑΙ, ΟΥΤΩΣ Ή ΑΛΛΩΣ, ΝΑ ΘΕΣΕΙ ΥΠΟ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΤΟ ΕΥΡΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ...

Το κύριο θέμα, από την "ΕΣΤΙΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΕΣΤΙΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 02-03/07/016

"...Η αρχή της πλειοψηφίας, που αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της δημοκρατίας, δεν έχει περιεχόμενο ιδεαλιστικό. Οι λαοί αποφασίζουν για τα κοινά διακυβεύματα όχι επειδή είναι σοφοί ή αγνοί ή γενναίοι αλλά επειδή - απλούστατα - οι ίδιοι θα υποστούν τις συνέπειες των αποφάσεών τους. Δικαίωμα των ενηλίκων αναφαίρετο είναι να κοιμούνται όπως στρώνουν..."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",02-03/07/16

Αυτό σημαίνει δημοκρατία: "AΣΤΑΘΜΗΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ", του Χρήστου Χωμενίδη


Δεν χρειάζεται μεγάλη φαντασία για να εικάσουμε τους τίτλους εάν είχε επικρατήσει το Bremain αντί του Brexit. «Οι Βρετανοί δεν παρασύρθηκαν απ' τις σειρήνες του λαϊκισμού!» θα θριαμβολογούσαν οι σχολιαστές. «Οπως το 1940 και σήμερα: Η Μάχη της Αγγλίας έκρινε το μέλλον της Ευρώπης» θα έγραφαν, αντιστεκόμενοι - ελπίζω - στον πειρασμό να τοποθετήσουν τη φωτογραφία του Ντέιβιντ Κάμερον πλάι σε εκείνη του Ουίνστον Τσόρτσιλ.


Τα ίδια «αλληλούια!» θα αντηχούσαν ουρανομήκη έτσι και είχε κερδίσει στο δικό μας δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015 το Ναι. Ο ελληνικός λαός θα διέθετε τότε ένστικτο αλάθητο, θα είχε αρθεί στο ύψος των προγονικών του παραδόσεων. «Ευχαριστούμε Ελλάδα!» θα αναφωνούσε ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και κάθε ημέτερος πολιτικός με μεταρρυθμιστικές ιδέες θα αισθανόταν άξιος συνεχιστής του Καποδίστρια και του Ελευθερίου Βενιζέλου.


Ενώ τώρα; Τώρα η κυρα-Κατίνα - που βλέπει μόνο σαπουνόπερες και δασκαλεύεται από τους κατακίτρινους ραδιοφωνατζήδες - πήρε στο λαιμό της το έθνος μας. Κι ο μπαρμπα-Ιαν - που άλλο δεν ξέρει παρά να γίνεται σταφίδα στην παμπ της γειτονιάς του και να πλακώνεται για την ομάδα του - έβαλε τρικλοποδιά στην ευρωπαϊκή ενοποίηση.


Ποιος τους έδωσε τέτοιο δικαίωμα;


Πληθαίνουν όσοι αμφισβητούν τη σκοπιμότητα των δημοψηφισμάτων γενικά. Διότι εάν το περυσινό δικό μας οργανώθηκε τσάτρα-πάτρα, στα όρια της συνταγματικής τάξης, με έωλο - άρα παραπλανητικό - ερώτημα, το πρόσφατο βρετανικό δεν είχε κανένα ψεγάδι. Δόθηκε χρόνος άπλετος στους πολιτικούς να επιχειρηματολογήσουν και στους πολίτες να ενημερωθούν. Το δίλημμα τέθηκε με απόλυτη σαφήνεια. Ποιος θα ισχυρισθεί ότι δεν ήξερε τι ψήφιζε.

