της παγκόσμιας σκηνής που ξεχώρισαν
Ντόναλντ Τραμπ, Γιώργος Λάνθιμος, Ζιζέλ Πελικό, Μίλτος Τεντόγλου. Τέσσερα από τα 24 πρόσωπα που σημάδεψαν –είτε θετικά είτε αρνητικά– την ελληνική και παγκόσμια σκηνή τη χρονιά που φεύγει. Πολιτική, τέχνες, αθλητισμός και κοινωνία στο μικροσκόπιο μιας συλλογικής διεργασίας της συντακτικής ομάδας της «Κ».
Τα αποτυπώματα κάθε χρονιάς που φεύγει δεν προέρχονται μονάχα από γεγονότα. Σχεδόν σε κάθε γεγονός πρωταγωνιστεί ένα πρόσωπο. Συχνά ένα πρόσωπο ξεχωρίζει και αφήνει τα δικά του ξεχωριστά ίχνη δίχως να το δένει απαραίτητα ένα συγκεκριμένο γεγονός. Για παράδειγμα, από τα πρόσωπα που ξεχώρισαν μέσα στο 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ συνδέεται μεν με τις αμερικανικές εκλογές, ένα συγκεκριμένο γεγονός δηλαδή, ωστόσο, το υπερβαίνει κατά πολύ. Στην ουσία, ο Τραμπ ήταν πρόσωπο της χρονιάς προτού καν ξημερώσει η 1η Ιανουαρίου του 2024, ενώ κυριάρχησε καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της χρονιάς.
Προσπαθήσαμε μέσα από μια συλλογική διεργασία με όλη τη συντακτική ομάδα της «Κ» να καταλήξουμε συμβολικά σε 24 τέτοια πρόσωπα που, τόσο θετικά όσο και αρνητικά, τράβηξαν την προσοχή μας, προερχόμενα όλα από το ευρύτερο δυνατό φάσμα της ζωής, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Ιδού λοιπόν η δική μας επιλογή.
Η. Μ.
1. Ντόναλντ Τραμπ
Η αδιαμφισβήτητη, αλλά όχι συντριπτική, νίκη του Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου δημιουργεί νέα δεδομένα στην αμερικανική πολιτική σκηνή, σηματοδοτώντας την κυριαρχία της ιδεολογικά ακραίας πτέρυγας των Ρεπουμπλικανών. Παρά τη σωρεία καταδικαστικών αποφάσεων εναντίον του για απάτες, φορολογικά αδικήματα, ακόμη και βιασμό, η επικράτηση του Τραμπ έναντι της αποτελεσματικής αλλά άτολμης εκστρατείας της Κάμαλα Χάρις απέδειξε την ισχύ της διασημότητας και του απαλλαγμένου από κάθε ουσία λαϊκίστικου λόγου. Ακόμη, όμως, και η φαινομενική παντοδυναμία του Τραμπ μοιάζει να συναντά εμπόδια, όπως έδειξε η ψήφος των Ρεπουμπλικανών που αρνήθηκαν τις εντολές του Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, υπερψηφίζοντας διακομματικό συμβιβασμό για τη διατήρηση της χρηματοδότησης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Την ίδια στιγμή, η επιλογή αμφίβολης αξίας και ηθικής υπόστασης στελεχών για κρίσιμα πόστα δημιουργεί ήδη αμφιβολίες στο ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο για τις επιλογές τού εν αναμονή προέδρου. Πιο πρόσφατο παράδειγμα, ο διορισμός του δισεκατομμυριούχου δωρητή του κόμματος Στίβεν Φάινμπεργκ ως υφυπουργού Αμυνας, παρότι ο εν αναμονή υφυπουργός έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε οπλικά συστήματα και υπήρξε ιδιοκτήτης αμυντικής βιομηχανίας.
Φ. Χ.
2. Μπέντζαμιν Νετανιάχου
Προσηλωμένος στον αέναο πόλεμο κατά των Παλαιστινίων μοιάζει να παραμένει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου, ο οποίος μάχεται την ίδια στιγμή για το πολιτικό του μέλλον καταθέτοντας αυτοπροσώπως τρεις φορές την εβδομάδα στη δίκη του για διαφθορά και κατάχρηση εξουσίας. Υστερα από 14 μήνες βομβαρδισμών και χερσαίων επιχειρήσεων κατά της Γάζας, που χαρακτηρίζονται από ολοένα και μεγαλύτερη μερίδα του κοινού ως γενοκτονία, αλλά και ενίσχυσης της φονικής καταστολής στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη, ο «Μπίμπι» ανακοίνωσε πριν από δέκα ημέρες την πρόθεση επέκτασης της κατοχής και των εβραϊκών εποικισμών στα Υψώματα του Γκολάν. Παρά τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού για εξόντωση της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, βαλλιστικός πύραυλος των ανταρτών Χούθι της Υεμένης έπληξε το Τελ Αβίβ το περασμένο Σάββατο, αποφεύγοντας τον αντιπυραυλικό θόλο. Σε δηλώσεις του την προηγούμενη Δευτέρα, ο Νετανιάχου δεσμεύθηκε εκδίκηση, ανακοινώνοντας ότι δέχθηκε εισήγηση από τις υπηρεσίες πληροφοριών για χτύπημα με στόχο την ανώτατη πολιτειακή ή στρατιωτική ηγεσία του Ιράν, θεωρούμενο από το Τελ Αβίβ ως ο πάτρονας του «άξονα της αντίστασης» κατά του εβραϊκού κράτους. Την ίδια ώρα, στελέχη της κυβέρνησης Νετανιάχου εκτιμούν ότι η επανεκλογή του Τραμπ στην προεδρία αποτελεί μοναδική ευκαιρία ολοκλήρωσης της προσάρτησης της Δυτικής Οχθης στο Ισραήλ και τον ενταφιασμό κάθε συζήτησης για παλαιστινιακό κράτος.
