Από τα "ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ"
Ενα προσωπικό ιστολόγιo για την πολιτική, την οικονομία, την κοινωνία, την καθημερινή μας ζωή και τα προβλήματά της..Η προσωπική μου ματιά στην επικαιρότητα, προς συμφωνία ή διαφωνία όσων με τιμούν και με "διαβάζουν".Σας ευχαριστώ!
οι κηπουροι τησ αυγησ
Δευτέρα 28 Απριλίου 2025
"ΠΟΛΥ ΛΙΓΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΑΡΓΑ" ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΒΛΕΠΕΙ Ο ΦΑΜΕΛΛΟΣ, ΑΛΛΑ Η "Εφ.Συν" ΠΡΟΕΚΡΙΝΕ ΝΑ ΡΙΞΕΙ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΜΕΣΩΣ ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΣΕΛΙΔΑ, ΕΠΙΛΕΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΡΟΒΕΒΛΗΜΕΝΗ ΔΕΞΙΑ ΣΕΛΙΔΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΡΑΜΜΗΣ ΓΙΑ "ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΗ ΠΑΡΟΧΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ", ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΑ ΗΘΕΛΑΝ ΚΑΙ ΤΟΣΟ...
"Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός συνιστά αυτοτελώς ένα σημαντικό βήμα της Ελληνικής Πολιτείας διότι για πρώτη φορά καταγράφει τη σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο βασική ελληνική θέση για τις θαλάσσιες ζώνες μας, ενσωματώνοντας τα δυνητικά όρια υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ και καθορίζοντας τη σχέση ανθρωπογενούς δραστηριότητας και προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος. Ήταν γνωστό ότι η Ελλάδα όφειλε να αποστείλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την αρχή εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού. Ο σχεδιασμός αυτός δεν συνδέεται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου ούτε λειτουργικά ούτε χρονικά. Λειτουργικά, το οποιοδήποτε μεμονωμένο έργο δεν μπορεί να ισοζυγίζεται με ένα καθολικό σχεδιασμό, ο οποίος είναι μείζονος σημασίας και, επιπλέον, συνιστά υποχρέωση που πηγάζει από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξάλλου, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν προϋποθέτει την ύπαρξη θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, πολλώ μάλλον διότι η έρευνα και η πόντιση επιφανειακών καλωδίων σε ανοικτή θάλασσα προστατεύεται απολύτως από το διεθνές δίκαιο. Χρονικά, δεν υφίσταται καμία σύμπτωση. Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός είναι προϊόν πολύμηνης και σύνθετης τεχνικής εργασίας, που ανακοινώθηκε την ίδια ημέρα με την ολοκλήρωση της διοικητικής επεξεργασίας του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος ανακήρυξης ΑΟΖ στο Ιόνιο από το Συμβούλιο της Επικρατείας, δεδομένου ότι θα έπρεπε να περιλάβει τις δύο διακρατικές συμφωνίες καθορισμού ΑΟΖ και την επέκταση των χωρικών υδάτων έως το ακρωτήριο Ταίναρο"
Aπό τα "ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ"
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΥΠΕΞ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗ
ΣΤΑ "ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ", ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΣΑΜΟΥΡΗ
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γνωρίζουμε ότι στις 14 Μαΐου θα συναντηθείτε με τον Τούρκο ομόλογό σας, Χακάν Φιντάν, στην Αττάλεια, στο πλαίσιο της Υπουργικής Συνόδου του ΝΑΤΟ. Ποια θα είναι η ατζέντα της συνάντησής σας; Θα ορίσετε τελικά ημερομηνία για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας (ΑΣΣ) και τη συνάντηση των δύο ηγετών; Ή υπάρχει μια άτυπη «συμφωνία» μεταξύ των δύο πλευρών περί διαρκούς αναβολής της συζήτησης για τα δύσκολα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν υφίσταται καμία συμφωνία για τυπική ή άτυπη αναστολή του διαλόγου με την Τουρκία. Ανεξαρτήτως του ότι δεν έχει ακόμη βρεθεί κοινός τόπος για να εκκινήσει η συζήτηση για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, αποτελεί στρατηγική επιλογή μας η συνέχιση του διαλόγου, όπως καθορίστηκε στη Διακήρυξη των Αθηνών της 7ης Δεκεμβρίου 2023. Το επόμενο διάστημα θα υπάρξει συνάντηση που θα αφορά τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης στις 28 Απριλίου στη Θεσσαλονίκη και ελληνική επιχειρηματική αποστολή στην Κωνσταντινούπολη στις 8-9 Μαΐου στο πλαίσιο της Θετικής Ατζέντας. Ο δομημένος αυτός ελληνοτουρκικός διάλογος έχει παραγάγει απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα. Επανεκκίνησε η συζήτηση για το Κυπριακό υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, εξέλιπαν οι μαζικές παραβιάσεις εθνικού εναερίου χώρου του παρελθόντος, ελέγχθηκαν κυκλώματα διακινητών στο Αιγαίο, αυξήθηκε δυναμικά το διμερές εμπόριο, διευρύνθηκε η τουριστική κίνηση με την καθιέρωση της γρήγορης θεώρησης εισόδου σε Τούρκους πολίτες και τις οικογένειές τους, η οποία φέτος καταλαμβάνει επιπλέον δύο νησιά, την Πάτμο και τη Σαμοθράκη. Επιστέγασμα του διαλόγου είναι το περιοδικό Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα σε χρόνο που θα το επιτρέψουν οι υποχρεώσεις του Πρωθυπουργού και του Τούρκου Προέδρου. Στο μεταξύ, με τον Τούρκο ομόλογό μου κρατάμε τους διαύλους επικοινωνίας ανοικτούς, συζητώντας περιοδικά για τα διμερή, περιφερειακά και διεθνή ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, ώστε να διατηρείται ένα ήπιο κλίμα στις σχέσεις των δύο χωρών και να προλαμβάνονται εντάσεις. Ας μην εθελοτυφλούμε. Το να διατηρείται ένα σχετικά ήρεμο κλίμα στις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας για σχεδόν δύο χρόνια, χωρίς να αφιστάμεθα από τις βασικές μας θέσεις, δεν είναι ούτε αυτονόητο ούτε δεδομένο. Και, πάντως, σε συνθήκες διεθνούς αβεβαιότητας και ασυμμετρίας είναι εξαιρετικά σημαντικό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Στην ανακοίνωση των συναρμόδιων υπουργείων για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΟΧΣ) επισημαίνεται ότι «για τις μη οριοθετημένες περιοχές αποτυπώνεται η μέση γραμμή, που καθορίζει το εξωτερικό όριο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας μέχρι τη σύναψη συμφωνιών οριοθέτησης με γειτονικά κράτη». Αυτή η αναφορά συνιστά ένα έμμεσο μήνυμα προς την Τουρκία, ότι μια συμφωνία μεταξύ των χωρών μας δύναται να οδηγήσει σε οριοθέτηση με διαφορετικό τρόπο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, η Ελλάδα θέτει, για πρώτη φορά, τους κανόνες για την οργάνωση και κατανομή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο θαλάσσιο χώρο και, παράλληλα, αποτυπώνει σε χάρτη τα απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Αν και ο χάρτης δεν συνιστά περαιτέρω οριοθέτηση των θαλασσίων αυτών ζωνών, που βάσει διεθνούς δικαίου αποτελεί αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ κρατών με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές, ακολουθεί τις αρχές του διεθνούς συμβατικού και εθιμικού δικαίου της θάλασσας και προβλέπει πλήρη επήρεια στα νησιά. Οι θέσεις της Τουρκίας για τα ζητήματα αυτά είναι γνωστές και είχαν διατυπωθεί επανειλημμένα στο παρελθόν. Εμείς έχουμε εμπιστοσύνη στη νομική θέση που διατυπώνουμε, άλλωστε δεσμευόμαστε από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας που έχουμε υπογράψει και κυρώσει, και για τον λόγο αυτό είναι πάγια εθνική θέση η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για τη συγκεκριμένη και μόνο διαφορά.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αρκετές φωνές εντός κι εκτός συνόρων, λένε ότι τρόπον τινά "δώσαμε" το καλώδιο και "κερδίσαμε" τον ΘΧΣ. Ότι δηλαδή αναβάλλαμε τις έρευνες βυθού σε διεθνή ύδατα για την πόντιση του καλωδίου, για να μην χαλάσει το κλίμα με τους γείτονες. Υπήρξε σχετική συνεννόηση με τον ομόλογό σας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δυστυχώς πάντοτε θα υπάρχουν οι φωνές που επενδύουν στον μηδενισμό. Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός συνιστά αυτοτελώς ένα σημαντικό βήμα της Ελληνικής Πολιτείας διότι για πρώτη φορά καταγράφει τη σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο βασική ελληνική θέση για τις θαλάσσιες ζώνες μας, ενσωματώνοντας τα δυνητικά όρια υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ και καθορίζοντας τη σχέση ανθρωπογενούς δραστηριότητας και προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος. Ήταν γνωστό ότι η Ελλάδα όφειλε να αποστείλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την αρχή εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού. Ο σχεδιασμός αυτός δεν συνδέεται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου ούτε λειτουργικά ούτε χρονικά. Λειτουργικά, το οποιοδήποτε μεμονωμένο έργο δεν μπορεί να ισοζυγίζεται με ένα καθολικό σχεδιασμό, ο οποίος είναι μείζονος σημασίας και, επιπλέον, συνιστά υποχρέωση που πηγάζει από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξάλλου, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν προϋποθέτει την ύπαρξη θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, πολλώ μάλλον διότι η έρευνα και η πόντιση επιφανειακών καλωδίων σε ανοικτή θάλασσα προστατεύεται απολύτως από το διεθνές δίκαιο. Χρονικά, δεν υφίσταται καμία σύμπτωση. Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός είναι προϊόν πολύμηνης και σύνθετης τεχνικής εργασίας, που ανακοινώθηκε την ίδια ημέρα με την ολοκλήρωση της διοικητικής επεξεργασίας του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος ανακήρυξης ΑΟΖ στο Ιόνιο από το Συμβούλιο της Επικρατείας, δεδομένου ότι θα έπρεπε να περιλάβει τις δύο διακρατικές συμφωνίες καθορισμού ΑΟΖ και την επέκταση των χωρικών υδάτων έως το ακρωτήριο Ταίναρο. Από την άλλη πλευρά, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης, ένα έργο κοινού ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαιτεί πολλαπλές συνέργειες με την ανάδοχο εταιρεία, τα συναρμόδια υπουργεία και φορείς και θα συνεχιστεί στον κατάλληλο χρόνο, προσβλέποντας στην ακώλυτη πρόοδο του έργου. Σε όσους συστηματικά αμφισβητούν, απαντάμε με πράξεις. Παραπέμποντας στον εύγλωττο χάρτη του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, πλέον μέρος του ενωσιακού κεκτημένου και απτή απόδειξη ουσιαστικής υποστήριξης των εθνικών δικαίων από την ελληνική κυβέρνηση. Χωρίς συνεννοήσεις, χωρίς εκπτώσεις.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αν όχι, τότε γιατί ενώ επρόκειτο να βγει navtex κι ενώ είχατε δηλώσει ότι ξεκινούν πάλι οι έρευνες... φτάσαμε τελικά στο "εν ευθέτω χρόνω";
