«...Εστι δε τρία μόρια των πολιτειών πασών... εν μεν το βουλευόμενον περί των κοινών, δεύτερον δε το περί τας αρχάς... τρίτον δε το δικάζον». Πρώτος ο Αριστοτέλης συλλαμβάνει και διδάσκει –ανά τους αιώνες– ότι η εξουσία είναι μία και εκδηλώνεται προς διάφορες κατευθύνσεις. Οι τρεις αυτές διάφορες κατευθύνσεις της κρατικής εξουσίας αποτελούν και τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες. Είναι όμως πολύ λυπηρό ότι Ελληνες συνταγματολόγοι και δημοσιολόγοι –ευτυχώς ελάχιστοι– στα εγχειρίδια του συνταγματικού δικαίου που έχουν γράψει, αναφερόμενοι στον σημερινό βασικό θεσμό της δημοκρατίας, στη διάκριση των εξουσιών δεν κάνουν καθόλου αναφορά στον Αριστοτέλη, αλλά αναφέρονται και αποδίδουν τη διάκριση των εξουσιών στον Γάλλο Μοντεσκιέ, που έγραψε, πράγματι, το κλασικό έργο με τίτλο «Το πνεύμα των νόμων», όπου εκτίθεται η διάκριση. Διαπράττουν διπλό σφάλμα. Το πρώτο, η απαράδεκτη αγνόηση του Αριστοτέλη, το δεύτερον, δεν αναφέρουν ότι προ του Μοντεσκιέ ο θεμελιωτής της πολιτικής φιλοσοφίας του φιλελευθερισμού Τζον Λοκ υποστήριξε πρώτος μεθοδικά και συστηματικά περί ουσιαστικής διακρίσεως των τριών λειτουργιών. Προηγείται η αγγλική φιλοσοφική σκέψη....῾

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 02/05/19

1. Κενόσπουδα τεχνάσματα πονηρών

Ξεφυλλίζοντας στην Εθνική Βιβλιοθήκη την εφημερίδα «Νέα Ημέρα» της 19/31 Μαρτίου του 1899, βρήκα ένα δημοσίευμα αναφερόμενο στον Αγγλο πολιτικό Ρόμπερτ Πιλ (1788-1850), ο οποίος διετέλεσε δύο φορές πρωθυπουργός της Αγγλίας.

Γράφει λοιπόν ο σχολιογράφος της εφημερίδας: «Ανεγίνωσκον τελευταίως εις την προ μικρού εκδοθείσαν ιδιωτικήν αλληλογραφίαν του Πηλ πολιτικάς υποθήκας, εξ ων τινές είμαι βέβαιος ότι θα εξένιζον μέχρι γέλωτος τους ενταύθα, εκφερόμεναι πρωτοτύπως εις την ελληνικήν και περί ελληνικών πραγμάτων. “Αλλοι φρονούσιν (λέγει ο μέγας Αγγλος πολιτευτής) ότι η όλη τέχνη του ηγείσθαι κόμματος τινός συνίσταται εις κενόσπουδα τεχνάσματα και μικρολόγους πονηρίας προς ανατροπήν της κυβερνήσεως. Τουναντίον, εγώ φρονώ ότι η σημερινή ισχύς του συντηρητικού κόμματος και η θέσις της ενεστώσης κυβερνήσεως οφείλονται πρωτίστως εις το γεγονός ότι επολιτεύθη μεν, ακριβώς αντιθέτως προς την δοξασίαν ταύτην – απέχοντες πάσης μετά των ριζοσπαστών αναμίξεων και μετ’ άκρας ευθύτητος υποστηρίξαντες την κυβέρνησιν, εφόσον εθεωρούμεν αυτήν πράττουσαν το ορθόν”.

Ποιον, διερωτώμαι, θα επιλέξουν οι Ελληνες ως πρωθυπουργόν εις τας προσεχείς εκλογάς; Τον χρησιμοποιούντα “κενόσπουδα (φτηνά) τεχνάσματα και μικρολόγους πονηρίας” ή τον ακριβώς αντιθέτως –πολιτευόμενον– προς την δοξασίαν ταύτην;».

