Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές της «Κ», το καμικάζι-drone τύπου Cossack Mamai δεν είναι το μοναδικό μη επανδρωμένο όχημα επιφανείας (Usv-unmanned Surface Vehicle) ουκρανικής ιδιοκτησίας και ναυπήγησης που επιχειρούσε στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά ένα από πολλά. Το προσχέδιο του πορίσματος που συνέταξε το ΓΕΕΘΑ βρίσκεται στα χέρια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος και θα αποφασίσει με ποιο τρόπο θα αξιοποιήσει τα ευρήματα που καθιστούν σαφές ότι το καμικάζι-drone ήταν κομμάτι μιας ευρύτερης αποστολής, σχεδιασμένης στο Κίεβο. Το μέγεθος αυτών των σκαφών (με σήμα το οποίο δεν είναι μεγαλύτερο από εκείνο ενός τζετσκι) είναι τέτοιο ώστε ο εντοπισμός τους να είναι εξαιρετικά δύσκολος ή και αδύνατος. Σύμφωνα με διάφορες πηγές από όλες τις συναρμόδιες υπηρεσίες, το συγκεκριμένο ναυτικό drone μεταφερόταν από πλοίο το οποίο δεν έχει σταθερή βάση, ενώ έχει περάσει και από τη Λιβύη. Δεν αποτελούσε παρά ένα μόνο drone από έναν απροσδιόριστο αριθμό. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σε ανύποπτο χρόνο οι Ουκρανοί είχαν προειδοποιήσει την Αθήνα ότι για τις ουκρανικές δυνάμεις τα πλοία του «σκιώδους στόλου» και τάνκερ που μπορεί να μεταφέρουν παράνομα (ενάντια στις κυρώσεις) πετρέλαιο ή άλλο καύσιμο αποτελούν νόμιμο στόχο. Βέβαια, από την προειδοποίηση μέχρι την υλοποίηση υπάρχει μια αρκετά σημαντική απόσταση. Αλλά η ύπαρξη αυτής της μάλλον αόριστης προειδοποίησης ήταν και εκείνη που κέντρισε την προσοχή αρκετών στις συναρμόδιες υπηρεσίες....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

Ο πόλεμος των drones από 
τη Βαλτική έως το Ιόνιο

• Τα ευρήματα του ΓΕΕΘΑ για την αποστολή του ουκρανικού σκάφους. «Μαζέψτε και τα υπόλοιπα», το μήνυμα της Αθήνας προς το Κίεβου

ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΝΕΔΟΥ

Μήνυμα προς το Κίεβο ότι μετά την εντοπισμό και την ταυτοποίηση του ουκρανικού ναυτικού drone στη Λευκάδα, θα πρέπει να αποσύρει όσα drones παραμένουν εκτός ραντάρ μακριά από τις ελληνικές ακτές, στέλνει η Αθήνα.

Τα ευρήματα

Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές της «Κ», το καμικάζι-drone τύπου Cossack Mamai δεν είναι το μοναδικό μη επανδρωμένο όχημα επιφανείας (Usv-unmanned Surface Vehicle) ουκρανικής ιδιοκτησίας και ναυπήγησης που επιχειρούσε στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά ένα από πολλά. Το προσχέδιο του πορίσματος που συνέταξε το ΓΕΕΘΑ βρίσκεται στα χέρια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος και θα αποφασίσει με ποιο τρόπο θα αξιοποιήσει τα ευρήματα που καθιστούν σαφές ότι το καμικάζι-drone ήταν κομμάτι μιας ευρύτερης αποστολής, σχεδιασμένης στο Κίεβο.

Το μέγεθος αυτών των σκαφών (με σήμα το οποίο δεν είναι μεγαλύτερο από εκείνο ενός τζετσκι) είναι τέτοιο ώστε ο εντοπισμός τους να είναι εξαιρετικά δύσκολος ή και αδύνατος. Σύμφωνα με διάφορες πηγές από όλες τις συναρμόδιες υπηρεσίες, το συγκεκριμένο ναυτικό drone μεταφερόταν από πλοίο το οποίο δεν έχει σταθερή βάση, ενώ έχει περάσει και από τη Λιβύη.