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ουδέποτε αναφέρθηκα σε συγκεκριμένη ημερομηνία επανεκκίνησης εργασιών ή έκδοσης navtex για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, ούτε θα μπορούσε να είχε συμβεί αυτό διότι οι συγκεκριμένες ενέργειες δεν είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εξωτερικών. Είναι από τις περιπτώσεις που μόνη η κυκλοφορία μιας πληροφορίας δημιουργεί είδηση. Ο καθένας μπορεί να καταλάβει την τεχνική συνθετότητα ακόμη και για την έκδοση τμηματικών navtex για ένα έργο που περιλαμβάνει θαλάσσια έρευνα, σε πρώτη φάση, τουλάχιστον 6 μηνών. Αισθάνομαι ότι με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που διαμορφώνεται σχετικά με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, χάνεται η μεγάλη εικόνα της Ελλάδας που ψηλώνει καθημερινά. Μιας Ελλάδας με δυναμική διπλωματία, ανθεκτική οικονομία, ενεργειακή αυτονομία και ισχυρή άμυνα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κλείνοντας, θα ήθελα να σας ρωτήσω για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας - Αιγύπτου. Γνωρίζουμε ότι θα γίνει στην Αθήνα. Μπορείτε να μας αποκαλύψετε πότε θα γίνει και τι προσδοκά η ελληνική πλευρά;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Με την Αίγυπτο συνυπάρχουμε σε ένα κοινό γεωστρατηγικό χώρο, μας ενώνει η Μεσόγειος Θάλασσα, ένα διαχρονικό σταυροδρόμι αλληλεπίδρασης λαών και πολιτισμών. Σε αυτή τη γεωπολιτικά εύθραυστη περιοχή, Ελλάδα και Αίγυπτος είναι πυλώνες σταθερότητας. Οι απόψεις μας συγκλίνουν σε θέματα που αφορούν την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου, τις οικουμενικές προκλήσεις των καιρών και την περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Η σταθερότητα της Αιγύπτου είναι ζωτικής σημασίας για την Ελλάδα. Αθήνα και Κάιρο αποδίδουμε ιδιαίτερη σημασία στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Ας μην ξεχνάμε ότι η Αίγυπτος συνορεύει με δύο κράτη σε παρατεταμένη κρίση, τη Λιβύη και το Σουδάν. Ως εκ τούτου, ο ρόλος της είναι καθοριστικός για την ανάσχεση των μεταναστευτικών ροών προς τη χώρα μας. Από την άλλη πλευρά, έχουμε συμφωνήσει για την καθιέρωση νόμιμης οδού μετανάστευσης για την μετάκληση εργατικού δυναμικού από την Αίγυπτο, αναγκαία συνθήκη σε αυτή τη συγκυρία με την Ελλάδα να βρίσκεται σε διαρκή τροχιά μεγέθυνσης της οικονομίας της. Με την Αίγυπτο, εξάλλου, προωθούμε το εμβληματικό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY Interconnector), το οποίο θα μεταφέρει καθαρή ηλεκτρική ενέργεια από την Αίγυπτο στην Ευρώπη, μέσω Ελλάδας, συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου και καθιστώντας τη χώρα μας έτι περαιτέρω ενεργειακό κόμβο στην ευρύτερη περιοχή. Η σύγκληση του 1ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, στις 7 Μαΐου 2025, στην Αθήνα, είναι ιστορικό ορόσημο της πολιτικής βούλησης των δύο κρατών να θεσμοθετήσουν Στρατηγική Εταιρική Σχέση, να διευρύνουν και να εμβαθύνουν τη διμερή τους συνεργασία, με έμφαση στους τομείς της οικονομίας, ενέργειας, μετανάστευσης, παιδείας και πολιτισμού. Είναι προπάντων μια συμφωνία-υπόδειγμα αρμονικής συνύπαρξης γειτονικών λαών και διπλωματικής σύμπλευσης, με τεράστια πρόσθετη αξία για τη χώρα μας.
26 Απριλίου, 2025
Το χρονοδιάγραμμα του έργου είναι «σφιχτό», είναι 15 μήνες και στο τέλος της υλοποίησής του όλος ο βασικός εθνικός σιδηροδρομικός άξονας δεν θα διαθέτει απλά πλήρη τηλεδιοίκηση και σηματοδότηση, αλλά και επιπλέον αυτόματη πέδηση. Ήδη το συγκεκριμένο σύστημα, το ETCS, το οποίο φρενάρει ή και ακινητοποιεί τους συρμούς όταν παραβιάζονται οι κανόνες κίνησης, δοκιμάστηκε με επιτυχία και μέχρι τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα έχει τοποθετηθεί σε κάθε αμαξοστοιχία η οποία θα ταξιδεύει στην κεντρική γραμμή της χώρας. Παράλληλα, προωθείται μια ακόμα σημαντική πρωτοβουλία, που δεν είναι άλλη από μία νέα μέθοδο για τον ακριβή γεωεντοπισμό των τρένων σε πραγματικό χρόνο. Πρόκειται για μία πρόσθετη δικλίδα ασφαλείας, η οποία ουσιαστικά θα αποκλείει στο εξής τη σύγκρουση δύο τρένων. Και αυτό διότι ενώ τα συμβατικά συστήματα GPS δίνουν πληροφορίες με απόκλιση έως και 15 μέτρα, το Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας, το οποίο ιδρύεται χρησιμοποιώντας αυτή τη νέα τεχνολογία, θα παρακολουθεί τους συρμούς με απόκλιση εκατοστών. Έτσι θα εντοπίζεται εξ αρχής κάθε πιθανό πρόβλημα, τόσο σε μονή όσο και σε διπλή γραμμή....
Η σημερινή μας συνεδρίαση επικεντρώνεται σε μία από τις πιο κρίσιμες κυβερνητικές προτεραιότητες, που δεν είναι άλλη από τη δραστική αναβάθμιση του επιπέδου ασφάλειας αλλά και ποιότητας των τρένων στη χώρα.
Προφανώς δεν είναι μία διαδικασία η οποία ξεκινά τώρα, είναι όμως μία διαδικασία η οποία επιταχύνεται, και μέσα στην ημέρα, μάλιστα, στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών υπογράφονται οι συμβάσεις για την αποκατάσταση των υποδομών στη Θεσσαλία τις οποίες κατέστρεψε o «Daniel» λίγο μετά την ολοκλήρωση της σύμβασης 717, τον Σεπτέμβριο του 2023.
Το χρονοδιάγραμμα του έργου είναι «σφιχτό», είναι 15 μήνες και στο τέλος της υλοποίησής του όλος ο βασικός εθνικός σιδηροδρομικός άξονας δεν θα διαθέτει απλά πλήρη τηλεδιοίκηση και σηματοδότηση, αλλά και επιπλέον αυτόματη πέδηση.
Ήδη το συγκεκριμένο σύστημα, το ETCS, το οποίο φρενάρει ή και ακινητοποιεί τους συρμούς όταν παραβιάζονται οι κανόνες κίνησης, δοκιμάστηκε με επιτυχία και μέχρι τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα έχει τοποθετηθεί σε κάθε αμαξοστοιχία η οποία θα ταξιδεύει στην κεντρική γραμμή της χώρας.
Παράλληλα, προωθείται μια ακόμα σημαντική πρωτοβουλία, που δεν είναι άλλη από μία νέα μέθοδο για τον ακριβή γεωεντοπισμό των τρένων σε πραγματικό χρόνο. Πρόκειται για μία πρόσθετη δικλίδα ασφαλείας, η οποία ουσιαστικά θα αποκλείει στο εξής τη σύγκρουση δύο τρένων.
Και αυτό διότι ενώ τα συμβατικά συστήματα GPS δίνουν πληροφορίες με απόκλιση έως και 15 μέτρα, το Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας, το οποίο ιδρύεται χρησιμοποιώντας αυτή τη νέα τεχνολογία, θα παρακολουθεί τους συρμούς με απόκλιση εκατοστών. Έτσι θα εντοπίζεται εξ αρχής κάθε πιθανό πρόβλημα, τόσο σε μονή όσο και σε διπλή γραμμή.
Και γρήγορα επίσης αυτή η νέα πλατφόρμα, την οποία ονομάζουμε railway.gov.gr, θα μπορεί να είναι ανοιχτή σε όλους τους πολίτες, ώστε να διαπιστώνεται και η αξιοπιστία στον χρόνο εκτέλεσης των δρομολογίων.
Με άλλα λόγια, μιλάμε για πολλές συνδυαστικές κινήσεις, οι οποίες έχουν ως κύριο σκοπό να αποκαταστήσουν το αίσθημα εμπιστοσύνης των επιβατών στα ελληνικά τρένα.
Γι’ αυτό και οι παρεμβάσεις που θα συζητήσουμε σήμερα είναι τολμηρές, με ένα πλαίσιο το οποίο είναι πολύ πιο αυστηρό, με μεγαλύτερη ευελιξία στις προσλήψεις αλλά και στις απολαβές των εργαζόμενων, αλλά και μία πιο αποτελεσματική διοίκηση η οποία θα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει και στελέχη από τη διεθνή αγορά.
Για να το πούμε διαφορετικά, ο σκοπός μας είναι ο συγκεκριμένος Οργανισμός να εξελιχθεί ουσιαστικά σε μια νέα ΔΕΗ, την οποία θυμίζω ότι παραλάβαμε το 2019 πρακτικά χρεοκοπημένη για να είναι σήμερα μία υγιής και δυναμική επιχείρηση, αναπτυσσόμενη, πρωταγωνίστρια στην αγορά ενέργειας στη νοτιοανατολική Ευρώπη και όχι μόνο στην πατρίδα μας.
Αυτός ο νέος ΟΣΕ, λοιπόν, θα ενσωματώνει στη λειτουργία του το σύνολο των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των επιστημονικών πορισμάτων, τόσο ως προς τις υποδομές και τις σιδηροδρομικές δραστηριότητες όσο και προς τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, αλλά και ως προς τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ο οποίος επίσης ενισχύεται περαιτέρω, γιατί έχει ζωτική σημασία η πρόληψη δυνητικών κινδύνων και όχι η διαπίστωσή τους.
Γι’ αυτό και μαζί με τα τεχνολογικά μέσα ενισχύεται, με πρωτοβουλία του Αναπληρωτή Υπουργού, και η βιντεοεπιτήρηση κρίσιμων σιδηροδρομικών δομών. Όλες οι ενδοεπικοινωνίες θα καταγράφονται σε ψηφιακή βάση δεδομένων και με αυτόν τον τρόπο, άλλωστε, θα μπορεί να αξιολογείται και πιο εύκολα και η απόδοση των εργαζόμενων, ιδίως όσων είναι σε θέσεις ευθύνης και διαχειρίζονται ανθρώπινες ζωές.
Και εκεί η επιλογή θα πρέπει να γίνεται πια με πολύ πιο αυστηρά κριτήρια και με τακτικά ψυχομετρικά τεστ του προσωπικού, αλλά και με πρακτική εκπαίδευση η οποία θα συμπεριλαμβάνει πλέον και προσομοιωτές, όπως γίνεται και στην αεροπορική εκπαίδευση.
Παράλληλα, είναι εισήγηση του Υπουργείου, σωστή κατά την εκτίμησή μας, να επαναφέρουμε τον προϊστάμενο αμαξοστοιχίας, ο οποίος με βάση τη δική του εμπειρία θα μπορεί να εντοπίζει κινδύνους, βεβαίως προληπτικά, και ταυτόχρονα δημιουργείται και μια ειδική μονάδα επιθεωρητών για την τήρηση του Γενικού Κανονισμού Κίνησης. Αυτή θα αποτελεί και το όργανο το οποίο θα εισηγείται τυχόν κυρώσεις σε περίπτωση που παραβιάζεται το πρωτόκολλο.
