Ομιλία Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στην 30ή Ετήσια Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης του Economist με θέμα «Η γεωπολιτική και η διαπεριφερειακή συνεργασία στο επίκεντρο: Η ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής σε μια εποχή αναταράξεων» (Αθήνα, 09.07.2026)
J. HOEY: Θα συνεχίσουμε τώρα τη συζήτησή μας για την εξωτερική πολιτική και τη γεωπολιτική, εστιάζοντας ειδικότερα στην ατζέντα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Ας υποδεχθούμε τον Υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργο Γεραπετρίτη. Κύριε Υπουργέ, καλώς ήρθατε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ευχαριστώ.
J. HOEY: Κύριε Υπουργέ, σας ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία σας. Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω ζητώντας σας να μας παρουσιάσετε συνοπτικά τα βασικά ζητήματα που απασχολούν σήμερα την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μας πάρει ώρες, καθώς η ατζέντα είναι τεράστια. Καταρχάς, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Economist για την ιδιαίτερα τιμητική πρόσκληση. Είναι μεγάλη χαρά να βρίσκομαι εδώ με την ευκαιρία της 30ής Στρογγυλής Τραπέζης. Χαίρομαι ιδιαίτερα για τη θεματική του φετινού συνεδρίου, η οποία αφορά την ανάπτυξη σε μια εποχή αναταράξεων και την τεχνολογία. Θεωρώ σημαντικό, καταρχάς, να προσδιορίσουμε τους λόγους αυτών των αναταράξεων που παρατηρούνται σήμερα. Νομίζω ότι μπορούμε με ασφάλεια να πούμε πως σήμερα αντιμετωπίζουμε κάτι που δεν είχαμε συναντήσει ξανά στο παρελθόν, καθώς συντρέχουν τρία μοναδικά, κατά την άποψή μου, φαινόμενα.
Πρώτον, έχουμε μια γεωπολιτική αναδιάταξη. Δεύτερον, μια νέα βιομηχανική επανάσταση. Και, τρίτον, μια πλήρη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επικοινωνούν μεταξύ τους. Όσον αφορά τη γεωπολιτική αναδιάταξη, θεωρώ ότι το σημαντικότερο στοιχείο είναι η υποχώρηση του Διεθνούς Δικαίου και της πολυμέρειας. Παρατηρούμε την ανάδυση μεσαίων δυνάμεων. Τα παραδοσιακά εργαλεία και οι οργανισμοί που διαμόρφωναν την αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας, όπως τα Ηνωμένα Έθνη ή ακόμη και η Ευρωπαϊκή Ένωση, διαδραματίζουν πλέον δευτερεύοντα ρόλο. Το ζήτημα της βιομηχανικής επανάστασης συνδέεται στενά με την τεχνητή νοημοσύνη.
Είμαστε μάρτυρες μιας τεκτονικής μεταβολής στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα. Η τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να επηρεάσει καθοριστικά όχι μόνο τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των κρατών, την ισορροπία ισχύος και τις περιφερειακές δυναμικές. Πρόκειται, επομένως, για μια ουσιαστική μεταβολή στον τρόπο σκέψης τόσο των πολιτών όσο και των διπλωματών. Τρίτον, παρατηρούμε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε μεταξύ μας. Η εκρηκτική ανάπτυξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει επηρεάσει καθοριστικά όχι μόνο τον τρόπο διάδοσης της πληροφορίας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις ειδήσεις. Η πραγματικότητα είναι ότι σήμερα η ταχύτητα υπερισχύει της ανάγκης για αξιοπιστία της πληροφορίας, γεγονός που καθορίζει συνολικά το περιβάλλον ενημέρωσης. Αυτές είναι οι αναταράξεις και γι' αυτό πιστεύω ότι το έργο του Υπουργού Εξωτερικών μιας χώρας δεν είναι καθόλου εύκολο, για να το θέσω με επιείκεια. Ωστόσο, θεωρώ ότι κάθε Υπουργός Εξωτερικών και κάθε κράτος καλούνται να λάβουν μια πολύ σημαντική απόφαση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα ασκήσουν τη διπλωματία τους.
Κατά την άποψή μου, υπάρχουν δύο τρόποι να προσεγγίσουμε σήμερα τη διπλωματία. Ο πρώτος είναι η προσήλωση στα παραδοσιακά εργαλεία της διπλωματίας, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Δικαίου, της ακεραιότητας, της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής διεθνούς ασφάλειας, όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, και ιδίως των αρχών και κανόνων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Στην περίπτωση αυτή, επιδίωξη είναι η συνέπεια και η εφαρμογή των εν λόγω αρχών στο σύνολό τους. Η δεύτερη προσέγγιση είναι περισσότερο συναλλακτική. Σύμφωνα με αυτήν, επιδίωξη είναι η αξιοποίηση των διεθνών περιστάσεων και η άντληση οφέλους από τις αναταράξεις.
Η βασική διαφορά είναι ότι, στη δεύτερη περίπτωση, ο διπλωμάτης καλείται ουσιαστικά να διαχειρίζεται δύο μέτρα και δύο σταθμά. Όταν παραμένεις προσηλωμένος στους κανόνες, τα κριτήρια είναι ενιαία, τα τηρείς χωρίς παρεκκλίσεις. Όταν όμως ακολουθείς μια συναλλακτική προσέγγιση, ουσιαστικά καλλιεργείς την τέχνη των δύο μέτρων και δύο σταθμών, προκειμένου να εξηγήσεις γιατί σχεδόν ταυτόσημες περιπτώσεις θα πρέπει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Πιστεύω ότι αυτού του είδους η συναλλακτική διπλωματία είναι πολύ επικίνδυνη για τον κόσμο γενικότερα, διότι οδηγεί ουσιαστικά στη δημιουργία μιας «παγκόσμιας ζούγκλας» όσον αφορά τη διεθνή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Ελλάδα ακολουθεί πολύ σταθερή και συνεπή εξωτερική πολιτική.
