Το πρόβλημά μας είναι ότι μικρύναμε. Πάψαμε να είμαστε αυτοκρατορικό έθνος, χάσαμε την επαφή με τα λείψανα του παρελθόντος μας στην Εγγύς Ανατολή, στον Καύκασο, λιγότερο στα Βαλκάνια. Μαϊμουδίζουμε αρχαιότητα και περιμένουμε από την «πεφωτισμένη», παραπαίουσα σήμερα Δύση, που πότε μας σώζει πότε μας πνίγει, να αναγνωρίσει τα αρχαία μας τα κάλλη. Πού και πού η παλαιά σπίθα αναθρώσκει, αφήνοντας έκπληκτους κι εμάς τους ίδιους, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι ανταποκρινόμαστε πάντοτε στην ιδέα που έχουν για εμάς στο Δελχί ή στο Πεκίνο....

 

Γιώργος Πουκαμισάς: 

“Η ήπια ισχύς δεν ταυτίζεται 

με την πολιτιστική αίγλη”

ΑΡΘΡΑ / ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
5 Αυγούστου, 2026

Μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη έδωσε στα epikaira.gr ο Πρέσβης ε.τ. Γεώργιος Διον. Πουκαμισάς. O Πρέσβης επιχειρεί να συνδέσει το πολιτιστικό αποτύπωμα του Ελληνισμού στο ρου της ιστορίας, το οποίο, αποτελεί ισχυρή μορφή ήπιας ισχύος, με τον τρόπο με τον οποίο αυτή η ισχύς μπορεί να προβληθεί και να διεκδικηθεί στο σύγχρονο κόσμο.

• Πώς προσδιορίζετε τη σχέση ήπιας ισχύος και δημόσιας διπλωματίας;

Γεώργιος Πουκαμισάς

Στο βιβλίο μου, Το γεωπολιτικό ανάπτυγμα των Ελλήνων, εξ αφορμής του οποίου συνομιλούμε, λέγω ότι το πολιτιστικό απόθεμα ενός λαού, ενός έθνους, δεν μεταφράζεται πάντοτε σε ήπια ισχύ. Η ήπια ισχύς δεν ταυτίζεται με την πολιτιστική αίγλη, απαιτεί θεσμούς ασκήσεώς της, όπως είναι τα κρατικά ή μη πολιτιστικά ιδρύματα, οι ανταλλαγές μουσικών και θεατρικών συνόλων, εκθέσεις ζωγραφικής, χορευτικά συγκροτήματα, διαλέξεις κλπ. Η δημόσια διπλωματία, ενεργούμενη κυρίως με δηλώσεις, ανακοινώσεις, διοχέτευση στον Τύπο απόψεων «πηγών» ή «κύκλων» μιας κυβέρνησης, Υπουργείων, πρωτίστως του Υπουργείου των Εξωτερικών, στηριζόμενη στις κεντρικές Υπηρεσίες Τύπου και Πληροφοριών, τα Γραφεία Τύπου ενός κρατικού υποκειμένου ανά τον κόσμο, είναι ένα πολύ ευρύ και απαραίτητο εργαλείο. Η δημόσια διπλωματία, που διαχειρίζεται την επικαιρότητα, δεν υπηρετεί μόνο την ήπια ισχύ, αλλά αναφέρεται στην προβολή παντοειδούς κυβερνητικού έργου προς το εξωτερικό, πέραν του πολιτισμού. Παρέκβαση της δημόσιας διπλωματίας είναι η προπαγάνδα.

• Θεωρείτε ότι υπάρχουν κάποια διακριτά στοιχεία και χαρακτηριστικά στην ήπια ισχύ της Ελλάδας σε σχέση με εκείνη την οποία ασκούν άλλες χώρες με υπολογίσιμο πολιτισμικό πλούτο;

Προφανώς η πολιτιστική αίγλη της Ελλάδος, περί αυτής πρόκειται, έχει διαφορετικό βάθρο από εκείνη άλλων κρατών, καθώς -πριν φτάσουμε στην ανθεκτικότητα που δείξαμε κατά τους αιώνες της οθωμανικής δεσποτείας-, ο κόσμος μας κρατάει και αντλεί από την κλασσική αρχαιότητα, την ελληνιστική περίοδο και την βυζαντινορωμαική χιλιετία. Κάθε έθνος έχει τις δικές του πηγές ταυτότητας και πολιτισμού, και εμείς αυτή τη βαριά κληρονομιά, που δεν μας αφήνει ποτέ ήσυχους.

• Χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία αναφέρονται στην έννοια του κράτους πολιτισμού/civioizational state. Πώς τοποθετήστε απέναντι σε αυτούς τους προβληματισμούς και πως θα μπορούσε να εφαρμόσει κανείς αυτή την έννοια στην ελληνική περίπτωση;

Με όλο τον βαθύ σεβασμό που οφείλουμε να τρέφουμε στους μεγάλους πολιτισμούς της Ασίας και της οικουμένης όλης, όπως εκείνους της Κίνας και της Ινδίας, η Ελλάδα είναι επίσης, να το πω γερμανικά, κατ εξοχήν Kulturland. Το πρόβλημά μας είναι ότι μικρύναμε. Πάψαμε να είμαστε αυτοκρατορικό έθνος, χάσαμε την επαφή με τα λείψανα του παρελθόντος μας στην Εγγύς Ανατολή, στον Καύκασο, λιγότερο στα Βαλκάνια. Μαϊμουδίζουμε αρχαιότητα και περιμένουμε από την «πεφωτισμένη», παραπαίουσα σήμερα Δύση, που πότε μας σώζει πότε μας πνίγει, να αναγνωρίσει τα αρχαία μας τα κάλλη. Πού και πού η παλαιά σπίθα αναθρώσκει, αφήνοντας έκπληκτους κι εμάς τους ίδιους, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι ανταποκρινόμαστε πάντοτε στην ιδέα που έχουν για εμάς στο Δελχί ή στο Πεκίνο.

• Η ήπια ισχύς ασκείται από διάφορους φορείς θεσμικούς, αλλά και στο πλαίσιο της διάδρασης των πολιτών. Με βάση την μακρά θητεία σας στο διπλωματικό σώμα, πώς οραματίζεστε τη συμβολή των διαφόρων φορέων άσκησης ήπιας ισχύος;

Η επικοινωνία με άλλα έθνη, γειτονικά, κοντινά ή μακρινά, -είτε ενεργείται από δημόσιους είτε από ιδιωτικούς θεσμούς, είτε από ομάδες πολιτών που, αίφνης, εκδράμουν στην Πέτρα της Ιορδανίας ήστη Ματέρα της Μπαζιλικάτα στην Κάτω Ιταλία-, δεν γίνεται στο όνομα της ήπιας ισχύος, όρου που αποτελεί εκλογίκευση, σχηματοποίηση της πανάρχαιας διαδικασίας επικοινωνίας, αλληλογνωριμίας, συχνά υστερόβουλης, με άλλες κοινωνίες. Εγώ λέω, Έλληνες, ξαναγίνετε ταξιδευτές, εντός αλλά και εκτός Ευρώπης, στα παλαιά χνάρια των προπατόρων σας, γίνετε ινδικοπλεύστες, γίνετε ερευνητές.

Αλλά ας μου επιτραπεί να επαναλάβω ότι η ήπια ισχύς, αφού μιλάμε για κοινωνία κρατών, είναι χωλή και απολύτως ανεπαρκής, αν δεν υποστυλώνεται από την σκληρή ισχύ, την οικονομική δηλαδή ευρωστία και την αμυντική επάρκεια.

«Το Γεωπολιτισμικό Ανάπτυγμα
των Ελλήνων»

Συγγραφέας: Γεώργιος Διον. Πουκαμισάς

Σελίδες: 144
Σχήμα: 12x19
Τιμή: 11 €


Εκδοτικός Οίκος «ΚΑΣΤΑΛΙΑ»
Σταδίου 33-Αθήνα-ΤΚ 105 59
Τηλ: (210) 3215280-3247945
Φαξ: (210) 3215281-3315176
Ε-Mail: info@kastaliaeditions.gr