οι κηπουροι τησ αυγησ

Κυριακή 1 Ιανουαρίου 2017

"...Η υπόθεση της Κύπρου είναι πολύ σημανπκή για να αφεθεί εκτεθειμένη στους θυελλώδεις ανέμους ενός «αδιεξόδου». Δεν το επιτρέπουν αυτό οι γεωπολιτικές συνθήκες και μεταβολές στην Εγγύς Ανατολή σε συνδυασμό με τα μεσανατολικά προβλήματα και στις διεθνείς ενεργειακές πολιτικές στην Ανατολική Μεσόγειο. Ούτε μπορεί να παραμείνουν απλοί θεατές ενός «αδιεξόδου» η Ουάσινγκτον και η Μόσχα. Και γι' αυτό έχει ενδιαφέρον το ότι ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης, όταν ρωτήθηκε πριν από μία εβδομάδα σε συνέντευξη του (στην «Καθημερινή») αν μια αποτυχία των διαπραγματεύσεων θα οδηγούσε «αυτόματα» σε αδιέξοδο, αυτός απάντησε κοφτά: «Οχι»! ..."

Aπό την "Επένδυση"
"Επένδυση", 30/12/16

Διελκυστίνδα»» Διεθνείς «παίκτες» ζητούν λύση - Η Λευκωσία συζητά όλα τα ανοικτά προβλήματα - Η Τουρκία δυσκολεύει τη λύση με «στρατηγική» εμμονή στα στρατεύματα κατοχής και τις εγγυήσεις - Αυξάνεται το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων

Η Κύπρος στο μεγάλο «σκάκι»
της Ανατολικής Μεσογείου


του Κ.Ι. Αγγελοπούλου

Ο Ιανουάριος του 2017 είναι «μήνας Κυπριακού», όπως κι αν εξελιχθούν οι προγραμματισμένες συνομιλίες στη Γενεύη. Τούτη τη φορά στις συνομιλίες θα «εμπλακούν», υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, άπαντες οι ενδιαφερόμενοι για λύση: οι εκπρόσωποι της Κυπριακής Δημοκρατίας, της τουρκοκυριακής κοινότητας, των τριών εγγυητριών δυνάμεων, Ελλάδας, Τουρκίας και Βρετανίας, με «παρούσα» την Ε.Ε. και ενδιαμέσως ή τελυίώς τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Από ό,τι τα πράγματα δείχνουν, στον σκληρό πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται το ζήτημα της απόσυρσης των τουρκυίών στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί και η διατήρηση ή ο τερματισμός του συστήματος των εγγυήσεων. Φαίνεται, και λέγεται στα παρασκήνια, ότι για τα «υπόλοιπα» ανοικτά ζητήματα (στα οποία ο πρόεδρος Αναστασιάδης δεν δέχεται «παρεμβάσεις» εξ Αθηνών) υπάρχουν ακόμη δρόμοι ανοικτοί για ενδοκυπρια-κές συμφωνίες. Ετσι, στη διάσκεψη της 12ης Ιανουαρίου οι συνομιλίες θα αφορούν καταρχήν αυτές τις δύο μείζονες υποθέσεις.

Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία του σκηνικού, δεδομένων των «κόκκινων γραμμών» Αθήνας-Λευκωσίας και των διακηρυγμένων στρατηγικών στόχων της Αγκυρας. Ομως, όπως είναι φυσικό, το μεγάλο ερώτημα για τους συμμετέχοντες στις συνομιλίες, αλλά και διεθνώς, είναι: Μια αποτυχία στις 12 Ιανουαρίου θα οδηγήσει σε «αδιέξοδο»; Αλλη φάση συνομιλιών δεν θα υπάρξει; Και, αν ναι, τότε τι θα σήμαινε αυτό;

Το ερώτημα τίθεται, διότι η υπόθεση της Κύπρου είναι πολύ σημανπκή για να αφεθεί εκτεθειμένη στους θυελλώδεις ανέμους ενός «αδιεξόδου». Δεν το επιτρέπουν αυτό οι γεωπολιτικές συνθήκες και μεταβολές στην Εγγύς Ανατολή σε συνδυασμό με τα μεσανατολικά προβλήματα και στις διεθνείς ενεργειακές πολιτικές στην Ανατολική Μεσόγειο. Ούτε μπορεί να παραμείνουν απλοί θεατές ενός «αδιεξόδου» η Ουάσινγκτον και η Μόσχα. Και γι' αυτό έχει ενδιαφέρον το ότι ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης, όταν ρωτήθηκε πριν από μία εβδομάδα σε συνέντευξη του (στην «Καθημερινή») αν μια αποτυχία των διαπραγματεύσεων θα οδηγούσε «αυτόματα» σε αδιέξοδο, αυτός απάντησε κοφτά: «Οχι»!

Είναι, βεβαίως, παρακινδυνευμένες σήμερα οι προβλέψεις για την κατάληξη των συνομιλιών που θα διεξαχθούν στη Γενεύη - πόσω μάλλον που στα διπλωματικά παρασκήνια κουβεντιάζονται πολύ περισσότερα από όσα επισήμως ανακοινώνονται ή «διαρρέονται» σε δημοσιογραφικούς κύκλους. Από κάποιες «διαρροές», πάντως, δημιουργείται η εντύπωση ότι, αν οι συνομιλίες για λύση του Κυπριακού οδηγηθούν όντως σε αδιέξοδο, τότε μια τέτοια κατάληξη μπορεί να δημιουργήσει νέες «πραγματικότητες» στη βάση διχοτομικών εξελίξεων, όχι βεβαίως ευχάριστων, αλλά με ένα ιδιαίτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον, ενδεχομένως δε και σοβαρών ιστορικών διαστάσεων. Αυτό που ειδικότερα λέγεται ότι απασχολεί σήμερα ορισμένα κέντρα αναλυτών, που εφοδιάζουν δυτικές κυβερνήσεις με υλικό σχετικά με ζητήματα οτρατηγυαίς σε τομείς άμυνας και εξωτερικής πολιτικής, είναι η αναζήτηση απάντησης σ' ένα ερώτημα:

Ποια μπορεί να είναι «η επόμενη ημέρα»στην Κύπρο, αν η Τουρκία, λόγω αδιεξόδου στις συνομιλίες, προχωρήσει στην προσάρτηση των εδαφών του στρατιωτικά κατεχόμενου κυπριακού Βορρά;

Το ερώτημα περιλαμβάνει στα δεδομένα του προβλήματος πριν απ' όλα μια «σταθερά», που είναι ο... ασταθής Σύμμαχος της Δύσης, Τανίπ Ερντογάν. Εφόσον η Τουρκία καταστήσει οριστικό και τελεσίδικο τον στρατιωτικό έλεγχο της Κύπρου, θα τεθεί σε μια διχοτομημένη νήσο ένα ζήτημα Αμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και αυτό το ζήτημα θα συνδέεται εκ των πραγμάτων με το δυ-ήκο σύστημα ασφαλείας, δηλαδή με το ΝΑΤΟ, μέλη του οποίου είναι και η Ελλάδα και η Τουρκία, που θα έχει επεκτείνει τα εδάφη της στη Βόρεια Κύπρο.

Σταθερή απάντηση σ" αυτό δεν δίδεται, φυσικά, για την ώρα. Αλλά είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον στον κύκλο των στρατηγικών αναλυτών της Δύσης το ενδεχόμενο να προκύψει τελικά, μέσα από ένα πολιτικό «ναυάγιο» του Κυπριακού και από πλάγιες οδούς, μια εξέλιξη που θα έφερνε το ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο. Και βεβαίως εννοείται ότι κάτι τέτοιο θα υποχρέωνε και τη Μόσχα να αναζητήσει απ' την πλευρά της κάποια «ισοδύναμα» σε μια υψίστου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος περιοχή. Πάντως, η εκτίμηση στις μεγάλες δυτικές πρωτεύουσες είναι ότι , στην παρούσα φάση η Τουρκία θα ρισκάρει πολλά ίσως, αν παραμείνει στην εμμονή της για τη διατήρηση στρατιωτικού προγεφυρώματος στην Κύπρο. Οι ίδιοι κύκλοι δεν αγνοούν, βεβαίως, ότι στην Αγκυρα η «σκληρή» γραμμή του Ερντογάν στο ζήτημα αυτό έχει ισχυρούς υποστηρικτές στην πολιτική σκηνή.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
Οι υδρογονάνθρακες μπαίνουν σε πρώτο πλάνο 

ΗΔΗ, με ανοικτό ακόμη το Κυπριακό, η Λευκωσία, στο πλαίσιο των προσπαθειών της να αναβαθμίζει κατά το δυνατόν τη θέση της, ενισχύει τα πλεονεκτήματα της στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής. Και προς τούτο έχει ιδιαίτερη σημασία η παραχώρηση για έρευνα εντός κυπριακής ΑΟΖ σε μεγάλες ξένες κοινοπραξίες άντλησης υδρογονανθράκων στα «οικόπεδα» 6,8 και 10. Πρόκειται για την ιταλογαλλική ΕΝΙ - ΤΟΤΑΙ, την ιταλική ΕΝΙ και την αμερικανική κοινοπραξία της Εxxon Mobile, την Qatar Reotroleum. Η Λευκωσία, αλλά και η Αθήνα γνωρίζουν πόσο πολύ υπολογίζουν οι ΗΠΑ και οι οικονομικά ισχυροί Ευρωπαίοι σε μια Κύπρο - κέντρο και «σταθμό» εκμετάλλευσης και διανομής υδρογονανθράκων, σε μια κυπριακή ΑΟΖ που έχει να κάνει και με οημανπκά ενεργειακά συμφέροντα του Ισραήλ και της Αιγύπτου και, επίσης, με «ενδιαφερόμενη» και την Ιορδανία. Ολα αυτά είναι υποχρεωμένη να τα υπολογίζει και η Τουρκία, που παρακολουθεί ανήσυχη τις συμμαχίες που διαμορφώνονται στην Αν. Μεσόγειο με συμμετοχή της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Φαίνεται τώρα πόσο πολυσύνθετη είναι η υπόθεση της Κύπρου και πόσους διεθνείς «παίκτες» συγκεντρώνει γύρω της. Ομως, σημασία έχει για την ελληνυαί πλευρά το γεγονός ότι το Κυπριακό δέχεται μεν διεθνείς «πιέσεις», αλλά δεν είναι πλέον μια υπόθεση κλεισμένη στο τρίγωνο Αθήνας - Αγκυρας - Λευκωσίας, με την Τουρκία να ελέγχει το «παιχνίδι», με πολιτικό εργαλείο τη στρατιωτική υπεροχή της στην περιοχή. 