Είμαστε σε θέση να δηλώνουμε ότι η εξωτερική μας πολιτική είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το Διεθνές Δίκαιο. Επαναλαμβάνουμε διαρκώς ότι αυτό αποτελεί υπαρξιακό ζήτημα για τη χώρα μας, διότι η Ελλάδα είναι μια χώρα, η οποία βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα ασταθή γεωγραφική περιοχή. Βρισκόμαστε στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και η περιοχή μας φέρει σημαντικά ιστορικά βάρη. Για τον λόγο αυτό, η προσήλωση στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου είναι αδιαπραγμάτευτη.
Και το επισημαίνω αυτό, διότι οι διεθνείς κανόνες, οι αρχές και η αρχιτεκτονική ασφαλείας δεν μπορούν να υπόκεινται σε επιλεκτική εφαρμογή. Είτε τα αποδεχόμαστε στο σύνολό τους είτε δεν υπάρχει Διεθνές Δίκαιο. Θα συνεχίσουμε, λοιπόν, να αγωνιζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση. Η Ελλάδα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως γέφυρα μεταξύ χωρών, πολιτισμών και γεωπολιτικών fora. Συνομιλούμε τόσο με το Ισραήλ, ως στρατηγικοί εταίροι, όσο και με το σύνολο του αραβικού κόσμου. Είμαστε μέλος ισχυρών διεθνών συμμαχιών, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Είμαστε μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Διαθέτουμε ισχυρό λόγο και θα συνεχίσουμε να τον αξιοποιούμε όχι μόνο προς όφελος της χώρας μας, αλλά και προς όφελος ολόκληρου του κόσμου.
J. HOEY: Εξαιρετικά. Σας ευχαριστώ πολύ. Δεν θα μπορούσα να ζητήσω καλύτερη σύνοψη της σχέσης μεταξύ της γεωπολιτικής και των βασικών θεματικών που συζητούμε αυτές τις τρεις ημέρες. Σας ευχαριστώ επίσης για την έμφαση που δώσατε σε μια εξωτερική πολιτική βασισμένη στη συνέπεια και σε αρχές. Θα ήθελα τώρα να εμβαθύνουμε σε ορισμένα ζητήματα, ξεκινώντας από την περιοχή και στη συνέχεια διευρύνοντας τη συζήτηση. Συζητούμε ήδη από το πρωί τη σημασία της διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και διπλωματίας. Θα ήθελα, επομένως, να μας ενημερώσετε σχετικά με την πορεία του διαλόγου υψηλού επιπέδου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Πως αποτιμάτε την πορεία του; Θεωρείτε ότι υπάρχουν προοπτικές διεύρυνσης του διαλόγου και της συνεργασίας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Πριν από τρία χρόνια θέσαμε τον διάλογο με την Τουρκία σε μια διαφορετική βάση. Πρόκειται για έναν δομημένο διάλογο, ο οποίος στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: τη Θετική Ατζέντα, που αφορά τις διμερείς συμφωνίες, ιδίως στον τομέα του εμπορίου· τον Πολιτικό Διάλογο, ο οποίος καλύπτει σημαντικά ζητήματα πολιτικής, όπως η μετανάστευση και η πολιτική προστασία· και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία αφορούν κυρίως στρατιωτικές ασκήσεις και τη στρατιωτική συνεργασία, με στόχο την άμβλυνση ενδεχόμενων κρίσεων.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ευχαριστώ.
J. HOEY: Κύριε Υπουργέ, σας ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία σας. Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω ζητώντας σας να μας παρουσιάσετε συνοπτικά τα βασικά ζητήματα που απασχολούν σήμερα την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μας πάρει ώρες, καθώς η ατζέντα είναι τεράστια. Καταρχάς, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Economist για την ιδιαίτερα τιμητική πρόσκληση. Είναι μεγάλη χαρά να βρίσκομαι εδώ με την ευκαιρία της 30ής Στρογγυλής Τραπέζης. Χαίρομαι ιδιαίτερα για τη θεματική του φετινού συνεδρίου, η οποία αφορά την ανάπτυξη σε μια εποχή αναταράξεων και την τεχνολογία. Θεωρώ σημαντικό, καταρχάς, να προσδιορίσουμε τους λόγους αυτών των αναταράξεων που παρατηρούνται σήμερα. Νομίζω ότι μπορούμε με ασφάλεια να πούμε πως σήμερα αντιμετωπίζουμε κάτι που δεν είχαμε συναντήσει ξανά στο παρελθόν, καθώς συντρέχουν τρία μοναδικά, κατά την άποψή μου, φαινόμενα.
Πρώτον, έχουμε μια γεωπολιτική αναδιάταξη. Δεύτερον, μια νέα βιομηχανική επανάσταση. Και, τρίτον, μια πλήρη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επικοινωνούν μεταξύ τους. Όσον αφορά τη γεωπολιτική αναδιάταξη, θεωρώ ότι το σημαντικότερο στοιχείο είναι η υποχώρηση του Διεθνούς Δικαίου και της πολυμέρειας. Παρατηρούμε την ανάδυση μεσαίων δυνάμεων. Τα παραδοσιακά εργαλεία και οι οργανισμοί που διαμόρφωναν την αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας, όπως τα Ηνωμένα Έθνη ή ακόμη και η Ευρωπαϊκή Ένωση, διαδραματίζουν πλέον δευτερεύοντα ρόλο. Το ζήτημα της βιομηχανικής επανάστασης συνδέεται στενά με την τεχνητή νοημοσύνη.
Είμαστε μάρτυρες μιας τεκτονικής μεταβολής στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα. Η τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να επηρεάσει καθοριστικά όχι μόνο τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των κρατών, την ισορροπία ισχύος και τις περιφερειακές δυναμικές. Πρόκειται, επομένως, για μια ουσιαστική μεταβολή στον τρόπο σκέψης τόσο των πολιτών όσο και των διπλωματών. Τρίτον, παρατηρούμε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε μεταξύ μας. Η εκρηκτική ανάπτυξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει επηρεάσει καθοριστικά όχι μόνο τον τρόπο διάδοσης της πληροφορίας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις ειδήσεις. Η πραγματικότητα είναι ότι σήμερα η ταχύτητα υπερισχύει της ανάγκης για αξιοπιστία της πληροφορίας, γεγονός που καθορίζει συνολικά το περιβάλλον ενημέρωσης. Αυτές είναι οι αναταράξεις και γι' αυτό πιστεύω ότι το έργο του Υπουργού Εξωτερικών μιας χώρας δεν είναι καθόλου εύκολο, για να το θέσω με επιείκεια. Ωστόσο, θεωρώ ότι κάθε Υπουργός Εξωτερικών και κάθε κράτος καλούνται να λάβουν μια πολύ σημαντική απόφαση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα ασκήσουν τη διπλωματία τους.