Σκοπός μας είναι να εμπεδωθεί μια νέα κουλτούρα ασφάλειας και επαγγελματισμού σε όλα τα επίπεδα, με κίνητρα για καλές επιδόσεις, όσο και αυστηρούς κανόνες, αυστηρότατες διαδικασίες, που θα αποτρέπουν ολέθριες παραλείψεις και τραγικά λάθη, ώστε η ευθύνη του κράτους να συνδυάζεται καθημερινά και με την ευσυνειδησία των ίδιων των εργαζόμενων.
Ο αρμόδιος Υπουργός θα παρουσιάσει σε λίγο αναλυτικότερα τις νέες ρυθμίσεις.
Εκείνο το οποίο προσωπικά θα ήθελα να τονίσω είναι ότι συνεχίζεται και επιταχύνεται μία τεράστια πρωτοβουλία εκσυγχρονισμού του ελληνικού σιδηρόδρομου, αξιοποιώντας τόσο την ευρωπαϊκή συνδρομή όσο και τα δικά μας διδάγματα από την ανάταξη άλλων προβληματικών επιχειρήσεων.
Πρόκειται, επίσης, για ένα εγχείρημα το οποίο θα απαιτήσει συνέπεια και προφανώς κάποιο χρόνο. Αλλά είναι ένα εγχείρημα το οποίο καθίσταται πια απολύτως απαραίτητο, έστω και αν τώρα θα χρειαστεί να αλλάξουν πολλά, όσα δεν άλλαξαν εδώ και δεκαετίες.
Να επισημάνω ότι αυτόν τον σχεδιασμό τον πλαισιώνει, προφανώς, και η Hellenic Train, η οποία πολύ σύντομα θα κληθεί να προχωρήσει και εκείνη στις δικές της επενδύσεις, με αιχμή την προμήθεια ενός νέου τροχαίου υλικού.
Να κλείσω λέγοντας και πάλι ότι, ως πολιτεία, οφείλουμε να δώσουμε απάντηση στο συλλογικό πένθος των Τεμπών, καταπολεμώντας ουσιαστικά τα αίτια που προκάλεσαν αυτή την τραγωδία. Όχι με εύκολα λόγια και θολά σενάρια, αλλά με ένα δύσκολο έργο το οποίο θα φέρει σύντομα ορατό αποτέλεσμα. Αντιμετωπίζοντας τον σιδηρόδρομο της χώρας ως ένα ακόμα πεδίο αναμέτρησης με ένα κακό παρελθόν, το οποίο θέλουμε να αφήσουμε οριστικά πίσω μας και αποδεικνύοντας στους πολίτες ότι έχουμε τη δύναμη να γυρίσουμε τη σελίδα από ένα χθες το οποίο πλήγωσε βαθιά την ελληνική κοινωνία.
Θα το καταφέρουμε, όπως καταφέραμε να κάνουμε πράξη και πολλά από όσα ορισμένοι επέμεναν ότι «αυτά δεν γίνονται στην Ελλάδα».
ΚΑΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ: Αρνήθηκε να εγκατασταθεί στα παπικά διαμερίσματα του Βατικανού, κυκλοφορούσε με ένα απλό αυτοκίνητο και έδειχνε με κάθε τρόπο το ενδιαφέρον του για τους φτωχούς και τους κατατρεγμένους, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές και πολιτικές τους πεποιθήσεις ή την καταγωγή τους, ενσαρκώνοντας με τον πιο αυθεντικό τρόπο την αντίληψή του, ότι η Εκκλησία οφείλει να συναντά τους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους. Οπως έγραψε στην αυτοβιογραφία του, ευπρόσδεκτοι στην Εκκλησία είναι όλοι, και οι διαζευγμένοι και οι ομοφυλόφιλοι και τα τρανς άτομα. Ηταν ο πρώτος Πάπας που όρισε γυναίκα γενική γραμματέα στο Βατικανό και επεδίωκε την ουσιαστική διεύρυνση της γυναικείας παρουσίας στη θεία λειτουργία. Για τον Πάπα Φραγκίσκο, η κλιματική κρίση, η παγκόσμια φτώχεια και η μετανάστευση είναι αλληλένδετες....
Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"
![]() |
| "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 26-27/04/25 |
- Αρνήθηκε να εγκατασταθεί στα παπικά διαμερίσματα του Βατικανού, κυκλοφορούσε με ένα απλό αυτοκίνητο και έδειχνε με κάθε τρόπο το ενδιαφέρον του για τους φτωχούς και τους κατατρεγμένους, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές και πολιτικές τους πεποιθήσεις ή την καταγωγή τους
ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ*
Από τα πρώτα του λόγια αμέσως μετά την εκλογή του στις 13 Μαρτίου 2013, όταν απλώς καλησπέρισε τους πιστούς, τους ευλόγησε και τους κάλεσε να προσευχηθούν μαζί του πριν τους ευχηθεί καληνύχτα, φάνηκε ότι ο νέος Πάπας θα ήταν διαφορετικός. Και πράγματι, απλός και αντισυμβατικός σε όλη την πορεία της ζωής του, έτσι παρέμεινε και στο ύπατο αξίωμα της Καθολικής Εκκλησίας, προσδίδοντας στον ρόλο του τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του.
Αρνήθηκε να εγκατασταθεί στα παπικά διαμερίσματα του Βατικανού, κυκλοφορούσε με ένα απλό αυτοκίνητο και έδειχνε με κάθε τρόπο το ενδιαφέρον του για τους φτωχούς και τους κατατρεγμένους, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές και πολιτικές τους πεποιθήσεις ή την καταγωγή τους, ενσαρκώνοντας με τον πιο αυθεντικό τρόπο την αντίληψή του, ότι η Εκκλησία οφείλει να συναντά τους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους.
Οπως έγραψε στην αυτοβιογραφία του, ευπρόσδεκτοι στην Εκκλησία είναι όλοι, και οι διαζευγμένοι και οι ομοφυλόφιλοι και τα τρανς άτομα. Ηταν ο πρώτος Πάπας που όρισε γυναίκα γενική γραμματέα στο Βατικανό και επεδίωκε την ουσιαστική διεύρυνση της γυναικείας παρουσίας στη θεία λειτουργία.
Για τον Πάπα Φραγκίσκο, η κλιματική κρίση, η παγκόσμια φτώχεια και η μετανάστευση είναι αλληλένδετες.
Στην πρώτη του επίσκεψη εκτός Ρώμης, τον Ιούλιο του 2013, ταξίδεψε στο νησί Λαμπεντούζα για να συναντήσει μετανάστες που έφθαναν εκεί κατά χιλιάδες. Μίλησε για την παγκόσμια αδιαφορία απέναντι στο φαινόμενο και κάλεσε τις πλούσιες χώρες σε αφύπνιση συνείδησης. Μήνυμα που επανέλαβε στα ταξίδια του στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 2016 και τον Δεκέμβριο του 2021, στη Λέσβο.
Επικοινώνησα τηλεφωνικά μαζί του στις 20 Ιουλίου 2020, με αφορμή την απόφαση της τουρκικής ηγεσίας να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί. Στη συνομιλία μας, μεταξύ άλλων, εξήρε τις προσπάθειες της Ελλάδας στην υποδοχή προσφύγων και μεταναστών. Τον προσκάλεσα να επισκεφθεί ξανά τη χώρα μας την επόμενη χρονιά και δέχθηκε με χαρά. Το ταξίδι οργανώθηκε για τις 4 και 5 Δεκεμβρίου 2021, με τον ίδιο να εκφράζει την επιθυμία να μεταβεί ξανά στη Λέσβο.
Λίγες μέρες πριν, στις 16 Σεπτεμβρίου, επισκέφθηκα στη Ρώμη την κοινότητα Sant’ Egidio, οργανισμό που ασχολείται με τη μετεγκατάσταση προσφύγων. Εκεί με υποδέχθηκαν πρόσφυγες από τη Λέσβο, μεταξύ των οποίων ασυνόδευτοι ανήλικοι, αλλά και οικογένειες που ο Πάπας είχε πάρει μαζί του φεύγοντας από το νησί το 2016. Είχαν ενταχθεί στη νέα τους ζωή, εργάζονταν, μάθαιναν τη γλώσσα, τα πρόσωπά τους έλαμπαν. ανθρωπιστικοί διάδρομοι στην πράξη.
Κατά την προετοιμασία της επίσκεψης, σκεφτήκαμε ποιο δώρο να του προσφέρουμε, όπως συνηθίζεται. Εκτός από ένα καλάθι με παραδοσιακά ελληνικά προϊόντα, επιλέξαμε ένα ψηφιδωτό φιλοτεχνημένο από το εργαστήριο του Βυζαντινού Μουσείου ειδικά για την περίσταση, το οποίο απεικόνιζε την ευαγγελική άμπελο με τα κλήματα. Οπως ανέφερα στην τελετή, «Ο Χριστός είναι η άμπελος και οι πιστοί τα κλήματα που παίρνουν δύναμη από τον Χριστό και καρποφορούν». Ο Πάπας μας προσέφερε το έμβλημα του αποστολικού ταξιδιού στην Ελλάδα και την Κύπρο, στο οποίο απεικονίζονται οι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος. Επίσημο γεύμα δεν παρατέθηκε, καθώς προτιμούσε, όπως ενημερωθήκαμε, να συναντήσει κρατικούς λειτουργούς, μέλη του διπλωματικού σώματος και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ, στην κατ’ ιδίαν συνάντησή μας, το διεισδυτικό και γεμάτο ζεστασιά βλέμμα του, που σε γέμιζε θαλπωρή και γαλήνη. Με συγκίνησε το γνήσιο ενδιαφέρον του για την οικογένειά μου, με ρώτησε ακόμη και για τη γάτα μας Καλυψώ. Συζητώντας απλά και σε φιλική ατμόσφαιρα, συμπέσαμε στην αγάπη μας για τον Ντοστογέφσκι και τον Σαγκάλ, καθώς και για τη συγκλονιστική ταινία «La Strada» του Φελίνι.
Στη συνάντηση με τις αρχές και την κοινωνία των πολιτών, διατύπωσε τη σκέψη ότι χωρίς την Αθήνα και χωρίς την Ελλάδα η Ευρώπη και ο κόσμος δεν θα ήταν αυτό που είναι: όλοι θα ήταν λιγότερο σοφοί και λιγότερο ευδαίμονες. Οπως είπε χαρακτηριστικά, σε αυτή την πόλη το βλέμμα υψώνεται, μα στρέφεται και στον πλησίον. Η θάλασσα, την οποία αντικρύζει η Αθήνα, μας θυμίζει το κάλεσμα αυτής της γης: να γίνει γέφυρα ανάμεσα σε λαούς, στην καρδιά της Μεσογείου.