Δεν αποτελούσε παρά ένα μόνο drone από έναν απροσδιόριστο αριθμό. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σε ανύποπτο χρόνο οι Ουκρανοί είχαν προειδοποιήσει την Αθήνα ότι για τις ουκρανικές δυνάμεις τα πλοία του «σκιώδους στόλου» και τάνκερ που μπορεί να μεταφέρουν παράνομα (ενάντια στις κυρώσεις) πετρέλαιο ή άλλο καύσιμο αποτελούν νόμιμο στόχο.

Βέβαια, από την προειδοποίηση μέχρι την υλοποίηση υπάρχει μια αρκετά σημαντική απόσταση. Αλλά η ύπαρξη αυτής της μάλλον αόριστης προειδοποίησης ήταν και εκείνη που κέντρισε την προσοχή αρκετών στις συναρμόδιες υπηρεσίες.

Διάβημα δίχως στροφή

Από τα ευρήματα του πορίσματος καθίσταται σαφές ότι το drone είναι ουκρανικής ναυπήγησης, ιδιοκτησίας και αποστολής και με βάση αυτό το τρίπτυχο θα σχεδιαστεί η στάση έναντι του Κιέβου. Κατ’ αρχάς υψηλόβαθμες διπλωματικές πηγές διευκρινίζουν στην «Κ» ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να κάνει πολιτική στροφή.

Η Αθήνα παραμένει σταθερά υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας και της αρχής του απαραβίαστου των συνόρων, ενώ θεωρεί ότι η ρωσική εισβολή παραμένει μια επίδειξη ωμής ισχύος ενάντια στο διεθνές δίκαιο. Αλλά θα πρέπει να μπουν κάποια όρια στη δράση των ναυτικών drones στη Μεσόγειο, καθώς περαιτέρω κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη εκτροχιασμό της κατάστασης. Γι’ αυτό και σε κάθε πρωτοβουλία που έχει αναληφθεί, επίκειται να δρομολογηθούν μια σειρά από ενέργειες.

Στο διπλωματικό πεδίο, η Αθήνα έχει ήδη στείλει μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση ότι οι κίνδυνοι που προκαλούν για την ασφάλεια και το περιβάλλον στις θάλασσες που περιβάλλουν την Ελλάδα τα ουκρανικά drones δεν μπορεί να παρακαμφθούν. Η απάντηση της Ελλάδας θα κινηθεί σε τρία επίπεδα. Κατ’ αρχάς, πρέπει να θεωρείται δεδομένη μια επικοινωνία σε πολιτικό επίπεδο, ενδεχομένως και σε ανώτατο προκειμένου να δοθούν διευκρινίσεις.

Ο κ. Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχουν αρκετά καλή προσωπική επικοινωνία, παρά το γεγονός ότι εκκρεμούν υποθέσεις ανάμεσα σε Αθήνα και Κίεβο. Οπως για παράδειγμα η κύρωση από την ελληνική Βουλή της Συμφωνίας Ασφαλείας Ελλάδας - Ουκρανίας που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2024. Η συγκεκριμένη εκκρεμότητα δεν θεωρείται υψηλής προτεραιότητας, κυρίως διότι υποθέσεις όπως η οικονομική ενίσχυση (μέσω του κοινοτικού προϋπολογισμού) αλλά και η αποστολή οπλισμού δεν συνδέονται με την υλοποίηση του συγκεκριμένου κειμένου συμφωνίας.

Το δεύτερο επίπεδο της ελληνικής αντίδρασης βρίσκεται στο πεδίο της Ε.Ε., όπου –σε γενικές γραμμές– δεν υπάρχει αρκετή θεσμική κινητικότητα. Σε διμερές επίπεδο, πάντως, η Αθήνα έχει ήδη επικοινωνήσει με όλους τους βασικούς συμμάχους, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ που φαίνεται να έχουν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη υπόθεση.

Μάλιστα, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, από τις ΗΠΑ ήλθε μέρος των πληροφοριών που αξιοποιήθηκαν για να ξετυλιχθεί το κουβάρι. Δεδομένου, επίσης, ότι η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που έχει απειληθεί από την ανεξέλεγκτη χρήση μη επανδρωμένων (βλ. εκτενές ρεπορτάζ στη σελίδα 12 για τις παρενέργειες στη Φινλανδία και στις χώρες της Βαλτικής), υπάρχει αρκετή κατανόηση σε επίπεδο συμμάχων, σίγουρα πολύ περισσότερη από εκείνη που δείχνει η ύπατη εκπρόσωπος της Ε.Ε. Κάγια Κάλας, η οποία στις παρεμβάσεις που έκαναν στις αρχές της εβδομάδας διαδοχικά οι κ. Γεραπετρίτης και Δένδιας, απάντησε ότι το πρόβλημα που πρέπει να λυθεί είναι η ρωσική επιθετικότητα και άλλαξε θέμα.