Κατά την άποψή μου, υπάρχουν δύο τρόποι να προσεγγίσουμε σήμερα τη διπλωματία. Ο πρώτος είναι η προσήλωση στα παραδοσιακά εργαλεία της διπλωματίας, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Δικαίου, της ακεραιότητας, της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής διεθνούς ασφάλειας, όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, και ιδίως των αρχών και κανόνων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Στην περίπτωση αυτή, επιδίωξη είναι η συνέπεια και η εφαρμογή των εν λόγω αρχών στο σύνολό τους. Η δεύτερη προσέγγιση είναι περισσότερο συναλλακτική. Σύμφωνα με αυτήν, επιδίωξη είναι η αξιοποίηση των διεθνών περιστάσεων και η άντληση οφέλους από τις αναταράξεις.
Η βασική διαφορά είναι ότι, στη δεύτερη περίπτωση, ο διπλωμάτης καλείται ουσιαστικά να διαχειρίζεται δύο μέτρα και δύο σταθμά. Όταν παραμένεις προσηλωμένος στους κανόνες, τα κριτήρια είναι ενιαία, τα τηρείς χωρίς παρεκκλίσεις. Όταν όμως ακολουθείς μια συναλλακτική προσέγγιση, ουσιαστικά καλλιεργείς την τέχνη των δύο μέτρων και δύο σταθμών, προκειμένου να εξηγήσεις γιατί σχεδόν ταυτόσημες περιπτώσεις θα πρέπει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Πιστεύω ότι αυτού του είδους η συναλλακτική διπλωματία είναι πολύ επικίνδυνη για τον κόσμο γενικότερα, διότι οδηγεί ουσιαστικά στη δημιουργία μιας «παγκόσμιας ζούγκλας» όσον αφορά τη διεθνή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Ελλάδα ακολουθεί πολύ σταθερή και συνεπή εξωτερική πολιτική.
Είμαστε σε θέση να δηλώνουμε ότι η εξωτερική μας πολιτική είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το Διεθνές Δίκαιο. Επαναλαμβάνουμε διαρκώς ότι αυτό αποτελεί υπαρξιακό ζήτημα για τη χώρα μας, διότι η Ελλάδα είναι μια χώρα, η οποία βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα ασταθή γεωγραφική περιοχή. Βρισκόμαστε στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και η περιοχή μας φέρει σημαντικά ιστορικά βάρη. Για τον λόγο αυτό, η προσήλωση στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου είναι αδιαπραγμάτευτη.
Και το επισημαίνω αυτό, διότι οι διεθνείς κανόνες, οι αρχές και η αρχιτεκτονική ασφαλείας δεν μπορούν να υπόκεινται σε επιλεκτική εφαρμογή. Είτε τα αποδεχόμαστε στο σύνολό τους είτε δεν υπάρχει Διεθνές Δίκαιο. Θα συνεχίσουμε, λοιπόν, να αγωνιζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση. Η Ελλάδα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως γέφυρα μεταξύ χωρών, πολιτισμών και γεωπολιτικών fora. Συνομιλούμε τόσο με το Ισραήλ, ως στρατηγικοί εταίροι, όσο και με το σύνολο του αραβικού κόσμου. Είμαστε μέλος ισχυρών διεθνών συμμαχιών, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Είμαστε μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Διαθέτουμε ισχυρό λόγο και θα συνεχίσουμε να τον αξιοποιούμε όχι μόνο προς όφελος της χώρας μας, αλλά και προς όφελος ολόκληρου του κόσμου.
J. HOEY: Εξαιρετικά. Σας ευχαριστώ πολύ. Δεν θα μπορούσα να ζητήσω καλύτερη σύνοψη της σχέσης μεταξύ της γεωπολιτικής και των βασικών θεματικών που συζητούμε αυτές τις τρεις ημέρες. Σας ευχαριστώ επίσης για την έμφαση που δώσατε σε μια εξωτερική πολιτική βασισμένη στη συνέπεια και σε αρχές. Θα ήθελα τώρα να εμβαθύνουμε σε ορισμένα ζητήματα, ξεκινώντας από την περιοχή και στη συνέχεια διευρύνοντας τη συζήτηση. Συζητούμε ήδη από το πρωί τη σημασία της διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και διπλωματίας. Θα ήθελα, επομένως, να μας ενημερώσετε σχετικά με την πορεία του διαλόγου υψηλού επιπέδου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Πως αποτιμάτε την πορεία του; Θεωρείτε ότι υπάρχουν προοπτικές διεύρυνσης του διαλόγου και της συνεργασίας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Πριν από τρία χρόνια θέσαμε τον διάλογο με την Τουρκία σε μια διαφορετική βάση. Πρόκειται για έναν δομημένο διάλογο, ο οποίος στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: τη Θετική Ατζέντα, που αφορά τις διμερείς συμφωνίες, ιδίως στον τομέα του εμπορίου· τον Πολιτικό Διάλογο, ο οποίος καλύπτει σημαντικά ζητήματα πολιτικής, όπως η μετανάστευση και η πολιτική προστασία· και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία αφορούν κυρίως στρατιωτικές ασκήσεις και τη στρατιωτική συνεργασία, με στόχο την άμβλυνση ενδεχόμενων κρίσεων.
Αν έπρεπε να κάνω μια αποτίμηση, θα έλεγα ότι τα αποτελέσματα είναι θετικά. Και είναι θετικά όχι μόνο επειδή υπάρχουν ορισμένα πολύ απτά αποτελέσματα, όπως η σημαντική μείωση των μεταναστευτικών ροών και των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου ή η αύξηση του διμερούς εμπορίου, αλλά κυρίως επειδή υπάρχει μια διαφορετική νοοτροπία ως προς την προσέγγιση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη πιθανών εντάσεων. Έχουμε δει στο παρελθόν πως ακόμη και συμβάντα δευτερεύουσας σημασίας μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε σοβαρές κρίσεις. Και, όπως ανέφερα, δεδομένου ότι η περιοχή μας χαρακτηρίζεται από έντονη αστάθεια, οφείλουμε να κρατούμε διαβουλευτική στάση και να διατηρούμε ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας σε πολλαπλά επίπεδα.