«Ο λαός δεν είναι σε θέση να αποφαίνεται με ένα ναι ή με ένα όχι για δημοσιονομικά ζητήματα» ισχυρίζονται πολλοί. Εχουν το δίκιο στην Ελλάδα με το μέρος τους αφού το Σύνταγμά μας το απαγορεύει ρητά. Εάν όμως σε προσεχείς βουλευτικές εκλογές ένα κόμμα κάνει παντιέρα του κάποιο δημοσιονομικό θέμα - ο αντιμνημονιακός αγώνας τι ήταν στο κάτω κάτω; - θα υπερτιμήσει και τότε τον λαό, φορτώνοντάς του το βάρος μιας απόφασης που τις συνέπειές της δεν μπορεί να υπολογίσει;


Η εκλογική ετυμηγορία - η συνισταμένη εκατομμυρίων ατομικών βουλήσεων που αντανακλούν τα πλέον αλτρουιστικά αλλά και συμφεροντολογικά κίνητρα, τους πιο μετρημένους μα και παρανοϊκούς συλλογισμούς - έχει συχνά αποδειχθεί ολέθρια. Θυμίζω τις εκλογές του 1920 στην Ελλάδα που τροχιοδρόμησαν τη Μικρασιατική Καταστροφή. Του 1933 στη Γερμανία που έφεραν στην εξουσία τον Χίτλερ. Εάν είχαν ψηφίσει τότε μόνο οι άριστοι, μάλλον οι τραγωδίες θα είχαν αποφευχθεί...


Οι άριστοι - για σταθείτε! - με τι κριτήρια; Θα ξεσκαρτάρουμε μήπως τους πολίτες με τεστ ευφυΐας καθ' οδόν για τις κάλπες; Θα τους υποβάλλουμε ερωτήσεις Ιστορίας και Πολιτικής Οικονομίας πριν τους εμπιστευτούμε τα ψηφοδέλτια; Και ποιος και πώς θα χαράξει την κόκκινη γραμμή;


Η αρχή της πλειοψηφίας, που αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της δημοκρατίας, δεν έχει περιεχόμενο ιδεαλιστικό. Οι λαοί αποφασίζουν για τα κοινά διακυβεύματα όχι επειδή είναι σοφοί ή αγνοί ή γενναίοι αλλά επειδή - απλούστατα - οι ίδιοι θα υποστούν τις συνέπειες των αποφάσεών τους. Δικαίωμα των ενηλίκων αναφαίρετο είναι να κοιμούνται όπως στρώνουν.


Η συμπαθέστατη γειτόνισσά μου έλαβε χθες το μερίδιό της απ' τα 100 δισ. που μας χρέωσε ο Βαρουφάκης με τη μορφή πετσοκομμένης σύνταξης. Ελπίζω να ξεκόλλησε επιτέλους τη φωτογραφία του από το ψυγείο της. Δεν πρόκειται ωστόσο - πώς θα μπορούσα άλλωστε; - να της κλείσω τα αφτιά ούτε να τη φιμώσω ούτε να τη δέσω για να μην πάει να ψηφίσει την επόμενη φορά.


Για να το θέσω διαφορετικά: Δεν θα κάνω τη χάρη σε κανέναν Βαρουφάκη και κανέναν Μπόρις Τζόνσον, σε κανέναν απατεώνα ή αυταπατώμενο, να πάψω να πιστεύω στη δημοκρατία.

ΜΕΓΑΛΟΨΥΨΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ Ή ΚΑΤΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ: Η ΧΘΕΣΙΝΗ "ΑΥΓΗ" ΑΦΙΕΡΩΝΕΙ ΗΜΙΣΕΛΙΔΟ ΣΤΙΣ ΣΑΦΕΙΣ ΒΟΛΕΣ ΠΑΠΠΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΤΗ, ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΕΧΕΙ ΛΑΒΕΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΔΗΜΝΟΣΙΕΥΕΤΑΙ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΦΥΛΛΟ, ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΜΕΝΗ ΜΑΛΙΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΩΝΟ ΤΗΣ "Ε"....ΜΠΕΡΔΕΜΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ!!!