Αντώνης Ν. Βενέτης, Μοναστηράκι Δωρίδος

2.«Αλλοι σφάζονται και άλλος βλέπει»

Κύριε διευθυντά,

Αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό στο προσκήνιο της πολιτικής μας σκηνής είναι όντως πρωτάκουστα. Δύο κορυφαία πρώην στελέχη ενός κυβερνητικού σχηματισμού ο οποίος επί τέσσερα ολόκληρα χρόνια κυβέρνησε τη χώρα μας αλληλοκατηγορούνται και καθυβρίζονται, και ο κύριος πρωθυπουργός κάθεται αραχτός και λάιτ ως απλός μαέστρος της ορχήστρας να παρακολουθεί τα κελαϊδίσματα και μένει απαθής, μη αντιλαμβανόμενος ότι όταν στον βάλτο τσακώνονται τα βουβάλια, την πληρώνουν τα βατράχια.

Καλά, κύριε πρωθυπουργέ, δεν αισθάνεσθε την ανάγκη να τοποθετηθείτε, επιτέλους, επί του απαραδέκτου αυτού φαινομένου και να ανακαλέσετε στην τάξη τους δύο διαφωνούντας, τασσόμενος υπέρ του ενός εξ αυτών ή του άλλου, ο οποίος, κατά την άποψή σας, έχει το δίκαιον με το μέρος του, αφού δεν είναι νοητόν ότι και οι δύο αντιμαχόμενοι μπορεί να έχουν δίκαιον; Είναι όντως εθνικός μειοδότης ο κ. Κοτζιάς, όπως τον κατηγορεί ο κ. Καμμένος, ή είναι προδότης και πατριδοκάπηλος ο κ. Καμμένος, όπως τον χαρακτηρίζει ο κ. Κοτζιάς;

Καιρός είναι, κ. Τσίπρα, να δείξετε πυγμήν και αποφασιστικότητα και να προστατεύσετε τη χώραν από τον ευτελισμόν και την αθλιότητα, που δεν αρμόζει ούτε στις πιο απολίτιστες χώρες. Η χώρα δεν θέλει πρωθυπουργό θεατή, αλλά κυβερνήτη με πυγμή και αποφασιστικότητα. Εμπρός, λοιπόν, δείξτε το ανάστημά σας και αποδείξτε στον ελληνικόν λαόν ότι είστε σε θέση να εκπληρώσετε το έργον που σας έχει αναθέσει.

Τάσος Νασόπουλος, Τέως δικηγόρος

3. Διάκριση των εξουσιών και ο Αριστοτέλης

Κύριε διευθυντά,

Η επιστήμη του συνταγματικού δικαίου συγκροτείται και ολοκληρώνεται τον 18ο αιώνα και αρχίζει για πρώτη φορά διδασκόμενη στη νομική σχολή των Παρισίων. Βασικός συνταγματικός θεσμός για πρώτη φορά υπάρχει στην ελληνική κλασική σκέψη. Ο Αριστοτέλης εκτός από μέγας φιλόσοφος, υπήρξε και μέγας συνταγματολόγος και πολιτειολόγος των αιώνων με άκρα καθαρότητα και επιστημονική διαύγεια, ακριβολογία και κρυστάλλινη σαφήνεια. Αναφέρει στα «Πολιτικά» του:

«Εστι δε τρία μόρια των πολιτειών πασών... εν μεν το βουλευόμενον περί των κοινών, δεύτερον δε το περί τας αρχάς... τρίτον δε το δικάζον». Πρώτος ο Αριστοτέλης συλλαμβάνει και διδάσκει –ανά τους αιώνες– ότι η εξουσία είναι μία και εκδηλώνεται προς διάφορες κατευθύνσεις.

Οι τρεις αυτές διάφορες κατευθύνσεις της κρατικής εξουσίας αποτελούν και τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες. Είναι όμως πολύ λυπηρό ότι Ελληνες συνταγματολόγοι και δημοσιολόγοι –ευτυχώς ελάχιστοι– στα εγχειρίδια του συνταγματικού δικαίου που έχουν γράψει, αναφερόμενοι στον σημερινό βασικό θεσμό της δημοκρατίας, στη διάκριση των εξουσιών δεν κάνουν καθόλου αναφορά στον Αριστοτέλη, αλλά αναφέρονται και αποδίδουν τη διάκριση των εξουσιών στον Γάλλο Μοντεσκιέ, που έγραψε, πράγματι, το κλασικό έργο με τίτλο «Το πνεύμα των νόμων», όπου εκτίθεται η διάκριση. Διαπράττουν διπλό σφάλμα. Το πρώτο, η απαράδεκτη αγνόηση του Αριστοτέλη, το δεύτερον, δεν αναφέρουν ότι προ του Μοντεσκιέ ο θεμελιωτής της πολιτικής φιλοσοφίας του φιλελευθερισμού Τζον Λοκ υποστήριξε πρώτος μεθοδικά και συστηματικά περί ουσιαστικής διακρίσεως των τριών λειτουργιών. Προηγείται η αγγλική φιλοσοφική σκέψη.