Από την άλλη πλευρά, η πραγματικότητα είναι ότι υφίσταται ένα εκκρεμές ζήτημα ύψιστης σημασίας για εμάς: η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και, ειδικότερα, της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφενός διότι αποτελεί τη μόνη διαφορά, η οποία μπορεί να τεθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου και αφετέρου διότι η μη οριοθέτηση αναπαράγει εντάσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Για να είμαι απολύτως ειλικρινής, θεωρώ ότι, προκειμένου να διασφαλισθεί μακροπρόθεσμα η ειρήνη και η ηρεμία στην περιοχή μας, είναι απολύτως αναγκαίο να ξεκινήσει συζήτηση επί των ζητημάτων αυτών. Μέχρι σήμερα αυτό δεν έχει καταστεί δυνατό, καθώς δεν έχουμε συμφωνήσει ως προς το εύρος της συζήτησης. Ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή στο εγγύς μέλλον θα μπορέσουμε να ανοίξουμε αυτό το κεφάλαιο. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις και αντιτιθέμενες προσεγγίσεις. Ωστόσο, εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι, μέσω της πλήρους εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου, μπορεί να βρεθεί μια βιώσιμη λύση. Θεωρώ ότι είναι σημαντικό να συζητούμε τα δύσκολα ζητήματα. Είναι προφανές ότι κάθε πλευρά παραμένει προσηλωμένη στις θεμελιώδεις θέσεις της. Κανείς δεν αναμένει ότι από τη μία ημέρα στην άλλη θα εγκαταλειφθούν νομικές θέσεις που ανατρέχουν δεκαετίες πίσω.
Η αλήθεια είναι, ωστόσο, ότι παρά τις διαφορετικές αυτές θέσεις, έχουμε καταφέρει να διατηρήσουμε έναν εποικοδομητικό διάλογο και να αναπτύξουμε τις σχέσεις μας. Αν με ρωτάτε εάν είμαι αισιόδοξος ότι μπορούμε να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα και να συζητήσουμε την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, θα έλεγα ότι δεν έχουμε ακόμη φθάσει σε αυτό το σημείο. Παραμένω, όμως, ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι κάποια στιγμή θα μπορέσουμε να εισέλθουμε σε αυτή τη συζήτηση. Πιστεύω ότι αυτό θα αποτελέσει μια εξαιρετικά σημαντική παρακαταθήκη για τις μελλοντικές γενιές: μια περιοχή ειρήνης και ευημερίας.
J. HOEY: Ωραία, σας ευχαριστώ. Αυτό είναι ενθαρρυντικό. Σκόπευα να σας ρωτήσω αν θεωρείτε ότι υπάρχει μια ρεαλιστική προοπτική – δεν θα ήθελα να χρησιμοποιήσω τον όρο «επίλυση», καθώς δεν μου αρέσει όταν αναφερόμαστε σε τόσο σύνθετες και μακροχρόνιες διαφορές – αλλά μια ρεαλιστική προοπτική, όπως είπατε, για τη συνέχιση του διαλόγου πέραν των πολύ σημαντικών θεμάτων που έχουν ήδη…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ο ρεαλισμός είναι μια πολύ δυναμική έννοια. Και, για να είμαι ειλικρινής, πιστεύω ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οφείλουμε να προσεγγίζουμε τον ρεαλισμό με έναν τρόπο βασισμένο σε αρχές. Σήμερα διεξάγεται μια ευρεία συζήτηση σχετικά με το κατά πόσον θα πρέπει να βασιζόμαστε πρωτίστως στην ισχύ, κάτι που είναι απολύτως ασύμβατο με μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι ο ρεαλισμός μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποδειχθεί επικίνδυνος. Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι ένας διάλογος που να βασίζεται σε αρχές και στο Διεθνές Δίκαιο.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Γνωρίζω ότι μία από τις βασικές προτεραιότητες της ελληνικής Προεδρίας είναι η προώθηση της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Χθες είχαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για το θέμα αυτό, καθώς φαίνεται ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια. Έχετε ήδη κατά νου συγκεκριμένες προτάσεις ή πρωτοβουλίες;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η αλήθεια είναι ότι διαθέτω ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο όμως δεν πρόκειται να αποκαλύψω σήμερα. Οι Πρέσβεις των Δυτικών Βαλκανίων που βρίσκονται εδώ γνωρίζουν περισσότερα. Η αλήθεια είναι ότι έχω αναλάβει πρωτοβουλία με στόχο την επιτάχυνση της διαδικασίας διεύρυνσης και, ειδικότερα, της ενταξιακής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων. Το θεωρώ υψίστης σημασίας για πολλούς λόγους.
Από την άλλη πλευρά, η πραγματικότητα είναι ότι υφίσταται ένα εκκρεμές ζήτημα ύψιστης σημασίας για εμάς: η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και, ειδικότερα, της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφενός διότι αποτελεί τη μόνη διαφορά, η οποία μπορεί να τεθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου και αφετέρου διότι η μη οριοθέτηση αναπαράγει εντάσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Για να είμαι απολύτως ειλικρινής, θεωρώ ότι, προκειμένου να διασφαλισθεί μακροπρόθεσμα η ειρήνη και η ηρεμία στην περιοχή μας, είναι απολύτως αναγκαίο να ξεκινήσει συζήτηση επί των ζητημάτων αυτών. Μέχρι σήμερα αυτό δεν έχει καταστεί δυνατό, καθώς δεν έχουμε συμφωνήσει ως προς το εύρος της συζήτησης. Ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή στο εγγύς μέλλον θα μπορέσουμε να ανοίξουμε αυτό το κεφάλαιο. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις και αντιτιθέμενες προσεγγίσεις. Ωστόσο, εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι, μέσω της πλήρους εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου, μπορεί να βρεθεί μια βιώσιμη λύση. Θεωρώ ότι είναι σημαντικό να συζητούμε τα δύσκολα ζητήματα. Είναι προφανές ότι κάθε πλευρά παραμένει προσηλωμένη στις θεμελιώδεις θέσεις της. Κανείς δεν αναμένει ότι από τη μία ημέρα στην άλλη θα εγκαταλειφθούν νομικές θέσεις που ανατρέχουν δεκαετίες πίσω.