Από την ημιεπίσημη κυβερνητική εφημερίδα
και τον κλώνο της "Ε"

ΑΠΟ ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΥ ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟΥ(;) Η ΗΜΙΕΠΙΣΗΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΥΠΕΒΙΒΑΣΕ ΣΕ...ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΔΩΡΟ ΓΙΑ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ BONUS ΤΩΝ 50 ΕΔΡΩΝ ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ, ΕΝΩ Ο ΚΛΩΝΟΣ ΤΗΣ "Ε¨" ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΝΑ ΚΡΑΤΕΙ ΜΙΚΡΟ ΚΑΛΑΘΙ...ΔΥΣΚΟΛΑ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ...

Δύο πρωτοσέλιδα από τα ΣΥΡΙΖΑίϊκα φύλλα

"Η ΑΥΓΗ",02/07/16

"Εφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",02-03/07/17

Η-ΕΜΜΕΣΗ,ΠΛΗΝ ΣΑΦΗΣ, ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΟΛ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΨΥΧΑΡΗ- Η ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΥΒΕΡΝΗΣΙΑ ΥΠΟ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΗΣ ΕΚΛΟΓΙΚΗΣ ΗΤΤΑΣ- ΤΟ "ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ ΝΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΤΕ" ΤΟΥ ΤΣΟΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΤΟ 1989 ΠΡΟΣ ΚΩΝ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΣΕ ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΗΜΕΡΑ...

Τρία κύρια άρθρα, από Σαβαττιάτικα φύλλα 

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 02-03/07/16

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ",02/07/16

"ΕΣΤΙΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",02-03/07/16

H EΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΚΑΙ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ, ΚΑΙ...

-ΜΕ ΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ, ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΙΩΑΝΝΟΥ, από την "Εφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

-Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ, ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ, από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

ΚΥΡ

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"-Έφη Ξένου

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"-Ανδρέας Πετρουλάκης

"ΕΘΝΟΣ"-Πάνος Μαραγκός

"Επένδυση"-Tolis

"Η ΑΥΓΗ"-Τάσος Αναστασίου

"Εφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"-Μιχάλης Κουντούρης

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"--Ηλίας Μακρής

"Αγορά"-ΚΥΡ

"ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ ΣΑΒΒΑΤΟΥ"-Γιάννης Δερμεντζόγλου

ΑΡΚΑΣ

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"-Κώστας Μητρόπουλος

"Εφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"-Πέτρος Ζερβός

"Αγορά"-Π.Ζερβός

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"-Δημήτρης Χαντζόπουλος

"Η ΑΥΓΗ"-Βαγγέλης Χερουβείμ

"ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ"-Θόδωρος Μουντζουρίδης

"ΗΜΕΡΗΣΙΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"-ΝΙΚΑΝΔΡΟΣ

"Εφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ/νησίδες"-Τάσος Παυλόπουλος

"ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ"-Θόδωρος Μουντζουρίδης

"Επένδυση"- Tolis

"Eφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"-ΜΕ ΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ, του ΓΙΑΝΝΗ ΙΩΑΝΝΟΥ

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ, του Κώστα Μητρόπουλου 

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΥΠΟΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙ ΤΡΙΕΤΙΑΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΩΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ, ΕΥΤΕΡΠΗΣ ΚΟΥΤΖΑΜΑΝΗ

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ"

"...Οι Άγγλοι, λόγω το νησιωτικού πλέγματος, έχουν μιά ψυχολογία πληρώματος. Μεταξύ τους συνεννοούνται άριστα. Είναι δύσκολο, όμως, να κατανοήσουν τους λοιπούς Ευρωπαίους ή οι Ευρωπαίοι να κατανοήσουν τους Βρεταννούς. Ούτε η πνιγηρή σήραγγα τής Μάγχης συνέβα­λε στην προσέγγιση. Ακόμη και σήμερα, γιά τους Βρεταννούς ισχύει το πάλαι λεγόμενο: «Θύελλα στη Μάγχη, η Ευρώπη απομονωμένη»! Ποτέ δέν πίστεψα στην ολοκληρωτική ενσωμάτωση των Βρεταννών στην ΕύρωπαϊκήΈνωση. Θα έμπαιναν γιά να επωφεληθούν. Τώρα που ακούν τους τριγμούς, με χίλιους τρόπους απο­χωρούν. Κι αν μπήκαν, ουσιαστικά δεν μπήκαν. Μήπως άλλαξαν νόμισμα; Μήπως άλλαξαν τρόπο οδηγήσεως;..."