Την επόμενη ημέρα, 5 Δεκεμβρίου, τον υποδέχθηκα στο αεροδρόμιο της Μυτιλήνης αρχικά και στη συνέχεια στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης. Οπως πάντα, η μετακίνησή του έγινε με ένα απλό Fiat 500. Ζήτησε να περπατήσει από την είσοδο του Κέντρου για να συναντήσει τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, που τον υποδέχτηκαν με συγκίνηση και ενθουσιασμό, ενώ τα παιδιά του πρόσφεραν λουλούδια. Στην ομιλία του επανέλαβε τα λόγια του Πατριάρχη Βαρθολομαίου από την κοινή τους επίσκεψη, το 2016: «Οποιος σας φοβάται, δεν σας έχει κοιτάξει στα μάτια. Οποιος σας φοβάται, δεν έχει δει τα παιδιά σας».
Η έκκλησή του να μη μετατραπεί η Μεσόγειος, αυτή η θάλασσα μνήμης, σε θάλασσα λησμονιάς, ήταν συγκλονιστική.
Και μόνο βλέποντας τη λάμψη στα μάτια των παιδιών, το πώς χώνονταν στην αγκαλιά του γεμάτα αγάπη και ελπίδα, καταλάβαινες τη δύναμη της επιρροής του. Η τρυφερότητα, το χιούμορ, ο λόγος του, η ικανότητά του να αναδεικνύει την ανθρώπινη πλευρά του, χωρίς να χάνει το βάρος της ιερατικής του ιδιότητας, ήταν αυτά που τον έκαναν μοναδικό.
Την Κυριακή του Πάσχα, μία ημέρα πριν πεθάνει, στο μήνυμά του Urbi et Orbi, εστίασε στην ανάγκη για κατάπαυση του πυρός στις σημερινές εστίες πολέμου και υπενθύμισε, για άλλη μια φορά, ότι το Πάσχα είναι η γιορτή της ζωής, η νίκη του φωτός πάνω στο σκοτάδι.
Αυτά ήταν τα τελευταία δημόσια λόγια ενός μεγάλου Πάπα, ενός σπάνιου ανθρώπου του οποίου η ζωή και το έργο δύσκολα θα ξεχαστούν. όχι μόνο από τους πιστούς της Καθολικής Εκκλησίας, αλλά από όλη την ανθρωπότητα.
*Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου είναι πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας
Μπορεί το τσουνάμι της προηγούμενης δεκαετίας να πέρασε από την Ελλάδα ή απλώς να καταλάγιασε, αλλά το συμπέρασμα είναι απλό. Πολύ δύσκολα θα επανέλθει στη χώρα ένα πολιτικό σύστημα δικομματικής κυριαρχίας, όπως εκείνο που διασφάλισε τη σταθερότητα της περιόδου 1974-2012. Την ίδια στιγμή όμως πολλά μυαλά μένουν προσκολλημένα σε κάτι που έχει χαθεί. Μερικές παρατηρήσεις. Πρώτον, το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του νεοσύστατου (για τα μάτια μας…) πολιτικού συστήματος είναι ο κατακερματισμός και η πολυδιάσπαση. Στις δημοσκοπήσεις, για παράδειγμα, οριακά ένα κόμμα (η ΝΔ) κινείται μεταξύ 20% και 30%. Το ίδιο φαινόμενο είχε καταγραφεί και στις τελευταίες εκλογές (βουλευτικές και ευρωεκλογές) με μόνη τη ΝΔ να ξεχωρίζει. Με άλλα λόγια, πάνε τα μεγάλα, πανίσχυρα και αντίπαλα κόμματα της Μεταπολίτευσης. Δεύτερον, η Κεντροδεξιά είναι πλέον περισσότερο Κέντρο και λιγότερο Δεξιά. Ιδίως όταν αφήνει χώρο στο πλευρό της για μία «Δεξιά της Δεξιάς», η οποία σταθερά στην κάλπη και τις δημοσκοπήσεις αθροίζει πλέον το 15% (ή και περισσότερο) της ψήφου. Δεν είναι καθόλου αμελητέο. Τρίτον, η Κεντροαριστερά αποτελεί μακρινή ανάμνηση του ένδοξου παρελθόντος της. Ουσιαστικά δεν κατορθώνει ούτε πολιτικά, ούτε αριθμητικά να υποδυθεί πειστικά τον «δεύτερο πόλο» του παλιού δικομματισμού ή την εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Κι αυτό συνιστά ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Τέταρτον, η πάλαι ποτέ Αριστερά βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης και απαξίας. Εξι κόμματα προέρχονται μόνο από τον ΣΥΡΙΖΑ του 2015. Αντε να βγάλεις άκρη μέσα σε αυτόν τον διαγωνισμό γραφικότητας. Φυσικά τίποτα δεν προδικάζει ότι αυτή η κομματική συστοιχία έχει μόνιμα και όχι συγκυριακά χαρακτηριστικά, ούτε ότι αποτελεί εφεξής ένα αμετακίνητο δεδομένο. Σε καμία περίπτωση. Μπορεί να αλλάξει με την ίδια ευκολία που δημιουργήθηκε. Απλώς δεν έχουμε (έως τώρα…) σημάδια πως συμβαίνει κάτι τέτοιο. Και κυρίως έχουμε ένα κομματικό σύστημα κατακερματισμένο αλλά χωρίς συναινέσεις προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Με άλλα λόγια, μια νέα κατάσταση με παλιές συνταγές. Πάμε παρακάτω. Μπορούμε να συζητήσουμε επί μακρόν αν αυτό το σύστημα έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Σε συνθήκες ομαλής λειτουργίας, διασφαλίζει την πολιτική σταθερότητα αλλά φέρει και μια εγγενή αστάθεια. Στηρίζεται τρόπον τινά μόνο σε ένα πόδι. Αν το πόδι αυτό (το «ένα κόμμα», δηλαδή…) υποστεί απώλεια στήριξης, τότε όλο το σύστημα κινδυνεύει να καταρρεύσει. Δύο ή τρεις στιγμές την τελευταία εξαετία, ο κίνδυνος αυτός ήταν ορατός. Μόνο που με πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα, με σταθερότητα ή αστάθεια, αυτό είναι σήμερα το πολιτικό σύστημα της χώρας. Και δεν δείχνει σημάδια μεταβολής. Το οποίο συνεπώς πάσχει κυρίως από την αδυναμία όσων το αποτελούν να προσαρμοστούν ή να δημιουργήσουν νέες συνθήκες και νέους κανόνες στη λειτουργία του… Να θυμίσω ότι ακόμη και οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν επειδή δεν κατάφεραν να προσαρμοστούν σε ένα καινούργιο περιβάλλον. Παράδειγμα. Κυβέρνηση και αντιπολίτευση έχουν μια εμφανή δυσκολία στην οικοδόμηση στοιχειωδών συναινέσεων. Σε σημείο που αδυνατούν να βρουν κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες για να επιλέξουν ακόμη και προέδρους Ανεξάρτητων Αρχών, η θητεία των οποίων έχει λήξει προ πολλού. Επί είκοσι πέντε χρόνια δεν είχε παρατηρηθεί τέτοιο πρόβλημα. Πάντα βρισκόταν μια κάποια λύση. Γι’ αυτό και το σημερινό μπλοκάρισμα είναι περίπου ακατανόητο. Πέρα από δυσλειτουργία ή στενοκεφαλιά φανερώνει και μια έλλειψη επικοινωνίας, η οποία δεν είναι δυνατόν να απουσιάζει από ένα δημοκρατικό κοινοβουλευτικό σύστημα. Συνεπώς τα περί απειλούμενου «κράτους δικαίου», «δημιουργίας καθεστώτος» και «καταστρατήγησης» του Συντάγματος είναι συμπαθητικά κουραφέξαλα. Τίποτα και κανείς δεν απειλείται. Αποτελούν απλώς τον φερετζέ ενός πολιτικού συστήματος που αδυνατεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του σε μια νέα κατάσταση και να διαμορφώσει ομαλές συνθήκες λειτουργίας. Η κυβέρνηση κυβερνά χωρίς να το δείχνει και η αντιπολίτευση αντιπολιτεύεται χωρίς να ακούγεται. Το κόλπο του φερετζέ όμως δεν πιάνει πάντα. Σκεφτείτε λίγο. Αν η εικόνα των δημοσκοπήσεων επιβεβαιωθεί στην κάλπη θα έχουμε ένα σύστημα χωρίς «ισχυρούς πόλους», το οποίο θα αδυνατεί ταυτοχρόνως να βρει συναινέσεις μεταξύ των «ανίσχυρων». Είναι η συνταγή της διάλυσης. Που θα προκύψει αναμφίβολα από την επιμονή των πρωταγωνιστών να κοιτάζουν μια καινούργια κατάσταση με παλιά γυαλιά. Αντί να αντικρύσουν θαρραλέα το νέο πολιτικό περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί στην Ελλάδα και τον κόσμο...
Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"TA NEA/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 26-27/04/25
Συνταγή διάλυσης
ΤΟΥ Ι.Κ.ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗ
Αναρωτιέμαι τι άλλο πρέπει να συμβεί για να δεχτούμε ότι τα πράγματα στη χώρα μας και στον κόσμο έχουν αλλάξει.
Κι ότι το χειρότερο που μπορείς να κάνεις όταν τα πράγματα αλλάζουν είναι να κοιτάζεις μια καινούργια κατάσταση με παλιά γυαλιά. Με παλιές ιδέες, παλιές απόψεις, παλιές αντιλήψεις και συμπεριφορές.
Ακόμη χειρότερα. Να μην αντιλαμβάνεσαι πως μια κατάσταση που έχει αλλάξει είναι μάλλον απίθανο να επανέλθει με κάποιο μαγικό τρόπο εκεί που βρισκόταν πριν από την αλλαγή της.
Και δεν μιλάω μόνο για την Ελλάδα.
Στη Γαλλία, το επί δεκαετίες σταθερό σύστημα της 5ης Δημοκρατίας τρίζει επικίνδυνα κι όλοι συμφωνούν πως το μέλλον είναι άδηλο. Αλλά παραδέχονται ταυτοχρόνως ότι αυτό το άγνωστο μέλλον αποκλείεται να είναι το γνωστό παρελθόν.
Στη Γερμανία αναζητούν νέες ισορροπίες σε ένα κομματικό σκηνικό που ελάχιστα θυμίζει (ας πούμε) την εποχή του Χέλμουτ Σμιτ ή του Χέλμουτ Κολ.
Στην Ιταλία, οι δύο πρωταγωνιστές του μεταπολεμικού μοντέλου Χριστιανοδημοκράτες και Κομμουνιστές έχουν κυριολεκτικά εξαφανιστεί. Και για να είμαστε ειλικρινείς, δεν έχει επιτευχθεί η αντικατάστασή τους.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές δημοκρατίες, ακόμη και οι ωριμότερες ή οι νεότερες, δυσκολεύονται να βαδίσουν τον δρόμο τους μέσα από ένα κατακερματισμένο, πρωτόγνωρο και συχνά αλλόκοτο πολιτικό σύστημα.
Ευλόγως λοιπόν η χώρα μας δεν αποτελεί εξαίρεση.
Μπορεί το τσουνάμι της προηγούμενης δεκαετίας να πέρασε από την Ελλάδα ή απλώς να καταλάγιασε, αλλά το συμπέρασμα είναι απλό.
Πολύ δύσκολα θα επανέλθει στη χώρα ένα πολιτικό σύστημα δικομματικής κυριαρχίας, όπως εκείνο που διασφάλισε τη σταθερότητα της περιόδου 1974-2012.
Την ίδια στιγμή όμως πολλά μυαλά μένουν προσκολλημένα σε κάτι που έχει χαθεί.
Μερικές παρατηρήσεις.