ΟΙ ΠΑΛΙΝΩΔΙΕΣ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΩΝΤΩΝ ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΡΑΤΟΥΝ ΔΕΜΕΝΗ Η ΧΩΡΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ...

Δύο πρωτοσέλιδα, από την "ΕΣΤΙΑ"

"ΕΣΤΙΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 31/12-01/01/17

"ΕΣΤΙΑ", 30/12/16

ΒΡΕΘΗΚΕ ΡΟΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΚΛΑΚΑΔΟΡΟΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ...

ΟΙ ΚΗΠΟΥΡΟΙ ΤΗΣ "ΑΥΓΗΣ", 1.455(104)

"Η ΑΥΓΗ", 30/12/16

ΔΥΣΒΑΣΤΑΚΤΙΟ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΡΑΤΙΚΟΔΙΑΙΤΟ ΠΡΟΠΟΛΟΓΙΣΜΟ Π/Υ ΣΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ, ΑΠΟ ΟΠΟΥ ΧΡΗΜΗΤΟΔΟΤΟΥΝΤΑΙ...

Από τα "ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ" και την "Επένδυση"

"ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ/Secret", 30/12/16

"ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ", 30/12/16

"Επένδυση", 30/12/16

"...Μπορεί βάσιμα να υποστηριχθεί ότι η ελληνική οικονομία έχει σήμερα τις δυνατότητες να περάσει σε μία νέα και πιο υγιή αναπτυξιακή φάση. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν δικαιολογούν επανάπαυση και χαλάρωση των προσπαθειών. Αντίθετα, χρειάζεται τώρα μεγαλύτερη επιμονή και αταλάντευτη συνέπεια και κυρίως αποφυγή των λαθών και των οπισθοδρομήσεων του παρελθόντος. Για τον λόγο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος παροτρύνει τους θεσμούς, τους εταίρους της Ελλάδος αλλά και την ελληνική κυβέρνηση να επιδείξουν την απαραίτητη ευελιξία ώστε να αρθεί άμεσα η εκκρεμότητα με την αξιολόγηση του προγράμματος...."

Το άρθρο του Διοικητή της ΤτΕ  Γιάννη Στουρνάρα
από την πρωτοχρονιάτικη "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 31/12-01/01/17

Η αντίδραση της οικονομίας την εποχή των μνημονίων 
δημιουργεί ελπίδα για το μέλλον


Του Γιάννη Στουρνάρα*

Μετά την ένταξη της Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Ενωση και με τις ευνοϊκές συνθήκες που δημιουργήθηκαν, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας ήταν ταχεία. Η ανάπτυξη αυτή στηρίχθηκε κυρίως στην εγχώρια ζήτηση, όπου η συμβολή της κατανάλωσης ήταν σημαντική και τροφοδοτήθηκε με δανεισμό, δημόσιο και ιδιωτικό. Ετσι, στις ήδη υπάρχουσες δομικές αδυναμίες του εγχώριου παραγωγικού προτύπου, προστέθηκαν νέα προβλήματα: Αδικαιολόγητα επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, διόγκωση του δανεισμού, σοβαρή επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας και σημαντική αύξηση του εξωτερικού ελλείμματος. Με την έλευση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2008, οι προβολείς της δημοσιότητας έπεσαν πάνω στις προβληματικές περιπτώσεις. Στην Ελλάδα, η κρίση μετετράπη ταχύτατα σε κρίση χρέους και αποκλείστηκε πολύ γρήγορα η πρόσβαση της χώρας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σε μία φάση που οι δανειακές ανάγκες του Δημοσίου ήταν υψηλότερες από κάθε άλλη περίοδο. Το 2009, λίγο πριν από το ξέσπασμα της κρίσης χρέους, το δημόσιο έλλειμμα ξεπερνούσε το 15% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ήταν περίπου το ίδιο. Καμία άλλη χώρα του ΟΟΣΑ δεν είχε αυτό τον τοξικό συνδυασμό «δίδυμων» ελλειμμάτων.

Η συνέχεια είναι γνωστή. Το μνημόνιο και όσα επακολούθησαν δεν ήταν τίποτε άλλο παρά προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα δυσθεώρητα αυτά ελλείμματα. Οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν, εστιάστηκαν στη δημοσιονομική προσαρμογή, ενώ εξασφάλισαν ταυτοχρόνως τον απαραίτητο δανεισμό προκειμένου να αποτραπεί η χρεοκοπία. Παράλληλα, προώθησαν μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θα θεράπευαν χρόνιες αδυναμίες της παραγωγικής δομής, διευκολύνοντας τη μετάβαση σε ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο.

Οι σταθεροποιητικές αυτές πολιτικές είχαν, αναπόφευκτα, οικονομικό και κοινωνικό κόστος: Πρόσθετη ύφεση, αύξηση της ανεργίας, μείωση των εισοδημάτων. Ως ένα βαθμό, αυτές οι συνέπειες ήταν αναμενόμενες και έχουν παρατηρηθεί σε όλα σχεδόν τα σταθεροποιητικά προγράμματα που έχουν εφαρμοστεί διεθνώς. Στην Ελλάδα, όμως, το κόστος αυτό ήταν, σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, υψηλότερο. Οι αιτίες έχουν συζητηθεί αναλυτικά. Εντοπίζονται σε μία σειρά από παράγοντες, λιγότερο τεχνικούς και περισσότερο πολιτικούς, όπως: Αδυναμίες στον σχεδιασμό των προγραμμάτων, λανθασμένες εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις, κυρίως όμως συχνές αλλαγές πορείας, οπισθοδρομήσεις, λαϊκισμός, διστακτικότητα των ελληνικών κυβερνήσεων να οικειοποιηθούν και να εφαρμόσουν με συνέπεια τα προγράμματα, ολική άρνηση της πραγματικότητας και ένα συγκρουσιακό κοινωνικό και πολιτικό κλίμα που πολώθηκε από την απουσία συναίνεσης κυβέρνησης-αντιπολίτευσης. Συναίνεση που επιτεύχθηκε σε όλα τα άλλα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης όπου εφαρμόστηκαν ανάλογα προγράμματα και πέτυχαν να τα βγάλουν από την κρίση.

Ολα αυτά δυσχέραναν σημαντικά τη συνεπή εφαρμογή των προγραμμάτων. Ο σημαντικότερος όμως ανασταλτικός παράγων που επέτεινε την ύφεση και τροφοδότησε τη μεγάλη ανεργία φαίνεται να είναι η αδυναμία σημαντικού μέρους του πολιτικού συστήματος να αντιπαρατεθεί στα λίγα μεγάλα και πολλά μικρά συμφέροντα, τα οποία αντιτάχθηκαν στις μεταρρυθμίσεις και ευνόησαν τη διαιώνιση διαρθρωτικών αποκλίσεων. Ως αποτέλεσμα, περιορίστηκαν η αποτελεσματικότητα της οικονομικής πολιτικής σε τομείς όπως η φορολογία, το ασφαλιστικό, οι επενδύσεις, η απελευθέρωση των αγορών και η συνακόλουθη ενίσχυση των υγιών δυνάμεων του ανταγωνισμού στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών, ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα, και τελικά, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και ο ταχύς αναπροσανατολισμός της παραγωγής προς τις διεθνείς αγορές.

Παρά τα προβλήματα, το υψηλό κόστος προσαρμογής και τις συχνές οπισθοδρομήσεις, τα μνημόνια, δηλαδή τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής που εφαρμόστηκαν από το 2010 και έπειτα, πέτυχαν, σε μεγάλο βαθμό, να αντιστρέψουν τις ιδιαίτερα δυσμενείς τάσεις που επικρατούσαν και να βελτιώσουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες της οικονομίας. Ειδικότερα επιτεύχθηκε:

• Πρωτοφανής δημοσιονομική προσαρμογή. Την περίοδο μάλιστα 2013-2016, το πρωτογενές έλλειμμα εξαλείφθηκε και καταγράφηκαν πρωτογενή πλεονάσματα της γενικής κυβέρνησης για πρώτη φορά από το 2001. Επίσης, το «διαρθρωτικό» πρωτογενές δημοσιονομικό αποτέλεσμα βελτιώθηκε περισσότερο από 17 εκατοστιαίες μονάδες του δυνητικού ΑΕΠ την περίοδο 2009-2016. Δηλαδή, λαμβάνοντας υπόψη την επίδραση του οικονομικού κύκλου, η δημοσιονομική προσαρμογή στην Ελλάδα ήταν υπερδιπλάσια από αυτή που πέτυχαν άλλα κράτη-μέλη, τα οποία εφάρμοσαν παρόμοια προγράμματα.

• Ανάκτηση των μεγάλων απωλειών της ανταγωνιστικότητας σε όρους μοναδιαίου κόστους εργασίας της περιόδου 2000-2009.

• Εξάλειψη του ελλείμματος του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών, που το 2008 είχε ξεπεράσει το 15% του ΑΕΠ.

• Αύξηση του ποσοστού των εξαγωγών στο ΑΕΠ από 19% το 2009 σε 32% σήμερα.

• Ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, με αποτέλεσμα να αντεπεξέλθει με επιτυχία στην κρίση και στη φυγή των καταθέσεων, έχοντας σήμερα επαρκή κεφάλαια, προβλέψεις και εξασφαλίσεις, τα οποία αποτελούν αναγκαίες (αλλά όχι και επαρκείς) προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση του μείζονος προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

• Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις κυρίως στην αγορά εργασίας αλλά και στην αγορά προϊόντων, καθώς και στη δημόσια διοίκηση.

• Ανάκαμψη της οικονομίας το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του 2016, με αποτέλεσμα να αναμένεται θετικός ρυθμός ανάπτυξης για όλο το έτος, για πρώτη φορά μετά το 2014.

• Ανακοπή της αύξησης (και ελαφρά μείωση) του όγκου των μη εξυπηρετούμενων δανείων το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του 2016, για πρώτη φορά μετά το 2014.

Οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν κατά την περίοδο της κρίσης αναμένεται να ενισχύσουν το αναπτυξιακό δυναμικό της ελληνικής οικονομίας μακροπρόθεσμα, μέσω της ταχύτερης ανόδου της παραγωγικότητας και της απασχόλησης. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν την περίοδο 2010-2016 σε συνδυασμό με αυτές που πρόκειται να εφαρμοστούν στο πλαίσιο του προγράμματος, αναμένεται, ceteris paribus, να αυξήσουν το πραγματικό ΑΕΠ κατά 13% περίπου την επόμενη δεκαετία. Μάλιστα, η εκτίμηση αυτή είναι ένα ελάχιστο μέγεθος, με την έννοια ότι δεν μπορούν εύκολα να ποσοτικοποιηθούν, και συνεπώς να συνεκτιμηθούν, μεταρρυθμίσεις, όπως π.χ. η βελτίωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, η αναμόρφωση του πτωχευτικού δικαίου, ο εξωδικαστικός συμβιβασμός, ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης και, κυρίως, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Η εκτίμηση αυτή του ΟΟΣΑ επιβεβαιώνεται και από παρεμφερείς αναλύσεις των υπηρεσιών της Τράπεζας της Ελλάδος, από τις οποίες προκύπτει ότι η κυριότερη επίδραση των μεταρρυθμίσεων αφορά την ταχύτερη άνοδο της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής. Ειδικότερα:

• Οι διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά εργασίας, που οδηγούν σε μείωση του μισθολογικού κόστους των επιχειρήσεων σε μόνιμη βάση κατά 10%, αναμένεται σε ορίζοντα δεκαετίας να οδηγήσουν σε αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 4,5% και σε αύξηση της απασχόλησης και των ιδιωτικών επενδύσεων κατά 3% και 4,5% αντίστοιχα.

• Η αύξηση του ανταγωνισμού σε αγορές αγαθών και υπηρεσιών, μέσω της άρσης ρυθμιστικών εμποδίων στην είσοδο νέων επιχειρήσεων και στη λειτουργία τους, οδηγεί σε μειώσεις του περιθωρίου κέρδους των επιχειρήσεων. Mια μείωση του περιθωρίου κέρδους των μη εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών σε μόνιμη βάση κατά 10%, αναμένεται σε ορίζοντα δεκαετίας να οδηγήσει σε αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 4% και σε αύξηση της απασχόλησης και των πραγματικών επενδύσεων κατά 3,7% και 7% αντίστοιχα.

• Αναγκαία βεβαίως προϋπόθεση για να προκύψουν τα προαναφερθέντα θετικά αποτελέσματα για την οικονομία είναι η αξιόπιστη και χωρίς καθυστερήσεις ολοκλήρωση των συμφωνηθεισών μεταρρυθμίσεων. Αν εκπληρωθούν μόνο τα 2/3 των συμφωνηθεισών μεταρρυθμίσεων στις αγορές υπηρεσιών και εργασίας σε ορίζοντα πενταετίας, τα σωρευτικά οφέλη από τις μεταρρυθμίσεις αυτές τα τρία πρώτα χρόνια της υλοποίησής τους είναι κατά περίπου 4% του ΑΕΠ μικρότερα σε σύγκριση με την περίπτωση όπου το 100% των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων υλοποιούνται μέσα στον ορίζοντα της πενταετίας.

Πρόσθετα μακροχρόνια οφέλη προκύπτουν όταν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις προωθούνται ταυτόχρονα με τη δημοσιονομική εξυγίανση. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αυξάνουν σε μόνιμη βάση την παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας και τη φορολογική βάση. Συνεπώς, δημιουργούν μεσομακροπρόθεσμα πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο (fiscal space) που επιτρέπει την πιο γρήγορη ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας.

• Ενδεικτικά, σύμφωνα πάλι με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, τα μακροχρόνια συμπληρωματικά οφέλη για το πραγματικό ΑΕΠ κυμαίνονται μεταξύ 0,5% και 4%, όταν μειώνεται το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά 10 εκατοστιαίες μονάδες, και ταυτόχρονα υλοποιούνται μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών.

• Τα μέγιστα οφέλη της τάξεως του 4% του ΑΕΠ προκύπτουν όταν ο δημοσιονομικός χώρος χρησιμοποιείται για τη μείωση του φορολογικού συντελεστή στα επιχειρηματικά κέρδη, ακολουθούμενα από οφέλη της τάξεως του 1% όταν ο δημοσιονομικός χώρος χρησιμοποιείται για τη μείωση του φορολογικού συντελεστή στο εισόδημα από εργασία.

Ως αποτέλεσμα των αλλαγών που έχουν εφαρμοστεί, διαφαίνεται ήδη μια σημαντική αναδιάρθρωση της οικονομίας στην κατεύθυνση ενός νέου εξωστρεφούς αναπτυξιακού προτύπου. Συγκεκριμένα, οι τιμές των εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 10% περίπου την περίοδο 2010-2015, σε σχέση με τις τιμές των μη εμπορεύσιμων, με αποτέλεσμα η παραγωγή αυτών των αγαθών και υπηρεσιών να γίνει πιο επικερδής. Ως εκ τούτου, το μερίδιο των εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών στην ιδιωτική οικονομία έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Το σχετικό μέγεθος των τομέων των εμπορεύσιμων, σε όρους ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας του συνόλου της οικονομίας, αυξήθηκε κατά 12% περίπου την περίοδο 2010-2015 σε σταθερές τιμές και κατά 24% περίπου σε τρέχουσες τιμές, ενώ σε όρους απασχόλησης αυξήθηκε κατά 8% περίπου. Αυτή η εξέλιξη αποδίδεται τόσο στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη εφαρμοσθεί όσο και στο γεγονός ότι οι τομείς των εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών που έχουν εξαγωγικό προσανατολισμό, αντιμετώπισαν ηπιότερη ύφεση και κατά συνέπεια κατόρθωσαν να αυξήσουν σταδιακά τα μερίδιά τους σε όρους όγκου και απασχόλησης.

Ενα επιπλέον στοιχείο που αξίζει να τονιστεί είναι ότι λόγω της υποχώρησης της εγχώριας ζήτησης και της συρρίκνωσης της κατασκευαστικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, πολλές δυναμικές επιχειρήσεις του κατασκευαστικού κλάδου επεκτάθηκαν στο εξωτερικό (Μέση Ανατολή, Βαλκάνια), μετατρέποντας μια δραστηριότητα που παλαιότερα εθεωρείτο μη εμπορεύσιμη σε διεθνώς εμπορεύσιμη.

Οι μεταρρυθμίσεις αναμένεται να επιταχύνουν περαιτέρω την ανάκαμψη και την αναδιάρθρωση της οικονομίας υπέρ των εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών. Απαιτείται, όμως, παράλληλα και βελτίωση της χρηματοδότησης και της ρευστότητας της οικονομίας. Κύρια προϋπόθεση γι’ αυτό είναι η αποτελεσματική διαχείριση του υψηλού αποθέματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Κάτι τέτοιο θα επιδράσει θετικά στην οικονομική δραστηριότητα και στην παραγωγικότητα μέσω δύο διαύλων: α) την αύξηση της προσφοράς τραπεζικών δανείων και β) την αναδιάρθρωση του παραγωγικού τομέα. Γι’ αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να συμπληρωθεί και να ολοκληρωθεί το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο το συντομότερο δυνατόν.

Οπως προκύπτει από εκτιμήσεις και μελέτες της Τράπεζας της Ελλάδος, η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα συμβάλει στη μείωση του χρηματοπιστωτικού κινδύνου των τραπεζών και στην αποκλιμάκωση του κόστους χρηματοδότησής τους, καθώς και στην αύξηση της κεφαλαιακής τους επάρκειας. Ως αποτέλεσμα, θα υπάρξει σταδιακή αύξηση της προσφοράς δανείων και μείωση των επιτοκίων δανεισμού για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Παράλληλα, αναμένεται μείωση του χρηματοπιστωτικού κινδύνου των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, με αποτέλεσμα την αύξηση της αποτίμησης των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων τους λόγω των υψηλότερων αποδόσεων του κεφαλαίου και των ακινήτων. Συνεπώς, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις καθίστανται πιο αξιόχρεα, επιτρέποντας την περαιτέρω τόνωση της επενδυτικής ζήτησης.

Τέλος, κατά τη διαδικασία εξυγίανσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα απελευθερωθούν παραγωγικοί πόροι, που, εφόσον αναδιανεμηθούν προς τις πιο παραγωγικές επιχειρήσεις και κλάδους, θα οδηγήσουν σε αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας.

Οι προαναφερθείσες ενδείξεις και εκτιμήσεις είναι ενθαρρυντικές και μπορεί βάσιμα να υποστηριχθεί ότι η ελληνική οικονομία έχει σήμερα τις δυνατότητες να περάσει σε μία νέα και πιο υγιή αναπτυξιακή φάση. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν δικαιολογούν επανάπαυση και χαλάρωση των προσπαθειών. Αντίθετα, χρειάζεται τώρα μεγαλύτερη επιμονή και αταλάντευτη συνέπεια και κυρίως αποφυγή των λαθών και των οπισθοδρομήσεων του παρελθόντος. Για τον λόγο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος παροτρύνει τους θεσμούς, τους εταίρους της Ελλάδος αλλά και την ελληνική κυβέρνηση να επιδείξουν την απαραίτητη ευελιξία ώστε να αρθεί άμεσα η εκκρεμότητα με την αξιολόγηση του προγράμματος.


*Διοικητης της Τραπέζης της Ελλάδος

ΔΕΝ ΝΟΜΟΘΕΤΟΥΝ ΜΕΝ ΑΠΟ ΤΩΡΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ 2018, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΑ ΑΠΟΚΛΕΙΟΥΝ-ΕΑΝ ΑΠΑΙΤΗΘΕΙ-ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΟΥ "ΚΟΦΤΗ"!

Από την Πρωτοχρονιάτικη "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

και τα "ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 31/12-01/01/17 

Ευκλείδης Τσακαλώτος στην «Κ»: 
Συζητάμε παράταση του «κόφτη» μετά το ’18

Στο Βασίλη Ζήρα

Μετά τη διαφαινόμενη άρση της εμπλοκής με τους θεσμούς που προκάλεσε η μονομερής εξαγγελία του βοηθήματος προς τους συνταξιούχους από τον πρωθυπουργό, το ενδιαφέρον στρέφεται εκ νέου στις εκκρεμότητες της δεύτερης αξιολόγησης και στους όρους που θέτει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προκειμένου να συμμετάσχει στο ελληνικό πρόγραμμα.

Ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος, στη συνέντευξή του στην «Κ», αποκαλύπτει ότι η κυβέρνηση θα δεχόταν, στο πλαίσιο ενός συμβιβασμού, την παράταση του αυτόματου «κόφτη» δαπανών μετά το 2018 που λήγει το πρόγραμμα. Επίσης, λέει, πως θα μπορούσαν από τώρα να περιγραφούν τα μέτρα που θα ληφθούν, δηλαδή οι περιοχές των δαπανών που θα εφαρμοστεί ο κόφτης, εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ ότι με όσα έχουν ήδη συμφωνηθεί δεν επιτυγχάνεται πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ. Ωστόσο, αποκλείει κατηγορηματικά τη θεσμοθέτηση αυτών των μέτρων από τώρα.

Ξεκαθαρίζει, επιπλέον, ότι η κυβέρνηση απορρίπτει συγκεκριμένες παρεμβάσεις που έχουν προτείνει τα στελέχη του ΔΝΤ, δηλαδή τη μείωση του αφορολόγητου και των υφιστάμενων συντάξεων. Ο υπουργός Οικονομικών είναι επικριτικός έναντι του Ταμείου τόσο για τις αστοχίες στις προβλέψεις και στις εκτιμήσεις του όσο και ως προς την αποφασιστικότητά του να πιέσει για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. «Η εμμονή του στη μεγαλύτερη ελάφρυνση του χρέους πιο πολύ συζητιέται πάρα παρατηρείται στην πράξη», λέει. Θεωρεί, δε, ότι το Ταμείο θα μπορούσε να παραμείνει ως τεχνικός σύμβουλος, χωρίς αυτό να επηρεάσει την αξιοπιστία του προγράμματος βοήθειας. Ο κ. Τσακαλώτος, πάντως, παρά τις δυσκολίες στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση δεν σκέφτεται προσφυγή στις κάλπες.

Βοήθημα και διλήμματα

Χορηγήσατε μέρος του υπερβάλλοντος πλεονάσματος με μοναδικό κριτήριο το εισόδημα από συντάξεις. Ετσι, θα πάρει το βοήθημα συνταξιούχος που έχει κι άλλα εισοδήματα, π.χ. από ενοίκια, αλλά δεν θα πάρει τίποτα ένας άνεργος. Πόσο αριστερή είναι μια τέτοια επιλογή;

– Πάντα υπάρχουν τέτοια διλήμματα. Είναι το ίδιο δίλημμα που αντιμετωπίζουν και τα δικαστήρια. Είναι καλύτερα ένα αυστηρό σύστημα που μπορεί να εγκλωβίσει έναν αθώο ή ένα πιο επιεικές που κινδυνεύει να τη σκαπουλάρει ένας ένοχος; Εμείς είχαμε το πρόβλημα ότι διοικητικά είναι πιο εύκολο να δώσεις σε συνταξιούχους και, συγχρόνως, να ξοδευτούν εντός του Δεκεμβρίου προκειμένου να εγγραφεί η δαπάνη στον προϋπολογισμό του 2016, καθώς έτσι δεν δημιουργείται κανένα πρόβλημα ως προς τους δημοσιονομικούς στόχους του προγράμματος. Αν είχαμε περισσότερο χρόνο, θα μπορούσαμε να το είχαμε σχεδιάσει καλύτερα. Πάντως, να ξέρετε ότι μέχρι να ολοκληρωθούν η αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος, το περιουσιολόγιο και άλλα μέτρα αναβάθμισης της φορολογικής συνείδησης, θα συνεχίσουμε να έχουμε προβλήματα στόχευσης, που ευελπιστούμε να μειώνονται με την πάροδο του χρόνου.

Υποστηρίζετε ότι δεν αναλάβατε καμία νέα δέσμευση. Ωστόσο, στην επιστολή σας αναφέρετε ότι εάν χρειαστεί θα περικόψετε συντάξεις, αυτό είναι νέο. Λέτε επίσης ότι εάν υπάρχει υπερβάλλον πλεόνασμα στο μέλλον, θα διατεθεί για την πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών και για ένα ταμειακό μαξιλάρι. Κι αυτά νέα είναι.

– Πριν δημοσιευθεί η επιστολή, έγινε επίσημα ξεκάθαρο ότι όντως θα περικοπούν συντάξεις στην περίπτωση που δεν φτάσουμε τον στόχο του +0,5% για το 2016 και ότι, αφετέρου, θεωρούμε αυτή την εκδοχή εξαιρετικά απίθανη. Οσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, το πλεόνασμα δεν είναι μόνο για ληξιπρόθεσμες οφειλές και το ταμειακό μαξιλάρι αλλά είναι και για τις μειώσεις φόρων και για την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας. Πάντως, αν στο μέλλον έχω να επιλέξω ανάμεσα στο να παίρνουμε μέτρα υπέρ των αδυνάτων, είτε είναι για συνταξιούχους είτε για ανέργους είτε για τους κοινωνικά αποκλεισμένους, και να το θεωρεί αυτό η Ν.Δ. «εξευτελισμό» (παρεμπιπτόντως, είναι κρίμα για ένα νέο πολιτικό, όπως ο Βασίλης Κικίλιας, να καταφεύγει στη χρήση τέτοιων χαρακτηρισμών) ή, από την άλλη μεριά να ψηφίζω «παρών» σε τέτοια μέτρα για να τα έχω καλά με την αντιπολίτευση, δεν νομίζω ότι θα αντιμετωπίσω σοβαρό δίλημμα!

Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων υστερούν έναντι του στόχου. Αυτό σε συνδυασμό με τη δαπάνη για το βοήθημα μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την επίτευξη του στόχου για το πλεόνασμα; Υπάρχει περίπτωση να περιορίσετε τις δαπάνες του ΠΔΕ για να το αποτρέψετε;
– Δεν μπορούμε να βλέπουμε αποσπασματικά τον προϋπολογισμό, καθώς είναι εύλογο ότι κατά την εκτέλεσή του κάποια τμήματα υπεραποδίδουν και κάποια υποαποδίδουν. Η ουσία είναι να έχουμε κατά νου τον συνολικό δημοσιονομικό στόχο. Στο ερώτημα που μου θέσατε, τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού δεν αποδεικνύουν αυτό που λέτε. Σε κάθε περίπτωση, το υπουργείο Οικονομικών είναι έτοιμο να ανταποκριθεί δρομολογώντας τις ενδεδειγμένες διορθωτικές κινήσεις.

– Το ΔΝΤ προτείνει μικρότερα πρωτογενή πλεονάσματα και μεγαλύτερη ελάφρυνση του χρέους. Εσείς, αντί να συμμαχήσετε μαζί του, το επικρίνετε και συμφωνείτε με την Ευρωζώνη για μεγαλύτερο πλεόνασμα. Γιατί;

- Η χρήση της λέξης «συμφωνία», όσον αφορά τα πρωτογενή πλεονάσματα, είναι ιδιότυπη. Το ΔΝΤ, εξάλλου, αφενός δεν λέει μόνο για μεγαλύτερη ελάφρυνση του χρέους αλλά εμμένει και σε περισσότερα δημοσιονομικά μέτρα και αφετέρου, για να παραφράσω και τον Oscar Wilde, η εμμονή του στη μεγαλύτερη ελάφρυνση του χρέους πιο πολύ συζητιέται παρά παρατηρείται στην πράξη.

Εκτιμάτε πως το Ταμείο θέλει να αποχωρήσει από το ελληνικό πρόγραμμα; Θα μπορούσε να συμμετέχει ως τεχνικός σύμβουλος; Πόσο πιθανό θεωρείτε να αποδεχθούν τα κράτη-μέλη μια τέτοια εξέλιξη και ποιες συνέπειες μπορεί να έχει στην αξιοπιστία του προγράμματος και στην προσπάθεια επιστροφής στις αγορές;

– Πραγματικά δεν ξέρω τι θέλει το Ταμείο. Ούτε καν αν το ίδιο ξέρει τι θέλει. Υπάρχουν πολλές λύσεις για να ολοκληρωθεί η τωρινή φάση της διαπραγμάτευσης, μία από τις οποίες έχει και το ΔΝΤ κυρίως ως τεχνικό σύμβουλο. Οι αγορές ξέρουν να κρίνουν την αξιοπιστία του προγράμματος επί της ουσίας. Θα έχουν οι επενδυτές έναν καθαρό και ασφαλή διάδρομο για να επενδύσουν; Θα μπούμε στο QE; Θα υπάρχουν οι αντικειμενικές συνθήκες για να βγούμε στις αγορές και άρα και από το πρόγραμμα; Αυτές είναι οι σημαντικές ερωτήσεις.

– Πληροφορούμαι πως στο τελευταίο Eurogroup είπατε πως εάν υιοθετηθεί η εκτίμηση του Ταμείου ότι για να επιτευχθεί πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ απαιτούνται 4,5 δισ. ευρώ μέτρα, αυτό θα σημάνει το τέλος του προγράμματος. Μου ακούγεται ως προειδοποίηση για εκλογές. Σε ποια περίπτωση μπορεί η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία να είναι λύση;

– Δεν σκεφτόμαστε εκλογές αλλά πώς θα εξασφαλιστούν οι συνθήκες που θα χτίσουν πάνω στη βελτίωση της οικονομίας τα δύο τελευταία τρίμηνα και που τις ανέφερα στην προηγούμενη ερώτηση. Σε κάθε περίπτωση, παρατηρώ μια αντινομία στους ισχυρισμούς του ΔΝΤ. Οπως λέει και ο Οξφορδιανός φιλόσοφος Austin για τη δομή κάποιων επιχειρημάτων: Υπάρχει το σημείο που το λες («δεν ζητάμε περισσότερη λιτότητα για την Ελλάδα») και το σημείο που το παίρνεις πίσω (πάρτε μέτρα, καλού κακού, 4,2 δισ. ευρώ!).