Aπό την "ΕΣΤΙΑ"

                                         "ΕΣΤΙΑ"-01/07/16


Αγγλία καί Ευρώπη:
του Σαράντου Ι. Καργάκου *

ΟΥΔΕΠΟΤΕ κατανόησα το άσμάτιον που εκυκλείτο στα πρώτα μετακατοχικά χρόνια:

«ΟΙ Εγγλέζοι μέ τά λόγια

μάς σούφρωσαν τά ρολόγια»!

Μπορεί βέβαια το άσμα να είχε σχέση μέ τίς κομπίνες Άγγλων και μαυραγοριτών εκείνης της εποχής, πιθανώς να είχε σχέση και με τίς μεγά­λες υποσχέσεις.

«Μαζί θα μοιραστούμε τή νίκη», μάς έλεγε ό «Πατέρας της νίκης», όταν οι πατέρες μας πότι­ζαν με αίμα τα ηπειρωτικά βουνά. Είναι δύσκο­λο να κατανοήσει κάποιος το πώς θά ενεργήσει ο Άγγλος.

Καί συχνά οι ενέργειες του φαίνονται λογικές, έστω κι αν είναι τραγικές. Ας θυμηθούμε τον Τσάμπερλεν, πού υπέγραψε τήν «αιώνια ειρήνη» στο Μόναχο μέ τόν Χίτλερ. Και που έσωσε την ηθική της πολιτικής!Έτσι έλεγε.

Αλλά ο σπουδαίος Άγγλος ιστορικός, ο Μακώλευ, τά έλεγε αλλιώς: «Δεν υπάρχει τίποτε πιο γε­λοίο από τους "Αγγλους, όταν τούς πιάνει κρίση ηθικότητας».

Οι Άγγλοι, λόγω το νησιωτικού πλέγματος, έχουν μιά ψυχολογία πληρώματος. Μεταξύ τους συνεννοούνται άριστα. Είναι δύσκολο, όμως, να κατανοήσουν τους λοιπούς Ευρωπαίους ή οι Ευρωπαίοι να κατανοήσουν τους Βρεταννούς. Ούτε η πνιγηρή σήραγγα τής Μάγχης συνέβα­λε στην προσέγγιση. Ακόμη και σήμερα, γιά τους Βρεταννούς ισχύει το πάλαι λεγόμενο: «Θύελλα στη Μάγχη, η Ευρώπη απομονωμένη»! Ποτέ δέν πίστεψα στην ολοκληρωτική ενσωμάτωση των Βρεταννών στην ΕύρωπαϊκήΈνωση.

Θα έμπαιναν γιά να επωφεληθούν. Τώρα που ακούν τους τριγμούς, με χίλιους τρόπους απο­χωρούν. Κι αν μπήκαν, ουσιαστικά δεν μπήκαν. Μήπως άλλαξαν νόμισμα; Μήπως άλλαξαν τρόπο οδηγήσεως;

Όταν όλοι οι Ευρωπαίοι έχουν το τιμόνι αρι­στερά, αυτοί το έχουν δεξιά. Πώς, λοιπόν, ήταν δυνατή μιά σύμπλευση; Ο Μπέρναρντ Σώ, σάν Ιρλανδός, μαστίγωσε τους Βρεταννούς σκληρό­τερα κι άπό τον Όσκαρ Ουάϊλντ.