Πρώτον, το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του νεοσύστατου (για τα μάτια μας…) πολιτικού συστήματος είναι ο κατακερματισμός και η πολυδιάσπαση.
Στις δημοσκοπήσεις, για παράδειγμα, οριακά ένα κόμμα (η ΝΔ) κινείται μεταξύ 20% και 30%. Το ίδιο φαινόμενο είχε καταγραφεί και στις τελευταίες εκλογές (βουλευτικές και ευρωεκλογές) με μόνη τη ΝΔ να ξεχωρίζει.
Με άλλα λόγια, πάνε τα μεγάλα, πανίσχυρα και αντίπαλα κόμματα της Μεταπολίτευσης.
Δεύτερον, η Κεντροδεξιά είναι πλέον περισσότερο Κέντρο και λιγότερο Δεξιά.
Ιδίως όταν αφήνει χώρο στο πλευρό της για μία «Δεξιά της Δεξιάς», η οποία σταθερά στην κάλπη και τις δημοσκοπήσεις αθροίζει πλέον το 15% (ή και περισσότερο) της ψήφου.
Δεν είναι καθόλου αμελητέο.
Τρίτον, η Κεντροαριστερά αποτελεί μακρινή ανάμνηση του ένδοξου παρελθόντος της.
Ουσιαστικά δεν κατορθώνει ούτε πολιτικά, ούτε αριθμητικά να υποδυθεί πειστικά τον «δεύτερο πόλο» του παλιού δικομματισμού ή την εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.
Κι αυτό συνιστά ένα δυσαναπλήρωτο κενό.
Τέταρτον, η πάλαι ποτέ Αριστερά βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης και απαξίας. Εξι κόμματα προέρχονται μόνο από τον ΣΥΡΙΖΑ του 2015.
Αντε να βγάλεις άκρη μέσα σε αυτόν τον διαγωνισμό γραφικότητας.
Φυσικά τίποτα δεν προδικάζει ότι αυτή η κομματική συστοιχία έχει μόνιμα και όχι συγκυριακά χαρακτηριστικά, ούτε ότι αποτελεί εφεξής ένα αμετακίνητο δεδομένο.
Σε καμία περίπτωση. Μπορεί να αλλάξει με την ίδια ευκολία που δημιουργήθηκε. Απλώς δεν έχουμε (έως τώρα…) σημάδια πως συμβαίνει κάτι τέτοιο.
Και κυρίως έχουμε ένα κομματικό σύστημα κατακερματισμένο αλλά χωρίς συναινέσεις προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.
Με άλλα λόγια, μια νέα κατάσταση με παλιές συνταγές.
Πάμε παρακάτω. Μπορούμε να συζητήσουμε επί μακρόν αν αυτό το σύστημα έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.
Σε συνθήκες ομαλής λειτουργίας, διασφαλίζει την πολιτική σταθερότητα αλλά φέρει και μια εγγενή αστάθεια. Στηρίζεται τρόπον τινά μόνο σε ένα πόδι.
Αν το πόδι αυτό (το «ένα κόμμα», δηλαδή…) υποστεί απώλεια στήριξης, τότε όλο το σύστημα κινδυνεύει να καταρρεύσει. Δύο ή τρεις στιγμές την τελευταία εξαετία, ο κίνδυνος αυτός ήταν ορατός.
Μόνο που με πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα, με σταθερότητα ή αστάθεια, αυτό είναι σήμερα το πολιτικό σύστημα της χώρας. Και δεν δείχνει σημάδια μεταβολής.
Το οποίο συνεπώς πάσχει κυρίως από την αδυναμία όσων το αποτελούν να προσαρμοστούν ή να δημιουργήσουν νέες συνθήκες και νέους κανόνες στη λειτουργία του…
Να θυμίσω ότι ακόμη και οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν επειδή δεν κατάφεραν να προσαρμοστούν σε ένα καινούργιο περιβάλλον.
Παράδειγμα. Κυβέρνηση και αντιπολίτευση έχουν μια εμφανή δυσκολία στην οικοδόμηση στοιχειωδών συναινέσεων.
Σε σημείο που αδυνατούν να βρουν κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες για να επιλέξουν ακόμη και προέδρους Ανεξάρτητων Αρχών, η θητεία των οποίων έχει λήξει προ πολλού.
Επί είκοσι πέντε χρόνια δεν είχε παρατηρηθεί τέτοιο πρόβλημα. Πάντα βρισκόταν μια κάποια λύση. Γι’ αυτό και το σημερινό μπλοκάρισμα είναι περίπου ακατανόητο.
Πέρα από δυσλειτουργία ή στενοκεφαλιά φανερώνει και μια έλλειψη επικοινωνίας, η οποία δεν είναι δυνατόν να απουσιάζει από ένα δημοκρατικό κοινοβουλευτικό σύστημα.
Συνεπώς τα περί απειλούμενου «κράτους δικαίου», «δημιουργίας καθεστώτος» και «καταστρατήγησης» του Συντάγματος είναι συμπαθητικά κουραφέξαλα.
Τίποτα και κανείς δεν απειλείται.
Αποτελούν απλώς τον φερετζέ ενός πολιτικού συστήματος που αδυνατεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του σε μια νέα κατάσταση και να διαμορφώσει ομαλές συνθήκες λειτουργίας.
Η κυβέρνηση κυβερνά χωρίς να το δείχνει και η αντιπολίτευση αντιπολιτεύεται χωρίς να ακούγεται.
Το κόλπο του φερετζέ όμως δεν πιάνει πάντα.
Σκεφτείτε λίγο. Αν η εικόνα των δημοσκοπήσεων επιβεβαιωθεί στην κάλπη θα έχουμε ένα σύστημα χωρίς «ισχυρούς πόλους», το οποίο θα αδυνατεί ταυτοχρόνως να βρει συναινέσεις μεταξύ των «ανίσχυρων».
Είναι η συνταγή της διάλυσης.
Που θα προκύψει αναμφίβολα από την επιμονή των πρωταγωνιστών να κοιτάζουν μια καινούργια κατάσταση με παλιά γυαλιά.
Αντί να αντικρύσουν θαρραλέα το νέο πολιτικό περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί στην Ελλάδα και τον κόσμο.
Κυριακή 27 Απριλίου 2025
Επομένως: ΔΕΝ υπάρχει «πρόστιμο» 150.000 ευρώ Υπάρχει κέρδος της τάξεως των 80.000 ευρώ, ανά εφοδιασμό σκάφους Υπήρξε πρόστιμο της τάξεως των 7.000 ευρώ για την προαναφερθείσα καθυστέρηση.
ΓΕΝ: Διάψευση δημοσιεύματος για
Ενημερώθηκε: 27/04/25 - 21:51
Του Λεωνίδα Σ. Μπλαβέρη
Διαψεύδει το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού (ΓΕΝ) με επίσημη ανακοίνωσή του που εκδόθηκε πριν από λίγη ώρα, χθεσινό δημοσίευμα της ιστοσελίδος “Militaire.gr” ότι «Άφησαν για 4 ημέρες τη Φρεγάτα ΥΔΡΑ, χωρίς πετρέλαιο σε λιμάνι της Αιγύπτου, πληρώσαμε και 150.000 ευρώ πρόστιμο», παραθέτοντας τη δική του άποψη επί του θέματος, που είναι τελείως διαφορετική από αυτήν του δημοσιεύματος – καταγγελίας.
Πιο συγκεκριμένα.
Το ΓΕΝ στην ανακοίνωσή του υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής: «…Περί τα 147.000 ευρώ κοστίζει η διέλευση της διώρυγας του Σουέζ για πολεμικό πλοίο αυτού του μεγέθους και χαρακτηριστικών (διαστάσεων και εκτοπίσματος). Συνεπώς το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο κόστος διέλευσης και όχι σε κάποια «ποινή» (penalty) και καταβάλλεται από όλα τα πλοία που εκτελούν διέλευση από τη Διώρυγα του Σουέζ.
Όσον αφορά την καθυστέρηση του ανεφοδιασμού της Φ/Γ ΥΔΡΑ στο λιμάνι της Αιγύπτου όπου είχε καταπλεύσει κατά την επιστροφή της, περατωμένης της αποστολής της από την επιχείρηση «ASPIDES», οφείλεται σε διαδικαστικά ζητήματα, καθώς για πρώτη φορά ενεργοποιήθηκε το Μνημόνιο Αμυντικής Συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών σε θέματα ανεφοδιασμών Πολεμικών Πλοίων.
Το Πολεμικό Ναυτικό ανεφοδιάστηκε απευθείας από το αντίστοιχο Αιγυπτιακό Ναυτικό, χωρίς μεσάζοντες, εξοικονομώντας από αυτή τη διαδικασία το ποσό των 80.000 ευρώ περίπου. Το μόνο «penalty» (της τάξης των 7000 ευρώ) στην όλη κίνηση ήταν λόγω καθυστέρησης του ανωτέρω πλοίου (λόγω καιρικών συνθηκών και ταχύτητας) να μπει στην προβλεπόμενη σειρά του convoy που του είχε δοθεί από τις αρμόδιες αρχές για να διέλθει από την εν λόγω διώρυγα εντός συγκεκριμένου χρονικού παραθύρου, ποσό που είναι πολύ μικρότερο από τα 80.000 ευρώ που εξοικονομήθηκαν.»
Αυτή είναι η επίσημη απάντηση του ΠΝ.
Από το εν συνεχεία ρεπορτάζ της ιστοσελίδος μας έχουμε να προσθέσουμε τα εξής:
Το πρώτο πλοίο που θα εξυπηρετείτο με βάση τις προαναφερθείσες, τελευταίες, εξελίξεις ήταν η φρεγάτα «ΥΔΡΑ», που επιχειρούσε στο πλαίσιο της ναυτικής επιχειρήσεως της Ευρωπαϊκής Ενώσεως «ΑΣΠΙΔΕΣ», στην Ερυθρά Θάλασσα, κατά τον επανάπλου του σκάφους στο Ναύσταθμο Σαλαμίνος.
- ΔΕΝ υπάρχει «πρόστιμο» 150.000 ευρώ
- Υπάρχει κέρδος της τάξεως των 80.000 ευρώ, ανά εφοδιασμό σκάφους
- Υπήρξε πρόστιμο της τάξεως των 7.000 ευρώ για την προαναφερθείσα καθυστέρηση.
Η φρεγάτα «ΥΔΡΑ» έχει ήδη καταπλεύσει στο Ναύσταθμο Σαλαμίνος, έχοντας ολοκληρώσει την αποστολή της.