Φ. Χ.
3. Ζιζέλ Πελικό
Σοβαρό πλήγμα στην κουλτούρα του βιασμού και στον μισογυνισμό της γαλλικής κοινωνίας κατάφερε μια 72χρονη συνταξιούχος, η Ζιζέλ Πελικό, απαιτώντας η δίκη του συζύγου βιαστή της και των 50 συνεργών του να διεξαχθεί ενώπιον ακροατηρίου και όχι κεκλεισμένων των θυρών όπως της έδινε τη δυνατότητα ο νόμος. Η Πελικό βιάσθηκε από 83 άνδρες τα τελευταία 20 χρόνια ενώ ήταν αναίσθητη από υπνωτικά που της χορηγούσε κρυφά ο σύζυγός της. Οι βιαστές, ηλικίας από 26 μέχρι και 74 ετών, έρχονταν σε επαφή με τον Πελικό μέσω ιστοσελίδας, προέρχονταν από κάθε εισοδηματικό στρώμα και επαγγελματική κατηγορία. Το θάρρος της Πελικό και η άρνησή της να αντιμετωπισθεί ως θύμα την ανέδειξαν σε φεμινιστικό σύμβολο. Για πρώτη φορά στη Γαλλία, ο Τύπος κάθε ιδεολογικής απόχρωσης μιλάει για κουλτούρα βιασμού και «συστημική βία» κατά των γυναικών, αναγνωρίζοντας την πλήρη απουσία της έννοιας της συναίνεσης στα άρθρα του ποινικού κώδικα που αφορούν τον βιασμό. Οι αποτρόπαιες καταθέσεις κατά τη διάρκεια της δίκης συνοδεύθηκαν από την προβολή βίντεο των βιασμών που κατέγραφε ο «κινηματογραφιστής» και σύζυγος του θύματος. «Η Ζιζέλ Πελικό αναδείχθηκε σε προσωποποίηση των θυμάτων σεξουαλικής βίας και φεμινιστικό σύμβολο, διατηρώντας ψηλά το κεφάλι στους τέσσερις μήνες της δίκης, πάντα όρθια, παρότι δήλωνε κατεστραμμένη μέσα της», ανέφερε το δίκτυο TV5 Monde.
Φ. Χ.
4. Μίλτος Τεντόγλου
Στα 26 του, ο κορυφαίος εν ενεργεία Ελληνας αθλητής (μαζί με τον Γιάννη Αντετοκούμπο) απέδειξε μέσα στο 2024 ξανά την αξία του και μάλιστα στην κορυφαία «σκηνή» του κόσμου. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού, ο Τεντόγλου κέρδισε το δεύτερο συνεχόμενο χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο στο άλμα εις μήκος, κάτι που έχει πετύχει μόνο ο θρυλικός Καρλ Λιούις. Στον τελικό της 6ης Αυγούστου επικράτησε σχετικά εύκολα των αντιπάλων του, σημειώνοντας επίδοση 8,48 μ. Μόλις δύο μήνες πριν, στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα της Ρώμης, ο Τεντόγλου είχε πετύχει ατομικό ρεκόρ (και ρεκόρ αγώνων) με 8,65 μ., κατακτώντας παράλληλα το έκτο του χρυσό στα ευρωπαϊκά κουλουάρ. Το αστείο; Αυτός ο τρομερός πρωταθλητής δεν κατέχει το... πανελλήνιο ρεκόρ, το οποίο είναι του Λούη Τσάτουμα με 8,66 μ. Ο Μίλτος Τεντόγλου, βέβαια, δεν δείχνει να νοιάζεται ιδιαίτερα για όλα αυτά. Στις δηλώσεις του μετά τους αγώνες παρουσιάζεται συνήθως «χαλαρός», στα όρια παρεξηγήσεως, και πάντως πολύ διαφορετικός από την πλειονότητα των συναθλητών του. Στο Παρίσι, το πρώτο πράγμα που είπε μετά την πρωτιά στον προπονητή του, Γιώργο Πομάσκι, ήταν το «δεν ήμουν καλός» γιατί κυνηγούσε μεγαλύτερη επίδοση. Και στη συνέχεια στην κάμερα της ΕΡΤ: «Ελπίζω να σας έκανα, έστω λίγο, υπερήφανους». Μπορεί η εθνική υπερηφάνεια να είναι μέγεθος συζητήσιμο στις μέρες μας, ωστόσο η παρακαταθήκη του Τεντόγλου, όχι μόνο η αθλητική, μάλλον δεν σηκώνει κουβέντα. ΑΙΜ. Χ.