Γράφει: «Οι Άγγλοι δρουν πάντα βάσει άρχων. Σε πολεμούν στηριζόμενοι στις αρχές του πατρι­ωτισμού, σε κλέβουν βασιζόμενοι στις αρχές του εμπορίου, σέ κάνουν σκλάβο, στηριγμένοι πάνω στις αυτοκρατορικές αρχές». Προσωπικά, παρ' ότι έχω κάποιες δυσάρεστες αναμνήσεις από τη μετακατοχική συμπεριφορά τους και την εν γένει πολιτική τους στο θέμα της Κύπρου, ένα δεν τους συγχωρώ: Κατέστρεψαν το μουσικό πολιτισμό της Ευρώπης, διότι καθιέρωσαν ώς μουσική το θόρυ­βο! Ό,τι πιό ηχηρό απέσπασαν από τους πρωτό­γονους λαούς πού υπέταξαν, αυτό και διέδωσαν ανά την γη σαν μοντέρνα μουσική.

Απ' ό,τι μπόρεσα να καταλάβω από τηλεοπτι­κή «ραβδομαχία» (ελληνιστί ντιμπαίητ), οι υπέρ του ΒREXIT, έστω και αν δεν το λέγουν ανοικτά, θέ­λουν να απαλλαγούν από τις δεσμεύσεις που τούς εμποδίζουν να συμπράξουν οικονομικά με την Ρωσία και την Κίνα. Έχουν πάντα ένα φόβο ένα­ντι της άλλης Εύρώπης. Όλοι οι πόλεμοι της ήταν κατά της Γαλλίας, Γερμανίας, Ολλανδίας. Εναντί­ον της Ρωσίας ποτέ.

Κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο προτίμησαν να συμμαχήσουν με τον Στάλιν καί όχι μέ τόν Χίτλερ, παρά το «δώρο» της Δουνκέρκης και τις δελεαστι­κές προτάσεις που τούς είχε κάνει ο δεύτερος. Καί στην τωρινή περίπτωση οι Άγγλοι -παρά τη δο­λοφονία της βουλευτίνας Κοξ- προτίμησαν -πα­ρά το όποιο κόστος- ελευθερία κινήσεων χωρίς να κόψουν τις όποιες σχέσεις τους με την Ευρώπη. Προέκριναν όμως ότι τούς συμφέρει ελευθερία κινήσεων στις σχέσεις τους με την απέραντη Ρω­σία, την Κίνα και τις παλαιές αποικίες τους.

Οι «Ανίδεοι Αντιοχείς» κοιτούσαν Καίημπριτζ καί Οξφόρδη και κάποιες βεντέτες του θεάματος, αλλά δεν έβλεπαν τημέση Αγγλία που βούλιαξε βιομηχανικά.

Ασφαλώς, οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές και γιά την «Ενωμένη» Ευρώπη και γιά το «Ηνωμένο» Βασίλειο. Φυσικά καο γιά μάς. Μπορούμε όμως να επωφεληθούμε.

Γι’ αυτό φρονώ ότι ήταν κουτοπονηριά μικρο­κομματικής εμβέλειας το κάλεσμα των πολιτικών από τον πρωθυπουργό γιά νά συζητήσουν γιά τον εκλογικό νόμο. Έπρεπε προ πολλού να τούς κα­λέσει και να τούς συμβουλευθεί γιά τή χάραξη κοινής πολιτικής ενόψει του «"Οχι». Αλλ' «ού φροντίς Ίπποκλείδη».