Θα δεχόσασταν, στο πλαίσιο ενός συμβιβασμού, να εξετάσετε μείωση αφορολογήτου ορίου ή μείωση-κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις καταβαλλόμενες συντάξεις; Θα ήταν μια λύση για μετά το 2018 η θεσμοθέτηση ενός νέου μηχανισμού λήψης σαφώς προκαθορισμένων μέτρων προκειμένου να διασφαλίζεται η επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων;

– Εχουμε κάνει ξεκάθαρο ότι δεν νομοθετούμε τώρα τέτοια μέτρα για μετά το 2018. Δεν έχω καταλάβει ότι ισχύει κάτι τέτοιο και για τη Νέα Δημοκρατία. Στην εξαιρετικά απίθανη περίπτωση που το ΔΝΤ σπάσει το εντυπωσιακό σερί του και μία από τις προβλέψεις του επαληθευτεί, έχουμε πει ότι μπορεί να περιγράψουμε τα μέτρα που εν δυνάμει σε αυτή την περίπτωση θα χρειαστούν. Στο πλαίσιο αυτό συζητάμε και έναν μηχανισμό δέσμευσης όπως η επέκταση του Αυτόματου Μηχανισμού Δημοσιονομικής Προσαρμογής του Προϋπολογισμού.

Οι αλλαγές στελεχών στις τράπεζες
Δεδομένων των εκκρεμοτήτων με τις διοικήσεις του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και της Τράπεζας Πειραιώς, ο υπουργός Οικονομικών αναγνωρίζει ότι το θεσμικό πλαίσιο προκαλεί δυσλειτουργίες, αλλά εκτιμά ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα αλλαγών στην παρούσα φάση. Ωστόσο, θεωρεί ότι σύντομα θα ολοκληρωθούν οι αλλαγές στελεχών στις τράπεζες.

-Στο ΤΧΣ υπήρξε εμπλοκή με τον διευθύνοντα σύμβουλο χωρίς καμία εξήγηση από την πλευρά του ΥΠΟΙΚ, παρά το γεγονός ότι ο διορισμός του δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. Τι συμβαίνει; Πώς ερμηνεύετε τη δυστοκία στην επιλογή CEO στην Πειραιώς; Εκτιμάτε ότι κάνατε λάθος το 2015, όταν συμφωνούσατε με τους θεσμούς το πλαίσιο επιλογής στελεχών για τις τράπεζες;

– Οπως ξέρετε και για την εκλογή μελών του ΤΧΣ και των διοικήσεων των συστημικών τραπεζών υπάρχει ένα νέο πλαίσιο που προσπαθεί οι επιλογές να γίνονται με πιο αξιοκρατικό τρόπο – κάτι που δεν ήταν και τόσο σύνηθες φαινόμενο στο παρελθόν. Παρ’ όλα αυτά και το νέο πλαίσιο έχει και τις δυσλειτουργίες του και τις παρενέργειες. Διορθωτικές κινήσεις στο νέο πλαίσιο δεν είναι εύκολο να επιτευχθούν εγκαίρως. Πιστεύω, πάντως, ότι σύντομα θα έχουν τοποθετηθεί καλά τραπεζικά στελέχη. Συγχρόνως έχουμε συμφωνήσει να συζητήσουμε με τους θεσμούς τις δυσλειτουργίες και ατέλειες του υπάρχοντος συστήματος.

Ο πρωθυπουργός έχει πει ότι στόχος είναι το 2021 να έχει υποχωρήσει η ανεργία στα επίπεδα του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Πώς θα προσελκύσετε επενδύσεις στη χώρα, όταν σύμφωνα με το Doing Business είναι από τις πιο αφιλόξενες λόγω φορολογίας, γραφειοκρατίας, διοικητικών εμποδίων, κ.λπ.;

– Είναι λογικό αυτοί που «do business» να μη θέλουν κανένα περιορισμό, είτε για περιβαλλοντικούς λόγους είτε για την προστασία της αξιοπρέπειας της εργασίας. Από την άλλη, άλλα ακούω από τις τακτικές συναντήσεις με τους επενδυτές. Για παράδειγμα, τους αρέσει ο νέος αναπτυξιακός νόμος που προβλέπει, μεταξύ άλλων, και σταθερή φορολογία, ενώ αναγνωρίζουν και τη σημαντική πρόοδο στην απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης. Γι’ αυτό περιμένουν με αγωνία την ολοκλήρωση της β΄ αξιολόγησης, την ένταξή μας στο QE, έτσι ώστε να πάρουν σημαντικές επενδυτικές αποφάσεις.
"ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ", 30/12/16

Παγίδα για Τσακαλώτο
Η δημοσιποίηση της "ταπεινωτικής" επιστολής του
τσαλάκωσε το προφίλ του ηγέτη των "53"

Του Γιώργου Κατσιγιάννη 

Η μέχρι πρότινος πολιτική και επικοινωνιακή προσπάθεια του Ευ. Τσακαλώτου να διατηρήσει αλώβητο το αριστερό προφίλ του, προσφέροντας έτσι και το αντίστοιχο ιδεολογικό άλλοθι στην περίφημη ομάδα των «53» του ΣΥΡΙΖΑ, της οποίας προβάλλει ως αρχηγός, τερματίστηκε άδοξα με την «ταπεινωτική» επιστολή που αναγκάστηκε να στείλει στους εκπροσώπους των δανειστών, για να εκφράσει την απόλυτη συμμόρφωση της κυβέρνησης στις υποδείξεις τους. Η δύσκολη αυτή αποστολή που ανέλαβε να φέρει εις πέρας για λογαριασμό της κυβέρνησης ο Ευ. Τσακαλώτος ήταν ίσως η χειρότερη στιγμή της πολιτικής του καριέρας και μάλιστα οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οδηγήθηκε στα πρόθυρα της παραίτησης από τη θέση του υπουργού Οικονομικών για να μην υπογράψει την επίμαχη επιστολή. Κι αυτό γιατί ανέλαβε να ζητήσει άφεση αμαρτιών από τους Ευρωπαίους ομολόγους του για μια απόφαση (δηλαδή για το περιεχόμενο των εξαγγελιών του Αλ. Τσίπρα για έκτακτη ενίσχυση των συνταξιούχων και μείωση του ΦΠΑ στα ακριτικά νησιά) για την οποία ο ίδιος, μαζί και τον αναπληρωτή του, Γ. Χουλιαράκη, εξ αρχής δεν είχε σαφή εικόνα σχετικά με το τι ακριβώς θα περιλάμβανε και πόσο θα κόστιζε.

ΚΑΥΓΑΔΕΣ. Την αρχική ευθύνη για τις επίμαχες αυτές αποφάσεις δεν την είχε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών, αλλά το επιτελείο του Μεγάρου Μαξίμου, γεγονός που, όπως είχαμε αποκαλύψει σε προηγούμενο δημοσίευμα, πυροδότησε άγριους καυγάδες στο εσωτερικό της κυβέρνησης. Ασφαλώς, ο Ευ. Τσακαλώτος αισθάνθηκε ακόμη χειρότερα όταν η επιστολή συμμόρφωσης προς τους δανειστές είδε το φως της δημοσιότητας, καθώς στο πλαίσιο των συνεννοήσεων που είχε κάνει με το Μέγαρο Μαξίμου τις προηγούμενες ημέρες είχε θέσει ως όρο για νατην υπογράψει να μη διοχετευτεί στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης της Ελλάδος. Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο είχε λάβει διαβεβαιώσεις από τους ομολόγους του ότι δεν επρόκειτο να τη μοιράσουν σε ξένους δημοσιογράφους. 

Ωστόσο, υπό την πίεση των κομμάτων της αντιπολίτευσης, το Μέγαρο Μαξίμου, σε μια προσπάθεια να κλείσει το μέτωπο των επιθέσεων που δεχόταν, για να μην υφίσταται όλη την αρνητική κριτική ο Αλ. Τσί-πρας, άφησε την επίμαχη επιστολή με την υπογραφή του Ευ. Τσακαλώτου να «διαρρεύσει» στο συγκρότημα Ψυχάρη.

ΑΜΗΧΑΝΙΑ. Η αποκάλυψη του περιεχόμενου της επιστολής «πάγωσε» τόσο την Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ όσο και τα κομματικά στελέχη της Κουμουνδούρου, αλλά κυρίως έφερε σε προφανή αμηχανία τα στελέχη της ομάδας των «53», στην οποία ο Ευ. Τσακαλώτος φιγουράρει ως ηγέτης. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η επιστολή συμμόρφωσης στις υποδείξεις των δανειστών δεν φιλοξενήθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα τους, την commonality.gr που συνεχώς προβάλλει τις θέσεις του κ. Τσακαλώτου, όταν αυτές φυσικά περιλαμβάνουν αιχμές κατά του ΔΝΤ ή του Β. Σόιμπλε. 

Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως το γεγονός ότι κανένας από την ομάδα των «53» δεν είχε το σθένος να αρθρώσει κουβέντα για την επιστολή Τσακαλώτου προς τους δανειστές συζητήθηκε εντόνως στο εσωτερικό του κόμματος, κυρίως στους κύκλους που θεωρούν ότι οι «53» δρουν εκ του ασφαλούς, για να πουλούν αριστεροσύνη κατά περίπτωση και επιλεκτικά, με την ανάδειξη ζητημάτων που είναι δευτερεύουσας σημασίας. 

Ο μόνος που επιχείρησε να απολογηθεί με εύσχημο τρόπο στον κόσμο της Αριστεράς για την «ταπεινωτική» επιστολή του Ευ. Τσακαλώτου προς τους δανειστές ήταν ο αρθρογράφος της «Αυγής», Θ. Καρτεράς, ο οποίος εμμέσως πλην σαφώς υποστήριξε πως, εάν είχε κάνει κάτι τέτοιο η κυβέρνηση της Ν.Δ., τότε «θα είχαμε ανέβει στα κεραμίδια».
Από το Μαξίμου «διέρρευσε» το επίμαχο έγγραφο στο συγκρότημα Ψυχάρη - Πληροφορίες κάνουν λόγο για παραίτηση του υπουργού Οικονομικών

Η ΣΤΟΧΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΟΥ ΤΥΠΟΥ ΥΣΤΑΤΗ ΕΛΠΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΓΚΥΒΕΡΝΩΝΤΩΝ ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ!- ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΜΕ ΨΕΥΤΟΜΑΓΚΙΕΣ ΚΑΙ "ΦΙΛΟΔΩΡΗΜΑΤΑ", ΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΝΑ ΒΛΕΠΕΙ ΜΑΡΤΙΟ...- ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΥΕΤΑΙ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΠΟΜΠΗΣ ΚΑΙ ΕΑΝ ΝΑΙ ΓΙΑΤΙ;- ΟΙ ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ ΠΟΥ ΕΞΗΓΓΕΙΛΕ ΗΔΗ Ο ΤΡΑΜΠ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΗΠΑ ΣΤΟ ΜΕΣΑΝΑΤΟΛΙΚΟ- ΕΠΕΙΔΗ ΔΗΛΩΝΕΙ ΑΡΙΣΤΕΡΟΣ ΘΑ ΤΟΥ ΣΥΓΧΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΠ' ΑΠΕΙΡΟΝ ΤΑ ΠΑΝΤΑ;- ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΗΣ ΒΑΘΕΙΑΣ ΚΡΙΣΗΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΦΗΣΕΙ ΑΝΕΠΗΡΕΑΣΤΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΤΥΠΟ- Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΜΕ ΤΕΛΙΚΩΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΥΒΕΡΝΩΝΤΕΣ, ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ(ΜΟΝΟΝ) ΜΙΑ ΚΛΕΙΣΤΗ ΣΥΣΚΕΨΗ...