Η αλήθεια είναι, ωστόσο, ότι παρά τις διαφορετικές αυτές θέσεις, έχουμε καταφέρει να διατηρήσουμε έναν εποικοδομητικό διάλογο και να αναπτύξουμε τις σχέσεις μας. Αν με ρωτάτε εάν είμαι αισιόδοξος ότι μπορούμε να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα και να συζητήσουμε την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, θα έλεγα ότι δεν έχουμε ακόμη φθάσει σε αυτό το σημείο. Παραμένω, όμως, ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι κάποια στιγμή θα μπορέσουμε να εισέλθουμε σε αυτή τη συζήτηση. Πιστεύω ότι αυτό θα αποτελέσει μια εξαιρετικά σημαντική παρακαταθήκη για τις μελλοντικές γενιές: μια περιοχή ειρήνης και ευημερίας.
J. HOEY: Ωραία, σας ευχαριστώ. Αυτό είναι ενθαρρυντικό. Σκόπευα να σας ρωτήσω αν θεωρείτε ότι υπάρχει μια ρεαλιστική προοπτική – δεν θα ήθελα να χρησιμοποιήσω τον όρο «επίλυση», καθώς δεν μου αρέσει όταν αναφερόμαστε σε τόσο σύνθετες και μακροχρόνιες διαφορές – αλλά μια ρεαλιστική προοπτική, όπως είπατε, για τη συνέχιση του διαλόγου πέραν των πολύ σημαντικών θεμάτων που έχουν ήδη…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ο ρεαλισμός είναι μια πολύ δυναμική έννοια. Και, για να είμαι ειλικρινής, πιστεύω ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οφείλουμε να προσεγγίζουμε τον ρεαλισμό με έναν τρόπο βασισμένο σε αρχές. Σήμερα διεξάγεται μια ευρεία συζήτηση σχετικά με το κατά πόσον θα πρέπει να βασιζόμαστε πρωτίστως στην ισχύ, κάτι που είναι απολύτως ασύμβατο με μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι ο ρεαλισμός μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποδειχθεί επικίνδυνος. Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι ένας διάλογος που να βασίζεται σε αρχές και στο Διεθνές Δίκαιο.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Γνωρίζω ότι μία από τις βασικές προτεραιότητες της ελληνικής Προεδρίας είναι η προώθηση της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Χθες είχαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για το θέμα αυτό, καθώς φαίνεται ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια. Έχετε ήδη κατά νου συγκεκριμένες προτάσεις ή πρωτοβουλίες;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η αλήθεια είναι ότι διαθέτω ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο όμως δεν πρόκειται να αποκαλύψω σήμερα. Οι Πρέσβεις των Δυτικών Βαλκανίων που βρίσκονται εδώ γνωρίζουν περισσότερα. Η αλήθεια είναι ότι έχω αναλάβει πρωτοβουλία με στόχο την επιτάχυνση της διαδικασίας διεύρυνσης και, ειδικότερα, της ενταξιακής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων. Το θεωρώ υψίστης σημασίας για πολλούς λόγους.
Πρώτον, διότι τα Δυτικά Βαλκάνια είναι μια ιδιαίτερα δύσκολη περιοχή. Πρόκειται για μια περιοχή με τραυματική ιστορική διαδρομή και, ως εκ τούτου, οφείλουμε να ενεργούμε με ιδιαίτερη προσοχή και να λαμβάνουμε υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες της περιοχής. Δεύτερον, διαπιστώνουμε ότι στα Δυτικά Βαλκάνια ασκείται έντονη εξωτερική επιρροή, γεγονός που μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος της ενταξιακής τους πορείας, αλλά και να επηρεάσει αρνητικά τη σταθερότητα της περιοχής. Και όταν αναφέρομαι σε εξωτερική επιρροή, εννοώ, ιδίως, την κακόβουλη επιρροή που ασκείται στα Δυτικά Βαλκάνια. Παρατηρούμε επίσης την επανεμφάνιση του εθνικισμού στα Δυτικά Βαλκάνια. Οφείλουμε να αποτρέψουμε αυτή την εξέλιξη. Είναι κρίσιμης σημασίας. Θα τολμούσα να πω ότι η ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή οικογένεια θα αποτελέσει ορόσημο στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά τους προσεχείς μήνες θα προχωρήσουμε σε περαιτέρω βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Ελπίζουμε ότι έως τη στιγμή που η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είμαστε σε θέση να υποδεχθούμε ένα ακόμη κράτος στην ευρωπαϊκή μας οικογένεια από τα Δυτικά Βαλκάνια. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι τα Δυτικά Βαλκάνια δεν θα πρέπει να μείνουν πίσω.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Ας περάσουμε τώρα στις εξελίξεις των τελευταίων 24-48 ωρών σε μία πολύ κοντινή περιοχή, τη Μέση Ανατολή. Ποια είναι η αντίδρασή σας υπό το πρίσμα των τελευταίων εξελίξεων; Πρόκειται, ουσιαστικά, για επανέναρξη του πολέμου; Και ποιες είναι οι επιπτώσεις και οι κίνδυνοι για την Ελλάδα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Φοβάμαι ότι οι επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρο τον κόσμο. Η αλήθεια είναι ότι η αισιοδοξία που γεννήθηκε μετά το μνημόνιο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει πλέον κλονιστεί λόγω των πρόσφατων επιθέσεων. Θα καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια, τόσο υπό την ιδιότητά μας ως έντιμου συνομιλητή όλων των πλευρών όσο και ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, για να συμβάλουμε στην ειρηνευτική διαδικασία.