5. Λαμίν Γιαμάλ
Σαν ιστορία, έχει ξαναγραφτεί. Ενα φτωχόπαιδο παίζει μπάλα σε μια υποβαθμισμένη γειτονιά του κόσμου, με το ταλέντο του κατακτά το διεθνές ποδοσφαιρικό στερέωμα και έπειτα... Επειτα τι; Ολοι οι δρόμοι μοιάζουν πλέον ανοιχτοί για τον 17χρονο Λαμίν Γιαμάλ, τον γιο μιας σερβιτόρας από την Ισημερινή Γουινέα και ενός ελαιοχρωματιστή από το Μαρόκο, που μεγάλωσε στη συνοικία Ροκαφόντα της πόλης Ματαρό στην Καταλωνία, και που στο Euro 2024 έγινε ο μικρότερος σε ηλικία σκόρερ και ο νεότερος που κέρδισε τελικό της διοργάνωσης. Η Ισπανία και η Μπαρτσελόνα βασίζονται σε εκείνον. Ισως όμως μεγαλύτερη σημασία έχει η περηφάνια και η ελπίδα που ο Γιαμάλ εμπνέει στους πιτσιρικάδες της ξεχασμένης Ροκαφόντα, όταν τη μνημονεύει στους πανηγυρισμούς του σχηματίζοντάς με τα δάχτυλά του το «304» του ταχυδρομικού της κώδικα. Και όταν χαμογελάει, με εκείνα τα σιδεράκια στα δόντια του, δεν πειράζει αν για άλλη μια φορά, μια μικρή γειτονιά του κόσμου έχει έστω ένα λόγο για να ονειρεύεται ξανά.
Ν. Ζ.
6.Φειδίας Παναγιώτου
Τι πιστεύατε ότι παρακολουθούν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που βρίσκονται τριγύρω σας κολλημένοι στις οθόνες των κινητών τους, ξεχασμένες διαλέξεις του Μισέλ Φουκό για την ελευθεροστομία; Βίντεο σαν του Φειδία βλέπουν. Η εκλογή τού εντελώς άσχετου με την πολιτική 24χρονου Κύπριου στο Ευρωκοινοβούλιο, τον Ιούνιο του 2024, απέδειξε ότι η ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να ρίξει ακόμη χαμηλότερα τον πήχυ της πολιτικής εκπροσώπησης, τουλάχιστον στη Μεγαλόνησο. Ο Φειδίας Παναγιώτου εξελέγη ως ανεξάρτητος υποψήφιος στηριζόμενος αποκλειστικά στη δύναμη μιας χαζοχαρούμενης περσόνας που χτίστηκε μεθοδικά στο Youtube και στο Tiktok. Ο δημιουργός περιεχομένου αναδείχθηκε στη δημόσια σφαίρα έλκοντας το ενδιαφέρον ενός νεανικού κοινού, το οποίο καταναλώνει αχόρταγα «αυθεντική» σαχλαμάρα. Στην παράλληλη αυτή πραγματικότητα όλα, ακόμη και τα πιο σοβαρά μετατρέπονται σε εξωφρενικά και χωρίς νόημα «challenges», όπως η αγκαλιά με τον Ελον Μασκ, που προσελκύουν περισσότερους «followers», αποφέρουν «views» και οδηγούν σε μεγαλύτερα διαφημιστικά έσοδα. Το νόημα του προϊόντος «Φειδίας» είναι η έλλειψη νοήματος. Ο ορισμός, δηλαδή, της φάρσας.
Μ.Α.
7.Τέιλορ Σουίφτ
Πρόσωπο της χρονιάς για το περιοδικό TIME το 2023, η τραγουδοποιός, τραγουδίστρια, μουσική παραγωγός, σκηνοθέτις, ηθοποιός και επιχειρηματίας Τέιλορ Σουίφτ στα 34 χρόνια της εξακολουθεί να αποτελεί φαινόμενο για τον καλλιτεχνικό κόσμο, αλλά όχι μόνο γι’ αυτόν. Σύμφωνα με τη φετινή ετήσια λίστα δισεκατομμυριούχων του Forbes, η Σουίφτ είναι η πλουσιότερη γυναίκα μουσικός στον κόσμο με εκτιμώμενη περιουσία 1,6 δισ. δολάρια, ενώ ως εμπορικό φαινόμενο η οργάνωση και διαχείριση της καριέρας της διδάσκεται στα πανεπιστήμια, αλλού ως αντικείμενο λογοτεχνίας, αλλού ως μάθημα κοινωνικής ψυχολογίας και αλλού μέσα από το πρίσμα της επιχειρηματικότητας. Το Forbes αναφέρει ότι κέρδισε 125 εκατ. δολάρια από ακίνητα και φέρεται να εισέπραξε επίσης 100 εκατ. δολάρια μόνο από τα δικαιώματα streaming στο Spotify πέρυσι, χάρη στα άλμπουμ «Midnights» του 2022 και «1989 (19 Εκδοση Taylor)». Οσο για την περίφημη Eras Tour κατέρριψε κάθε ρεκόρ, αφού η περιοδεία, που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2023 και ολοκληρώθηκε τον φετινό Δεκέμβριο στο Βανκούβερ, επαναδιατύπωσε τους όρους της καλλιτεχνικής επιτυχίας.
Μ. Β.