Επτά κείμενα παρέμβασης, από

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ" της Πρωτοχρονιάς



                                  "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 31/12-01/01/7

1. Η Αριστερά και ο «αστικός» Τύπος
Του Σήφη Πολυμίλη

Πέρα από τις δεδομένες και αναμφισβήτητες ευθύνες των ανθρώπων του Τύπου - επιχειρηματιών κυρίως, αλλά και δημοσιογράφων - για την κατάσταση βαθύτατης κρίσης που βιώνουν, υπάρχει και μια σαφέστατη στοχοποίηση και προσπάθεια υποταγής και χειραγώγησης από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ. Σε μια απέλπιδα προσπάθεια να διασώσουν τη χαμένη αξιοπιστία τους, μετά τις αλλεπάλληλες κυβιστήσεις και τις επιστολές συγγνώμης, κατασκεύασαν τον απαραίτητο εχθρό για να συσπειρώσουν ό,τι απέμεινε από τους ψηφοφόρους τους.

Με όπλο τη λαϊκίστικη δημαγωγία τους, επιστράτευσαν θεμιτά και αθέμιτα μέσα για να πείσουν τους συνήθεις συνωμοσιολογούντες ότι για όλα τα δεινά της χώρας ευθύνονται τα μέσα που τους ασκούν κριτική. Με πρόθυμους συνοδοιπόρους και μεγάλο τμήμα δημοσιογράφων, που για ιδιοτελείς ή για ιδεοληπτικούς λόγους εξαπέλυαν καθημερινές επιθέσεις κατά της επάρατης διαπλοκής. Το γεγονός ότι πλείστοι όσοι μεγαλοεπιχειρηματίες και μεγαλοεκδότες συναγελάζονταν μαζί τους, ουδόλως τους απασχολούσε. Αρκεί που είχαν βρει το φως τους και στήριζαν με κάθε τρόπο, μαζί με τα συμφέροντά τους, και την... αριστερή μας κυβέρνηση.

Ξέχασαν όλοι αυτοί οι θεματοφύλακες της αριστερής συνείδησης και οι πρόθυμοι νεοπροσύλητοι ότι ο λεγόμενος αστικός Τύπος υπήρξε το θερμοκήπιο και το καταφύγιο της Αριστεράς. Ιδιαίτερα σε δύσκολες εποχές «Το Βήμα», «Τα Νέα», αλλά και άλλες εφημερίδες που δεν επιβίωσαν, όπως η «Απογευματινή» και η «Ακρόπολη», άνοιξαν τις πόρτες τους σε επιφανή και μη στελέχη της Αριστεράς που αναζητούσαν τρόπους επιβίωσης και παρέμβασης.

Ο Σπύρος Λιναρδάτος και αρκετοί άλλοι στο «Βήμα» έγραφαν. Τον Μίμη Ραυτόπουλο, νεοσσός της δημοσιογραφίας, τον συνάντησα στην «Απογευματινή», ενώ για 20 και πλέον χρόνια μαθητεύσαμε δίπλα στον Πότη Παρασκευόπουλο στην «Ελευθεροτυπία». Και βέβαια δεκάδες άλλοι μέσα από αυτές τις εφημερίδες έδωσαν το στίγμα τους στη δημόσια ζωή.

Προφανώς δεν συμφωνούσαν σε όλα με την εκάστοτε εκδοτική πολιτική. Αλλά δεν διανοήθηκαν, όπως κάνουν ορισμένοι σήμερα, να τις στοχοποιούν και να τις καταγγέλλουν και να τις απαξιώνουν εκ των υστέρων ότι υπονόμευαν τη δημοκρατία και το δημόσιο συμφέρον. Η ιστορία του καθενός και φυσικά των εφημερίδων ούτε παραγράφεται, ούτε γίνεται βορά στις καιροσκοπικές επιδιώξεις εθνικολαϊκιστών και νεοσταλινικών που ενδημούν σήμερα στον δημόσιο βίο.


                                   "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 31/12-01/01/7

2. Τα πυροτεχνήματα της κυβέρνησης Τσίπρα

Του Νότη Παπαδόπουλου


Σε λίγες ώρες ανατέλλει το 2017, αλλά η κυβέρνηση Τσίπρα εξακολουθεί να συμπεριφέρεται σαν να μην έχει καταλάβει ποιες είναι οι επείγουσες προτεραιότητες της χώρας για τη νέα χρονιά.

Εξακολουθεί να πολιτεύεται με ψευτομαγκιές, να κατηγορεί την αντιπολίτευση για κάθε κυβερνητική αβελτηρία, να επανέρχεται στον λαϊκισμό του 2014 και να στρέφεται πάλι κατά των Γερμανών και των νεοφιλελεύθερων κέντρων που δήθεν επιβουλεύονται την Ελλάδα.

Και όλα αυτά για τα μάτια του κόσμου. Γιατί, επί της ουσίας, στέλνει ταπεινωτικές επιστολές όπου δεσμεύεται για απόλυτη υποταγή στους στόχους και στις διαδικασίες του Μνημονίου υποσχόμενη και αντισταθμιστικά δημοσιονομικά μέτρα για τυχόν παρεκκλίσεις.

Ωστόσο, η κυβέρνηση εξακολουθεί να μην καταλαβαίνει ότι το κορυφαίο ζητούμενο του 2017 είναι το κλείσιμο - εδώ και τώρα - της δεύτερης αξιολόγησης, η επείγουσα επιστροφή της χώρας στην ανάπτυξη και η δημιουργία όσο το δυνατόν περισσοτέρων θέσεων εργασίας.

Η ανεργία στη χώρα φτάνει το 1,1 εκατομμύριο, με περισσότερους από 750.000 ανέργους να βρίσκονται εκτός εργασίας για περισσότερο από 12 μήνες - έχουν δηλαδή μηδενικό εισόδημα. Ενας στους δύο νέους δεν μπορούν να βρουν δουλειά και σχεδόν 500.000 έλληνες επιστήμονες έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό για να μπορέσουν να ζήσουν τις οικογένειές τους!

Το σύνθημα της κυβέρνησης (αλλά και της αξιωματικής αντιπολίτευσης) θα έπρεπε να είναι ένα. «Κάνουμε το παν για να βρούμε δουλειά στα παιδιά σας, για να φέρουμε πίσω τους πτυχιούχους που μετανάστευσαν, για να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας για όλους τους ανέργους».

Αντ' αυτού η κυβέρνηση κάνει «πονηριές», με το επίδομα των συνταξιούχων, ανοίγοντας μέτωπα με τους δανειστές. Καθυστερεί το κλείσιμο της αξιολόγησης - που όπως όλα δείχνουν πάει για τον Μάρτιο. Και παγιδεύεται στα βαθιά νερά της πολιτικής των ευρωπαϊκών χωρών οι οποίες μία - μία στρέφονται προς τα δεξιά και δεν θέλουν με τίποτα να ακούσουν για νέες χάρες προς την Αθήνα.

Παράλληλα, δεν κάνει τίποτα για να ξεκινήσουν ακόμη και οι ελάχιστες επενδύσεις που έχουν αποφασισθεί στη χώρα (Ελληνικό, 14 αεροδρόμια, Αστέρας Βουλιαγμένης κ.λπ.).

Το στοίχημα της Ελλάδας - το οποίο ακόμη δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται ο κ. Τσίπρας - δεν είναι να δώσει φιλοδωρήματα τριακοσίων ευρώ τον χρόνο σε κάθε συνταξιούχο. Αλλά να προσελκύσει, με κάθε τρόπο, ξένες επενδύσεις αξίας 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, να πετύχει σταθερή ανάπτυξη άνω του 3% για τουλάχιστον μία πενταετία και να προσφέρει δουλειά σε εκατοντάδες χιλιάδες ανέργους που θα ανακουφίσουν την καθημαγμένη ελληνική κοινωνία

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ",
31/12-01/01/17

3. Πρωθυπουργικός και αστυνομικός αυταρχισμός!

Του Γρηγόρη Καλφέλη

To 2016 τελειώνει με ένα απίστευτο περιστατικό πρωθυπουργικού και αστυνομικού αυταρχισμού! Τι εννοώ; Ο καθηγητής Διομήδης Σπινέλλης έκανε πριν από λίγες ημέρες την ακόλουθη καταγγελία:

Στις 19.12.2016 το πρωί - στην Αθήνα - αξιωματικός της Ελληνικής Αστυνομίας «είχε κλείσει» την κάθετη προς τη λεωφόρο Πατησίων κίνηση για να περάσει η αυτοκινητοπομπή του Πρωθυπουργού!

Το επαχθές αποτέλεσμα ήταν ένα απίστευτο κυκλοφοριακό κομφούζιο, αφού όλα ήταν ακινητοποιημένα - πεζοί και αυτοκίνητα - για να περάσει ο «ηγεμόνας- πρωθυπουργός» κ. Τσίπρας! Και τα ερωτήματα τα οποία ανακύπτουν είναι τα ακόλουθα: Από πότε σε μια ευρωπαϊκή χώρα μπλοκάρονται όλοι οι δρόμοι για να φθάσει γρήγορα ο Πρωθυπουργός στη δουλειά του; Αυτό είναι το πολιτισμικό πρότυπο του ηγέτη της «πρώτη φορά Αριστεράς»; Να περνάει αυτοκρατορικά ο ηγεμόνας και «ας κάνουν ό,τι θέλουν οι πολίτες»; Και τέλος ποιος επιτρέπει στον κ. Τσίπρα να «καταχράται» έτσι τον δημόσιο χώρο;

Ομως υπάρχει και ένα πιο επικίνδυνο στοιχείο στην παραπάνω καταγγελία. Ο καθηγητής κ. Σπινέλλης έβγαλε με το κινητό του ορισμένες φωτογραφίες, γιατί προφανώς θεώρησε ότι το παραπάνω φαινόμενο ήταν απαράδεκτο.