Στον ΟΗΕ

Στο τραπέζι υπάρχει και ένα τρίτο σενάριο, βάσει του οποίου η Ελλάδα θα αξιοποιήσει τη συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, προκειμένου να αναλάβει μια πρωτοβουλία που θα αναδείξει το ζήτημα της ασφάλειας ναυσιπλοΐας και τους κινδύνους που κρύβει η ανεξέλεγκτη χρήση USV σε κατοικημένες και μη εμπόλεμες περιοχές. Μια τέτοια πρωτοβουλία μπορεί να λάβει πολλές μορφές, κυρίως όμως αυτήν ενός εγγράφου που θα ζητάει την ευαισθητοποίηση του Συμβουλίου Ασφαλείας προκειμένου να αποφευχθούν καταστροφές και ανεξέλεγκτη ρύπανση.

Διασπορά στη Μεσόγειο

Το καμικάζι-drone τύπου Cossack Mamai δεν είναι το μοναδικό μη επανδρωμένο όχημα επιφανείας ουκρανικής ιδιοκτησίας και ναυπήγησης που επιχειρούσε στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Τι λέει το πόρισμα

Το προσχέδιο του πορίσματος που συνέταξε το ΓΕΕΘΑ βρίσκεται στα χέρια του Κυριάκου Μητσοτάκη. Τα ευρήματα καθιστούν σαφές ότι το καμικάζιdrone ήταν σκέλος μιας ευρύτερης αποστολής, σχεδιασμένης στο Κίεβο.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 17/05/26

Ναυτικός πόλεμος και 

μη επανδρωμένα συστήματα

ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ*

Το πρόσφατο περιστατικό με το ουκρανικό μη επανδρωμένο όχημα επιφανείας (USV - Unmanned Surface Vehicle) στη Λευκάδα δικαιολογημένα έχει προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στην ελληνική κοινή γνώμη. Ως γνωστόν, η χώρα έχει εκτεταμένη ακτογραμμή και χιλιάδες νησιά και βραχονησίδες, που δεν επιτηρούνται πάντα αποτελεσματικά. Η αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης πρέπει να είναι αρκούντως πειστική ως προς τις διπλωματικές και άλλες συνέπειες που θα αντιμετωπίσει το Κίεβο, αν συνεχιστεί η προσπάθεια επέκτασης του πολέμου στη Μεσόγειο. Αξίζει να σημειωθεί ότι τους τελευταίους 15 μήνες έχουν γίνει αρκετές επιθέσεις σε ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια στη Βαλτική και στη Μαύρη Θάλασσα, χωρίς η Αθήνα, δυστυχώς, να επιδείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την προάσπιση των ναυτιλιακών συμφερόντων μας.

Σε στρατιωτικό επίπεδο, η εμφάνιση των USV έχει μεταβάλει το ναυτικό περιβάλλον επειδή αυτά διαθέτουν χαμηλό ίχνος και υψηλή φονικότητα. Μπορούν να μεταφέρουν μεγάλες ποσότητες εκρηκτικών και να εκτελούν μεμονωμένες επιθέσεις ή επιθέσεις κορεσμού εναντίον πολεμικών πλοίων. Με άλλα λόγια, τέτοια οχήματα δύνανται να απειλήσουν ακριβές ναυτικές πλατφόρμες και να επηρεάσουν καταλυτικά την ισορροπία ναυτικής ισχύος. Τα μέχρι τώρα παραδείγματα είναι εξόχως ανησυχητικά.