ΣΤΡΕΨΟΔΙΚΙΑΣ ΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ, ΑΝΤΙ ΕΝΟΣ ΕΝΤΙΜΟΥ "ΣΥΓΝΩΜΗ ΛΑΘΟΣ": Το ΓΕΝ με «άτυπη ενημέρωση» απαντά στα δημοσιεύματα του militaire.gr για την τετραήμερη καθυστέρηση ανεφοδιασμού της φρεγάτας ΥΔΡΑ σε λιμάνι της Αιγύπτου, κατά τη διάρκεια επιστροφής του πλοίου από την αποστολή του στη φρεγάτα ΥΔΡΑ. Η «άτυπη ενημέρωση» επιβεβαιώνει απόλυτα το γεγονός για το οποίο βεβαίως δεν φταίει …κανείς! Το μπαλάκι των ευθυνών το ρίχνουν στους Αιγύπτιους! Αν και όπως γράψαμε στο ΓΕΝ έλεγαν, ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας επικαλούμενοι «τις άριστες σχέσεις του Α/ΓΕΝ με τον Αιγύπτιο ομόλογο του», τώρα φταίνε οι Αιγύπτιοι!Το ΓΕΝ έχει το θράσος να μιλά για…απ΄ ευθείας ανεφοδιασμό (!!!) «σβήνοντας» τα τέσσερα 24ωρα καθυστέρησης , κατά τα οποία το πλήρωμα της φρεγάτας ρωτούσε τι συμβαίνει και ξεκάθαρη απάντηση δεν έπαιρνε. Το θράσος περισσεύει στο ΓΕΝ τα τελευταία χρόνια. Επίσης υποστηρίζουν ότι το πρόστιμο που πληρώσαμε είναι 8.000 και τα 150.000 αφορούν στη διέλευση της φρεγάτας από το Σουέζ. Αυτό θα το διερευνήσουμε, γιατί προφανώς υπάρχει θέμα εμπιστοσύνης με την ενημέρωση από το ΓΕΝ. Ακόμη κι ένα ευρώ να ήταν το πρόστιμο , το πληρώνουν οι φορολογογύμενοι και συνεπώς θα πρέπει να μας εξηγήσουν ποιοι ,πως και γιατί προκάλεσαν την τετραήμερη καθυστέρηση του ανεφοδιασμού και την επιπλέον ταλαιπωρία του πληρώματος, το οποίο επέστρεφε στην πατρίδα και στα σπίτια τους.Αυτά δεν έχουν γίνει στο Πολεμικό Ναυτικό ούτε τις εποχές των μεγάλων περικοπών και της σκληρής εφαρμογής των μνημονίων.
Η Αλήθεια: Κόστος Διέλευσης και Όχι Πρόστιμο Τα 147.000 ευρώ που αναφέρθηκαν αντιστοιχούν στο τυπικό κόστος διέλευσης της διώρυγας του Σουέζ για πλοία του μεγέθους της ΥΔΡΑΣ και όχι σε καμία "ποινή". Το ποσό αυτό καταβάλλεται σε κάθε διέλευση, ανεξαρτήτως σημαίας ή αποστολής. Γραφειοκρατικές Καθυστερήσεις, Όχι Εξευτελισμός Η καθυστέρηση ανεφοδιασμού στο αιγυπτιακό λιμάνι οφείλεται σε γραφειοκρατικά ζητήματα, λόγω της πρώτης ενεργοποίησης του Μνημονίου Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας - Αιγύπτου. Ο ανεφοδιασμός πραγματοποιήθηκε απευθείας από το Αιγυπτιακό Ναυτικό, χωρίς εμπλοκή ιδιωτών, εξοικονομώντας περίπου 80.000 ευρώ. Ποιο ήταν το πραγματικό «penalty»; Το μοναδικό ποσό που κατεβλήθη ως "ποινή" ήταν περίπου 5.000 ευρώ λόγω καθυστέρησης της Φ/Γ ΥΔΡΑΣ να ενταχθεί στο προβλεπόμενο convoy διέλευσης, λόγω κακών καιρικών συνθηκών.....
Αλήθειες και Ψέματα για τη Φ/Γ ΥΔΡΑ: Τι Πραγματικά Συνέβη στο Σουέζ
Αποδόμηση της παραπληροφόρησης και αποκατάσταση της αλήθειας για την επιχείρηση ASPIDES
Σε ένα ακόμη ρεσιτάλ κινδυνολογίας και κίτρινου τύπου, ο γνωστός για τα παραληρήματά του «Κοτζάκ» έσπευσε να διαδώσει αναληθείς ειδήσεις περί δήθεν προστίμου 150.000 ευρώ που κατέβαλε η Ελλάδα για τη φρεγάτα ΥΔΡΑ στο Σουέζ.
Οι πληροφορίες μας από την ίδια τη Φρεγάτα ΥΔΡΑ
Το Army24, μετά από απευθείας επικοινωνία με αξιωματικό που υπηρετεί στη Φ/Γ ΥΔΡΑ, διαθέτει πλήρη, άμεση και διασταυρωμένη ενημέρωση για τα πραγματικά γεγονότα, μακριά από σενάρια, παραπληροφόρηση και ανακρίβειες
Η Αλήθεια: Κόστος Διέλευσης και Όχι Πρόστιμο
Τα 147.000 ευρώ που αναφέρθηκαν αντιστοιχούν στο τυπικό κόστος διέλευσης της διώρυγας του Σουέζ για πλοία του μεγέθους της ΥΔΡΑΣ και όχι σε καμία "ποινή". Το ποσό αυτό καταβάλλεται σε κάθε διέλευση, ανεξαρτήτως σημαίας ή αποστολής.
Γραφειοκρατικές Καθυστερήσεις, Όχι Εξευτελισμός
Η καθυστέρηση ανεφοδιασμού στο αιγυπτιακό λιμάνι οφείλεται σε γραφειοκρατικά ζητήματα, λόγω της πρώτης ενεργοποίησης του Μνημονίου Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας - Αιγύπτου. Ο ανεφοδιασμός πραγματοποιήθηκε απευθείας από το Αιγυπτιακό Ναυτικό, χωρίς εμπλοκή ιδιωτών, εξοικονομώντας περίπου 80.000 ευρώ.
Ποιο ήταν το πραγματικό «penalty»;
Το μοναδικό ποσό που κατεβλήθη ως "ποινή" ήταν περίπου 5.000 ευρώ λόγω καθυστέρησης της Φ/Γ ΥΔΡΑΣ να ενταχθεί στο προβλεπόμενο convoy διέλευσης, λόγω κακών καιρικών συνθηκών.

Σε ρόλο διακινητή της fake είδησης ο πρόεδρος της ΠΟΕΣ
Σε ρόλο διακινητή εμφανίστηκε να μοιράζεται το δημοσίευμα του «Κοτζάκ» και να αναπαράγει αβασάνιστα μέσω του προσωπικού του λογαριασμού στο Facebook την ανυπόστατη αυτή πληροφορία, ποιος άλλος, από τον γνωστό πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Στρατιωτικών (ΠΟΕΣ), Δημήτρη Μεθενίτη.
Χωρίς καμία προσπάθεια διασταύρωσης και επαλήθευσης της είδησης, έσπευσε να υιοθετήσει και να αναπαράγει το ψευδές αφήγημα περί «προστίμου 150.000 ευρώ».
Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είναι αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, οι πληροφορίες δεν έφτασαν ποτέ στα χέρια του, γεγονός που αποδίδεται στην πλήρη απώλεια θεσμικού ρόλου που έχει υποστεί λόγω της καθημερινής του συμπεριφοράς.
Όταν χάνεται η αξιοπιστία, χάνεται και η πρόσβαση στην πραγματική πληροφόρηση.
Το ενδεχόμενο ποινικών ευθυνών για τον κ. Μεθενίτη
Πέρα από την προφανή θεσμική αστοχία, τίθεται και το ζήτημα πιθανών ποινικών και πειθαρχικών ευθυνών.
Η διασπορά ψευδών ή παραπλανητικών εντυπώσεων για επίσημες στρατιωτικές δράσεις, ειδικά από θεσμικά πρόσωπα, μπορεί να ενεργοποιήσει τις διατάξεις του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα.
Η δημόσια ειρωνεία εις βάρος θεσμικής επικοινωνίας των Ενόπλων Δυνάμεων, και η υποβάθμιση της αποστολής τους σε "περιεχόμενο παιχνιδιών", δεν είναι αθώα πράξη. Είναι εν δυνάμει προσβολή κύρους στρατιωτικού θεσμού.
Το αν οι αρμόδιες στρατιωτικές και ποινικές αρχές θα κρίνουν αναγκαία την αυτεπάγγελτη διερεύνηση, παραμένει ανοιχτό.
Εργαλειοποίηση του Ανθρώπινου Πόνου
Η αναφορά στην τραγωδία της Λιβύης για να υποστηριχθούν ανυπόστατα σενάρια αποτελεί αθέμιτη εργαλειοποίηση του ανθρώπινου πόνου και προσβάλλει την αξιοπρέπεια όσων υπηρετούν.
Η Σοβαρότητα Δεν Κατοικεί στην Κινδυνολογία
Η διασπορά ανυπόστατων ειδήσεων χωρίς διασταύρωση, όπως η αποφυγή επικοινωνίας με το ΓΕΝ, εκθέτει αυτούς που αντί για την αλήθεια επιλέγουν τον εντυπωσιασμό εις βάρος της Πατρίδας και των Ενόπλων Δυνάμεων.
NewsRoom: Army24.gr
https://www.militaire.gr/afisan-gia-4-imeres-ti-fregata-ydra-se-limani-tis-aigyptoy-plirosame-kai-150-000-eyro-prostimo/
![]() |
https://www.militaire.gr/to-kapsoni-gia-chari-toy-a-geetha-stin-komotini-poy-prokalese-orgi-stoys-polites-tis-polis/ |
Οπως και οι υπόλοιπες πλατείες μεταξύ Συντάγματος και Ομονοίας, η πλατεία Κολοκοτρώνη, η πλατεία Κλαυθμώνος και η πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως, η πλατεία Δικαιοσύνης δεν κατάφερε να αποκτήσει ζωή. Οπως πολύ σωστά παρατηρούσε ο καθηγητής Παν. Τουρνικιώτης στην «Καθημερινή της Κυριακής», 6 Δεκεμβρίου του 2009, σε αφιέρωμα με τίτλο «Η πλατεία είναι γεμάτη με νόημα» του Δ. Ρηγόπουλου, που δημοσιεύθηκε με την ευκαιρία της έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη «Πλατείες της Ευρώπης - Πλατείες για την Ευρώπη», «οι περισσότερες από τις μεγάλες πλατείες της Αθήνας αν και ανανεώθηκαν με νέες παρεμβάσεις, που ήταν αρχιτεκτονικά ενδιαφέρουσες, δεν κέρδισαν το προσδοκώμενο έδαφος. Ο επαναπροσδιορισμός του δημοσίου χώρου δεν αποτέλεσε έκφραση ανανεωμένου ενδιαφέροντος της κοινωνίας μας για τον δημόσιο βίο, αλλά περιορίστηκε σ’ ένα φαινομενικό εξωραϊσμό που είχε σημαία ευκαιρίας». Παρέμειναν «πλατείες σκηνικά απονεκρωμένες, μαύρες τρύπες, μέσα στην καρδιά των πόλεων», συμπληρώνει ο Δ. Ρηγόπουλος. Ειδικά τα τελευταία χρόνια η πλατεία Δικαιοσύνης ιδίως τα βράδια έγινε στέκι αστέγων και χρηστών ναρκωτικών ουσιών. Μήπως είναι καιρός να σκεφτούμε ότι θα ήταν μία καλή ευκαιρία αντί το εστιατόριο και το κινηματοθέατρο Ιdeal να ενταχθούν στο νέο ξενοδοχείο που θα στεγαστεί στο Μέγαρο Σλήμαν Μελά, να ανεξαρτητοποιηθούν και να στολίσουν την πλατεία Δικαιοσύνης; Τώρα μάλιστα που ανακαινίζεται το τετράγωνο του Αρσακείου με τη θαυμάσια στοά του θα μπορούσε να συμπεριληφθεί με τα Ιdeal και ο κινηματογράφος Ορφέας που η κατεδάφισή του το 1986 προκάλεσε πολλές αντιδράσεις και αντιρρήσεις. Ενας αρχιτεκτονικός διαγωνισμός θα μπορούσε να δώσει πολλές φρέσκες ιδέες. Με το REX απέναντι, το πρώτο χολιγουντιανό θέατρο της Αθήνας, να δημιουργήσει έναν νέο πόλο έλξης για την πρωτεύουσα. Ισως ο Δήμος Αθηναίων να μπορούσε να βοηθήσει.
Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
(φύλλο 26/04/25)
Κύριε διευθυντά,
Η παρούσα επιστολή αφορά συναφείς, αμφίδρομες έννοιες-κλειδιά: «Δαίδαλος - Διάλογος - Ενότητα του πολιτισμού Ολύμπια», και τη διασύνδεσή τους με διαχρονικά νοήματα και αξίες. Στην επιστολή μου («Καθημερινή», 25/1/2025) αναφέρθηκε ότι το ανθρωπωνύμιο Δαίδαλος (από το ρήμα δαιδάλλω», «κατασκευάζω κάτι με τέχνη», «κοσμώ») αποτελεί ιστορικό σύμβολο της σκέψης, της ευφυΐας, της εφευρετικότητας. Εμφανίζεται άπαξ στα ομηρικά έπη όπου αντιστοιχίζεται η τέχνη του Ηφαίστου, που κατασκεύασε την περίφημη Ασπίδα του Αχιλλέα (Ιλιάς, Σ 478-608), με τη δεξιοτεχνία του Δαιδάλου (Ιλιάς, Σ 592).
Πέρα από τις πολλαπλές αρχετυπικές ιδιότητες που του αποδίδονται (π.χ. «απαρχές της αρχιτεκτονικής και της φιλοσοφίας στην προκλασική Ελλάδα», «ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη»), ο Δαίδαλος εκφράζει πρωτίστως την ενότητα του πολιτισμού. Μαζί με τον αναγεννησιακό Λεονάρντο ντα Βίντσι (1452-1519) υπήρξαν τα κορυφαία διαχρονικά παραδείγματα όπου ο διάλογος τέχνης και επιστήμης βρήκε την πλήρη του έκφραση. Η απόκλιση των δύο, τον 19ο αιώνα, με τη διάσπαση σε πλήθος ειδικεύσεων, αποτέλεσε θέμα προβληματισμού και διαφωνιών που ωστόσο κατέληξαν στην παραδοχή ότι «οι δύο πολιτισμοί» (των λεγομένων θετικών και θεωρητικών επιστημών) συναντώνται και αλληλοτροφοδοτούνται.
Η ενότητα, ως «συγγυμνασία επιστήμης, τέχνης και τεχνολογίας», υπήρξε το θέμα του διεθνούς συνεδρίου «Διεπιστημονικά Ολύμπια» –με παράλληλο θέμα τη διαλεκτική αλληλεπίδραση των μαθηματικών, πληροφορικής και μηχανικής– που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και την Αρχαία Ολυμπία (12-16/11/1991). Προσωπικότητες του πνεύματος και της τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό που, με την επικείμενη επέτειο των 100 χρόνων από την αναβίωση (1896) των Ολυμπιακών Αγώνων, θέλησαν να αναδείξουν πτυχές από τις πολιτιστικές και πνευματικές εορτές των αρχαίων Ολυμπίων – όπου το αθλητικό ιδεώδες συναντούσε το πολιτιστικό ιδεώδες: π.χ. αγώνες μουσικής, ποίησης, ιστορίας, ρητορικής, κατά τους οποίους βραβεύθηκαν μορφές όπως αυτές του Ηροδότου, του Γοργία, του Ευριπίδη, του Πλάτωνα. Στους αγώνες συνέρρεαν και σπουδαίοι άνδρες, όπως ο Κίμων, ο Δημοσθένης, ο Θεμιστοκλής, ο Πυθαγόρας, ο Λυσίας, ο Λουκιανός, ο Πίνδαρος.
Iδεολογικός προσανατολισμός των «Διεπιστημονικών Ολυμπίων» υπήρξε η επιδίωξη και προώθηση μιας διαλογικότερης κατανόησης των κοινών πηγών, στόχων και μεθόδων της δημιουργικής έρευνας στις τέχνες, στις επιστήμες και στην τεχνολογία. Βασίστηκε στην ιδέα της ανανέωσης της πολιτιστικής ζωής υπό το πρίσμα του ελληνικού ιδεώδους της παιδείας, ως θεμελίου για μια συγκεκριμένη ενοποίηση της ανθρωπιστικής εκπαίδευσης, της επιστημονικής κατάρτισης και της διανοητικής αριστείας. Την ενότητα αυτή του δαιδαλικού συμβολισμού, τη «Δαιδάλου σοφία» (Πλάτων, Ευθύφρων, 11e), τόνισε η ταυτόχρονη απονομή «χρυσών αριστείων» (μεταλλίων) στην Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών: To «Δαίδαλον» για τις Τέχνες και τις ανθρωπιστικές σπουδές στον ζωγράφο Νίκο Χατζηκυριάκο-γκίκα, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, και το «Δαίδαλον» για τις Επιστήμες και την Τεχνολογία στον μαθηματικό Jacqueslouis Lions, μέλος της Ακαδημίας της Γαλλίας.
Οι ομιλίες τους, με θέμα «Ο Δαίδαλος και η αρχή της τέχνης» και «Υπολογιστής, ο νέος Δαίδαλος» αντίστοιχα, αναφέρθηκαν στα τεχνουργήματα του Δαιδάλου, του «πρώτου εφευρέτη», που ενσαρκώνει την τέχνη και την τεχνική (όπως και οι θεότητες Αθηνά, Ηφαιστος και Προμηθέας), αποκαλύπτοντας το ενδιαφέρον της αρχαιότητας για την τεχνολογία και τον ρόλο που διαδραματίζει στην πολιτιστική πρόοδο της ανθρωπότητας (Σημ. 1). Στην αρχαία Ολυμπία ο αρχαιολόγος Νικόλαος Γιαλούρης παρουσίασε την «πολιτιστική και πνευματική διάσταση της αρχαίας Ηλιδας και Ολυμπίας».
Η ιερή Αλτις, η δημιουργική πνοή της Ηλιδας, η ενότητα του πολιτισμού και η οικουμενικότητα που συμβολίζουν (Σημ. 2), γεννούν τη σκέψη και την πρόταση: αφού οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες περιορίζονται στην αθλητική διάσταση –που ελέγχεται αποκλειστικά από τη ΔΟΕ– δεν θα μπορούσαν άραγε τα πολιτισμικά και πνευματικά Ολύμπια να καθιερωθούν ως ένας αυτόνομος, καθαρά ελληνικός θεσμός;
Ξεχωριστή μνεία οφείλεται στον καθηγητή Θ. Π. Τάσιο για το δαιδαλότροπο, πολυσχιδές επιστημονικό έργο του και για την ανάδειξη της αρχαίας ελληνικής τεχνoλογίας («Νέα Εστία», Αφιέρωμα: Θεοδόσης Τάσιος, Σεπτ. 2024).
Η Αλτις ανήκει «στων λαών το μέλλον το άγιο», «στην σύμπασαν Ελλάδα/και στην γην όλη», επιβεβαιώνει ο Αγγελος Σικελιανός στα Ορφικά του (Λυρικός Βίος, τ. Ε΄, Ικαρος, 1992).
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΣΠ. ΞΑΝΘΗΣ
Ομότιμος καθηγητής Υπολογιστικών Μαθηματικών και Αεροναυπηγικής Πανεπιστημίου Λονδίνου
«Το Μοιρολόι της Παναγίας»
Κύριε διευθυντά,
Στο φύλλο της 18ης Απριλίου της έγκριτης εφημερίδας σας δημοσιεύεται ένα πολύ ενδιαφέρον ολοσέλιδο κείμενο του κ. Παντελή Μπουκάλα με τίτλο «Το “Μοιρολόι της Παναγίας” στους αιώνες», αφιερωμένο στη μνήμη του Αλέξη Πολίτη. Επ’ αυτού έχω να επισημάνω ότι το «Μοιρολόι της Παναγίας» στη Θεσσαλία αλλά και σ’ όλη σχεδόν τη Βόρεια Ελλάδα ήταν κυρίως τραγούδι αγερμού. Το τραγουδούσαν, σε πολλά μέρη το τραγουδούν ακόμη, τα μικρά αγόρια το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής γυρίζοντας από σπίτι σε σπίτι σε όλο το χωριό κρατώντας ένα καλάθι πλεγμένο από λυγαριές. Στους Σοφάδες Καρδίτσας παλαιότερα τα αγόρια κρατούσαν και έναν ξύλινο σταυρό ντυμένο με χρωματιστό χαρτί. Η κάθε νοικοκυρά έβαζε σε όλα τα καλάθια ένα βρασμένο και βαμμένο κόκκινο αυγό, στεγνά σύκα, ξυλοκέρατα (χαρούπια), καραμέλες, χρήματα κ.ά. Ενθυμούμαι ακόμη με νοσταλγία τα παιδικά μου χρόνια, όταν κατά παρέες γυρίζαμε στα σπίτια του χωριού μου (Πλάτανος Τρικάλων) και τραγουδούσαμε σε ρυθμό πεζοτράγουδου το «Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα». Τα μικρά κορίτσια αντίθετα τραγουδούσαν και τραγουδούν ακόμη το τραγούδι του «Λαζάρου» ανήμερα τη γιορτή (Σάββατο του Λαζάρου), με εξαίρεση την πόλη των Τρικάλων όπου το τραγουδούν την Πέμπτη.
Πολλές πληροφορίες για το «Μοιρολόι της Παναγίας» μάς δίνει ο αείμνηστος καθηγητής Λαογραφίας Δημ. Σ. Λουκάτος στο βιβλίο του «Πασχαλινά και της Ανοιξης» (Αθήνα, Εκδ. Φιλιππότη, 1980, σσ. 79-84), όπου αντλεί πολύτιμα και έγκυρα στοιχεία για την προέλευση, τη διάδοση και τη σημασία του εν λόγω τραγουδιού από τη διδακτορική διατριβή του φιλέλληνα καθηγητή του Πανεπιστημίου της Γενεύης, Μπερτράντ Μπουβιέ, «Le Mirologue de la Vierge I. La chanson populaire du Vendredi Saint», Genève 1976, καρπός 35ετούς έρευνας και μελέτης.
Οπως σημειώνει ο Δ. Λουκάτος, το τραγούδι αυτό «θρηνεί έμμεσα την ανθρώπινη τύχη του Χριστού, από τη σύλληψή του και τους βασανισμούς του ως τον σταυρικό θάνατο, αλλά συμπαραστέκεται και συμπονεί την τραγική Μητέρα του, την Παναγία, αιώνια εκπρόσωπο όλων των μητέρων της Γης (ιδιαίτερα όσων είδαν τα παιδιά τους να φυλακίζονται, να βασανίζονται ή να σέρνονται στον θάνατο)».
Κατά τον Μπ. Μπουβιέ το τραγούδι αυτό συναντάται για πρώτη φορά σε χειρόγραφα του 14ου αι. και από τα μέσα του 19ου το βρίσκουμε τυπωμένο σε διάφορες συλλογές, π.χ. Arn. Passow, 1860, σσ. 230-232. Από τον «Θρήνο της Μεγάλης Παρασκευής» είναι εμπνευσμένο και το ποίημα «Μάνα του Χριστού» του Κώστα Βάρναλη.