Αμέσως τον πλησίασαν άνδρες της Ασφάλειας με πολιτικά, «τον ρώτησαν τι δουλειά κάνει, ζήτησαν να ψάξουν την τσάντα του και αφού πήραν την ταυτότητά του αξίωσαν επιτακτικά» να διαγραφούν οι φωτογραφίες του κινητού τηλεφώνου οι οποίες απεικόνιζαν το παραπάνω τραγελαφικό φαινόμενο.

Και τα ερωτήματα τα οποία ανακύπτουν είναι τα εξής: Από πότε οι αστυνομικοί μπορούν να κάνουν τέτοιες προληπτικές έρευνες, χωρίς να υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ενοχής για την τέλεση ενός αδικήματος; Και ποιο ήταν ακριβώς το αδίκημα που είχε διαπράξει ο καθηγητής; Η φωτογράφιση ενός αυτοκινητοδρόμου;

Υπενθυμίζω ότι όλα αυτά ρυθμίζονται από το ΠΔ 141/1991 και προληπτικές αστυνομικές έρευνες μπορούν να γίνουν μόνο με νομοθετική εξουσιοδότηση και μόνο υπό τους όρους που προβλέπει η δικονομία μας!

Διαφορετικά μεταβαλλόμαστε ταχέως σε ένα αστυνομικό κράτος αυθαιρεσίας «τύπου Ερντογάν»!

Προφανώς όλα αυτά έγιναν για να μη δημοσιοποιηθεί το απαράδεκτο γεγονός ότι «μπλοκάρονται» οι δρόμοι για να φθάσει ο κ. Τσίπρας γρήγορα στο γραφείο του!

Συμπέρασμα; Ισως το 2016 πρέπει να χαρακτηριστεί έτος «κυβερνητικού αυταρχισμού»!

-Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ.
"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ",
31/12-01/01/7 

4. Η πρώτη κρίση του 2017

Του Γιάννη Καρτάλη

Δεν πρόλαβε να τελειώσει το 2016 και κληροδοτεί ήδη στη νέα χρονιά την πρώτη σοβαρή διεθνή κρίση, η οποία θα έχει ευρύτερες αρνητικές επιπτώσεις στην αντιμετώπιση του, ούτως ή άλλως, εξαιρετικά πολύπλοκου ζητήματος της Μέσης Ανατολής. Διότι η κρίση στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις που προέκυψε από τη σαφή καταδίκη της διατήρησης και επέκτασης των παράνομων ισραηλινών οικισμών στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη από την απερχόμενη κυβέρνηση Ομπάμα και η διαβεβαίωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα την ανατρέψει ρίχνει νερό στον μύλο της αδιαλλαξίας του γνωστού ακροδεξιού ηγέτη Μπενιαμίν Νετανιάχου, με αποτέλεσμα να προκύψουν, όπως είναι φυσικό, έντονες αντιδράσεις στον αραβικό κόσμο. Αντιδράσεις που εδώ και καιρό ρίχνουν λάδι στη φωτιά που έχει ανάψει στην ευαίσθητη αυτή περιοχή, ενώ η άρνηση του Ισραήλ να αποδεχθεί τη λύση των δύο κρατών, μαζί με την Παλαιστίνη, στηρίζεται τώρα από τον νέο αμερικανό πρόεδρο.

Χαρακτηριστική της αλλαγής σκηνικού που κυοφορείται είναι άλλωστε η προτροπή του κ. Τραμπ προς τον κ. Νετανιάχου να «κρατήσει γερά» έως τις 20 Ιανουαρίου που αναλαμβάνει την εξουσία, οπότε και «θα αλλάξουν τα πράγματα». Τα «πράγματα» όμως φαίνεται ότι θα αλλάξουν και ως προς τις σχέσεις των ΗΠΑ με τον ΟΗΕ, μετά τη δήλωση Τραμπ ότι «τα Ηνωμένα Εθνη δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια λέσχη όπου μαζεύονται διάφοροι, συνομιλούν και περνούν καλά»! Αφορμή για την προκλητική αυτή δήλωση στάθηκε η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας να καταδικάσει, σε αυστηρή γλώσσα, τους ισραηλινούς εποικισμούς, αγνοώντας τις πιέσεις Τραμπ να ασκήσει η κυβέρνηση Ομπάμα βέτο στην απόφαση αυτή. Λίγο αργά βέβαια ο πρόεδρος Ομπάμα αποφάσισε να αλλάξει στάση, διότι αν το είχε κάνει νωρίτερα σήμερα η κατάσταση θα ήταν ίσως εντελώς διαφορετική.

Τώρα πλέον το μόνο βέβαιο είναι ότι θα δημιουργηθεί μια νέα επικίνδυνη αναταραχή, σε μια ήδη ιδιαίτερα ταραγμένη περιοχή, καθώς ο ισραηλινός πρωθυπουργός (έχοντας απαλλαγεί από τις πιέσεις Ομπάμα) προγραμματίζει την ανάπτυξη και νέων εποικισμών, συνεπικουρούμενος από τον νέο αμερικανό πρεσβευτή, γνωστό για τις ακραίες απόψεις του, ο οποίος έχει δηλώσει ότι θα μεταφέρει την αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ, πόλη που διεκδικούν ως πρωτεύουσα και οι Παλαιστίνιοι. Ολα αυτά δείχνουν τι μας περιμένει τη νέα χρονιά, καθώς μάλιστα θα διαχειριστούν τις επιπτώσεις από τις γνωστές ανατροπές που σημειώθηκαν σε όλα τα επίπεδα διεθνώς το 2016 άτομα που διακρίνονται για τις αδιάλλακτες θέσεις τους, από τον Ντόναλντ Τραμπ έως τον Νετανιάχου και από τον Ερντογάν ως τον Πούτιν. Και το ερώτημα είναι αν η Ενωμένη Ευρώπη θα κατορθώσει να ξεπεράσει την κρίση επιβίωσης που αντιμετωπίζει, ώστε να καταστεί ο αναγκαίος ρυθμιστικός παράγοντας σε μια διεθνή σκηνή που έχει εντελώς απορρυθμισθεί.

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ",
31/12-01/01/7
5. Πρωτοχρονιάτικο δώρο «συμπαράστασης»
στον κ. Πρωθυπουργό

Του Γιάννη Μαρίνου


Στο πρωθυπουργικό του ξεκίνημα ο κ. Τσίπρας έδειχνε ξεκούραστος, χαμογελαστός, αισιόδοξος, και το φωτεινό του πρόσωπο γεννούσε ελπίδα. Ολα αυτά έχουν χαθεί. Το κουρασμένο, αγέλαστο πια και γεμάτο προσποίηση πρόσωπο που το διαδέχθηκε βλάπτει και εκείνον και όσους στήριξαν σ' αυτόν ελπίδες. Και εγώ που τόσο σκληρά τον επικρίνω, ακόμα και από την εποχή που ηγείτο ως εκκολαπτόμενος εθνικός ηγέτης επικεφαλής του δεκαπενταμελούς, με καταλήψεις, κοπάνες και χαβαλέ, λέω χρονιάρες μέρες να του κάνω ως δώρο μερικές σοφές διαπιστώσεις που μπορεί να τον βοηθήσουν στην άσκηση της εξουσίας με ψέματα ή έστω αυταπάτες.

Διακήρυξε μεν ο Ανελόρ ντε Γκασπαρέν ότι «η λέπρα της εποχής μας είναι το παγκόσμιο ψέμα», όμως ο πρωταπόστολος του μαρξισμού Λένιν καθησύχαζε βεβαιώνοντας τους διεκδικούντες την εξουσία ότι «η αλήθεια είναι μια μικροαστική συνήθεια». Μικροαστός δεν είναι ο κ. πρωθυπουργός, γι' αυτό άλλωστε και δεν φοράει γραβάτα. Αλλά και η διάσημη ποιήτρια και ακαδημαϊκός κυρία Κική Δημουλά τον καθησυχάζει: «Νομίζω», έγραψε πρόσφατα, «ότι είναι πολύ σκληρά τα πράγματα αν τα κοιτάξει κανείς κατάματα. Γι' αυτό μισώ τις αλήθειες. Είναι το ψέμα πιο ανακουφιστικό, καθώς είμαστε όλοι ψεύτες». Αλλωστε, «μπορεί όταν είσαι δεξιός να θεωρείσαι για όλα ένοχος, αλλά δήλωνε αριστερός και σου συγχωρούνται τα πάντα» καθησυχάζει ο νεοφιλόσοφος Πασκάλ Μπρικνέρ. Επιπλέον ο Ζαν-Φρανσουά Ρεβέλ βεβαιώνει ότι «η πρώτη δύναμη που οδηγεί τον κόσμο είναι το ψέμα». «Η δε πολιτική είναι η τέχνη της ψευδολογίας» ενθαρρύνει ο Βολταίρος. «Γιατί άλλωστε να λέει κανείς την αλήθεια όταν τον συμφέρει το ψέμα;» διερωτάται ο φιλόσοφος Λούντβιχ Βιτγκενστάιν. Και ουδείς λόγος ανησυχίας για το αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών, καθώς ο διαπρεπής οικονομολόγος Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ (ο πατέρας του Τζέιμς Γκάλμπρεϊθ, που είχατε, κύριε Τσίπρα, σύμβουλό σας μαζί με τον κ. Βαρουφάκη) σας διαβεβαιώνει ότι «τίποτα δεν είναι τόσο θαυμαστό στην πολιτική όσο η φτωχή μνήμη». Μπορείτε μάλιστα να αναφωνήσετε μαζί με τον μέγα φιλόσοφο της Αριστεράς Ζαν-Πολ Σαρτρ: «Κακόμοιροι ηλίθιοι, πιστέψατε στην αλλαγή πολιτικής. Δεν έχετε παρά αλλαγή προσωπικού». Είναι αλήθεια ότι, εμπνεόμενος από τον λατρευτό Τσε Γκεβάρα, μπορεί να διεκδικήσατε τη νίκη στις εκλογές αφού «χωρίς εξουσία οι ιδεολογίες δεν εφαρμόζονται». Σας παρηγορεί όμως ο ίδιος προσθέτοντας ότι «με εξουσία δεν επιβιώνουν». Για του λόγου το αληθές συνηγορεί και ο διαπρεπής γάλλος σοσιαλιστής Μισέλ Ροκάρ βεβαιώνοντας ότι «οι ιδεολογίες χρησιμεύουν για να καταλάβεις την εξουσία, όχι για να την ασκήσεις». Σας καθησυχάζει ακόμα και ο Μαρκ Τουέιν βεβαιώνοντάς σας πως «είναι πιο εύκολο να ξεγελάσεις κάποιον παρά να τον πείσεις ότι έχει ξεγελαστεί».