Με τη βοήθεια των Ιρανών, oι Χούθι έχoυν κατορθώσει να αναπτύξουν τα δικά τους USV για επιθέσεις στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ και στην υπόλοιπη Ερυθρά Θάλασσα. Η σιιτική πολιτοφυλακή της Υεμένης έπληξε με USV τη σαουδαραβική φρεγάτα «Αλ-μαντίνα» το 2017, ενώ βύθισε δύο ελληνόκτητα πλοία το 2025. Με συμμετοχή ελληνικής φρεγάτας, η επιχείρηση «Ασπίδες» της Ε.Ε. έχει συμβάλει στην προστασία των εμπορικών πλοίων που διέρχονται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Ωστόσο, οι Χούθι εξακολουθούν να έχουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες για να απειλήσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και κατ’ επέκτασιν τα ευρωπαϊκά οικονομικά και ενεργειακά συμφέροντα.

Η Ουκρανία έχει επίσης προχωρήσει σε παραγωγή μη επανδρωμένων επιφανείας, μειώνοντας την επιχειρησιακή ελευθερία του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Ουκρανικά USV έχουν πραγματοποιήσει πλήγματα σε 10-11 φρεγάτες, κορβέτες, αποβατικά και ταχύπλοα περιπολικά σκάφη. Επιπροσθέτως, έχουν γίνει επιθέσεις στους ρωσικούς ναυστάθμους της Σεβαστούπολης και του Νοβοροσίσκ, αλλά και στη γέφυρα της Κριμαίας που ενώνει την κατειλημμένη χερσόνησο με τη Ρωσία. Τα ουκρανικά USV είναι σαφώς πιο ανεπτυγμένα από εκείνα των Χούθι, αφού χρησιμοποιούν δορυφορικά επικοινωνιακά συστήματα, διαθέτουν μεγαλύτερη αυτονομία και εντάσσονται στη φιλοσοφία της πολυχωρικής μάχης (multi-domain battle) που προκρίνει τον ελιγμό σε βάθος.

Η ευκολία κατασκευής και χρήσης τέτοιου είδους συστημάτων αποτελεί σοβαρή πρόκληση για την ελληνική άμυνα. Σε ενδεχόμενη περίοδο επιχειρήσεων, η διασπορά νησιών και τα στενά περάσματα στο Αιγαίο θα εμποδίζουν τον εύκολο και γρήγορο εντοπισμό των εχθρικών USV. Ετσι ο αντίπαλος ίσως μπορέσει να πλήξει ελληνικές μονάδες επιφανείας και κρίσιμες υποδομές (π.χ. λιμάνια), ακόμη και αν τα USV εκτοξευθούν από αλιευτικά ή εμπορικά σκάφη. Για την Ελλάδα, λοιπόν, η απειλή είναι ξεκάθαρα ασύμμετρη. Με ένα σχετικά φθηνό μέσο, η άλλη πλευρά μπορεί να περιορίσει την ελευθερία δράσης των πολεμικών πλοίων μας.

Η αντιμετώπιση των USV απαιτεί πολυεπίπεδη άμυνα και έγκαιρη προειδοποίηση. Απαραίτητη είναι η ενίσχυση με συγκεκριμένες κατηγορίες ναυτικών και παράκτιων ραντάρ, θερμικές κάμερες τελευταίας τεχνολογίας και σόναρ ρηχών υδάτων. Τα πολεμικά πλοία χρειάζονται αντιusv συστήματα, όπως ταχεία πυροβόλα, λέιζερ μικρής ισχύος και ηλεκτρονικά αντίμετρα. Κρίσιμη είναι ακόμα η οχύρωση λιμένων με πλωτά φράγματα και θαλάσσια δίχτυα, καθώς και η δημιουργία ομάδων ταχυπλόων άμεσης αντίδρασης.

Σε κάθε περίπτωση, επιβάλλεται μια ψύχραιμη επανεξέταση της ελληνικής αντίληψης περί σύγχρονου ναυτικού πολέμου. Απαιτείται στρατηγική καινοτομία και επιχειρησιακή ευελιξία, ιδιαιτέρως απέναντι σε έναν αντίπαλο που επενδύει συνεχώς σε μη επανδρωμένα συστήματα. Στην Επανάσταση του 1821 υπήρχε ένα διασκευασμένο μικρό πλοίο, φορτωμένο με εκρηκτικά, που επιτελούσε τον ίδιο ρόλο με τα σημερινά USV. Τα πυρπολικά του Κανάρη προκαλούσαν τρόμο στον οθωμανικό στόλο και τελικά οδήγησαν στην ελληνική ναυτική υπεροχή. Να ξαναγίνουμε αυτοί που ήμασταν.

*Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Reader in International Security στο King’s College London.