8.Μπασάρ αλ Ασαντ
Με την αιφνιδιαστική φυγή του Μπασάρ αλ Ασαντ στη Μόσχα έληξε η κυριαρχία του κόμματος Μπάαθ στη Συρία, με τους υποστηριζόμενους από την Τουρκία αντάρτες της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ, πρώην παραφυάδας της Αλ Κάιντα, να εισέρχονται χωρίς αντίσταση στη Δαμασκό ύστερα από ταχεία προέλαση προς τον Νότο. Ο 59χρονος Ασαντ, ο οποίος προαλειφόταν για καριέρα οφθαλμιάτρου, μεγάλωσε στη σκιά του χαρισματικού μεγαλύτερου αδελφού του, Μπάσιλ, θύμα τροχαίου δυστυχήματος το 1994. Η κυριαρχία του, μετά τον θάνατο του πατέρα του, Χάφεζ, το 2000, δέχθηκε ελάχιστη αμφισβήτηση χάρη στην αποτελεσματικότητα της μυστικής αστυνομίας Μουχαμπαράτ, αλλά και στην πολιτική κρατικών επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων. Η άνοιξη της Δαμασκού, σύντομη περίοδος δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων που ακολούθησε την άνοδο του Μπασάρ στην εξουσία, έδωσε τη θέση της σε λιγότερο από ένα χρόνο σε όργιο καταστολής. Η πολιτική «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς», που εγκαθίδρυσε το καθεστώς, έγινε συνώνυμη με διαφθορά, νεποτισμό και ανάδειξη αυλικών σε κρίσιμες θέσεις. Το ξέσπασμα των εξεγέρσεων της Αραβικής Ανοιξης έδωσε τέλος στα ανοίγματα της Δαμασκού προς τη Δύση, βυθίζοντας τη χώρα σε εμφύλιο πόλεμο. Η εμπλοκή ξένων δυνάμεων στον συριακό εμφύλιο παρέτεινε τη ζωή του καθεστώτος, χωρίς ωστόσο να προλάβει την πτώση του. Την περασμένη εβδομάδα, η Συροβρετανίδα σύζυγος του Μπασάρ, Ασμα, φέρεται να κατέθεσε αίτηση διαζυγίου με στόχο την επιστροφή της στη Βρετανία.
Φ.Χ.
9.Σάλι Ρούνεϊ
Οταν μια χρονιά εγγράφεται στη συλλογική μνήμη χιλιάδων βιβλιόφιλων ανά τον πλανήτη (και) ως αυτή κατά την οποία η Σάλι Ρούνεϊ κυκλοφόρησε το νέο της, τέταρτο, βιβλίο, δεν χρειάζεται άλλη απόδειξη για την επιτυχία και την επιδραστικότητα της 33χρονης Ιρλανδής συγγραφέως-φαινομένου της γενιάς της, αλλά και της εποχής. Το «Intermezzo» κυκλοφόρησε στις 24 Σεπτεμβρίου. Στην Ιρλανδία, τα βιβλιοπωλεία είχαν στοκάρει εκατοντάδες αντίτυπα περιμένοντας ξεπούλημα από τις πρώτες ώρες της κυκλοφορίας –όπως και έγινε–, στις ΗΠΑ πολλά έμειναν ανοιχτά όλη τη νύχτα φιλοξενώντας συγκεντρώσεις και πάρτι των φαν της, που ήθελαν να είναι από τους πρώτους που θα το πάρουν στα ανυπόμονα χέρια τους. Κάπως έτσι δεν είναι περίεργο που μέσα σε μόλις μία εβδομάδα είχε σκαρφαλώσει στην κορυφή των πωλήσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο με 40.000 αντίτυπα – μόνο στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο τα βιβλία της έχουν πουλήσει πάνω από 3 εκατ. αντίτυπα. Μεγάλη μερίδα κριτικών αποθέωσε και αυτή τη δουλειά της, οι πιστοί θαυμαστές της ένιωσαν δικαιωμένοι και η ίδια νιώθει την άνεση και την αυτοπεποίθηση να δηλώνει στο περιοδικό New Statesman ότι «το μυθιστόρημα ως είδος έχει ακόμη πολλά να πει και μέρος της απόδειξης αυτού είναι ότι οι άνθρωποι ακόμη τα διαβάζουν».
Μ.Α.
10.Μαξ Φερστάπεν
Ο Μαξ Φερστάπεν μπορεί να συνάντησε περισσότερες δυσκολίες σε σχέση με το 2023, όταν το... κοντέρ είχε γράψει 19 νίκες σε 22 Grand Prix, όμως και το 2024 ήταν η χρονιά του, φτάνοντας στην κατάκτηση ενός ακόμη πρωταθλήματος στη Φόρμουλα 1, το τέταρτο σερί του. Ο 27χρονος Ολλανδός πιλότος κατάφερε να χαρίσει 9 νίκες στη Red Bull ενώ οι δύο οδηγοί της Mclaren (Νόρις, Πιάστρο), που πήρε το πρωτάθλημα κατασκευαστών, κατέκτησαν συνολικά 6 νίκες. Ο Φερστάπεν έγινε μόλις ο δεύτερος οδηγός στην ιστορία της F1 που κατακτά τους τέσσερις πρώτους τίτλους του σε διαδοχικές σεζόν, έπειτα από τον Γερμανό Σεμπάστιαν Φέτελ (2010-2013). Επιασε στον κατάλογο με τους πολυνίκες τον Γάλλο Αλέν Προστ, ενώ μπροστά του βρίσκονται ο Αργεντινός Χουάν Μανουέλ Φάντζιο (5 τίτλοι), ο Γερμανός Μίκαελ Σουμάχερ και ο Βρετανός Λιούις Χάμιλτον, με επτά τίτλους έκαστος. Με δεδομένα τα όσα έχει πετύχει σε αυτή την ηλικία, οι προβλέψεις πως στο μέλλον θα γίνει ο κορυφαίος όλων, μεγαλώνουν.
Α.ΤΡ.