Θα ήθελα να επισημάνω ότι ο πόλεμος με το Ιράν είχε μια ιδιαίτερα αρνητική συνέπεια, ότι το Ιράν συνειδητοποίησε τη σημασία του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ανησυχητική διαπίστωση για όλους, συμπεριλαμβανομένων των περίκλειστων χωρών του Κόλπου, αλλά και κρατών με ισχυρό εμπορικό στόλο, όπως η Ελλάδα.
Εκείνο που οφείλουμε σήμερα να υπογραμμίσουμε είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει άλλη λύση πέραν της πλήρους και απρόσκοπτης ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, χωρίς διόδια ή τέλη. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας, όχι μόνο για το παγκόσμιο εμπόριο, αλλά και για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Είναι επίσης σημαντικό για την ισορροπία του διεθνούς συστήματος ασφαλείας. Για εμάς, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο υπαναχώρησης από τις θεμελιώδεις αρχές μας.
Θα ήθελα επίσης να σας πω ότι τις τελευταίες δύο ημέρες βρίσκομαι σε διαρκή επικοινωνία με τους συμμάχους μας στην περιοχή. Υπάρχει σχετική αισιοδοξία ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε τα προβλήματα που ανέκυψαν κατά τις τελευταίες σαράντα ώρες, ωστόσο αυτό θα απαιτήσει σημαντική προσπάθεια.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Γνωρίζω ότι ο χρόνος σας είναι περιορισμένος, οπότε θα ήθελα να σας θέσω ορισμένες σύντομες ερωτήσεις.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που δεν με ρωτήσατε για το ΝΑΤΟ.
J. HOEY: Θα έρθω και σε αυτό. Θα ήθελα να επισημάνω ότι οι σχέσεις Ελλάδας-Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο καλύτερο επίπεδο που υπήρξαν ποτέ, σε αντίθεση με τις διατλαντικές σχέσεις, στις οποίες υπάρχουν περισσότερες τριβές. Ο Πρόεδρος Trump δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου ότι «ένιωθε την αγάπη στην αίθουσα». Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν τριβές, ίσως λιγότερο πλέον στον τομέα της άμυνας, αλλά στο εμπόριο, την ψηφιακή πολιτική και άλλους τομείς. Πώς αξιολογείτε την κατάσταση; Πιστεύετε ότι, μετά την Άγκυρα, οι προοπτικές είναι θετικές;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Για να είμαι ειλικρινής, θεωρώ ότι ο όρος «αγάπη» είναι ίσως κάπως υπερβολικός. Ωστόσο, επικράτησε πνεύμα συναδελφικότητας και διεξήχθη μια ιδιαίτερα ειλικρινής και ανοικτή συζήτηση μεταξύ των ηγετών. Είναι πολύ σημαντικό να αντιμετωπίζουμε τα ζητήματα που μας απασχολούν και να μην επιχειρούμε να τα αποκρύπτουμε. Η αλήθεια είναι ότι σήμερα βρισκόμαστε ενώπιον μιας επίπονης αναδιάταξης όσον αφορά την κατανομή των βαρών εντός της Συμμαχίας. Νομίζω ότι με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση, οι Ευρωπαίοι αντιληφθήκαμε την ανάγκη μεγαλύτερης αυτονομίας ως προς την άμυνα της επικράτειάς μας. Για πολλές δεκαετίες βασιζόμασταν υπερβολικά στις Ηνωμένες Πολιτείες για την παροχή ασφάλειας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να ενισχύσουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες. Η διατλαντική σχέση είναι καθοριστικής σημασίας για την παγκόσμια ισορροπία ισχύος. Οφείλουμε να επιμείνουμε σε αυτήν. Είναι προφανές ότι υπάρχουν ορισμένες αναταράξεις σε αυτή τη σχέση, είμαι όμως βέβαιος ότι θα συνεχίσει να εξελίσσεται.
Το ΝΑΤΟ αποτελεί αναμφίβολα την πλέον επιτυχημένη αμυντική συμμαχία στον κόσμο. Εξακολουθεί να έχει ουσιαστικό ρόλο να διαδραματίσει και η Ελλάδα θα συμβάλει με εποικοδομητικό και παραγωγικό τρόπο. Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται σήμερα στο υψηλότερο επίπεδο που υπήρξαν ποτέ. Έχουμε πολύ ισχυρούς διαύλους επικοινωνίας. Παράλληλα, η ελληνική ομογένεια ενισχύει διαρκώς τη δυναμική της παρουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ως εκ τούτου, παρά τις διαφορές ως προς την αντίληψη του διεθνούς περιβάλλοντος, εκτιμώ ότι οι διατλαντικές σχέσεις θα συνεχίσουν να αποτελούν τη βάση της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφαλείας και στο μέλλον.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Για να διευρύνουμε λίγο τη συζήτηση με την τελευταία μου ερώτηση, θα ήθελα να σας ρωτήσω για τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), ο οποίος ανακοινώθηκε από τους Ηγέτες κατά τη Σύνοδο Κορυφής της G20 στο Νέο Δελχί το 2023. Θέτω το ερώτημα αυτό, διότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερη γεωοικονομική και γεωπολιτική σημασία. Συγκεντρώνει μια ιδιαίτερα ετερογενή ομάδα εταίρων, από την Ινδία έως τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ισραήλ και, βεβαίως, την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται επίσης στον πυρήνα αυτής της πρωτοβουλίας. Πόσο υψηλά βρίσκεται ο IMEC στις προτεραιότητες της Ελλάδας και ποια είναι τα εμπόδια που αντιμετωπίζει η υλοποίησή του;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Για εμάς αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα, για πολλούς λόγους. Πρώτον, διότι αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη διαφοροποίησης των εμπορικών οδών. Ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε ότι η υπερβολική εξάρτηση από συγκεκριμένες θαλάσσιες οδούς μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο. Είναι, επομένως, επιτακτική η ανάγκη ανάπτυξης εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών. Θα πρέπει, ωστόσο, να τονίσουμε ότι ο IMEC δεν αφορά μόνο το εμπόριο. Αφορά επίσης την επικοινωνία και την προσέγγιση των λαών. Πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από ένα εμπορικό εγχείρημα· είναι ένα εγχείρημα ειρήνης. Για τον λόγο αυτό, έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς.