*Ιστορικός, συγγραφέας
www.sarantoskargakos.gr

"...Στις μέρες μας πολύ συχνά το δημοψήφισμα τίθεται ως μάχη του καλού ενάντια στο κακό. Αυτήν τη χονδροειδή, άκρως υποκριτική «επιστράτευση» της έννοιας της αέναης πάλης των δυνάμεων του καλού με το κακό, που εισδύει σε όλες τις φιλοσοφίες, όλες τις θρησκείες, όλες τις λαϊκές παραδόσεις, κάνουν συχνά οι πολιτικοί, με στόχο την ταύτιση του καλού με τους ίδιους και του κακού με τους εχθρούς τους. «Ο εφιάλτης είναι να πιστεύεις ότι το κακό είναι αλλού, στους άλλους», λέει ο Αμος Οζ. Ομως ελάχιστοι πολιτικοί διακρίνουν στο περιεχόμενο της ρήσης το φως που φωτίζει τα προφανή ολισθήματα... Και προσκρούουν σε αδιέξοδα..."

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"



                                                     "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"- 01/07/16

Το κακό δεν είναι πάντα αλλού: Της Τασούλας Καραϊσκάκη

Το δημοψήφισμα δεν είναι παιχνίδι με διαμορφώσιμο αποτέλεσμα. Εντούτοις για τον κ. Κάμερον (όπως και για τον κ. Τσίπρα) έδειξε ότι ήταν μάλλον τακτικισμός – και από τους δύο πρωθυπουργούς χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως εργαλείο πολιτικής συσπείρωσης και όπλο κατά των εξωτερικών (ή εσωτερικών) πολιτικών εχθρών. Κι αυτή μοιάζει να είναι ίσως η μόνη ομοιότητα ανάμεσα στα δύο δημοψηφίσματα. Διότι οι διαφορές είναι πολλές. Το ελληνικό προκηρύχθηκε και διεξήχθη σε ελάχιστο χρόνο, το βρετανικό οργανώθηκε με μεγάλα χρονικά περιθώρια, η ελληνική κυβέρνηση πήρε θέση υπέρ του «όχι», η βρετανική υπέρ του «ναι», το ελληνικό ερώτημα έκρυβε υπονοούμενα, το βρετανικό ήταν σαφές (μέσα ή έξω). Του ελληνικού αποτελέσματος ακολούθησε κωλοτούμπα, επί του βρετανικού δεν υπήρξε αναδίπλωση (άλλωστε, πώς;).

Στην Ελλάδα δεν έχουμε παράδοση στα δημοψηφίσματα. Στην νεότερη ιστορία έχουν καταγραφεί, πλην εκείνου της 5ης Ιουλίου 2015, υπέρ ή κατά της πρότασης των θεσμών, 7 δημοψηφίσματα, από τα οποία μόνο το ένα (το 1968, επί χούντας) δεν έθετε πολιτειακό δίλημμα –βασιλευομένη ή αβασίλευτη δημοκρατία– αλλά την υιοθέτηση συνταγματικού κειμένου, και από τα υπόλοιπα έξι, τα τρία «προέκυψαν» υπέρ, ενώ τα άλλα τρία ήταν κατά της βασιλείας.

Ομως γενικώς δεν είναι εύκολη υπόθεση. Καλείσαι να απαντήσεις με ένα «ναι» ή ένα «όχι» σε ζητήματα συχνά περίπλοκα, που έχουν λειανθεί από τις πολιτικές σκοπιμότητες ή έχουν καταστεί απειλητικά από τον φόβο. Πόσο ανόθευτο μπορεί να είναι ένα δημοψήφισμα σε συνθήκες ισχυρού επηρεασμού της κοινής γνώμης;

Τα δημοψηφίσματα συνήθως οργανώνουν αυτοί που πιστεύουν ότι θα τα κερδίσουν, που θεωρούν ότι θα βγουν από αυτά ισχυρότεροι. Το δημοψήφισμα δημιουργεί συνθήκες άμεσης δημοκρατίας στο πλαίσιο της έμμεσης αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Ομως ίσως, τελικά, να πρόκειται για ψευδαίσθηση. Διότι ένα δημοψήφισμα δεν είναι μόνο μία αμεσοδημοκρατική διαδικασία, απαιτεί και ενδελεχή, ακριβή, αντικειμενική, ψύχραιμη ενημέρωση του κόσμου, μακριά από εκστρατείες τρομοκράτησης ή παραπλάνησής του (με έναν βομβαρδισμό ξενοφοβικής κινδυνολογίας, αλλά και ελάσσονος σημασίας ανεδαφικά ευτράπελα, όπως η αφίσα με τη φωτογραφία της γέφυρας Ρίου - Αντιρρίου και τη λεζάντα «υπάρχουν 35 εκατομμύρια λακκούβες στη Βρετανία... όμως τα λεφτά σου ξοδεύονται για να φτιαχτούν γέφυρες σαν αυτήν στην Ελλάδα»).