Τώρα πώς μου ήρθε πρωτοχρονιάτικα να προσπαθώ, ανοιχτοχέρης και εγώ όπως και εσείς κύριε Τσίπρα, που μοιράζετε επιδόματα, να ξαναφέρω το χαμόγελο στο πρόσωπό σας και με τη σάτιρά μου στις ψυχές των απογοητευμένων συνελλήνων; Μα γιατί, όπως διακηρύσσει και ο Νίκος Καζαντζάκης, «εγώ, έστω και μονάχος μου, έχω χρέος να σώσω τη γη. Και αν δεν σωθεί εγώ θα φταίω». Ετσι ίσως εξηγείται γιατί θέλετε να μας φιμώσετε. Εγώ πάντως γενναιόδωρα εύχομαι για το 2017 και μη χειρότερα...
"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 31/12-01/01/7

6. Ο ΔΟΛ, εμείς και η χρεοκοπία

Του Ζώη Τσώλη

Τέτοιες μέρες και υπό το βάρος των δικών μας ευθυνών, αυτές που αναλογούν στον καθένα, αναζητούμε απαντήσεις για το πώς φτάσαμε ως εδώ. Πώς είναι δυνατόν το συγκρότημα που μας αγκάλιασε, μας ανέδειξε, ο Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη, και «Το Βήμα», για το οποίο εργαστήκαμε μερόνυχτα, να απειλούνται, να είναι στο χείλος του γκρεμού...

Γυρνώντας λοιπόν τον χρόνο πίσω όλοι όσοι βρεθήκαμε στην πρώτη γραμμή των γεγονότων (λόγω ειδικότητας οι οικονομικοί συντάκτες) θυμόμαστε ότι το 2008 όταν χρεοκόπησε η Lehman Brothers υποστηρίζαμε ότι το τσουνάμι θα χτυπούμε και την εύθραυστη ελληνική οικονομία. Κάποιοι μειδιούσαν... Ούτε το 2009, όταν τα σημάδια αποτυπώθηκαν στα οικονομικά μεγέθη και στην έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, κανείς ήθελε να πιστέψει ότι η χώρα μπαίνει σε μεγάλη περιπέτεια, ότι βαδίζει προς τη χρεοκοπία.

Ολοι ήθελαν να πιστεύουν ότι «μπόρα είναι, θα περάσει». Ακόμη και μετά την προσφυγή στο ΔΝΤ και την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου το 2010 θεωρούσαν ότι σε δύο, το πολύ τρία χρόνια θα βγαίναμε από την κρίση.

Τι κι αν η οικονομική ιστορία δίδασκε ότι χώρες που χρεοκόπησαν μία φορά, απειλούνται με δεύτερη χρεοκοπία και ότι για να ορθοποδήσουν χρειάζεται να περάσει περίοδος επτά μέχρι 10 ετών.

Αυτή την πραγματικότητα πολλοί αρνήθηκαν, με πρώτους τους πολιτικούς που επένδυσαν στην αποτυχία κάθε προσπάθειας διάσωσης, ώστε να έρθουν αυτοί στην εξουσία.

Αυτό έκανε η Νέα Δημοκρατία σε βάρος του ΠαΣοΚ του Γιώργου Παπανδρέου, αυτό έκαναν ο ΣΥΡΙΖΑ και ο κ. Τσίπρας σε βάρος της ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά και του ΠαΣοΚ του Ευάγγελου Βενιζέλου. Το ίδιο επιζητούν σήμερα η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη και τα μικρότερα κόμματα της αντιπολίτευσης, στον συρρικνωμένο πλέον κεντρώο χώρο.

Οι πολιτικοί και το σκηνικό που διαμορφώθηκε τα τελευταία αυτά χρόνια λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστής της κρίσης. Με αποτέλεσμα να διαλυθεί το τραπεζικό σύστημα, να καταρρεύσουν ακόμη και υγιείς επιχειρήσεις μόλις έκλεισαν οι στρόφιγγες χρηματοδότησης και να εκτοξευθεί ο αριθμός των ανέργων σε 1.200.000 ανθρώπους (!)

Δυστυχώς από τη λαίλαπα δεν ξεφύγαμε κι εμείς, ίσως γιατί ο φακός της πολιτικής ήταν παραμορφωτικός, ίσως γιατί δεν αντιδράσαμε εγκαίρως σε αυτά που βλέπαμε να έρχονται, ίσως γιατί δεν πιστέψαμε από την αρχή της κρίσης ότι η μοναδική γραμμή ήταν «εθνική» και όχι «κομματική», ώστε να βγούμε το ταχύτερο από την εποχή των μνημονίων.

Το μόνο που μένει είναι να ευχηθούμε, για όλους, ένα καλύτερο 2017.

"ΤΟ ΒΗΜΑ
ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ",
31/12-01/01/17
                                               
7. Υπέρβαση τώρα

Του Γιώργου Παπαϊωάννου

Τα τελευταία χρόνια, τέτοια εποχή, λέμε ότι τα χειρότερα είναι πίσω μας και ελπίζουμε ότι το νέο έτος θα είναι καλύτερο. Ωστόσο, αν δούμε τα πράγματα με ρεαλιστικό πνεύμα, μακριά από κομματικές σκοπιμότητες και ιδεολογικές παρωπίδες, διαπιστώνουμε ότι όλα αυτά τα χρόνια της κρίσης και έχοντας δοκιμάσει κυβερνήσεις από όλο το πολιτικό φάσμα, τίποτα επί της ουσίας δεν έχει αλλάξει που να δικαιολογεί την εκτίμηση ότι τα χειρότερα είναι πίσω μας.

Μπορεί να έχει σημειωθεί σημαντική βελτίωση στα δημοσιονομικά, όμως το πολιτικό και οικονομικό μοντέλο οργάνωσης που οδήγησε τη χώρα στην κατάρρευση παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διαχείριση της κρίσης στον Τύπο και των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν παραδοσιακές εκδοτικές επιχειρήσεις όπως ο ΔΟΛ. Οποιαδήποτε λύση επιλέξουν οι τράπεζες, θα πρέπει να εγκριθεί από την κυβέρνηση. Ετσι, την προηγούμενη Πέμπτη έγινε κλειστή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, με τη συμμετοχή των Νίκου Παππά και Αλέκου Φλαμπουράρη και κορυφαίων στελεχών των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, με θέμα τα προβλήματα του Τύπου. Δηλαδή οι πολιτικοί προσπαθούν να λύσουν ένα καθαρά επιχειρηματικό ζήτημα, το οποίο θα έπρεπε να λυθεί ανοικτά, με βάση το κατά πόσο είναι βιώσιμη μια επιχείρηση ή τμήμα αυτής.

Το αποτέλεσμα των κυβερνητικών παρεμβάσεων στα επιχειρηματικά ζητήματα του Τύπου το είδαμε στο φιάσκο του διαγωνισμού για τις τηλεοπτικές άδειες. Τα πράγματα σήμερα είναι πιο θολά από ό,τι ήταν πριν επιχειρήσει η κυβέρνηση να βάλει τάξη στο χαοτικό τηλεοπτικό τοπίο, το οποίο ήταν δημιούργημα παλαιότερων πολιτικών αποφάσεων, διαχρονικών, από την εποχή της απελευθέρωσης της αγοράς.

Η απάντηση λοιπόν στο ερώτημα γιατί η Ελλάδα ύστερα από επτά χρόνια και έπειτα από τόσες θυσίες δεν έχει ορθοποδήσει, ίσως να περιγράφεται καλύτερα στο βιβλίο «Γιατί Αποτυγχάνουν τα Εθνη». Οι συγγραφείς του Ντάρον Ατζέμογλου και Τζέιμς Ρόμπινσον, καθηγητές στο ΜΙΤ και στο Χάρβαρντ αντιστοίχως, υποστηρίζουν ότι οι πολιτικοί και οικονομικοί θεσμοί μιας χώρας αποτελούν τη βάση για την οικονομική της επιτυχία ή αποτυχία. Απορρίπτουν προϋπάρχουσες προσεγγίσεις, για τη γεωγραφική θέση, το πολιτισμικό υπόβαθρο, το μορφωτικό επίπεδο και προβάλλουν το είδος της ποιότητας των πολιτικών και οικονομικών θεσμών. Και διακρίνουν δύο κατηγορίες θεσμών: τους «ανοικτούς» και τους «κλειστούς».

Είτε στην πολιτική είτε στην οικονομική ζωή, ορίζουν ως «ανοικτούς» τους θεσμούς εκείνους που ανοίγουν το παιχνίδι σε όσο το δυνατόν περισσότερους, εξασφαλίζοντάς τους ίσους όρους, και ως «κλειστούς» εκείνους που χαρακτηρίζονται από τη λογική κάποιο τμήμα της κοινωνίας να αποσπά πόρους προς όφελος κάποιου άλλου, ελέγχοντας τους όρους του παιχνιδιού και επιτρέποντας τη συμμετοχή σε κάποιους σε βάρος κάποιων άλλων.

Ολα αυτά τα χρόνια της κρίσης μπορεί να δοκιμάσαμε κυβερνήσεις από όλο το πολιτικό φάσμα, μπορεί να αποδεχθήκαμε τρία Μνημόνια, μπορεί να υποστήκαμε θυσίες, διατηρήσαμε όμως αμετάβλητο το μοντέλο των «κλειστών» θεσμών που οδήγησε τη χώρα στην κατάρρευση. Για να αλλάξει, θα πρέπει να είμαστε ανοικτοί στην ισονομία, στην αξιοκρατία, στον υγιή ανταγωνισμό και στην αξιολόγηση. Να κάνουμε δηλαδή την υπέρβαση ως άτομα, ως κοινωνία, ως χώρα. Ας είναι αυτός ο στόχος και η ευχή για το 2017.