11.Μαρίνα Σάττι
Ηταν το πρόσωπο που οι Ελληνες αναζήτησαν στο Google περισσότερες φορές φέτος. Το 2024, η Μαρίνα Σάττι έβαλε πείσμα να τη μάθουν ακόμη και οι λίγοι που δεν τη γνώρισαν από τη «Μάντισσα» και το «Πάλι». Εριξε «Ζάρι» στη Eurovision και τερμάτισε στην 11η θέση – διαψεύδοντας τις προβλέψεις που πάντα μας θέλουν φαβορί. Στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό τραγουδιού στο Μάλμε επίσης «έπαιξε με τη φωτιά» με το να χασμουρηθεί σε συνέντευξη Τύπου δίπλα στην εκπρόσωπο του Ισραήλ ως ένδειξη διαμαρτυρίας, αλλά βγήκε σχετικά αλώβητη. «Η Μαρίνα σας πάει τάπα», μας είπε στο «Π.Ο.Π» που κυκλοφόρησε λίγο μετά, πηγαίνοντας το βαλκανικό, σχεδόν hyper pop, χαρμάνι της ένα βήμα παραπέρα – η κυκλοφορία της φιγούραρε μάλιστα έκτη στη λίστα με τα καλύτερα EP του 2024 του κατά γενικήν ομολογία σημαντικότερου μουσικοκριτικού των μιλένιαλ, Αντονι Φαντάνο. Η Μαρίνα Σάττι φέτος έκανε αυτό που πολλοί μουσικοί ονειρεύονται: κατάφερε τους πάντες να μιλάνε γι’ αυτήν και ανέβασε την καριέρα της σε άλλη λίγκα.
ΕΛ.ΤΖ.
12.Κώστας Σλούκας
Οταν ο Κώστας Σλούκας έπαιρνε τη δύσκολη απόφαση να διαβεί τον Ρουβίκωνα και να φορέσει τη φανέλα του Παναθηναϊκού, πιθανώς ούτε ο ίδιος θα φανταζόταν το πόσο ισχυρό θα ήταν το αποτύπωμά του στη νέα του ομάδα! Ο 34χρονος άσος αποδείχθηκε ο πιο καθοριστικός παίκτης των «πρασίνων» σε αυτήν την ονειρική περίοδο που έκλεισε με την κατάκτηση της Ευρωλίγκας και του ελληνικού πρωταθλήματος. Ο Σλούκας ήταν κομβικός στον τελικό της Ευρωλίγκας κόντρα στη Ρεάλ με 24 πόντους (2/2 δίποντα, 4/4 τρίποντα, 8/9 βολές, 3 ασίστ, 2 ριμπάουντ και 31 βαθμούς στο σύστημα αξιολόγησης) και ψηφίστηκε MVP του φάιναλ φορ στο Βερολίνο, κερδίζοντας τον 4ο τίτλο της καριέρας του με τρεις διαφορετικές ομάδες! Τον τίτλο του MVP τον κατέκτησε και στο ελληνικό πρωτάθλημα, κυρίως λόγω της συγκλονιστικής εμφάνισής του στον 5ο τελικό με τον Ολυμπιακό, όπου πέτυχε συνολικά 29 πόντους εκ των οποίων τους 25 σε 12 λεπτά στο α΄ ημίχρονο, με 8/9 σουτ εντός παιδιάς!
ΧΡ.Κ.
13.Τζόρτζια Μελόνι
Την πολιτική, αν όχι ιδεολογική ανανέωση της ιταλικής μετα-φασιστικής Δεξιάς πέτυχε η πρωθυπουργός της Ιταλίας, έχοντας γίνει αποδεκτή από τους ομολόγους της στην Ε.Ε., παρά τα λαϊκίστικα ρατσιστικά της ατοπήματα. Οι πάλαι ποτέ ακραίες θέσεις της για το μεταναστευτικό συμβαδίζουν σήμερα με την πολιτική της Κομισιόν, ενώ η στροφή της από δηλωμένη θαυμάστρια του Πούτιν σε πολέμιο του Κρεμλίνου έχει ικανοποιήσει τους καχύποπτους Ευρωπαίους εταίρους της. Πρόσφατα, η Μελόνι έκανε λόγο για συνεχιζόμενη ρωσική απειλή, με εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών αυτή τη φορά, ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Η αποτυχία της, όμως, να ξεπεράσει τα δικαστικά εμπόδια στο φιλόδοξο σχέδιό της για δημιουργία κέντρων κράτησης παράτυπων μεταναστών στην Αλβανία θα δώσει την ευκαιρία στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησής της και παλαιό αντίπαλό της στον χώρο της Ακροδεξιάς, Ματέο Σαλβίνι, να διεκδικήσει για μία ακόμη φορά την εξουσία. Φ. Χ.
14.Ελον Μασκ
Ενεργό κυβερνητικό ρόλο στο πλευρό του Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να αποκτήσει ο γεννημένος στη Νότια Αφρική, πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, Ελον Μασκ, ο οποίος διορίσθηκε επικεφαλής νέας υπηρεσίας Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας, από κοινού με τον επίσης δισεκατομμυριούχο Βίβεκ Ραμασουάμι. Ο Μασκ αξιοποίησε την εξαγορά της πλατφόρμας σύντομων μηνυμάτων Twitter για να διασπείρει τις ιδεολογικές θέσεις του, επικρίνοντας την κυβέρνηση Μπάιντεν και εξωθώντας τους Ρεπουμπλικανούς σε ολοένα και πιο συντηρητικές θέσεις και πρωτοβουλίες. Η γενναία χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ, αλλά και άλλων Ρεπουμπλικανών υποψηφίων σε εκλογές για το Κογκρέσο σε όλες τις ΗΠΑ, συνέβαλε στην επανεκλογή του Τραμπ στην προεδρία. Η μεγαλομανία του Μασκ εκδηλώθηκε την περασμένη εβδομάδα, με τη δήλωσή του προς τους Γερμανούς ψηφοφόρους ενόψει της κάλπης του Φεβρουαρίου ότι μόνο το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία είναι ικανό να σώσει τη χώρα τους.
Φ.Χ.