Στις μέρες μας πολύ συχνά το δημοψήφισμα τίθεται ως μάχη του καλού ενάντια στο κακό. Αυτήν τη χονδροειδή, άκρως υποκριτική «επιστράτευση» της έννοιας της αέναης πάλης των δυνάμεων του καλού με το κακό, που εισδύει σε όλες τις φιλοσοφίες, όλες τις θρησκείες, όλες τις λαϊκές παραδόσεις, κάνουν συχνά οι πολιτικοί, με στόχο την ταύτιση του καλού με τους ίδιους και του κακού με τους εχθρούς τους. «Ο εφιάλτης είναι να πιστεύεις ότι το κακό είναι αλλού, στους άλλους», λέει ο Αμος Οζ. Ομως ελάχιστοι πολιτικοί διακρίνουν στο περιεχόμενο της ρήσης το φως που φωτίζει τα προφανή ολισθήματα... Και προσκρούουν σε αδιέξοδα

.

O N(ικος).ΣΒ(έρκος) ΤΟΥ ΚΛΩΝΟΥ ΤΗΣ "Ε" ΣΕ ΡΟΛΟ ΑΥΤΟΚΛΗΤΟΥ(;) ΚΛΟΥΖΩ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ ΑΠΟ "ΤΑ ΝΕΑ" ΚΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ-ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ...ΠΡΟΦΑΝΩ Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΚΑΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΚΑΙ ΠΑΠΑΓΑΛΑΚΙΑ!

Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΑΚΤΕΣ TOY ΑΤΛΑΝΤΙΚΟΥ, ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΤΟΥ Brexit

Από "ΤΑ ΝΕΑ"


                                                                              "ΤΑ ΝΕΑ"-01/07/16

Οι Αμερικανοί πιέζουν, οι Ευρωπαίοι καθυστερούν: Το μήνυμα από το Συμβούλιο Κορυφής της ΕΕ είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις μπορούν να περιμένουν

Του Περικλή Δημητρολόπουλου

Αλλοι, όπως η Γαλλία, βιάζονται να κάνουν το άλμα στη μετα-Brexit εποχή. Αλλοι, όπως η Γερμανία, προτιμούν τα μικρά βήματα. Και κάποιοι, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, καλούν την Ευρώπη να χαλαρώσει το χαλινάρι της λιτότητας όχι μόνο για οικονομικούς λόγους (την ενίσχυση της ανάπτυξης) αλλά και για πολιτικούς (την αναχαίτιση των λαϊκιστικών δυνάμεων). Συμπέρασμα; Ο κόσμος γίνεται και πάλι έτσι όπως τον ξέραμε: οι Αμερικανοί ανησυχούν και πιέζουν, οι Ευρωπαίοι διαφωνούν και καθυστερούν.

Η ανησυχία και η πίεση των πρώτων εκδηλώθηκε στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο: σε δηλώσεις του από τον Καναδά, ο Μπαράκ Ομπάμα είπε ότι στη Σύνοδο Κορυφής του G20 που θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Σεπτέμβριο στην Κίνα θα καλέσει τους ευρωπαίους ηγέτες να κάνουν περισσότερα για την ενίσχυση της ανάπτυξης. «Η Γερμανία, μια χώρα με πλεόνασμα, μπορεί να αυξήσει τις δαπάνες της. Η Ευρώπη στο σύνολό της μπορεί να χαλαρώσει τη λιτότητα. Υπάρχουν μέτρα που μπορούμε να πάρουμε όλοι μας για να ενισχύσουμε την παγκόσμια οικονομία» σημείωσε ο αμερικανός πρόεδρος.