Ο Μοντεσκιέ στο κλασικό σύγγραμμά του, όπου εκτίθεται ολοκληρωμένη η θεωρία περί διακρίσεως των εξουσιών, αναφέρει για την εξουσία: «Το παν θα έχει χαθεί, εάν το αυτό πρόσωπον ή σώμα ασκεί τας τρεις αυτάς εξουσίας».

Αναφερόμενος δε στην ουσία της εξουσίας και κάνοντας μια βαθύτατη ανατομία της παθογένειάς της, συνεχίζει: «Κάθε άνθρωπος, που ασκεί εξουσία τείνει εις κατάχρησιν αυτής. Διά να μην καθίσταται δυνατή η κατάχρηση εξουσίας, πρέπει τα πράγματα να είναι τοποθετημένα κατά τρόπον ώστε η εξουσία να αναχαιτίζει την εξουσία».

Ενας επίσης Γάλλος, ο Σεν Ζιστ, μιλώντας στη γαλλική συμβατική συνέλευση στις 24-4-1793 για το γαλλικό σύνταγμα, διετύπωσε το απαράμιλλο επίγραμμα για την παθογένεια της εξουσίας.

«Ολες οι τέχνες παράγουν αριστουργήματα. Η τέχνη όμως της εξουσίας παράγει μόνο τέρατα»!

Γ. Σταρἀντζης, Δικηγόρος στον Α. Πάγο και στο ΣτΕ, πρ. επιστημονικός συνεργάτης «Αρχείου Νομολογίας», Νομικός συγγραφέας

4. Μνήμης παράσημο σε έναν ταξίαρχο

Κύριε διευθυντά,

Πολλοί συνταξιούχοι, αλλά και εν ενεργεία υπάλληλοι, έχουν κάνει αγωγές κατά του Δημοσίου ζητώντας να τους επιστραφούν χρηματικά ποσά που τους έχουν κρατηθεί παράνομα. Κάποιοι ήδη δικαιώθηκαν από τα δικαστήρια και πήραν τα χρήματά τους. Κανονικά, θα έπρεπε «λόγω του δεδικασμένου» και σε όποιον άλλο βρισκόταν στην ίδια ακριβώς κατηγορία να καταβάλλονται τα χρήματα με μια απλή αίτηση. Δυστυχώς όμως ο νόμος προβλέπει ότι κάθε δικαιούχος πρέπει να κάνει αγωγή.

Αυτή η διαδικασία δεν είναι κάτι το καινούργιο. Θυμάμαι, πριν από πολλά χρόνια, όταν εργαζόμουν στην Πολεμική Αεροπορία, που δεν μας είχαν δώσει ένα επίδομα, το οποίο είχαν δικαίωμα να πάρουν αξιωματικοί και πολίτες που εργάζονταν στα έργα ΝΑΤΟ. Ενας συνάδελφος έκανε αγωγή κατά του Δημοσίου και δικαιώθηκε. Το ευχάριστο αυτό νέο μάς το ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια συνεδρίας του Συμβουλίου Εργων Αεροπορίας. Επίσης μας γνώρισε ότι για να το πάρουμε και εμείς θα έπρεπε όλοι να κάνουμε χωριστά αγωγή κατά του Δημοσίου. Ολοι τότε γραφτήκαμε σε μια λίστα, ώστε ο δικηγόρος του συναδέλφου να κάνει τις σχετικές αγωγές. 

Ολοι, εκτός από τον ταξίαρχο πρόεδρο του Συμβουλίου, που δήλωσε: «Εγώ, κύριοι, δεν θα κάνω αγωγή, γιατί είμαι αξιωματικός, και δεν νοείται ένας αξιωματικός να στραφεί κατά του Δημοσίου»!

Λόγια περήφανα, απλά και ωραία. Λόγια ενός ωραίου ανθρώπου!

Αυτή την εποχή, που στον πολιτικό κόσμο υπάρχουν δυστυχώς άτομα χωρίς αρχές, που η σκανδαλολογία, η λασπολογία, η σπίλωση προσωπικοτήτων, και τα χυδαία λόγια είναι καθημερινό φαινόμενο, είναι παρήγορο να θυμάσαι ότι υπάρχουν και μερικοί ωραίοι άνθρωποι!

Νίκος Δυοβουνιώτης, Πολιτικός Μηχανικός, Κηφισιά

Έντυπ