15. Θεόδωρος Τερζόπουλος
«Διεθνής» είναι εδώ και χρόνια ο Θεόδωρος Τερζόπουλος. Το 2024, όμως, η θεατρική διαδρομή του κορυφώθηκε, ανακεφαλαιώθηκε και εδραιώθηκε με δύο παραστάσεις-σταθμούς: την «Ορέστεια» του Αισχύλου, που παρουσίασε με το Εθνικό Θέατρο, στο Φεστιβάλ Αθηνών - Επιδαύρου και το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Μπέκετ, στη Στέγη, συμπαραγωγή του Emillia Romagna Teatro, με Ιταλούς ηθοποιούς. Ο χορός στην «Ορέστεια» κρίθηκε ως σκηνικό επίτευγμα, επιτομή της εξαντλητικής διεύρυνσης των ορίων του σωματικού θεάτρου. Εμβάθυνση και φορμαλισμός, ο διεθνώς αναγνωρισμένος κώδικας της δουλειάς του καταγράφηκε φέτος σε αποθεωτικές κριτικές, περιοδείες εκτός Ελλάδος, αλλά και σε επιπλέον εκδόσεις, μελέτες, του έργου του. Στα 77 του χρόνια, ο Θεόδωρος Τερζόπουλος, ο οποίος ξεκίνησε από τον Μακρύγιαλο Πιερίας και διατρέχει τον κόσμο εδώ και 40 χρόνια με το θέατρο Αττις, διδάσκοντας τη θαυμαστή μέθοδο υποκριτικής του από την Ασία έως την Αυστραλία, κάνει με συνέπεια πράξη την άποψή του πως η τέχνη είναι «η πιο ακραία περιοχή της ανθρώπινης έκφρασης».
Μ.Κ.
16.Αλεξέι Ναβάλνι
Τον θάνατο του υποψήφιου προέδρου και ακτιβιστή κατά της διαφθοράς Αλεξέι Ναβάλνι σε φυλακές της δυτικής Σιβηρίας ανακοίνωσαν οι σωφρονιστικές αρχές τον Φεβρουάριο του 2024. Ο Ναβάλνι είχε γίνει στόχος απόπειρας δολοφονίας με δηλητήριο κατά τη διάρκεια αεροπορικής πτήσης εντός Ρωσίας το 2020. Οι κατηγορίες που εξαπέλυσε εναντίον του Πούτιν προσωπικά και των μυστικών υπηρεσιών της Ρωσίας οδήγησαν στη σύλληψη και στην καταδίκη του σε πολυετή κάθειρξη για εξτρεμισμό σε φυλακές «ειδικού καθεστώτος» βόρεια του αρκτικού κύκλου. Η οβιδιακή μεταμόρφωση του Ναβάλνι, που εγκατέλειψε τις εθνικιστικές, ξενοφοβικές και πανρωσικές παλαιότερες θέσεις του, του επέτρεψαν να αναδειχθεί σε σύμβολο της δημοκρατίας στη Δύση, αν όχι στην ίδια τη Ρωσία, όπου η επιρροή του παρέμεινε περιορισμένη. Η άρνηση του καθεστώτος Πούτιν να ανεχθεί την παραμικρή αμφισβήτηση και να αντιμετωπίσει τη διαφθορά στο περιβάλλον του προέδρου νομιμοποίησε τον αγώνα του Ναβάλνι στα μάτια της Δύσης και μερίδας των συμπατριωτών του.
Φ. Χ.
17.Αρμαντ Ντουπλάντις
Εάν ο Σεργκέι Μπούμπκα ήταν ο «τσάρος των αιθέρων», τότε ο Αρμαντ Ντουπλάντις είναι ο «αυτοκράτορας του ουρανού». Και το 2024 ο «Μόντο» ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος στο άλμα επί κοντώ. Κατέκτησε χρυσό μετάλλιο στο παγκόσμιο πρωτάθλημα κλειστού και τον Απρίλιο, στο Diamond League της Κίνας, «πέταξε» για ένα νέο παγκόσμιο ρεκόρ στα 6,24 μ. Στο Ευρωπαϊκό της Ρώμης αναδείχθηκε «καίσαρας» με ρεκόρ αγώνων (6,10). Στην Ιταλία δεν βελτίωσε το δικό του παγκόσμιο ρεκόρ αλλά το πέτυχε στους Ολυμπιακούς. Στο Σταντ ντε Φρανς ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος. Αρχικά έσπασε το ολυμπιακό ρεκόρ (6,10), μετά κατέκτησε τα 6,25 μ. και φυσικά το χρυσό μετάλλιο, και έγινε ο 2ος αθλητής στην ιστορία του αγωνίσματος με δύο πρωτιές. Λίγες ημέρες μετά, στο Diamond League της Πολωνίας, «πέταξε» και στα 6,26 μ. Ο «Μόντο», ωστόσο, εκτός από άλματα ξέρει και να... τρέχει. Σε αγώνα επίδειξης στα 100 μέτρα απέναντι από τον κάτοχο του παγκοσμίου ρεκόρ των 400 μετ’ εμποδίων Κάρστεν Γουόρχολμ νίκησε με 10,37.
ΣΠ.ΣΠ.