Προτεραιότητα της Ουάσιγκτον είναι βραχυπρόθεσμα - σημειώνουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» - να συμβάλει στη χαλάρωση του κλίματος στην Ευρώπη και επομένως σε ένα ήρεμο διαζύγιο ώστε να μην προκληθεί μεγαλύτερη ζημιά στη Διατλαντική Συμμαχία. Παράλληλα, θα πιέσει στην αντίθετη κατεύθυνση από εκείνη που έχει πάρει η Ευρώπη με την αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. «Θα συνεχίσουμε να επισημαίνουμε ότι θα ήταν επωφελές τόσο για την απασχόληση όσο και γενικότερα για την οικονομική ανάπτυξη η χαλάρωση της λιτότητας» ανέφερε στη βρετανική εφημερίδα αμερικανός αξιωματούχος.

Πάντως η επόμενη ημέρα του Συμβουλίου Κορυφής της ΕΕ, του πρώτου χωρίς τη Βρετανία, δεν αφήνει και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Οπως σημειώνει η «Μοντ», οι οπαδοί των ριζικών αλλαγών στην Ευρώπη κινδυνεύουν να απογοητευθούν από τα συμπεράσματα του άτυπου Συμβουλίου των «27». Το μήνυμα είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις μπορούν να περιμένουν. Σε αυτή τη φάση τα επείγοντα θέματα για την Ευρώπη είναι δύο. Το ένα είναι να αρχίσει άμεσα η διαδικασία του διαζυγίου με το Λονδίνο ώστε να ξεπεραστεί η παραλυτική αβεβαιότητα που άφησε πίσω του Brexit.

Το δεύτερο είναι η διατήρηση της ενότητας της Ευρώπης. «Δεν είναι τυχαίο - γράφει η «Μοντ» - ότι Μέρκελ, Ολάντ και Ρέντσι συναντήθηκαν διακριτικά το πρωί πριν ξεκινήσει η συνάντηση των 27 ηγετών, ώστε να μην ψυχρανθούν με τα άλλα κράτη-μέλη που θέλουν να έχουν λόγο μετά την αναταραχή των τελευταίων μηνών». Η διαχωριστική γραμμή πάντως δεν αλλάζει: Παρίσι και Ρώμη θα ήθελαν να αρχίσει ένας διάλογος με στόχο μια Ευρώπη των δημοσίων επενδύσεων και του κοινωνικού κράτους. Το Βερολίνο και οι δορυφόροι του δεν δέχονται να αμφισβητηθούν τα μέτρα δημοσιονομικής πειθαρχίας που επιβλήθηκαν στις χρεοκοπημένες χώρες για τη διαχείριση των ελλειμμάτων και του χρέους τους.

«Το μοναδικό πράγμα που έχουν κοινό οι "27" - καταλήγει η «Μοντ» - είναι η ατζέντα της Κομισιόν, την οποία κατέθεσε ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Και τι προβλέπει; Ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς (στην ψηφιακή τεχνολογία, στην ενέργεια, στα κεφάλαια) και περιορισμό των ρυθμιστικών μέτρων. Παραδόξως, μια ατζέντα πολύ british».

Η σύγκρουση
«Παρά το γεγονός ότι η σχέση των ΗΠΑ με τη Γερμανία θα αποκτήσει μεγαλύτερο ειδικό βάρος εξαιτίας της αποχώρησης της Βρετανίας από την EE, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να συγκρουστεί και πάλι με το Βερολίνο σχετικά με τη διαχείριση του Brexit» σημειώνουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» που υπενθυμίζουν ότι οι δύο πλευρές είχαν συγκρουστεί και για το ελληνικό χρέοσ.