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Α. ΝΗΜΑΣ
Φιλόλογος - Δρ Παν/μίου Αθηνών
Αφιερώσεις σε... «άτυχα βιβλία»
Κύριε διευθυντά,
Ενας τίτλος της επιστολής μου θα μπορούσε να είναι, «Ατυχα βιβλία». Σας τη στέλνω επ’ ευκαιρία της πρόσφατης Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου (23/4/2025).
Πού να φαντάζονταν κάποιοι, περασμένων δεκαετιών, αρχικοί κάτοχοί τους, τι τύχη θα επιφυλασσόταν στα αγαπημένα τους βιβλία; Πόσα απ’ αυτά, για παράδειγμα, «δέθηκαν» με αγάπη, φέροντας, πλέον, πάνω τους σε χρυσοτυπία, εκείνα τα καλλιτεχνικότατα Χ.Π. και Μ.Ι. και Β.Σ., αρχικά του κτήτορός τους;
«Κληροδοτημένα πλέον στην απρόσωπη πόλη, μετά τον θάνατο των κατόχων τους, δεμένα με σπάγκο, ντάνες πεταμένες σε σκονισμένα μωσαϊκά ή σε μεταλλικά ράφια που ανεβαίνουν ώς την οροφή, σαν τους νεκρούς έπειτα από επιδημία», όπως έλεγε ο Τσαρούχης, αλλού αναφερόμενος. Βιβλία, που μετά τη φιλοξενία τους σε πανέμορφες βιβλιοθήκες για χρόνια, κατέληξαν, εκεί, ως αντικείμενα ανίερης συναλλαγής άστοργων και ανάξιων κληρονόμων.
Εχει αναφερθεί και ο κ. Νίκος Βατόπουλος με ωραίο κείμενό του σ’ αυτά. Δεν ανήκει ακριβώς στην ίδια κατηγορία η γαλλική έκδοση της Ιλιάδας, με την εξής δωρητήρια αφιέρωση επάνω της: «Στη γλυκιά μου ψυχούλα, στην καλή μου καρδούλα, στη χρυσή μου ζωούλα ένα δωράκι με την ευχή να περάσω κοντά του μια ευτυχισμένη και ήσυχη ζωή, Χαρούλα – 1982». Αφιέρωση - ευχή, που προφανώς δεν έπιασε τόπο, αφού το δωράκι δεν βρήκε τον προορισμό του, να συντροφεύει δηλαδή την «ευτυχισμένη και ήσυχη συζυγική ζωή» της δωρήτριας, αλλά κατέληξε άδοξα στο πάγκο του παλαιοπωλείου, απ’ όπου το ανέσυρα εγώ, χαρούμενος για την καλή αγορά το 1984, δύο μόλις χρόνια δηλαδή αφότου είχε περιέλθει στην κατοχή του δωρολήπτη. Το βιβλίο παραμένει ανέγγιχτο στη βιβλιοθήκη μου. Πώς όμως να ξεχάσεις την αφιέρωση της Χαρούλας; Ενα μνημείο ασύστολης απόπειρας ερωτικής υποβολής, αν όχι χειραγώγησης του καλού της.
Υπάρχει βεβαίως και η περίπτωση, ορισμένα απ’ αυτά τα έκθετα βιβλία να έχουν την ευκαιρία μιας καινούργιας ζωής. Να υιοθετηθούν δηλαδή από νέους, πανάξιους κτήτορες. Πόσοι απ’ αυτούς δε χάρηκαν, ίσως ακόμα περισσότερο κι απ’ αυτό το ίδιο το συγγραφικό περιεχόμενό τους, κάποια σημάδια, στίγματα των προηγούμενων κατόχων τους; Οπως οι περίτεχνες, σε μορφή και περιεχόμενο, αφιερώσεις, οι υπογραμμίσεις, ένα ιδιόγραφο σημείωμα ξεχασμένο ανάμεσα στις σελίδες, μία προσεκτικά διατυπωμένη φράση. Ή οι καλλιγραφικότατες ενδείξεις ιδιοκτησίας των βιβλίων, που με περισσή κομψότητα αποτυπώνονταν σ’ αυτά, αμέσως μετά την άνω και κάτω τελεία, στο τέλος της λέξης, κτήτωρ... Ιδιαίτερη κατηγορία αυτών των ιχνών προηγούμενων αναγνώσεων, τα marginalia. Οι παρασελίδιες δηλαδή σημειώσεις, σκέψεις, ερωτήματα, σχόλια διατυπωμένα πάνω στο περιθώριο (margin) των σελίδων. Στοιχείο, αυτό, μιας στοχαστικής, μοναχικής ανάγνωσης.
Στην κορυφή της ατυχίας, βεβαίως, τα βιβλία που δεν αξιώθηκαν ούτε μια ανάγνωση, ούτε καν το ξεφύλλισμά τους... Οπως το αντίτυπο της ποιητικής συλλογής του Κώστα Καρυωτάκη, «Νηπενθή», που, παρά τη θερμή ιδιόχειρη αφιέρωση που το συνόδευε, βρέθηκε άκοπο και φυσικά αδιάβαστο στη βιβλιοθήκη του μεγάλου Αλεξανδρινού ομότεχνού του!
Πιστεύω ότι, ως αξιομνημόνευτη, έχει τη θέση της εδώ και η περίπτωση του Παπαδιαμάντη, ο οποίος δεν αξιώθηκε να δει, όσο ζούσε, κάποιο βιβλίο του τυπωμένο. Το ίδιο και ο Καβάφης.
Θα ανταποκρινόταν, άραγε, στις προσδοκίες του η έκδοση των ποιημάτων του από τους κληρονόμους του, δύο χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1935; Ενα εκδοτικό αποτέλεσμα, για το οποίο ο Σεφέρης θα αποφανθεί: «θύμιζε βιβλίο καμωμένο για το μπουντουάρ παριζιάνας κοκότας».
ΓΙΩΡΓΟΣ Ι. ΚΩΣΤΟΎΛΑΣ
Βούλα
Η μητέρα φύση και το γράμμα του νόμου
Κύριε διευθυντά,
Ακούω και διαβάζω για την υποχρέωση καθαρισμού ακάλυπτων χώρων και σχετικής δηλώσεως μέχρι το τέλος Απριλίου. Δεν είμαι γεωπόνος, αλλά παρατηρώ πώς συμπεριφέρεται η φύση κάθε χρόνο. Ο Μάιος με λίγη βροχή και αρκετή ζέστη θα έχει ως αποτέλεσμα να φουντώσει πάλι το κουρεμένο χορτάρι, να ξεραθεί και να αποτελέσει την άριστη καύσιμη ύλη για τις πυρκαγιές του Αυγούστου – μακριά από εμάς. Γι’ αυτό θα προτιμήσω και φέτος να ακολουθήσω τη φύση και όχι το γράμμα του νόμου και ελπίζω το σύστημα να δεχθεί την υπεύθυνη δήλωσή μου στο τέλος Μαΐου, πρώτα ο Θεός.
ΔΡ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗΣ
Βούλα
■ Σημ.: Η επιστολή εστάλη πριν από την ανακοίνωση παράτασης της προθεσμίας.
Η πλατεία Δικαιοσύνης
Kύριε διευθυντά
Η αποκατάσταση του Μεγάρου Σλήμαν - Μελά στη γωνία Πανεπιστημίου και Χαριλάου Τρικούπη και η μετατροπή του σε ξενοδοχείο με υποχρέωση να συμπεριλάβει το κινηματοθέατρο και το εστιατόριο Ιdeal, ξαναφέρνει στην επιφάνεια το θέμα της πλατείας Δικαιοσύνης.
«Πλατεία και δικαστήρια στη Σανταρόζα» έγραφε το Σάββατο 23 Ιουνίου του 1984 ο Τύπος. Μία φωτογραφία από ψηλά και μία είδηση. Το τετράγωνο των δικαστηρίων που περικλείεται από τις οδούς Σταδίου, Αρσάκη, Πανεπιστημίου και Σανταρόζα. Πλατεία Δικαιοσύνης θα την «βαφτίσουν». Λίγο βιαστικά βέβαια. Αλλά επιβεβαιώνει τουλάχιστον την παροιμία: Ακόμη δεν τον είδαμε...».
Τελικά την είδαμε. Μία πλατεία «όαση» 4,5 στρεμμάτων στην καρδιά της Αθήνας μεταξύ Ομονοίας και Συντάγματος, που παραδόθηκε αν θυμάμαι καλά στο τέλος της δεκαετίας του ’80.
Οπως και οι υπόλοιπες πλατείες μεταξύ Συντάγματος και Ομονοίας, η πλατεία Κολοκοτρώνη, η πλατεία Κλαυθμώνος και η πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως, η πλατεία Δικαιοσύνης δεν κατάφερε να αποκτήσει ζωή. Οπως πολύ σωστά παρατηρούσε ο καθηγητής Παν. Τουρνικιώτης στην «Καθημερινή της Κυριακής», 6 Δεκεμβρίου του 2009, σε αφιέρωμα με τίτλο «Η πλατεία είναι γεμάτη με νόημα» του Δ. Ρηγόπουλου, που δημοσιεύθηκε με την ευκαιρία της έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη «Πλατείες της Ευρώπης - Πλατείες για την Ευρώπη», «οι περισσότερες από τις μεγάλες πλατείες της Αθήνας αν και ανανεώθηκαν με νέες παρεμβάσεις, που ήταν αρχιτεκτονικά ενδιαφέρουσες, δεν κέρδισαν το προσδοκώμενο έδαφος. Ο επαναπροσδιορισμός του δημοσίου χώρου δεν αποτέλεσε έκφραση ανανεωμένου ενδιαφέροντος της κοινωνίας μας για τον δημόσιο βίο, αλλά περιορίστηκε σ’ ένα φαινομενικό εξωραϊσμό που είχε σημαία ευκαιρίας».
Παρέμειναν «πλατείες σκηνικά απονεκρωμένες, μαύρες τρύπες, μέσα στην καρδιά των πόλεων», συμπληρώνει ο Δ. Ρηγόπουλος.
Ειδικά τα τελευταία χρόνια η πλατεία Δικαιοσύνης ιδίως τα βράδια έγινε στέκι αστέγων και χρηστών ναρκωτικών ουσιών.
Μήπως είναι καιρός να σκεφτούμε ότι θα ήταν μία καλή ευκαιρία αντί το εστιατόριο και το κινηματοθέατρο Ιdeal να ενταχθούν στο νέο ξενοδοχείο που θα στεγαστεί στο Μέγαρο Σλήμαν Μελά, να ανεξαρτητοποιηθούν και να στολίσουν την πλατεία Δικαιοσύνης; Τώρα μάλιστα που ανακαινίζεται το τετράγωνο του Αρσακείου με τη θαυμάσια στοά του θα μπορούσε να συμπεριληφθεί με τα Ιdeal και ο κινηματογράφος Ορφέας που η κατεδάφισή του το 1986 προκάλεσε πολλές αντιδράσεις και αντιρρήσεις.
Ενας αρχιτεκτονικός διαγωνισμός θα μπορούσε να δώσει πολλές φρέσκες ιδέες. Με το REX απέναντι, το πρώτο χολιγουντιανό θέατρο της Αθήνας, να δημιουργήσει έναν νέο πόλο έλξης για την πρωτεύουσα.
Ισως ο Δήμος Αθηναίων να μπορούσε να βοηθήσει.
ΜΑΡΩ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗ ΑΔΑΜΗ
Ομότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ



