18.Χαν Γκανγκ
Θα της άξιζε, ούτως ή άλλως, μια θέση στα πρόσωπα της χρονιάς καθώς η συγγραφέας Χαν Γκανγκ τιμήθηκε με το φετινό Νομπέλ Λογοτεχνίας. Θα της άξιζε επίσης γιατί είναι η πρώτη Νοτιοκορεάτισσα που λαμβάνει την υψηλότερη τιμή για έναν συγγραφέα και επειδή στρέφει την προσοχή του κόσμου σε μια χώρα και μια κουλτούρα που τα τελευταία χρόνια απολαμβάνει καλλιτεχνικές διακρίσεις στη μουσική, στο σινεμά και πλέον και στην πεζογραφία. Θα αγνοεί όμως η Χαν Γκανγκ ότι στην Ελλάδα το όνομά της διέφυγε από τα στενά όρια της λογοτεχνικής κοινότητα της χώρας, καθώς αρκετοί έφτασαν να αγωνιούν για το βραβείο αφού ένα από τα φαβορί ήταν, σύμφωνα με τις στοιχηματικές εταιρείες, και η Ελληνίδα συγγραφέας Ερση Σωτηροπούλου. Αν η συζήτηση γύρω από το Νομπέλ και τους πιθανούς υποψηφίους έφερε και νέους αναγνώστες στα βιβλιοπωλεία, τότε η Χαν Γκανγκ βοήθησε την ελληνική αγορά του βιβλίου και ας μην το έμαθε ποτέ.
Σ. Ι.
19.Γιώργος Λάνθιμος
Δύσκολο να πεις για τον Γιώργο Λάνθιμο ποια είναι «η χρονιά του». Αν ήταν με τον «Κυνόδοντα» (2009), με τον οποίο αναδύθηκε διεθνώς, ή αν ήταν το 2019, όταν η «Ευνοούμενη» μπήκε σαλπίζοντας στην κούρσα των Οσκαρ με 10 υποψηφιότητες. Το 2024 όμως με το «Poor things» οι υποψηφιότητες έγιναν 11 (απέσπασε 4 Οσκαρ), είχαν προηγηθεί ο Χρυσός Λέοντας της Βενετίας, δύο Χρυσές Σφαίρες, ενώ 791 κριτικοί κινηματογράφου από όλον τον κόσμο την ανακήρυξαν καλύτερη ταινία της χρονιάς (βραβείο της Fipresci). Η Μπέλα Μπάξτερ της Εμα Στόουν προκάλεσε ουρές στις αίθουσες. Περισσότεροι από 400.000 θεατές στην Ελλάδα (στην κορυφή του μποξ όφις) έσπευσαν να δουν το αλλόκοτο ταξίδι μιας απρόσμενης γυναίκας της βικτωριανής εποχής. Λίγους μήνες αργότερα, οι «Ιστορίες καλοσύνης», με μούσα και πάλι την Εμα Στόουν, ξεπέρασαν τις 70.000 εισιτήρια. Ο Γιώργος Λάνθιμος εξακολουθεί να «λυγίζει» τους κινηματογραφικούς κανόνες εντείνοντας την εμπειρία του θεατή και διευρύνοντας τα όρια της Εβδομης Τέχνης.
Μ.Κ.
20.Βολοντίμιρ Ζελένσκι
Ο Ουκρανός πρόεδρος εμφανίζεται πλέον πρόθυμος να συζητήσει με τη Ρωσία έχοντας εγκαταλείψει την απαίτησή του για αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων από το ουκρανικό έδαφος πριν από την έναρξη διαπραγμάτευσης. Αντιθέτως, δίνει έμφαση στην ανάγκη μακροπρόθεσμης ασφάλειας, αντί να ζητάει την παράδοση του συνόλου των εδαφών που κατέχει η Ρωσία. Οι στρατιωτικές ενισχύσεις και τα πυρομαχικά που εξασφάλισε η Μόσχα από τη Βόρεια Κορέα προσέφεραν στο Κρεμλίνο την πρωτοβουλία στο πεδίο της μάχης και συγκεκριμένα στο Κουρσκ, όπου το μικρό ουκρανικό προγεφύρωμα εντός ρωσικού εδάφους δέχεται μεγάλη πίεση. Στις τελευταίες συναντήσεις του με δυτικούς ηγέτες, ο Ζελένσκι κάνει λόγο για «μόνιμη ειρήνη» στην Ουκρανία, αποδεχόμενος την παρουσία δυτικών ειρηνευτικών δυνάμεων στη χώρα. Η ρητορική του αποτελεί προσπάθεια σύγκλισης με την εξωτερική πολιτική Τραμπ, χωρίς να εγκαταλείπει τις εκκλήσεις του για ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε.
Φ.Χ.
21.Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ
Ηρθε στον Ολυμπιακό σε μια περίοδο που η ομάδα προσπαθούσε να βγει από το αγωνιστικό αδιέξοδο στο οποίο είχε περιέλθει μετά τις συνεχείς αλλαγές προπονητών. Η ανακοίνωση της πρόσληψης του Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό, αφού αρχικά έμοιαζε με μία ακόμη κίνηση πανικού της διοίκησης του Ολυμπιακού. Ομως ο Βάσκος τεχνικός, που έφερνε μαζί του τις δάφνες από την κατάκτηση του Europa League με τη Σεβίλλη, αποδείχθηκε ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Κατάφερε σε σύντομο χρονικό διάστημα να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα στο λιμάνι και να οδηγήσει τους «ερυθρόλευκους» στη μυθική κατάκτηση του Conference League. Η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του, ωστόσο, δεν είναι το συγκεκριμένο τρόπαιο, αλλά το ότι έφερε στο προσκήνιο τη νέα γενιά του Ολυμπιακού, όπως ο Μουζακίτης και ο Κωστούλας. Ο Μεντιλίμπαρ κατάφερε σε λιγότερο από ένα χρόνο παρουσίας του να γίνει από τους πλέον επιτυχημένους προπονητές στη νεότερη ιστορία του συλλόγου.