Δεύτερον, θεωρώ ότι η Ελλάδα είναι ίσως η μόνη χώρα που συνομιλεί με όλους τους εμπλεκόμενους στο έργο. Διαθέτουμε στρατηγική εταιρική σχέση με την Ινδία, καθώς και στρατηγικές σχέσεις με όλες τις χώρες του Κόλπου. Διατηρούμε τη γνωστή σχέση μας με το Ισραήλ, ενώ, παράλληλα, έχουμε εξαιρετικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, η Ελλάδα, ως πύλη εισόδου προς την Ευρώπη, αποτελεί και τη φυσική πύλη του IMEC. Αυτό οφείλεται όχι μόνο στο γεγονός ότι διαθέτουμε λιμένες που μπορούν να υποστηρίξουν αποτελεσματικά τις φιλοδοξίες του έργου, αλλά και επειδή διαθέτουμε τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο. Πρόκειται, επομένως, για ένα έργο ιδιαίτερης σημασίας για την Ελλάδα, αλλά πιστεύω ότι και η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιτυχία του έργου αυτού.
Διοργανώνουμε σειρά συνεδρίων για το θέμα και εργαζόμαστε εντατικά με τους εταίρους μας για την προώθηση του έργου αυτού. Ασφαλώς υπάρχουν δυσκολίες. Επί του παρόντος, παρατηρείται έλλειμμα εμπιστοσύνης μεταξύ ορισμένων εκ των συμμετεχόντων, ενώ οι περιφερειακές εντάσεις δεν συμβάλλουν θετικά.
Ωστόσο, πιστεύω ότι, τελικά, πρόκειται για μια αμοιβαίως επωφελή πρωτοβουλία. Εκτιμώ επίσης ότι θα μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη διασυνδεσιμότητα, καθώς αυτή θα αποτελέσει ένα από τα ζητήματα που θα μας απασχολήσουν περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό, οφείλουμε να εργαστούμε εγκαίρως, ώστε να διαμορφώσουμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την υλοποίησή της.
J. HOEY: Κύριε Υπουργέ, σας ευχαριστώ θερμά. Δυστυχώς, ο χρόνος μας ολοκληρώθηκε. Παρακαλώ να ευχαριστήσουμε όλοι τον Υπουργό.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σας ευχαριστώ.
Κατά τους προσεχείς μήνες θα προχωρήσουμε σε περαιτέρω βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Ελπίζουμε ότι έως τη στιγμή που η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είμαστε σε θέση να υποδεχθούμε ένα ακόμη κράτος στην ευρωπαϊκή μας οικογένεια από τα Δυτικά Βαλκάνια. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι τα Δυτικά Βαλκάνια δεν θα πρέπει να μείνουν πίσω.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Ας περάσουμε τώρα στις εξελίξεις των τελευταίων 24-48 ωρών σε μία πολύ κοντινή περιοχή, τη Μέση Ανατολή. Ποια είναι η αντίδρασή σας υπό το πρίσμα των τελευταίων εξελίξεων; Πρόκειται, ουσιαστικά, για επανέναρξη του πολέμου; Και ποιες είναι οι επιπτώσεις και οι κίνδυνοι για την Ελλάδα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Φοβάμαι ότι οι επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρο τον κόσμο. Η αλήθεια είναι ότι η αισιοδοξία που γεννήθηκε μετά το μνημόνιο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει πλέον κλονιστεί λόγω των πρόσφατων επιθέσεων. Θα καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια, τόσο υπό την ιδιότητά μας ως έντιμου συνομιλητή όλων των πλευρών όσο και ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, για να συμβάλουμε στην ειρηνευτική διαδικασία.
Θα ήθελα να επισημάνω ότι ο πόλεμος με το Ιράν είχε μια ιδιαίτερα αρνητική συνέπεια, ότι το Ιράν συνειδητοποίησε τη σημασία του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ανησυχητική διαπίστωση για όλους, συμπεριλαμβανομένων των περίκλειστων χωρών του Κόλπου, αλλά και κρατών με ισχυρό εμπορικό στόλο, όπως η Ελλάδα.
Εκείνο που οφείλουμε σήμερα να υπογραμμίσουμε είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει άλλη λύση πέραν της πλήρους και απρόσκοπτης ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, χωρίς διόδια ή τέλη. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας, όχι μόνο για το παγκόσμιο εμπόριο, αλλά και για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Είναι επίσης σημαντικό για την ισορροπία του διεθνούς συστήματος ασφαλείας. Για εμάς, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο υπαναχώρησης από τις θεμελιώδεις αρχές μας.
Θα ήθελα επίσης να σας πω ότι τις τελευταίες δύο ημέρες βρίσκομαι σε διαρκή επικοινωνία με τους συμμάχους μας στην περιοχή. Υπάρχει σχετική αισιοδοξία ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε τα προβλήματα που ανέκυψαν κατά τις τελευταίες σαράντα ώρες, ωστόσο αυτό θα απαιτήσει σημαντική προσπάθεια.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Γνωρίζω ότι ο χρόνος σας είναι περιορισμένος, οπότε θα ήθελα να σας θέσω ορισμένες σύντομες ερωτήσεις.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που δεν με ρωτήσατε για το ΝΑΤΟ.