Κ.Κ.
22.Στεφανία Γουλιώτη
Πολλοί θα περίμεναν να τη δουν να καταρρέει. Ελάχιστοι θα «έμειναν» μαζί της για 24 ώρες. Εστω και βυθισμένοι στα καθίσματα της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση. Ωστόσο, τους διέψευσε όλους. Μπορεί να μην την κρατούσαν τα πόδια της και να έτρεμε, μπορεί κάθε φορά που έβγαινε έξω από τη σκηνή να χρειαζόταν φυσικοθεραπεία και αντιφλεγμονώδη, να μην ένιωθε τις αλλαγές στην ώρα, αν είναι μέρα ή νύχτα, αλλά η Στεφανία Γουλιώτη άντεξε τον μαραθώνιο του «Second Woman», της θεατρικής περφόρμανς που έφερε μπροστά της 100 διαφορετικούς άνδρες με τους οποίους μίλησε, χόρεψε, έπαιξε, γέλασε, έκλαψε και τελικά χώρισε μπροστά στα νυσταγμένα βλέμματα του κοινού. Η Στεφανία Γουλιώτη, που παράλληλα ξεχώρισε και με την ερμηνεία της στον τηλεοπτικό «Μαέστρο» του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, παίρνει μια θέση στα πρόσωπα της χρονιάς για τις αντοχές της και για το ταλέντο της να μεταμορφώνεται σε 100 διαφορετικούς γυναικείους χαρακτήρες. Θα ήταν το ίδιο με 50; Μάλλον ναι. Σ. Ι.
23. Ντόναλντ Τουσκ
Στην πρωθυπουργία της Πολωνίας εξελέγη πέρυσι τον Δεκέμβριο ο Τουσκ, παρά τις προσπάθειες του συντηρητικού προέδρου Αντρέι Ντούντα να διορίσει τον εκλεκτό του Ματέους Μοραβιέκι στον θώκο. Στη δεύτερη θητεία του, ο Τουσκ εκκαθάρισε την κρατική τηλεόραση από τους υποστηρικτές του συντηρητικού κόμματος Νόμου και Δικαιοσύνης και επέβλεψε τη σύλληψη βουλευτών του κόμματος, που είχαν καταφύγει στο προεδρικό μέγαρο. Νομοσχέδιο που θα ψηφισθεί εντός του Ιανουαρίου θα απαιτεί την έγκριση της κυβέρνησης για την εξαγορά τηλεοπτικών δικτύων από αλλοδαπούς επενδυτές. Το δίκτυο TVN, παραδοσιακά επικριτικό προς το κόμμα Νόμου και Δικαιοσύνης, απειλείται να εξαγορασθεί από Ούγγρο μεγιστάνα, προσκείμενο στον Βίκτορ Ορμπαν. Νέο νομοθετικό πακέτο που προωθεί ο Πολωνός πρωθυπουργός θα αναστέλλει προσωρινά το δικαίωμα μεταναστών να ζητούν άσυλο, επικαλούμενος παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων από κυκλώματα διακινητών με βοήθεια από τη Λευκορωσία και τη Ρωσία. Ο Τουσκ παραμένει ο στενότερος σύμμαχος του Ζελένσκι, κατακεραυνώνοντας όσους ηγέτες έχουν επιλέξει την ουδετερότητα στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Φ.Χ.
24.Στέφανος Κασσελάκης
Ο Στέφανος Κασσελάκης εξελέγη πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ως Μεσσίας που θα μπορούσε να φέρει ξανά το κόμμα στην εξουσία, και απεπέμφθη σαν παρίας. Η πορεία του συνοδεύτηκε από τοξικότητα, έλλειψη πολιτικών θέσεων, άγνοια και αμφιλεγόμενες προτάσεις, που περιγράφηκαν σαν «αριστερόστροφος τραμπισμός». Επιδίωξε να παρουσιάσει την πολιτική άγνοια σαν προσόν: ότι ο ίδιος δεν βγήκε από τον κομματικό σωλήνα, αλλά προέρχεται από την πραγματική ζωή και έχει τις απαντήσεις που τα πραγματικά προβλήματα χρειάζονται. Την ξένη προς την Αριστερά και τον ΣΥΡΙΖΑ πρότερη διαδρομή του, σαν συγκριτικό πλεονέκτημα: είναι επιτυχημένος επιχειρηματίας με μεγάλη περιουσία και δεν εξαρτάται από πουθενά, υπονοώντας ότι δεν είναι ευάλωτος σε διαφθορά. Ο Στέφανος Κασσελάκης έφερε ένα νέο πολιτικό υπόδειγμα: αυτό του πολιτικού των social media και της αμεσοδημοκρατίας τους, της life style πολιτικής της μεσημεριανής τηλεοπτικής ζώνης. Και της διαρκούς φασαρίας. Ο ίδιος λέει ότι ήρθε για να μείνει. Ιδού η Ρόδος, ιδού και το... Κίνημα (Δημοκρατίας). Δ. Α.
Το αφιέρωμα υπογράφουν οι Μαρία Αθανασίου, Μανώλης Ανδριωτάκης, Δώρα Αντωνίου, Μάρω Βασιλειάδου, Νικόλας Ζώης, Σάκης Ιωαννίδης, Μαρία Κατσουνάκη, Χρήστος Κοντός, Κώστας Κουκουλάς, Ηλίας Μαγκλίνης, Σπυριδούλα Σπανέα, Ελένη Τζανάττου, Ακης Τριανταφύλλου, Αιμίλιος Χαρμπής, Φίλιππος Χατζόπουλος.