J. HOEY: Θα έρθω και σε αυτό. Θα ήθελα να επισημάνω ότι οι σχέσεις Ελλάδας-Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο καλύτερο επίπεδο που υπήρξαν ποτέ, σε αντίθεση με τις διατλαντικές σχέσεις, στις οποίες υπάρχουν περισσότερες τριβές. Ο Πρόεδρος Trump δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου ότι «ένιωθε την αγάπη στην αίθουσα». Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν τριβές, ίσως λιγότερο πλέον στον τομέα της άμυνας, αλλά στο εμπόριο, την ψηφιακή πολιτική και άλλους τομείς. Πώς αξιολογείτε την κατάσταση; Πιστεύετε ότι, μετά την Άγκυρα, οι προοπτικές είναι θετικές;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Για να είμαι ειλικρινής, θεωρώ ότι ο όρος «αγάπη» είναι ίσως κάπως υπερβολικός. Ωστόσο, επικράτησε πνεύμα συναδελφικότητας και διεξήχθη μια ιδιαίτερα ειλικρινής και ανοικτή συζήτηση μεταξύ των ηγετών. Είναι πολύ σημαντικό να αντιμετωπίζουμε τα ζητήματα που μας απασχολούν και να μην επιχειρούμε να τα αποκρύπτουμε. Η αλήθεια είναι ότι σήμερα βρισκόμαστε ενώπιον μιας επίπονης αναδιάταξης όσον αφορά την κατανομή των βαρών εντός της Συμμαχίας. Νομίζω ότι με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση, οι Ευρωπαίοι αντιληφθήκαμε την ανάγκη μεγαλύτερης αυτονομίας ως προς την άμυνα της επικράτειάς μας. Για πολλές δεκαετίες βασιζόμασταν υπερβολικά στις Ηνωμένες Πολιτείες για την παροχή ασφάλειας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να ενισχύσουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες. Η διατλαντική σχέση είναι καθοριστικής σημασίας για την παγκόσμια ισορροπία ισχύος. Οφείλουμε να επιμείνουμε σε αυτήν. Είναι προφανές ότι υπάρχουν ορισμένες αναταράξεις σε αυτή τη σχέση, είμαι όμως βέβαιος ότι θα συνεχίσει να εξελίσσεται.
Το ΝΑΤΟ αποτελεί αναμφίβολα την πλέον επιτυχημένη αμυντική συμμαχία στον κόσμο. Εξακολουθεί να έχει ουσιαστικό ρόλο να διαδραματίσει και η Ελλάδα θα συμβάλει με εποικοδομητικό και παραγωγικό τρόπο. Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται σήμερα στο υψηλότερο επίπεδο που υπήρξαν ποτέ. Έχουμε πολύ ισχυρούς διαύλους επικοινωνίας. Παράλληλα, η ελληνική ομογένεια ενισχύει διαρκώς τη δυναμική της παρουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ως εκ τούτου, παρά τις διαφορές ως προς την αντίληψη του διεθνούς περιβάλλοντος, εκτιμώ ότι οι διατλαντικές σχέσεις θα συνεχίσουν να αποτελούν τη βάση της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφαλείας και στο μέλλον.
J. HOEY: Σας ευχαριστώ. Για να διευρύνουμε λίγο τη συζήτηση με την τελευταία μου ερώτηση, θα ήθελα να σας ρωτήσω για τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), ο οποίος ανακοινώθηκε από τους Ηγέτες κατά τη Σύνοδο Κορυφής της G20 στο Νέο Δελχί το 2023. Θέτω το ερώτημα αυτό, διότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερη γεωοικονομική και γεωπολιτική σημασία. Συγκεντρώνει μια ιδιαίτερα ετερογενή ομάδα εταίρων, από την Ινδία έως τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ισραήλ και, βεβαίως, την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται επίσης στον πυρήνα αυτής της πρωτοβουλίας. Πόσο υψηλά βρίσκεται ο IMEC στις προτεραιότητες της Ελλάδας και ποια είναι τα εμπόδια που αντιμετωπίζει η υλοποίησή του;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Για εμάς αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα, για πολλούς λόγους. Πρώτον, διότι αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη διαφοροποίησης των εμπορικών οδών. Ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε ότι η υπερβολική εξάρτηση από συγκεκριμένες θαλάσσιες οδούς μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο. Είναι, επομένως, επιτακτική η ανάγκη ανάπτυξης εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών. Θα πρέπει, ωστόσο, να τονίσουμε ότι ο IMEC δεν αφορά μόνο το εμπόριο. Αφορά επίσης την επικοινωνία και την προσέγγιση των λαών. Πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από ένα εμπορικό εγχείρημα· είναι ένα εγχείρημα ειρήνης. Για τον λόγο αυτό, έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς.
Δεύτερον, θεωρώ ότι η Ελλάδα είναι ίσως η μόνη χώρα που συνομιλεί με όλους τους εμπλεκόμενους στο έργο. Διαθέτουμε στρατηγική εταιρική σχέση με την Ινδία, καθώς και στρατηγικές σχέσεις με όλες τις χώρες του Κόλπου. Διατηρούμε τη γνωστή σχέση μας με το Ισραήλ, ενώ, παράλληλα, έχουμε εξαιρετικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, η Ελλάδα, ως πύλη εισόδου προς την Ευρώπη, αποτελεί και τη φυσική πύλη του IMEC. Αυτό οφείλεται όχι μόνο στο γεγονός ότι διαθέτουμε λιμένες που μπορούν να υποστηρίξουν αποτελεσματικά τις φιλοδοξίες του έργου, αλλά και επειδή διαθέτουμε τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο. Πρόκειται, επομένως, για ένα έργο ιδιαίτερης σημασίας για την Ελλάδα, αλλά πιστεύω ότι και η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιτυχία του έργου αυτού.
Διοργανώνουμε σειρά συνεδρίων για το θέμα και εργαζόμαστε εντατικά με τους εταίρους μας για την προώθηση του έργου αυτού. Ασφαλώς υπάρχουν δυσκολίες. Επί του παρόντος, παρατηρείται έλλειμμα εμπιστοσύνης μεταξύ ορισμένων εκ των συμμετεχόντων, ενώ οι περιφερειακές εντάσεις δεν συμβάλλουν θετικά.
Ωστόσο, πιστεύω ότι, τελικά, πρόκειται για μια αμοιβαίως επωφελή πρωτοβουλία. Εκτιμώ επίσης ότι θα μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη διασυνδεσιμότητα, καθώς αυτή θα αποτελέσει ένα από τα ζητήματα που θα μας απασχολήσουν περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό, οφείλουμε να εργαστούμε εγκαίρως, ώστε να διαμορφώσουμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την υλοποίησή της.
J. HOEY: Κύριε Υπουργέ, σας ευχαριστώ θερμά. Δυστυχώς, ο χρόνος μας ολοκληρώθηκε. Παρακαλώ να ευχαριστήσουμε όλοι τον Υπουργό.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σας ευχαριστώ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου