οι κηπουροι τησ αυγησ

Πέμπτη 17 Νοεμβρίου 2022

Επειδή τα θέματα της λειτουργίας και των δραστηριοτήτων της δικής μας ΕΥΠ, έχουν βρεθεί στο επίκεντρο εκ των πραγμάτων και δόθηκε ήδη στη δημοσιότητα γιά δημόσια διαβούλευση το ν/σ γιά αλλαγές στην παρ' ημίν Μυστική Υπηρεσία, απαραίτητες βεβαίως όσο δεν παίρνει, ας δούμε πώς δουλεύει μία εκ των δύο Μυστικών Υπηρεσιών του Ηνωμένου Βασιλείου η ΜΙ5(εσωτερικής ασφαλείας).Της οποίας ο επικεφαλής σε δημόσια ομιλία του χθες περιέγραψε τις απειλές που διαγράφονται γιά τη χώρα του και το πλαίσιο λειτουργίας της Υπηρεσίας του, μυστικό αφ' ενός, αλλά και δημόσιο αφ' ετέρου προς πληροφόρηση των απειλών που αντιμετωπίζει η χώρα.Ενα κείμενο πολλαπλώς χρήσιμο, πολλώ μάλλον καθώς-όπως έχει γνωστό-η Ελληνική Κυβέρνηση, και ο Π/Θ Κυρ. Μητσοτάκης προσωπικώς, έχουν ζητήσει τη συνδρομή από τις Βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες γιά την αναμόρφωση της δικής μας ΕΥΠ. Χθες ήταν η ετήσια ομιλία του επικεφαλής της ΜΙ5 στην έδρα της Υπηρεσίας στο Thames House, δημόσια, βεβαίως. Ασφαλώς τα απολύτως περισσότερα θα τα άφησε αυστηρώς απόρρητα, αλλά έκρινε εξ ίσου απαραίτητο να δημοσιοποιήσει όσα έκρινε αποδεσμεύσιμα. Εμείς στην Ελλάδα, γιατί να υστερούμε;Βεβαίως, γιά να μην είμαστε άδικοι, το ότι οδεύει προς δημιουργία Γραφείο Τύπου στην ΕΥΠ, οιονεί σύνδεσμος της Μυστικής Υπηρεσίας με το ευρύ κοινό των πολιτών είναι ένα βήμα, μαζύ με τα άλλα θετικά και μείζονα που προγραμματίζονται. Αλλά γιατί να μην πάει το πράγμα πιό,πέρα, ακολουθώντας όσα κάνει η Βρετανική ΜΙ5, μία από τις καλύτερες Μυστικές Υπηρεσίες παγκοσμίως...Σ.Χ.Μ


 MI5 Director General Ken McCallum gave his annual threat update at our headquarters in Thames House, London today.

In a wide-ranging update to an invited audience, he explaned the nature of the terrorist threat to the UK and highlighted the challenges posed by states - in particular Russia, China and Iran.

Read his full speech below:
INTRODUCTION

Good morning. Thank you for joining me here in Thames House.

Today, I’ll give our annual public update on the threats the UK is facing, and what MI5, with partners, is doing about them.

No-one should be under any illusion about the breadth and variety of the threats we face in 2022:

• We’ve seen Putin’s illegal invasion of Ukraine bringing war to Europe – raising national security questions many thought consigned to the history books.
• We’re seeing an increasingly assertive Chinese Communist Party using overt and covert pressure to bend other countries to its will.
• Instability in Iran is bringing real-world consequences here.
• We’re still contending with transnational terrorist groups that are down but definitely not out.
• As well as the wicked problem of self-initiated lone actor terrorists, fiendishly hard to detect and disrupt.

Not all these challenges are bolts from the blue. You’ve heard me and my predecessors talk about most of them before. But their confluence and trajectory pose profound questions for the UK and our allies, on how we bolster our resilience and defend our way of life in a changing world.

All of this makes MI5's task compelling, and deeply motivating. The classic prioritisation choice for us is deciding what to pursue within hundreds of fragmentary leads to potential terrorist activity. Lifting up a level, how do we balance effort between, say, detecting teenage would-be terrorists radicalised in extreme right-wing spaces online, and protecting the UK’s military secrets from Russian cyber hackers? How to prioritise combatting repression of the Chinese diaspora or of Iranian dissidents here against the need to keep degrading Al Qaeda overseas? The complexity we face is huge.

We also have a balance to strike in how much we say about our work. I have made it a feature of my tenure to be as open as I can with you about what we do and why it matters.

But I must be clear that secrecy and covert activity are essential for our effectiveness. We will always keep our methods and techniques confidential. To maintain the UK’s edge in dealing with covert threats, we must protect our agents, our people and our operations.

And maintaining the UK’s edge also means working with a wider range of partners than ever before; explaining the necessity of our work; and dispelling myths about the ‘type of person’ that works here keeping the UK safe.

Part of our mission is about keeping secrets, secret. Another part is informing the public we serve about the threats facing the UK. That’s what I’m going to do today.
STATE THREATS

I’ll start on threats posed to us by States, where MI5 is making the biggest shifts in a generation. We are facing adversaries who have massive scale and are not squeamish about the tactics they deploy. The West is in a contest in which our security, values and democratic institutions are at stake. To be clear: at stake because of the actions of authoritarian regimes, not because of the people living under those regimes.

We are prepared for the long haul. These threats will not evaporate overnight. When you’re in a contest, it’s almost always better to recognise that you’re in one. And we need both to disrupt specific individual threats, and make the UK a harder target.

First Russia. When I gave my last annual update, the invasion of Ukraine was a dark cloud on the horizon. Now it’s a grim reality.

The human cost is sickening. But Putin is not winning.

Not winning in Ukraine, where the counter-offensive has made important advances. And not winning strategically, where rather than weaken NATO, Putin’s actions have doubled Russia’s land border with a strengthened alliance. Much remains uncertain. But I am proud of the part the UK, including our intelligence community, has been playing – in providing accurate warning of the invasion, in calling out disinformation attempts, and most crucially in supporting the monumentally brave Ukrainian effort.

I’d highlight one aspect of the international response that will have a profound, lasting impact. This year, a concerted campaign has seen a massive number of Russian officials expelled from countries around the world, including more than 600 from Europe – over 400 of whom we judge are spies. This has struck the most significant strategic blow against the Russian Intelligence Services in recent European history. And together with co-ordinated waves of sanctions, the scale has taken Putin by surprise.

This year’s expulsions follow the template set by the UK-led international response to Salisbury in 2018. Alongside the wave of expulsions, the other part of that template is staying the course and preventing Russian intelligence restocking. In the UK’s case, since our removal of 23 Russian spies posing as diplomats, we have refused on national security grounds over 100 Russian diplomatic visa applications.

We’ve continued to work intensively to make the UK the hardest possible operating environment for Russian covert action. And we’ll need to keep at it: alongside assassination attempts, the Russian covert toolkit includes cyber attacks, disinformation, espionage, democratic interference, and the use of Putin-aligned oligarchs and others as tools for influence.

The distinctive importance of the UK’s support to Ukraine’s self-defence is reflected in recent Russian public statements pointed at the UK. While these include silly claims, such as alleging UK involvement in attacking the Nord Stream pipelines, the serious point is that the UK must be ready for Russian aggression for years to come. Some of that will be covert aggression, for MI5 to detect and tackle. But much of it, as currently with energy levers, will be overt. Our national resilience, brought into sharp focus by COVID, is a vital asset in which we must invest.

Which brings me to China.

In the summer, speaking alongside Director Wray of the FBI, I said that the activities of the Chinese Communist Party pose the most game-changing strategic challenge to the UK.

We set out the coordinated campaign we are seeing to re-design the international system. We outlined the scale and breadth of their information acquisition, using not only intelligence officers and cyber hackers but businesspeople and researchers to steal government and commercial information alike. We talked about how organisations can actively protect themselves - while still engaging with the world, including with China.

And we described the threat to our national and economic security, and to the UK’s political system. We see the Chinese authorities playing the long game in cultivating contacts to manipulate opinion in China’s favour - seeking to co-opt and influence not just prominent Parliamentarians from across the political landscape, but people much earlier in their careers in public life, gradually building a debt of obligation.

Since then, we’ve seen yet more concerning activity. The Chinese authorities use all the means at their disposal to monitor - and where they deem necessary intimidate - the Chinese diaspora. This takes place all over the world, from coercing and forcibly repatriating Chinese nationals to harassment and assault.

This was brought home recently when a pro-democracy protester appeared to be the subject of violence outside the Chinese Consulate in Manchester. We’re seeing further indications of that repression. Recent media coverage has focused on so-called overseas Chinese police stations. But this activity extends to using the United Front Work Department and other front organisations to apply pressure to those challenging the regime’s perceived ‘core interests’ – whether that’s on democracy in Hong Kong or human rights abuses in Xinjiang. We can expect it to increase further as President Xi consolidates power on an indefinite basis.

To intimidate or harass UK nationals or those who have made the UK their home cannot be tolerated.

MI5 has an important part to play in countering these threats. But tackling the whole problem needs a system-wide response. So it’s welcome that government recently announced a taskforce, reaching out cross-party, to focus on protecting our democratic institutions and freedoms. We look forward to working with the Security Minister and partners on it.

I also want to mention the threat from Iran – the state actor which most frequently crosses into terrorism.

The current wave of protests in Iran is asking fundamental questions of the totalitarian regime. This could signal profound change, but the trajectory is uncertain. For now, we see the regime resorting to violence to silence critics. An Iran that, with its proxies, remains a profoundly destabilising actor in its region and beyond. An Iran providing support to Russia, including by supplying the drones inflicting misery in Ukraine.

Iran projects threat to the UK directly, through its aggressive intelligence services. At its sharpest this includes ambitions to kidnap or even kill British or UK-based individuals perceived as enemies of the regime. We have seen at least ten such potential threats since January alone. We work at pace with domestic and international partners to disrupt this completely unacceptable activity. The Foreign Secretary made clear to the Iranian regime just last week that the UK will not tolerate intimidation or threats to life towards journalists, or any individual, living in the UK.

State Threats can sometimes feel a bit abstract, or of interest only to specialists. But they’re very real. To convey some of how it feels to us, allow me to use a metaphor which I get is imperfect:

MI5 plays a crucial role in a highly effective UK team. But we need to be clear about the opponents we’re facing.

Russia thinks nothing of throwing an elbow in the face, and routinely cheats to get its way. We’ve had success in getting some of their players sent off, and for now they’re a bit distracted by the blame game in their own dressing-room, but they will keep attacking us.

The Chinese authorities present a different order of challenge. They’re trying to re-write the rulebook, to buy the league, to recruit our coaching staff to work for them.

And Iran will only let people support one team and is prepared to use violence against those who don’t toe the line.

We’re alive to the risk of these teams loaning players to each other, amplifying their strengths.

But of course this isn’t a game. Which is why it’s so crucial that the UK grows its resilience. Alongside MI5’s work with the police, SIS and GCHQ amongst others to detect and disrupt threats we need a concerted societal response. That includes:

• The National Security Bill, which will introduce new measures to protect the public, give MI5 and our policing partners a greater range of tools, and make the UK a harder operating environment.
• It includes the whole-of-system approach I mentioned earlier - a concerted counter-state threat strategy bringing together expertise and tools from across government.
• And it includes bolstering our nation’s resilience by investing in the foundations that will harden UK defences – our energy security; our supply chains; our protective and cyber security across government, industry and our research and innovation base.

The Centre for the Protection of National Infrastructure (CPNI), which reports to me, is doing vital work to help the UK reduce its vulnerabilities. And it must go further, building on its respected role in protecting critical infrastructure, to reach a wider range of audiences in need of protection from a wider range of risks. The way they do this, and the name under which they do it, will need to change. I expect that to happen in the first half of next year – at which point we’ll have more to say about the important roles businesses, universities and others can play.

In an era of renewed contest between democracies and autocracies, what we do in MI5 is one piece of a bigger jigsaw. I expect resilience to feature centrally in the Government’s refresh of its Integrated Review of security. We are playing our full part.
TERRORISM

I want to turn now to the threat from terrorism. Rising State threats are a huge challenge; but getting ahead of terrorist plots is still the first thing the British public expects of us. MI5 and CPNI’s quietly effective work with the police to safeguard the national mourning events following the death of Her Majesty Queen Elizabeth II was testament to the maturity of the system we’ve put in place over many years.

And we need that system, because the threat is still there. Since the start of 2017, MI5 and the police have together disrupted 37 late-stage attack plots. That’s another 8 potentially-deadly plots disrupted since I gave my update last year. And as before it’s a mix of Islamist and extreme right-wing terrorism.

Islamist Terrorism remains the larger problem – about three quarters of our terrorist caseload. As previously, much of the volume is self-radicalised terrorists seeking to conduct low-sophistication attacks. Low sophistication does not mean low impact: think of the appalling murder of Sir David Amess MP just over a year ago.

In a free country, detecting self-initiated terrorists – who often don’t reveal their plans to anyone, and can move quickly and sometimes spontaneously from intent to violence – is an inherently hard challenge. A challenge which is compounded by the complex mix, often, of extremist ideology with personal grievance and individual vulnerability such as mental ill-health. This poses pressing questions about how different elements of the State should best join up to manage risk to the public, effectively and proportionately.

This same phenomenon is strongly present also in the other quarter of our counter-terrorist caseload: Extreme Right Wing Terrorism. We most recently saw the horrible petrol bomb attack in Dover.

Just as with Islamist extremist activity, it is not always straightforward to draw lines demarcating what is and is not terrorism. In cases of previously-unknown attackers, who make no claim of responsibility, it takes time to assemble the facts – and even once they are assembled, they are often a confused mix of factors.

The Extreme Right Wing landscape has continued to evolve away from structured, real-world groups such as National Action, to a diffuse online threat. From the comfort of their bedrooms, individuals are easily able to access right-wing extremist spaces, network with each other and move towards a radical mindset.

There has been further growth in attempts to acquire weapons - firearms in particular, whether illegally obtained, homemade or 3D-printed. Often weapons are sought for their own sake, well in advance of any specific targeting intent developing – making for difficult risk management judgements, and forcing early intervention.

We are seeing growing numbers of right-wing extremist influencers, operating globally, fuel grievances and amplify conspiracy theories. This problem feels like it will endure.

Another problem which endures is the risk of sophisticated plots directed against the UK from Islamist terrorist groups based overseas.

Years of pressure by the military and organisations like mine against Al Qaeda and Islamic State means neither wields a centralised operational structure comparable to their respective heydays.

But MI5, SIS, GCHQ and other partners are still operating globally, every day, to penetrate and disrupt transnational terrorist groups, who absolutely still aspire to attack us.

Pressure has forced both Al Qaeda and Islamic State to adapt, as each has done before. They are expanding into unstable regions and failing states through affiliated groups. This provides them with strength in depth, as decentralised movements more than hierarchical organisations.

Intent and capability varies, but the enduring risk is that in these strengthened global networks, affiliates work together to direct activity in the UK and in other western countries. A risk not to be underestimated. Though certainly preferable to what we faced from overseas just a few years ago.

Which brings me to Northern Ireland.

Clearly, the political situation is challenging at present. But progress in countering terrorism continues: this year, the threat level in Northern Ireland was reduced. Working with partners we continue to achieve significant disruptions to Dissident Republican activity. Despite many attempts, there have been no completed national security attacks since 2019. We continue to monitor all potential threats in Northern Ireland, and will investigate any that reach the national security threshold. Those still attempting to engage in terrorism will continue to face the consequences of their actions.
LEARNING AND IMPROVING

As terrorism in its various forms continues to evolve, MI5 continually looks to adapt the counter-terrorist system. The Operational Improvement Review we conducted with the police following the awful attacks of 2017 made 104 recommendations – we have implemented 102. We are on the other two and we’ve gone yet further:

A massive milestone is the creation of the Counter-Terrorism Operations Centre, in which MI5 staff are now working alongside the police. CTOC, as we know it, is a purpose-designed operational hub that enables minute-by-minute connection between the many teams working on counter-terrorism. Progressively co-locating policing, the intelligence agencies and other parts of government will significantly improve the effectiveness, efficiency and responsiveness of the counter terrorism mission.

Taking that same approach further, just as on state threats we’re working to build a wider response, going beyond traditional security agencies to connect with expertise in healthcare, education, social services and the criminal justice system, to respond to the complexity we are seeing.

Our other big push is constantly to improve the way data is obtained and analysed. That means MI5 forming cutting-edge partnerships such as with The Alan Turing Institute, and valuing data scientists and engineers just as we do agent runners and investigators.

The nature of terrorism, especially self-initiated terrorism, is such that we know it won’t be possible to find and stop every single developing plot. But we owe it to the public we serve to get as close as we possibly can, continually striving to tilt the odds in our favour. Every act of terrorism is shattering for its victims.  
CONCLUSION

Today I have sought to give a straight, balanced account of the increasingly complex range of threats we face. I do so in service of our commitment to openness with a purpose - to keep our country safe.

Amongst other benefits, openness helps us bring the best talent to our organisation wherever it may be found, to maximise our effectiveness. This year marks the 25th anniversary of MI5 moving to fully open recruitment.

It is a great honour to lead an organisation of such brilliant people, who work with incredible dedication, integrity and drive to keep our country safe.

They do not expect recognition, but I want to take this opportunity to acknowledge publicly the invaluable contribution they make.

You don’t know who they are – but they do.

I’m incredibly proud of them.

Thank you.
16 November 2022- See more at: https://www.mi5.gov.uk/news/director-general-ken-mccallum-gives-annual-threat-update#sthash.ZfKxNmNg.dpuf

Δευτέρα 14 Νοεμβρίου 2022

Κυριακή 13 Νοεμβρίου 2022

Η Ελλάδα πρέπει, το ταχύτερο, να καθιερώσει τα 12 ν.μ. ως εύρος της Αιγιαλίτιδας στο Αιγαίο και παντού περιμετρικά των ακτών της, δείχνοντας ευελιξία μόνο στα νησιά μας του Ανατολικού Αιγαίου (από τη Σάμο και βορείως) και ιδίως στις μεταξύ αυτών περιοχές, όπου θα μπορούσε να παραμείνει στα 10 ν.μ. Ταυτόχρονα, να διαμορφωθούν μονομερώς από τη χώρα μας δίοδοι με το νέο διεθνές δικαίωμα του «πλου διελεύσεως», στο εσωτερικό του Αιγαίου, από τα Δαρδανέλλια, και μεταξύ Κυκλάδων-Δωδεκανήσου προς τις δύο εξόδους του Αιγαίου, προς την Ανατολική και Δυτική Μεσόγειο. Έτσι θα πάψουν οι αστήρικτοι και προπαγανδιστικοί ισχυρισμοί της Τουρκίας και κάποιων ξένων και εντόπιων υποστηρικτών της, ότι το Αιγαίο θα μετατραπεί σε «κλειστή ελληνική λίμνη», ή ότι θα επηρεαστεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Αιγαίο! Η τελευταία κινδυνεύει μόνο από τις διαδοχικές και καταχρηστικές NAVTEX των Τούρκων που μπλοκάρουν την ελευθεροπλοΐα στο Αιγαίο, με το πρόσχημα ναυτικών και άλλων γυμνασίων για μήνες ή ολόκληρες χρονιές! Τόσο τα στρατηγικά συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία), όσο και τα νόμιμα δικαιώματα ελεύθερης και ακώλυτης ναυσιπλοΐας των χωρών της Μαύρης Θάλασσας και άλλων που διαπλέουν το Αιγαίο, ουδέποτε περιορίστηκαν από την Ελλάδα (σε αντίθεση με την πολιτική της Τουρκίας στα Στενά), καθώς η Ελλάδα, ως η κυρίαρχη χώρα στην παγκόσμια εμπορική ναυτιλία, έχει ανάλογη υψηλή ευαισθησία στην ελευθεροπλοΐα...




ΤΟΥ Δρος ΒΕΝΙΑΜΙΝ  ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΝΟΓΛΟΥ,
ΜΟΝΙΜΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 
ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ.,
ΓΙΑ ΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΖΩΝΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΗ “ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ”: Το κείμενο γράφτηκε για να συμπεριληφθεί, μετά από επιθυμία του ,στο βιβλίο του Καθηγητή του ΕΚΠΑ Ιωάννη Μάζη (όπου ολα τα άλλα κείμενα είναι δικά του) με τίτλο «ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟΝ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΤΑΒΟΥΤΟΓΛΟΥ ΣΤΟΝ ΕΡΝΤΟΓΑΝ». Εκδόσεις Λειμών, Αθήναι 2021, σελίδες 590 .

Το άρθρο βρίσκεται στο δεύτερο κεφάλαιο (Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος ελληνοτουρκικού διαλόγου) στις σελίδες 313 – 325, και έχει τίτλο "Θέσεις του Βενιαμίν Καρακωστάνογλου, μονίμου λέκτορος Διεθνούς Δικαίου της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ., για τις Θαλάσσιες Ζώνες της Ελλάδος" 

Ως εισαγωγή στο κείμενο, ο Καθηγητής κ. Ι.Μάζης παραθέτει μια διευκρινιστική παράγραφο, 8 γραμμών:

“Ως νομική κατακλείδα στο κεφάλαιο αυτό, παραθέτω τις θέσεις του μονίμου Λέκτορος του Διεθνούς Δικαίου της Θαλάσσης, συγγραφέως του εξαιρετικού συγγράμματος 600 σελίδων με τίτλο « Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στο Νέο Δίκαιο της Θάλασσας» εκδόσεις Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη 2001, που αποτέλεσε και την αριστεύσασα Διδακτορική του Διατριβή το 1998 και απολύτως κατέχοντος το θέμα από Νομική άποψη. Το κείμενο αυτό ο Β. Καρακωστάνογλου συνέγραψε ειδικώς για το ανά χείρας πόνημά μου , κατόπιν δικής μου προσκλήσεως και το παραθέτω επακριβώς”.


ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΒΕΝΙΑΜΙΝ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΝΟΓΛΟΥ

Το κύριο θέμα για την οριοθέτηση των Θαλασσίων Ζωνών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας είναι η εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, συμβατικού και εθιμικού. Η Τουρκία δεν εξαιρείται από αυτό, καθώς το σύνολο σχεδόν των βασικών διατάξεων της Σύμβασης του ΟΗΕ του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας (Montego Bay) αποτελεί ταυτόχρονα και εθιμικό Διεθνές Δίκαιο, γενικής ισχύος, που δεσμεύει και την Τουρκία. Μεταξύ αυτών και το άρθρο 121 για το νομικό καθεστώς των νησιών, που εξομοιώνει τις θαλάσσιες ζώνες των νησιών με αυτές των ηπειρωτικών ακτών.

Η Τουρκία και εν όψει της επιδιωκόμενης οριοθέτησης με την Ελλάδα, αλλά και ως υποψήφια για ένταξη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να προσχωρήσει και να επικυρώσει την Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας (1982) την οποία επικύρωσε η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση και άρα αποτελεί κοινοτικό κεκτημένο, με το οποίο πρέπει να εναρμονισθεί η Τουρκία. Αφορμή μπορεί να δώσει το άνοιγμα του Κεφαλαίου για την Αλιεία (Κεφ. 13), του Κοινοτικού Κεκτημένου.

Η Ελλάδα οφείλει προς τον λαό της, μετά από αβελτηρία δεκαετιών, να θεσπίσει και να εφαρμόσει όλες τις θαλάσσιες ζώνες που της παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας και να τις οριοθετήσει με τις γειτονικές χώρες. Όπου δεν επιτευχθεί συμφωνία με διαπραγματεύσεις, η μόνη οδός είναι η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, του οποίου την υποχρεωτική δικαιοδοσία για τις διεθνείς διαφορές της έχει αποδεχθεί η Ελλάδα το 1994, με τη ρήτρα αμοιβαιότητας και με δύο επιφυλάξεις:

α) τις στρατιωτικές δραστηριότητες και μέτρα προστασίας της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της (άμυνα, ασφάλεια),

β) διαφορές σχετικές με τα σύνορα της Ελλάδος ή με ζητήματα εδαφικής κυριαρχίας, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών για το εύρος και τα όρια της Αιγιαλίτιδας Ζώνης και του Εθνικού Εναερίου Χώρου[1]. Οι Ζώνες αυτές είναι: Αιγιαλίτιδα Ζώνη 12 ν.μ., αφού προηγηθεί η χάραξη ευθείων γραμμών βάσης και αντίστοιχου προσδιορισμού του στομίου των Κόλπων, Συνορεύουσα Ζώνη 24 ν.μ., Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη 200 ν.μ. και αντίστοιχη Υφαλοκρηπίδα (στο βυθό και στο υπέδαφος).Το κύριο ζήτημα για τις Θαλάσσιες Ζώνες στο Αιγαίο είναι η επέκταση της Αιγιαλίτιδας Ζώνης της Ελλάδος από 6 ν.μ. στα 12 ν.μ., όπως έγινε πρόσφατα (19.01.2021) στο Ιόνιο, μέχρι το νοτιοδυτικό άκρο της Πελοποννήσου και όπως πρέπει να θεσπιστεί για όλες τις ελληνικές ηπειρωτικές και νησιωτικές ακτές.



Έτσι, η ελληνική περιοχή Αιγιαλίτιδας στο Αιγαίο θα αυξηθεί από το 43% που είναι σήμερα με τα 6 ν.μ. πλάτους Αιγιαλίτιδας Ζώνης, στο 71% με τα 12 ν.μ. Επίσης θα αυξηθεί και η τουρκική Αιγιαλίτιδα Ζώνη (με αμοιβαιότητα) στα 12 ν.μ. και θα ανέλθει στο 9% του Αιγαίου. Ταυτόχρονα, το 20% της θάλασσας του Αρχιπελάγους θα παραμείνει ως ανοιχτή θάλασσα (Διεθνή Ύδατα)[2]. Η οριοθέτηση ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδος-Τουρκίας θα αφορά αυτό το 20% των υδάτων και του βυθού του Αιγαίου και θα κατανεμηθεί μεταξύ των δύο χωρών με βάση τα άρθρα 74 και 83 της Σύμβασης για την οριοθέτηση επικαλυπτόμενων ζωνών.

Η αλληλοεπικάλυψη των ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών και των νησιών μας, διαμορφώνει ενιαίες Θαλάσσιες Ζώνες υπέρ της Ελλάδος, στο μεγαλύτερο μέρος αυτού του 20% των Διεθνών Υδάτων, λόγω, βεβαίως, του Αρχιπελαγικού χαρακτήρα της περιοχής, όπου τα νησιά δεσπόζουν επί του θαλάσσιου χώρου. Μολονότι η Ελλάδα δεν είναι αμιγώς αρχιπελαγικό κράτος, αλλά μεικτό (περί το 19-20% νησιωτικές περιοχές) και δεν μπορεί να περικλείσει τα νησιά του Αιγαίου σε αρχιπελαγικές γραμμές βάσης (όπως π.χ. οι Φιλιππίνες) με ισχυρό καθεστώς Αρχιπελαγικών υδάτων στο εσωτερικό τους, παραταύτα έχει ένα σοβαρό πλεονέκτημα: η Διεθνής Νομολογία, η Διεθνής Πρακτική και οι εργασίες της 3ης Συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας επιβάλλουν να ληφθεί σοβαρά υπόψιν αυτή η γεωγραφική διαμόρφωση, ως μία πλεονεκτική «συναφής περίσταση» (relevant circumstance), ώστε να μη διασπασθεί η ενότητα και συνοχή του Αρχιπελάγους με την παρεμβολή ξένης περιοχής κυριαρχίας (Αιγιαλίτιδας Ζώνης) ή κυριαρχικών δικαιωμάτων (ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδας) ανάμεσα στο ηπειρωτικό και στο νησιωτικό μέρος του Αρχιπελάγους!

Η Τουρκία, στην 3η Συνδιάσκεψη για το ΔτΘ, προσπάθησε δραστήρια να επιβληθεί στο Αιγαίο, ως ημίκλειστη θάλασσα, ένα «ειδικό καθεστώς» που θα ανέτρεπε την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Δικαίου της Θάλασσας σ’ αυτό. Απέτυχε όμως να πείσει τις Μεγάλες Δυνάμεις (ΗΠΑ, ΕΣΣΔ) και αυτό αποτελεί σημαντικό αποδεικτικό και ερμηνευτικό στοιχείο για τις ρυθμίσεις που μπορούν να εφαρμοστούν στο Αιγαίο[3]. Γι’ αυτό και το άρθρα 122-123 της Σύμβασης 1982, για το καθεστώς των ημίκλειστων θαλασσών προβλέπουν, υπό μορφή ευχής και όχι δεσμευτικής διάταξης, την συνεργασία των παράκτιων κρατών που βρέχονται από αυτές, στους τομείς: α) διαχείρισης-διατήρησης, έρευνας και εκμετάλλευσης των ζώντων πόρων της θάλασσας (δηλαδή Αλιείας), β) της προστασίας και διατήρησης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, γ) της επιστημονικής έρευνας (άρθρο 123 Σύμβασης). Όχι όμως στους τομείς του καθορισμού των ορίων των Θαλασσίων Ζωνών (Αιγιαλίτιδας, Υφαλοκρηπίδας, ΑΟΖ) που αφορούν κυριαρχία ή κυριαρχικά οικονομικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών!


Η επέκταση της Αιγιαλίτιδας Ζώνης αποτελεί μονομερές δικαίωμα των παράκτιων κρατών που ασκείται με εσωτερική νομοθεσία τους, εφόσον δεν υπερβαίνει το μέγιστο επιτρεπτό όριο κατά το ΔτΘ, δηλαδή των 12 ν.μ. (α. 3 Σύμβασης στην ΔτΘ). Συνεπώς αυτό το θέμα δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ γειτονικών κρατών ή διερευνητικών επαφών για οριοθέτηση των άλλων Θαλασσίων Ζωνών (ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδα). Το ότι η Ελλάδα διεξήγαγε επί 14 χρόνια (που προστίθενται σε άλλα 5 χρόνια άμεσων διαπραγματεύσεων (1977-1981) και σε άλλες υψηλόβαθμες συζητήσεις) αυτές τις «επαφές» (60 γύρων) ήταν απαράδεκτο γεγονός γιατί συνδυάστηκε με ελληνική νομοθετική απραξία ως προς την καθιέρωση των Θαλασσίων Ζωνών που δικαιούται η χώρα μας, λόγω και του casus belli, δηλαδή της απειλής πολέμου που απηύθυνε απολύτως παράνομα (βλ. άρθρο 2 §4 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ), το 1995, η Τουρκική Εθνοσυνέλευση, αν η Ελλάδα επέκτεινε την Αιγιαλίτιδα Ζώνη της χώρας στο Αιγαίο πέραν των 6 ν.μ. που ισχύουν από το 1936. Η Ελλάδα, κακώς όχι μόνο δεν ζήτησε από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών την καταδίκη αυτή της παράνομης τουρκικής απειλής, αλλά προφανώς την αποδέχθηκε σιωπηρά από τότε μέχρι σήμερα (26 χρόνια), ενώ παρόμοια απειλή είχε διατυπωθεί από τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών κ. Τσαγλαγιαγκίλ το 1975, όταν η Ελλάδα άρχισε να συζητά ένα τέτοιο ενδεχόμενο επέκτασης, κατά τις εργασίες της 3ης Συνδιάσκεψης για το ΔτΘ[4].

Οι σύγχρονες «διερευνητικές» που επαναλήφθησαν στις 25.01.2021, δεν προβλέπεται να έχουν θετική έκβαση, με δεδομένες και αμετακίνητες τις τουρκικές θέσεις που εκφράζει η ηγεσία της γειτονικής χώρας (π.χ. για τα δικαιώματα των νησιών) και θα αποτελούν μία επανάληψη του παρελθόντος, χωρίς νόημα, καθώς η επεκτατική θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» και το ανυπόστατο και αδιανόητο Τουρκολιβυκό μνημόνιο οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ των δύο (μη γειτονικών) αυτών χωρών, αποδεικνύουν το μάταιο της «διερεύνησης»! Αν η Ελλάδα αποδεχθεί οτιδήποτε πέραν μίας σύντομης διαδικασίας διερεύνησης των τουρκικών θέσεων (που βέβαια είναι απολύτως γνωστές και διακηρύσσονται καθημερινά από την τουρκική ηγεσία), κυρίως για την ικανοποίηση των «συμμάχων και εταίρων» μας και για να μη χρεωθεί η Ελλάδα έλλειψη διάθεσης διαλόγου, τότε είναι πιθανό να διολισθήσουμε σε νέα πολυετή και ανούσια διαδικασία «διερεύνησης», είτε ως μέσο του «μη-πολέμου» (ή της «ένοπλης ειρήνης»), είτε ως αιτία ή ορθότερα πρόφαση, για να αναβάλλουμε για άλλα π.χ. 30 χρόνια, την θέσπιση των νόμιμων Θαλάσσιων Ζωνών της χώρας μας! Έτσι όμως θα συνεχίσουμε το «φοβικό σύνδρομο» απέναντι στην Τουρκία και την ιδιότοπη «δορυφοροποίηση» μας από αυτήν, και βέβαια θα έχουμε απώλεια σημαντικών οικονομικών πόρων, παράταση της μη οριστικοποίησης των θαλάσσιων συνόρων μας και ενίσχυση των τουρκικών παράνομων και μαξιμαλιστικών θέσεων της Τουρκίας για την «ιδιαιτερότητα» του Αιγαίου, όπως την παρουσιάζει μονομερώς και διαστρεβλωμένα η ίδια στη διεθνή κοινότητα και στο λαό της.


Η μόνη, ίσως, ουσιαστική χρησιμότητα των «διερευνητικών» θα είναι η στρατιωτική και εξοπλιστική ενίσχυση της χώρας μας κατά τη διάρκειά τους, εφόσον βέβαια δεν προλάβει να επιχειρήσει στρατιωτικά τετελεσμένα εν τω μεταξύ η Τουρκία σε βάρος της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας μας και της Κύπρου! Επίσης, θα είναι να καταλογιστεί διεθνώς σε βάρος της Τουρκίας η αναμενόμενη κατάρρευση των διερευνητικών!

Η Ελλάδα πρέπει, το ταχύτερο, να καθιερώσει τα 12 ν.μ. ως εύρος της Αιγιαλίτιδας στο Αιγαίο και παντού περιμετρικά των ακτών της, δείχνοντας ευελιξία μόνο στα νησιά μας του Ανατολικού Αιγαίου (από τη Σάμο και βορείως) και ιδίως στις μεταξύ αυτών περιοχές, όπου θα μπορούσε να παραμείνει στα 10 ν.μ. Ταυτόχρονα, να διαμορφωθούν μονομερώς από τη χώρα μας δίοδοι με το νέο διεθνές δικαίωμα του «πλου διελεύσεως», στο εσωτερικό του Αιγαίου, από τα Δαρδανέλλια, και μεταξύ Κυκλάδων-Δωδεκανήσου προς τις δύο εξόδους του Αιγαίου, προς την Ανατολική και Δυτική Μεσόγειο.

Έτσι θα πάψουν οι αστήρικτοι και προπαγανδιστικοί ισχυρισμοί της Τουρκίας και κάποιων ξένων και εντόπιων υποστηρικτών της, ότι το Αιγαίο θα μετατραπεί σε «κλειστή ελληνική λίμνη», ή ότι θα επηρεαστεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Αιγαίο! Η τελευταία κινδυνεύει μόνο από τις διαδοχικές και καταχρηστικές NAVTEX των Τούρκων που μπλοκάρουν την ελευθεροπλοΐα στο Αιγαίο, με το πρόσχημα ναυτικών και άλλων γυμνασίων για μήνες ή ολόκληρες χρονιές! Τόσο τα στρατηγικά συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία), όσο και τα νόμιμα δικαιώματα ελεύθερης και ακώλυτης ναυσιπλοΐας των χωρών της Μαύρης Θάλασσας και άλλων που διαπλέουν το Αιγαίο, ουδέποτε περιορίστηκαν από την Ελλάδα (σε αντίθεση με την πολιτική της Τουρκίας στα Στενά), καθώς η Ελλάδα, ως η κυρίαρχη χώρα στην παγκόσμια εμπορική ναυτιλία, έχει ανάλογη υψηλή ευαισθησία στην ελευθεροπλοΐα.


Είναι δεδομένο ότι η Τουρκία θέλει ανοικτή την agenda των διερευνητικών για να θέσει όλες τις αναθεωρητικές διεκδικήσεις της:

α) Τις «Γκρίζες Ζώνες», δηλαδή διεκδίκηση μέχρι 153 νήσων και νησίδων του Αιγαίου.

β) Την «αποστρατιωτικοποίηση» των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, δηλαδή τον αφοπλισμό τους από την αμυντική οργάνωση που επέβαλε στην Ελλάδα, μετά την εισβολή του 1974 στην Κύπρο, στοιχειώδης σύνεση και υποχρέωση νόμιμης αμυντικής τους οργάνωσης (α. 51 Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ), απέναντι στις σαφέστατες απειλές της Τουρκίας και την επιθετική εγκατάσταση της 4ης Στρατιάς στην Σμύρνη, με μη αποκρυπτόμενο αποβατικό σχεδιασμό και πολυάριθμα πλωτά μέσα κατά των νησιών μας[5].

γ) Την μείωση των 10 ν.μ. του Ελληνικού Εθνικού Εναερίου Χώρου, που ισχύει από το 1931 και δικαιολογείται από το δεδομένο δικαίωμα της χώρας μας για Αιγιαλίτιδα Ζώνη μέχρι 12 ν.μ. και ανάλογη ένταση στον αέρα. Τονίζω ότι η Τουρκία έχει από το 1964 Αιγιαλίτιδα Ζώνη (άρα και αντίστοιχο Εθνικό Εναέριο Χώρο), 12 ν.μ. στην Μαύρη Θάλασσα και στις νότιες Μεσογειακές ακτές της!

δ) Την διχοτόμηση του FIR και της περιοχής Έρευνας και Διάσωσης (SAR) στο Αιγαίο, παρά την κατανομή περιοχών που έχει καθιερώσει από το 1952 ο ICAO και ο IMO, και εφαρμόζει με απόλυτη επιτυχία η Ελλάδα.



ε) Την διαπραγμάτευση για παροχή ουσιαστικά αυτονομίας στην Δυτική Θράκη και στην εκεί μουσουλμανική (Τουρκική κατά την Τουρκία) μειονότητα! Ενώ, από το 1923 και μετά, η Τουρκία εξόντωσε, εξόρισε, εκβίασε και αφαίμαξε περιουσιακά, την ελληνική Ομογένεια στο έδαφός της, που, από 280.000 πριν την Μικρασιατική Καταστροφή, κατέληξαν στους 111.000 το 1923, για να φθάσουν σήμερα στις 2.000-2.500 ψυχές![6] Αν αυτή η διευρυμένη agenda γίνει ανεκτή από την Ελλάδα, θα σημάνει νέες υποχωρήσεις, απώλειες και κινδύνους, ενώ η Τουρκία θα έχει καταγάγει, μόνο με την απειλή στρατιωτικής βίας και την πολιτικο-στρατιωτική και διπλωματική πίεση, συνολική νίκη κατά του Ελληνισμού, χωρίς καν να πέσει μία ντουφεκιά ή να δοθεί στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις η δυνατότητα να υπερασπιστούν την ακεραιότητα, την κυριαρχία και τα συμφέροντα της Πατρίδας!

στ) Και βέβαια πρώτιστο μέλημα της Τουρκίας θα είναι να «στραγγαλίσει» το ελληνικό δικαίωμα επέκτασης της Αιγιαλίτιδας στο Αιγαίο και να επιβάλλει «ειρηνικά» το casus belli, με την «εθελούσια» εγκατάλειψη από την Ελλάδα, αυτού του κρίσιμου και καθοριστικού μονομερούς δικαιώματος κυριαρχίας στο θαλάσσιο χώρο, στο βυθό και το υπέδαφός του και στον υπερκείμενο Εθνικό Εναέριο Χώρο, που, μόνο στο Αιγαίο, θα «μεγαλώσει την Ελλάδα» κατά 52.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα![7] Και έτσι η Ελλάδα θα πάψει να είναι η τελευταία παράκτια χώρα παγκοσμίως (149η) που δεν έχει εφαρμόσει τα 12 ν.μ. (αυτό ίσχυε μέχρι τις 19.01.2021, οπότε θεσπίστηκαν 12 ν.μ. στο Ιόνιο)!Για την Ελλάδα το μοναδικό θέμα συζήτησης στις διερευνητικές είναι οι αντιλήψεις των δύο πλευρών για τον τρόπο και τις αρχές οριοθέτησης ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο και όχι βέβαια διαπραγμάτευση για την επέκταση της ελληνικής Αιγιαλίτιδας Ζώνης. Η Ελλάδα αποδεχόμενη την ανάγκη πλήρους εφαρμογής του Δικαίου της Θάλασσας, δεν πρέπει να εισέλθει σε συζήτηση για ένα Συνυποσχετικό που θα κατευθύνει την μελλοντική Απόφαση του ΔΔΧ, αναφερόμενη π.χ. στην ευθυδικία, ή διευρύνοντας την προς οριοθέτηση περιοχή σε ολόκληρο το Αιγαίο, στο Κρητικό Πέλαγος ή και νοτίως της Κρήτης όπως θα ήθελε η Τουρκία!

Την μεν ευθυδικία την εφαρμόζει έτσι κι αλλιώς το Δικαστήριο ως γενική αρχή του Δικαίου υπό την μορφή του «δικαίου αποτελέσματος» (κάθε οριοθέτησης), που αναγράφεται στα δύο σχετικά άρθρα της Σύμβασης του 1982 για τις οριοθετήσεις ΑΟΖ (α. 74) και Υφαλοκρηπίδας (α. 83), ταυτόχρονα και συμπληρωματικά (επικουρικά) με το «Διεθνές Δίκαιο», σύμφωνα με το οποίο πρέπει να γίνεται κάθε οριοθέτηση (δηλαδή με βάση και το άρθρο 121 για τα νησιά). Την δε περιοχή οριοθέτησης πρέπει να την προσδιορίσει Συνυποσχετικό, ως εξής: «Μεταξύ των ελληνικών νησιών του Αιγαίου και των τουρκικών ακτών, ηπειρωτικών και νησιωτικών, στο Αιγαίο, πέραν των Αιγιαλίτιδων Ζωνών των δύο χωρών εύρους μέχρι 12 ν.μ., υφισταμένων σήμερα ή προσδιορισθησομένων στο μέλλον», και ευρισκομένων πάντως ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.

Στο σημείο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμες δύο παρατηρήσεις:Χάγη. Διεθνές Δικαστήριο

Α) Η ευθιδικία σύμφωνα με την πάγια νομολογία του ΔΔΧ και άλλων διαιτητικών δικαστηρίων, χρησιμοποιείται «υπό το Δίκαιο» (infra legem) και όχι «σε αντίθεση με το Δίκαιο» (contra legem) ή πριν χρησιμοποιηθεί το Δίκαιο (praiter legem). Αυτό σημαίνει ουσιαστικά τον επικουρικό, διορθωτικό ρόλο της ευθυδικίας, και όχι τον ανατρεπτικό του Δικαίου ρόλο. Μόνο με την ρητή συναίνεση των κρατών-διαδίκων, το ΔΔΧ εξουσιοδοτείται να δικάσει ex aequo et bono, δηλαδή χωρίς να λάβει υπόψιν του το συμβατικό και εθιμικό Διεθνές Δίκαιο, αλλά μόνο με βάση την Δικαία και Επιεική Κρίση των Δικαστών. Το τελευταίο είναι άκρως επικίνδυνο και πρέπει να αποφευχθεί οπωσδήποτε, είναι δε απολύτως στην ευχέρεια των κρατών! Πιθανόν βέβαια να το επιδιώξει η Τουρκία για να δώσει τη συναίνεσή της για το Συνυποσχετικό και την Κοινή Προσφυγή στη Χάγη, καθώς αυτού του είδους η απόφαση προσομοιάζει στην «ευθυδικία» χωρίς μάλιστα τις περιοριστικές προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω!

Β) Η επέκταση της Αιγιαλίτιδας Ζώνης στα 12 ν.μ. (ή στα 10 ν.μ. σε συγκεκριμένες περιοχές του Ανατολικού Αιγαίου) πρέπει να θεσπιστεί από την χώρα μας οπωσδήποτε πριν την δικαστική προσφυγή στο ΔΔΧ, γιατί είναι ενδεχόμενο το Δικαστήριο οριοθετώντας τις ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδες των δύο χωρών να επιβάλει την διατήρηση των 6 ν.μ. και στις δύο χώρες και αυτό θα πλήξει κυρίως ή σχετικά αποκλειστικά την Ελλάδα η οποία έχει, λόγω των νησιών, την δυνατότητα να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος του Αιγαίου είτε ως Αιγιαλίτιδα είτε ως ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδα.

Εάν η Ελλάδα εφαρμόσει τα 12 ν.μ. παντού, θα καλύψει με την Αιγιαλίτιδά της το 71% του Αιγαίου και αν επιλέξει να μείνει στα 10 ν.μ. σε περιοχές μεταξύ των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, το ποσοστό αυτό θα μειωθεί λίγο, αλλά όχι κάτω των 64% το οποίο είναι το ποσοστό της με τα 10 ν.μ. στο σύνολο του Αιγαίου. Άρα το τελικό ποσοστό της θα είναι περίπου στο ενδιάμεσο, δηλαδή π.χ. 67,5%.



Συνεπώς, η προς οριοθέτηση περιοχή ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδας θα ανέλθει περίπου στο 23,5%. Απ’ αυτό και πάλι η Ελλάδα, φυσιολογικά, θα δικαιωθεί μεγαλύτερου μέρους, δηλαδή π.χ. 16%. Όλα αυτά βέβαια με βάση την αρχή της μέσης γραμμής/ίσης απόστασης που είναι κυρίαρχη στην πρακτική των κρατών, αλλά αποτελεί και την αφετηρία (τουλάχιστον) των δικαστικών οριοθετήσεων. Το ενδεικτικό αυτό ποσοστό είναι δυνατόν τελικά να αλλάξει, μερικώς, με την εφαρμογή της ευθυδικίας/δικαίου αποτελέσματος από το Δικαστήριο. Αυτό πάντως που απεύχεται, και είναι «κόκκινη γραμμή» για τη χώρα μας, είναι μία οριοθέτηση που δημιουργεί πίσω από την αλυσίδα των νησιών μας του Ανατολικού Αιγαίου (δηλαδή στα δυτικά των νησιών) μία ενιαία ζώνη ή μεγάλα τμήματα ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδας που θα αποκόψουν στην πράξη την ενότητα του Αρχιπελάγους (νησιά-ελληνικές ηπειρωτικές ακτές) και θα επιτρέψουν στην Τουρκία να κατασκευάζει τεχνητά νησιά (πλατφόρμες) που, πέρα από οικονομικούς σκοπούς, θα μπορούν να εξοπλισθούν και να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς (RADAR, βάσεις πυραύλων, ελικοπτεροδρόμια, κ.λπ.). Τίποτα πάντως στο νομικό πλαίσιο και την γεωγραφική διαμόρφωση της περιοχής, δεν προδιαθέτει για τέτοιες ακραίες λύσεις, δηλαδή στην επιβολή της «Γαλάζιας Πατρίδας» των Τούρκων, με διχοτόμηση του Αιγαίου στον 25ο μεσημβρινό, όπως προβάλλουν οι χάρτες της γείτονος, με μεγαλομανία και φαντασία.

Η μόνη ρεαλιστική επιεικής λύση για την Τουρκία θα ήταν η προέκταση τύπου «δακτύλων» της ΑΟΖ της στο ανατολικό, κεντρικό και βόρειο Αιγαίο μεταξύ των νησιών μας και μέχρι τη μέση γραμμή, με τις απέναντι (δυτικά) ηπειρωτικές ή νησιωτικές ακτές της Ελλάδος.Οι μεγαλοστομίες που εκτοξεύονται από την ηγεσία της γειτονικής χώρας με την επίκληση της χερσαίας έκτασής της είναι επίσης πλήρως εκτός νομικού πλαισίου.

Με πάγια νομολογία των Διεθνών Δικαστηρίων η εδαφική μάζα (land mass) των κρατών (ή άλλα στοιχεία, π.χ. η οικονομική της κατάσταση), δεν έχει καμία επίπτωση επί της οριοθέτησης. Μόνον κυρίως η θαλάσσια πρόσοψη (maritime facade), δηλαδή το μήκος των ακτών στην υπό οριοθέτηση περιοχή (δηλαδή όχι συνολικά οι ακτές του κράτους) παίζει σημαντικό ρόλο. Στο Αιγαίο το μήκος των ακτών (ηπειρωτικών και νησιωτικών) των δύο χωρών δημιουργεί μία αναλογία περίπου 4.5 προς 1 υπέρ της Ελλάδος (!), λόγω βεβαίως της αρχιπελαγικής δομής του Πελάγους και της κυριαρχίας της Ελλάδας επί των νησιών, που διαμορφώνουν μία θετική «συναφή περίσταση» για τη χώρα μας. Έτσι, τα 783.562 τετραγωνικά χιλιόμετρα της Τουρκίας (απέναντι στα 131.957 τετραγωνικά χιλιόμετρα της Ελλάδος) δεν παίζουν κανένα ρόλο, ενώ τα 15.147 χιλιόμετρα μήκους ελληνικών ακτών, με το μεγαλύτερο μέρος τους να βρέχεται από το Αιγαίο, είναι σαφώς ισχυρότερα από τα 7.200 χιλιόμετρα μήκος ακτών της Τουρκίας, που υπολείπεται ακόμη περισσότερο στην περιοχή του Αιγαίου συγκριτικά με την Ελλάδα[8].

Το τελευταίο θέμα που πρέπει να εξεταστεί, είναι το ενδεχόμενο της οριοθέτησης για το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου. Η Γεωγραφία, η Ιστορία, ο πληθυσμός και το Δίκαιο, προσδιορίζουν τη κρίσιμη στρατηγική αξία του συμπλέγματος του Καστελλορίζου, που αποτελείται από 14 νησιά, νησίδες και βράχους. Τα 3 από αυτά είναι κατοικημένα ή κατοικήσιμα. Επίκεντρο η πρωτεύουσα Μεγίστη (ή Καστελλόριζο), και στα δύο ακρότερα σημεία βρίσκονται η Ρω, στα δυτικά (προς την Ρόδο, από την οποία απέχει 62 ν.μ. η δυτικότερη νησίδα Άγιος Γεώργιος) και η Στρογγύλη, στα ανατολικά περίπου 5 ν.μ. από την Μεγίστη (που απέχει από τον Πειραία 328 ν.μ. και από την Κύπρο 150 ν.μ.). Το σύμπλεγμα αυτό, με βάση το άρθρο 121 §2 και 3 της Σύμβασης του 1982, δικαιούται όλες τις Θαλάσσιες Ζώνες, ως νησιά που «μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή». Θα έχουν λοιπόν τις 4 θαλάσσιες ζώνες που εφαρμόζονται στις άλλες ηπειρωτικές περιοχές, ενώ οι βράχοι του συμπλέγματος θα έχουν μόνο Αιγιαλίτιδα και Συνορεύουσα Ζώνη, δηλαδή ως 24 ν.μ.! (αν και επικαλύπτονται από τις ζώνες των μεγαλύτερων νησιών).

Εφόσον αναγνωριστεί ως κατοικήσιμο νησί η Στρογγύλη (το ανατολικότερο νησί), τότε η Ελλάδα και η Κύπρος θα έχουν κοινό θαλάσσιο σύνορο μήκους 26,85 ν.μ., με βάση την εφαρμογή της αρχής της μέσης γραμμής[9].

Το Καστελλόριζο είχε στο παρελθόν (αρχές του 20ου αιώνα) πληθυσμό 12.000-14.000 και πάντα ελληνικό! Με έκταση 10 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 20 χιλιόμετρα μήκος ακτών, έχει σήμερα πληθυσμό 500 κατοίκων[10]. Γεωγραφικά και διοικητικά ανήκει στα Δωδεκάνησα και αποτελεί το ανατολικότερο νησιωτικό σύμπλεγμα, καθώς μετά από αυτό δεν υπάρχουν άλλα νησιά στις νότιες τουρκικές ακτές της Μικράς Ασίας. Γι’ αυτούς τους λόγους, άλλωστε, είχε παραχωρηθεί στην Ιταλία, η οποία το συμπεριέλαβε, μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα στις δύο Ιταλοτουρκικές Συμφωνίες Κυριαρχίας και Οριοθέτησης του Ιανουαρίου και Δεκεμβρίου 1932. Για παρόμοιους λόγους η Συνθήκη των Παρισίων του 1947 (άρθρο 14) εκχώρησε το σύνολο των Δωδεκανήσων, από την Ιταλία στην Ελλάδα, μνημονεύοντας μεταξύ αυτών και το Καστελλόριζο!

Μολονότι είναι επιθυμητό, επιδιωκτέο και υποστηρίξιμο να δοθούν οι ανάλογες Θαλάσσιες Ζώνες στο Καστελλόριζο, ώστε να υπάρξει κοινό θαλάσσιο σύνορο Ελλάδας-Κύπρου, αλλά και μεγάλες θαλάσσιες περιοχές να κατανεμηθούν στην Ελλάδα λόγω της ύπαρξης του εντός της ελληνικής επικράτειας, θα πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας δύο στοιχεία:

α) Μολονότι το Συμβατικό Δίκαιο της Θάλασσας (1982) είναι σαφέστατο και υπέρ των ελληνικών θέσεων, οι απόψεις της Διεθνούς Νομολογίας (Αποφάσεις Δικαστικών Οργάνων) σε περιπτώσεις νησιών διχάζονται και είναι ενδεχόμενο να δοθεί μειωμένη «επήρεια» στο Καστελλόριζο ως προς τις Θαλάσσιες Ζώνες που δικαιούται. Παρά ταύτα, η Τουρκία δεν μπορεί να εμποδίσει την κατασκευή και τοποθέτηση στην Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου (δηλαδή στο βυθό) υποβρυχίων σωληναγωγών και καλωδίων, που θα διέρχονται από ενδεχόμενη δική της περιοχή του βυθού. Και αυτό γιατί τα «δικαιώματα διεθνούς επικοινωνίας», δηλαδή μεταφοράς πετρελαίου, φυσικού αερίου ή τηλεφωνικών γραμμών και οπτικών ινών διεθνούς επικοινωνίας, είναι διασφαλισμένα με βάση το άρθρο 79 της Σύμβασης του 1982, υπέρ όλων των Κρατών. Συνεπώς ένα διεθνή αγωγό (π.χ. τον EastMed) ή καλώδιο, η Τουρκία δεν μπορεί να τον απαγορεύσει να διέλθει από δική της Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ!

Μόνο για τους αγωγούς (όχι για τα καλώδια), δικαιούται να έχει λόγο για την ακριβή πορεία τους στην Υφαλοκρηπίδα της, ζητώντας προφανώς μόνο μικρές μετατοπίσεις της πορείας τους ώστε να μην εμπλέκεται σε δικές της εγκαταστάσεις.



β) Απέναντι στην τουρκική ρητορική του Μ. Τσαβούσογλου, με στόχο την παραπληροφόρηση του τουρκικού λαού και την προπαγάνδιση των μαξιμαλιστικών επεκτατικών και παράνομων θέσεων της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, θα πρέπει να απαντήσουμε ως εξής:Το Καστελλόριζο απέχει 62 ν.μ. από τη Ρόδο, που είναι Ελλάδα (η προπαγάνδα του Τούρκου ΥΠΕΞ μιλάει για περισσότερα μίλια που απέχει η Αθήνα!).

Η Ελλάδα επικαλείται μία σειρά από πλεονεκτικά διεθνή προηγούμενα θαλάσσιων οριοθετήσεων νησιών, όπως π.χ. τα δύο γαλλικά νησιά Σεν Πιέρ και Μικελόν, που βρίσκονται μέσα σε ένα Καναδικό Κόλπο στον Βόρειο Ατλαντικό, απέχουν 2.200 ν.μ.(!) από την μητροπολιτική Γαλλία και τους χορηγήθηκε μεγάλο μέρος ΑΟΖ, 200 ν.μ. μήκους και πλάτους 10.5 ν.μ., προς τα Διεθνή Ύδατα και επιπλέον προς την πλευρά του Καναδά από 12 έως 24 ν.μ. Αιγιαλίτιδας Ζώνης και ΑΟΖ! Με απόφαση Διαιτητικού Δικαστηρίου του 1992 (10.06.1992)[11]

Δεύτερο Νομολογιακό προηγούμενο υπέρ των ελληνικών συμφερόντων είναι η οριοθέτηση από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ανάμεσα στο νησί Jan Mayen (Νορβηγία) και την Γροιλανδία (Δανία) του 1993 (14.06.1993). Τον νησί Jan Mayen βρίσκεται μεσοπέλαγα στον Βόρειο Ατλαντικό (Νορβηγική θάλασσα), είναι άγονο, ορεινό, ηφαιστειογενές, δεν έχει μόνιμους κατοίκους (μόνο περί τους 30 μετεωρολόγους του νορβηγικού σταθμού), έχει μήκος 53 χιλιόμετρα και πλάτος περί τα 15, απέχει 550 ν.μ. από την Νορβηγία στην οποία ανήκει, και 246 ν.μ. από την Γροιλανδία (που ανήκει στη Δανία), της οποίας το μήκος των ακτών, μόνο στην περιοχή της οριοθέτησης είναι 9 προς 1 μεγαλύτερο από τη αντίστοιχη ακτογραμμή του Jan Mayen. Παραταύτα, το μικρό και απομονωμένο αυτό νησί πήρε έκταση ΑΟΖ μεγαλύτερη από την έκταση της Ισλανδίας, δηλαδή μεγαλύτερη από 103.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα Θαλάσσιας Ζώνης[12].

Επίσης, τα Ινδικά νησιά Νικομπάρ, που απέχουν περίπου 700 χλμ από τις Ινδίες και μόνο 150 χλμ από την Ινδονησία, με διμερή συμφωνία, δεν εγκλωβίστηκαν σε Ινδονησιακή Θαλάσσια Ζώνη!

Τέλος, στη Μεσόγειο, τα 4 μικρά νησιά της Ιταλίας Λινόζα, Λαμπεντούσα, Παντελλερία και Λαμπιόνε, που βρίσκονται στα νοτιοδυτικά της Σικελίας και δυτικά της Μάλτας, και πλησιέστερα προς τις ακτές της Τυνησίας, δεν εγκλωβίστηκαν σε Τυνησιακή Θαλάσσια Ζώνη (Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ), αλλά πήραν 12 ν.μ. Αιγιαλίτιδα Ζώνη και βρίσκονται μέσα στο όριο της Ιταλικής Υφαλοκρηπίδας με την Τυνησία (Συμφωνία Ιταλίας – Τυνησίας του 1971).

Ένα Διεθνές Δικαστήριο, λοιπόν, αφού σεβασθεί την Αιγιαλίτιδα Ζώνη των 12 ν.μ. του Καστελλόριζου (που πρέπει βέβαια άμεσα να επεκταθεί και εκεί, όπως παντού στις ακτές μας) θα μπορούσε να αποδώσει πλήρη ή μειωμένη επήρεια του συμπλέγματος ως προς Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ, λαμβάνοντας υπόψιν τα διεθνή προηγούμενα. Είτε από την πρακτική των Κρατών (δηλαδή Εθιμικό Δίκαιο) με τις συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών που συνάπτουν τα κράτη μεταξύ τους, είτε από τα πορίσματα της Διεθνούς Νομολογίας (των Δικαστηρίων), αφού τα προσαρμόσει στις ειδικότερες περιστάσεις της περιοχής.



Γι’ αυτό θα είναι απαραίτητο η Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ του Καστελλόριζου να συσχετισθεί στενά με την οριοθέτηση του Νοτίου Αιγαίου και ειδικότερα των Δωδεκανήσων, στα οποία ανήκει! Αλλά και ευρύτερα με το Αρχιπέλαγος του Αιγαίου. Με βάση το κριτήριο της «αναλογικότητας» του μήκους των ακτών (αλλά όχι μόνον) το μήκος των ακτών της Ανατολικής Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου και της Ρόδου, μαζί με το μήκος της ακτογραμμής του συμπλέγματος του Καστελλόριζου (δηλαδή περίπου 260 χιλιόμετρα), θα αποτελέσουν την Ελληνική αφετηρία για την εξεύρεση της «μέσης γραμμής/ίσης απόστασης», με τις απέναντι ακτές της νότιας Τουρκίας, απέναντι από την Ρόδο και το Κας (απέναντι από την Μεγίστη) και την τουρκική ακτή απέναντι από την Στρογγύλη, και μέχρι το Ακρωτήριο στην Δυτική Όχθη του Κόλπου της Αττάλειας, που θα αποτελέσει την τουρκική γραμμή αφετηρίας. Η αναλογία μήκους είναι χονδρικά 2,5 (Ελλάδα) προς 3 ή το πολύ 3,5 (Τουρκία).

 Το αποτέλεσμα της κατανομής των θαλάσσιων περιοχών, θα καθορισθεί προς τα ανατολικότερα από την μέση γραμμή μεταξύ Υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ Κύπρου-Ελλάδας και Τουρκίας, και προς Νότον με την Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ της Αιγύπτου. Το αποτέλεσμα βγαίνει με βάση την γεωμετρία και καθορίζεται από το «κριτήριο της μέσης γραμμής-ίσης απόστασης» από τις γραμμές βάσης (δηλαδή γραμμές αφετηρίας για την οριοθέτηση) και όχι «την μάζα του εδάφους», δηλαδή το μέγεθος της επικράτειας του κάθε κράτους, όπως προπαγανδιστικά διαδίδει η Τουρκία! Ούτε επίσης με βάση την γεωμορφολογία, όπως συνέβαινε αρκετά παλιότερα, με την Σύμβαση του ΟΗΕ του 1958 για την Υφαλοκρηπίδα, που έχει υπερκερασθεί από την Σύμβαση του 1982.

Η θαλάσσια πρόσοψη των κρατών (αρχή αναλογικότητας) στην προς οριοθέτηση περιοχή (δηλαδή το μήκος των ακτών), είναι συνήθως το βασικότερο κριτήριο για το τελικό αποτέλεσμα.

Πάντως η περίπτωση του Καστελλόριζου προσομοιάζει μάλλον με την περίπτωση των γαλλικών νησιών Σεν Πιέρ και Μικελόν με τον Καναδά, και άρα θα μπορούσε να εφαρμοσθεί μία προσαρμοσμένη εκδοχή εκείνης της λύσης. Θα πρέπει οπωσδήποτε όμως να ληφθεί υπόψιν ευνοϊκά για την Ελλάδα, η τεράστια διαφορά της απόστασης των δύο απομονωμένων γαλλικών νησιών, 2.200 ν.μ. από τις ακτές της Γαλλίας, σε αντίθεση με την απόσταση των 62 ν.μ. μόνο που απέχει το Καστελλόριζο από τα Δωδεκάνησα (Ρόδο), στα οποία και ανήκουν πολύπλευρα, ως νησιωτικό σύμπλεγμα τμήμα του Αιγαιακού Αρχιπελάγους, του πρώτου Ιστορικού Αρχιπελάγους, απ’ όπου έλκει και ο ίδιος ο όρος την καταγωγή!

Επίλογος

Το πρόβλημα δυστυχώς είναι ότι η Τουρκία αρνείται να εφαρμόσει το Διεθνές Δίκαιο, το διαστρεβλώνει για να το προσαρμόσει στα συμφέροντά της «α λα καρτ», και θα αρνηθεί μία δικαστική επίλυση της οριοθέτησης Υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ με την Ελλάδα, επιμένοντας σε διάλογο για όλα τα άλλα τα ζητήματα που μονομερώς θέτει και τα οποία είναι ανεπίδεκτα δικαστικής κρίσεως. Το μόνο που της μένει είναι η εκβιαστική τακτική των «κανονιοφόρων» και του στρατιωτικού καταναγκασμού! Απέναντι σ’ αυτή την τακτική που χαρακτηρίζει στον ένα ή άλλο βαθμό την τουρκική πολιτική μετά το 1923, που σήμερα λαμβάνει χαρακτήρα νεο-Οθωμανισμού, η Ελλάδα οφείλει να αντιτάξει αυτοδύναμη ισχυρή άμυνα, πειστική αποτροπή και το Διεθνές Δίκαιο, αιτούμενη την αλληλεγγύη της Ευρώπης και άλλων συμμάχων της (ΗΠΑ και χώρες της Ανατολικής Μεσογείου).



[1] Βλ. Ευάγγελος Βενιζέλος, «Οριοθέτηση Θαλασσίων Ζωνών και Ελληνοτουρκικές Σχέσεις», Εκδ. Κ. Παπαδόπουλος, Μεταμόρφωση Αττικής, 2020, σελ. 261 επ., και Προκόπης Παυλόπουλος, www.newsbreak.gr/politiki/169385/paylopoylos-krisima-nomika-zitimata-diereynitikes/

[2] Βλ. Άγγελος Συρίγος, «Ελληνοτουρκικές Σχέσεις», Εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2015, σελ. 257

[3] Βλ. Χρήστος Ροζάκης, «Το Διεθνές Νομικό Καθεστώς του Αιγαίου και η Ελληνοτουρκική Κρίση (Τα Διμερή και τα Διεθνή Θεσμικά Ζητήματα)», περιέχονται στον Τόμο «Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις 1923-1987», Εκδ. Γνώση, Αθήνα, 1988, σελ. 338-339

[4] Βλ. Ροζάκης, ο.π., σελ. 338-339

[5] Βλ. Προκόπης Παυλόπουλος, «Μελέτες για τα Εθνικά Θέματα και το Κυπριακό Ζήτημα», Εκδ. Ευρασία, Αθήνα, 2020, σελ. 17 επ., και ιδίως 28 επ.

[6] Βλ. Αλέξης Αλεξανδρής, «Το Ιστορικό Πλαίσιο των Ελληνοτουρκικών Σχέσεων 1923-1954», περιέχονται στον Τόμο «Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις 1923-1987», Εκδ. Γνώση, Αθήνα, 1988, σελ. 38-39

[7] Βλ. Άγγελος Συρίγος, ο.π., σελ. 257

[8] https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%AC%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF% 82_%CF%87%CF%89%CF%81%CF%8E%CE%BD_%CE%B1%CE%BD%CE%AC_%CE%BC%CE%AE%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%AE%CF%82

[9] Βλ. Αναστασία Στρατή, «Ελληνικές Θαλάσσιες Ζώνες και Οριοθέτηση με Γειτονικά Κράτη», Εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2012, σελ. 150

[10] Βλ. https://el.wikipedia.org/wiki/καστελλόριζο

[11] Βλ. Αναστασία Στρατή, ο.π., σελ. 37, και Άγγελος Συρίγος, ο.π., σελ. 729, και Χάρης Τζήμητρας, «Η Υφαλοκρηπτίδα των Νησιών στην Διεθνή Νομολογία», Εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή, 1997, σελ. 177 επ.

[12] Βλ. Χ. Τζήμητρας, ο.π., σελ 197

Το Ναυτικό χρειάζεται οκτώ τουλάχιστον φρεγάτες και μάλιστα μεγάλου εκτοπίσματος, 5.000 -6.000 τόνων. Η αντίληψις την οποία έχουν ορισμένοι ότι το Αιγαίο ως «κλειστή θάλασσα» ενδείκνυται για επιχειρήσεις μικρών ταχυκινήτων σκαφών, όπως οι πυραυλάκατοι είναι εσφαλμένη. Χρειάζονται βεβαίως και τα μικρά και ευέλικτα ταχέα σκάφη, αλλά δεν αρκούν αυτά. Δεν μπορούν να αναλάβουν πάσης φύσεως επιχειρήσεις και μάλιστα με κάθε μορφής καιρικές συνθήκες. Ο Στόλος πρέπει να μπορεί να διεξάγει επιχειρήσεις και με ακραίες συνθήκες, που δεν είναι διόλου σπάνιες στο Αιγαίο. Μπορεί οι συνθήκες αυτές να «κλείνουν» τους Τούρκους στα λιμάνια τους, δεν επιτρέπεται όμως να είναι απαγορευτικές για την κίνηση των δικών μας πολεμικών πλοίων. Η δυνατότητα μάλιστα διεξαγωγής επιχειρήσεων με τις αντίξοες καιρικές συνθήκες του Αιγαίου είναι ένα ποιοτικό πλεονέκτημα που δεν επιτρέπεται να απεμπολήσουμε. Προς τούτο δεν είναι νοητόν, τα πλοία απλώς να πλέουν. Πρέπει να μπορούν να διεξάγουν πολεμικές επιχειρήσεις. Να αποπροσνηώνουν ελικόπτερα, να στοχοποιούν τον εχθρό, να εκτοξεύουν κατευθυνόμενα βλήματα. Για αυτό χρειαζόμαστε μεγάλα πλοία....

Από την "ΕΣΤΙΑ"


"ΕΣΤΙΑ", 12/11/22

Επείγει ο απόκτησις και άλλων πλοίων
Του Ευθύμιου Π.Πέτρου

Τις ημέρες αυτές το Ανώτατο Ναυτικό Συμβούλιο συζήτησε την επιχειρησιακή απαίτηση για τέσσερεις κορβέτες και μία ακόμη φρεγάτα. Το γεγονός ότι ταυτοχρόνως υπεγράφη η συμφωνία εξυγιάνσεως των Ναυπηγείων Ελευσίνος, ανοίγει τον δρόμο για σοβαρή ελληνική βιομηχανική συμμετοχή στο πρόγραμμα. Να σημειωθεί ότι τα Ναυπηγεία έχουν μιαν οφειλή διακοσίων περίπου εκατομμυρίων ευρώ προς το Πολεμικό Ναυτικό το οποίο απεδέχθη την αποπληρωμή της σε βάθος δεκαετιών, διευκολύνοντας την ευόδωση του προγράμματος εξυγιάνσεως. Ταυτοχρόνως όμως, αυτή η παραχώρησις δημιουργεί για την διοίκηση των Ναυπηγείων μιαν ηθική -αν μη τι άλλο υποχρέωση- να στηρίξει τον Στόλο , όχι μόνον με ποιοτικές νέες ναυπηγήσεις, αλλά και με εργασίες τεχνικής υποστηρίξεως των πλοίων.

Όπως και να έχει οι ανάγκες του Ναυτικού, είναι συγκεκριμένες και με βάση αυτές, η ναυπήγησις κορβεττών είναι μια λύσις ανάγκης, για περιορισμό του κόστους της ανανεώσεως του Στόλου. Το Ναυτικό χρειάζεται οκτώ τουλάχιστον φρεγάτες και μάλιστα μεγάλου εκτοπίσματος, 5.000 -6.000 τόνων. Η αντίληψις την οποία έχουν ορισμένοι ότι το Αιγαίο ως «κλειστή θάλασσα» ενδείκνυται για επιχειρήσεις μικρών ταχυκινήτων σκαφών, όπως οι πυραυλάκατοι είναι εσφαλμένη. Χρειάζονται βεβαίως και τα μικρά και ευέλικτα ταχέα σκάφη, αλλά δεν αρκούν αυτά. Δεν μπορούν να αναλάβουν πάσης φύσεως επιχειρήσεις και μάλιστα με κάθε μορφής καιρικές συνθήκες. Ο Στόλος πρέπει να μπορεί να διεξάγει επιχειρήσεις και με ακραίες συνθήκες, που δεν είναι διόλου σπάνιες στο Αιγαίο. Μπορεί οι συνθήκες αυτές να «κλείνουν» τους Τούρκους στα λιμάνια τους, δεν επιτρέπεται όμως να είναι απαγορευτικές για την κίνηση των δικών μας πολεμικών πλοίων. Η δυνατότητα μάλιστα διεξαγωγής επιχειρήσεων με τις αντίξοες καιρικές συνθήκες του Αιγαίου είναι ένα ποιοτικό πλεονέκτημα που δεν επιτρέπεται να απεμπολήσουμε. Προς τούτο δεν είναι νοητόν, τα πλοία απλώς να πλέουν. Πρέπει να μπορούν να διεξάγουν πολεμικές επιχειρήσεις. Να αποπροσνηώνουν ελικόπτερα, να στοχοποιούν τον εχθρό, να εκτοξεύουν κατευθυνόμενα βλήματα. Για αυτό χρειαζόμαστε μεγάλα πλοία.

Δεδομένης της γενικώτερης οικονομικής συγκυρίας και του γεγονότος ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις μας είχαν εγκαταλειφθεί για δεκαετίες, είναι κατανοητό ότι το κόστος οκτώ νέων φρεγατών δεν θα μπορούσε να αναληφθεί από το Κράτος. Έτσι η απαίτησις υποβαθμίζεται σε φθηνότερες κορβέττες, με τις οποίες όμως θα μπορούσε να υπάρξει τυποποίησις οπλικών συστημάτων και δυνατότης διασυνδέσεως των ηλεκτρονικών τους συστημάτων. Μια ελληνική βιομηχανική συμμετοχή θα δημιουργούσε τις λεγόμενες «επιστροφές», δηλαδή την ανακύκλωση κονδυλίων που διατίθενται για τις ναυπηγήσεις, μέσα στην ελληνική αγορά.

Προσφάτως ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Θάνος Ντόκος προέβλεψε μιλώντας σε συνεδριακή εκδήλωση ότι η απόφασις για τις κορβέττες μπορεί να ληφθεί και πριν το τέλος του έτους. Ελπίζουμε αυτήν την φορά να μην διαψευσθεί η πρόβλεψις, διότι χρονοδιαγράμματα για αυτήν την απόφαση, έχουν εξαγγελθεί από την ημέρα της παραγγελίας των τριών φρεγατών FDI. Ήδη η πρώτη από τις φρεγάτες αυτές (και δεύτερη της κλάσεως) είναι υπό ναυπήγησιν στην Γαλλία και οι ελπίδες ότι το χρονοδιάγραμμα παραδόσεων θα συμπιεσθεί είναι βάσιμες.

Είναι πλέον γνωστό ότι προτάσεις για νέες κορβέττες υπάρχουν από τα ναυπηγεία τριών κρατών. Της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ολλανδίας. Οι γαλλικές και ιταλικές κορβέττες έχουν πανομοιότυπα συστήματα μάχης και ως εκ τούτου θα υπάρχει τυποποίησις με τα συστήματα των φρεγατών. Από την άλλη πλευρά η συνεργασία με το ολλανδικό Ναυτικό χρονολογείται από το 1978. Όμως φαίνεται ότι η γαλλική πλευρά ευρίσκεται σε πλεονεκτική θέση διότι προσμετράται η πολιτική υποστήριξις της οποίας τυγχάνει η Αθήνα από το Παρίσι. Μια υποστήριξις που είναι διαχρονική από της εποχής του Ζισκάρ ντ' Εσταίν μέχρι σήμερα.

Και ενώ για το Ναυτικό υπάρχει σε εξέλιξις αυτή η συζήτησις, η Αεροπορία έχει δρομολογημένα δύο μεγάλα προγράμματα. Το άμεσο των Rafale και το μακροπρόθεσμο των F-35. Πρέπει όμως να υπάρξει προγραμματισμός και για το μέλλον του Στρατού. Τα άρματα μάχης Leo2Hell είναι τα λαύτερα στον κόσμο, αλλά είναι ήδη 20 ετών. Ο εκσυγχρονισμός τους είναι απαραίτητος. Όσο για την «πονεμένη ιστορία» που λέγεται τεθωρακισμένα οχήματα μάχης πεζικού, η απόκτησις ενός αριθμού Marder, είναι μεν θετική αλλά δεν λύνει το πρόβλημα. Μας δίδει λίγο χρόνο, μιαν «ανάσα» ώστε να προγραμματίσουμε το μέλλον. Ας μην ολιγωρήσουμε.



Τετάρτη 9 Νοεμβρίου 2022

Το συμπέρασμα από τη μέχρι τώρα εξέλιξη της Ενωσης και της παγκοσμιοποίησης είναι ότι οι ευρωπαϊκοί λαοί θα πρέπει να επιδιώξουν σταθερά τη δημιουργία ενός ευέλικτου ευρωπαϊκού κράτους και τη συμβίωση και συνέργεια των διαφόρων εθνικών τους πολιτισμών. Πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους εάν θέλουν να έχουν τη δυνατότητα παρέμβασης στην ημερήσια διάταξη της παγκόσμιας πολιτικής και στην επίλυση παγκοσμίων προβλημάτων. Η παραίτηση από την ευρωπαϊκή ενοποίηση θα σημάνει και το τέλος της οποιασδήποτε επιρροής τους στην παγκόσμια ιστορία. H περαιτέρω ενοποίηση αποτελεί sine qua non όρο επιβίωσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης...

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"




























ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΣΗΜΙΤΗ

Το πολιτικό σκηνικό αστάθειας της Μεγ. Βρετανίας, οι δυσοίωνες προοπτικές για το άμεσο μέλλον της και η επιμονή της Σκωτίας για ανεξαρτησία και επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση δείχνουν ένα πράγμα: ότι το μοντέλο της κυρίαρχης χώρας, που κινείται εκτός μιας μεγάλης ενότητας, είναι στις μέρες μας ασυμβίβαστο με τις εξελίξεις. Η ισχυρή Βρετανία, που είχε μια αξιόλογη ενεργειακή και βιομηχανική παραγωγή κι ένα εμβληματικό εθνικό σύστημα υγείας, σήμερα πλήττεται από τις επιπτώσεις του Brexit. Η οικονομική της κατάσταση επιδεινώνεται καθημερινά, η ενότητα της χώρας διακυβεύεται, οι εξαγωγές μειώνονται, οι επενδύσεις έχουν υποστεί καθίζηση, οι λίστες αναμονής για θέματα υγείας φτάνουν τα 7 εκατ. ασθενείς...

Στην Ευρωπαϊκή Ενωση αντιστοίχως έχει διαπιστωθεί ότι η κρίση της πανδημίας και η κρίση της Ουκρανίας αντιμετωπίστηκαν με αδυναμίες. Το κόκκινο νήμα των εξελίξεων περνούσε μέσα από την Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και το Πεκίνο, προσπερνώντας την επικράτεια της Ε.Ε. Το συμπέρασμα όλων αυτών προκύπτει αβίαστα: αν η Ευρώπη θέλει να διατηρήσει την αυτονομία της, πρέπει να έχει τη δυνατότητα να προασπίζει τα συμφέροντά της στον διεθνή ανταγωνισμό, που θα είναι όλο και πιο έντονος. Και μόνον η ενοποίηση της εξασφαλίζει την αναγκαία δύναμη.

Ουσιαστικό εμπόδιο στην πρόοδο της ευρωπαϊκής ενοποίησης είναι ο κανόνας της ομοφωνίας – που απαιτείται στη λήψη σοβαρών αποφάσεων. Σε ένα σύνολο 27 μελών η ομοφωνία είναι ακατόρθωτη και άρα η Ε.Ε. εμφανίζεται αδύναμη στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων. Γι’ αυτό θα πρέπει να ορισθεί μια νέα διαδικασία λήψεως αποφάσεων, η οποία θα επιτρέπει σε μια ισχυρή πλειοψηφία –την «ειδική πλειοψηφία»– να λαμβάνει τις αποφάσεις. Λογικό επίσης είναι να υπάρξει η δυνατότητα της δημιουργίας ομάδων κρατών στον μηχανισμό της «ενισχυμένης συνεργασίας» – πέραν του κοινού πλαισίου που ισχύει για όλους. Ειδικές ομάδες θα είναι δυνατές και σκόπιμες, μεταξύ άλλων, στα θέματα άμυνας, ρύθμισης του μεταναστευτικού, βιομηχανικής πολιτικής, κοινών τεχνολογικών επιδιώξεων και παιδείας.

Με το σημερινό σύστημα, μια χώρα πρέπει να συμπράττει με δικαίωμα ψήφου σε όλα τα θέματα και να συμμετέχει σε όλες τις προσπάθειες για την πρόοδο της ενοποίησης – ακόμη και αν δεν ενδιαφέρεται πραγματικά. Είναι δηλαδή αντιμέτωπη με την επιλογή: ή όλα ή τίποτα. Σκοπιμότερο θα ήταν η συμμετοχή στην Ενωση να είναι αναγκαία σε ορισμένα βασικά θέματα, αλλά σε ορισμένα άλλα προαιρετική. Η συμμετοχή, π.χ., στην ενιαία αγορά να είναι επιβεβλημένη, αλλά η συμμετοχή σε ένα ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα να είναι προαιρετική.

Σήμερα, όπως προκύπτει από τις ενέργειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η μεταρρύθμιση της λειτουργίας της Ενωσης είναι αναγκαία. Το κλίμα έχει αντιστραφεί υπό την πίεση των διεθνών εξελίξεων. Η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης, η οποία συνήλθε το 2021 και συνέχισε για ένα έτος τις εργασίες της, ήταν μια πρωτόγνωρη ευρωπαϊκή προσπάθεια σε εύρος και σε παραγωγή αποτελεσμάτων. Οι αποφάσεις της όμως, παρά τις δεσμεύσεις των ευρωπαϊκών θεσμών, δεν έχουν προωθηθεί.

Ας ξαναδούμε λοιπόν σήμερα τι απαιτείται άμεσα να προχωρήσει: Κυρίαρχο πρόβλημα είναι η ασφάλεια των κρατών-μελών της Ενωσης. Η Ευρώπη είναι μια «ένωση ασφάλειας». Βασίζεται στην αλληλοβοήθεια μεταξύ των κρατών-μελών, που υποστηρίζουν μια κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας. Ομως οι απόψεις για την πολιτική ασφάλειας διαφέρουν. Θα υπάρχει λίγο έως πολύ ταύτιση με το ΝΑΤΟ ή μία ευρωπαϊκή πολιτική που δεν θα εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τη συνεργασία των ΗΠΑ με την Ενωση; Η Γερμανία και η Γαλλία προτείνουν τη σύναψη ενός Ευρωπαϊκού Συμφώνου Ασφαλείας. Ηδη υπάρχει συνεργασία στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας στην Ενωση και η Ελλάδα φραστικά έχει ταχθεί υπέρ της Ενωσης Ασφάλειας.

Γνωστό σε όλους θέμα, που απαιτεί κοινή αντιμετώπιση, είναι η πολιτική ασύλου και μετανάστευσης. Η αρχή της αλληλεγγύης επιβάλλει να κατανεμηθούν τα βάρη μεταξύ των κρατών-μελών ανάλογα με τις δυνατότητές τους. Υπάρχουν ωστόσο χώρες που διαφωνούν έντονα και οι αντιρρήσεις τους παρεμποδίζουν μια κοινώς αποδεκτή θέση. Με δεδομένη όμως την ανάγκη να βρεθούν άμεσες λύσεις, είναι σκόπιμο και πιθανό μια ομάδα κρατών-μελών που συναισθάνονται κοινή ευθύνη να προχωρήσει στη διαμόρφωση κοινής πολιτικής. Η Ελλάδα θα συμμετάσχει.

Το σημαντικότερο βήμα για να εξασφαλισθεί σταθερότητα και ανάπτυξη είναι η ενιαία αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων, η ανάπτυξη της «οικονομικής διακυβέρνησης». Συνεχώς προκύπτουν προβλήματα, επειδή υπάρχει ένα ενιαίο νόμισμα αλλά, ταυτόχρονα, δεκαεννέα διαφορετικά δημόσια χρέη, δεκαεννέα φορολογικά συστήματα, τα οποία ανταγωνίζονται το ένα το άλλο με δεκαεννέα διαφορετικές προσεγγίσεις στα θέματα της ανάπτυξης. Σε αναρίθμητες δηλώσεις και άρθρα, πολιτικοί και οικονομολόγοι έχουν υποστηρίξει ότι είναι αναγκαία η θέσπιση μιας «οικονομικής κυβέρνησης» ή ο ορισμός ενός «υπουργού Οικονομικών» της Ευρωζώνης. Το νέο αυτό όργανο θα πρέπει να διαθέτει την πολιτική εξουσία για τον συντονισμό των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών, την επιβολή των κανόνων των Συνθηκών και την αντιμετώπιση των περιφερειακών κλυδωνισμών. Πολλοί πιστεύουν επίσης ότι η Ευρωζώνη θα πρέπει να έχει δικό της προϋπολογισμό για να στηρίξει την ανάπτυξη. Τα κεφάλαια θα προέρχονται, μεταξύ άλλων, από ένα ποσοστό του φόρου που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις στα κράτη-μέλη.

Δυσκολίες για κοινή αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων προκύπτουν από το γεγονός ότι η δομή των οικονομιών διαφέρει. Τα επίπεδα ανάπτυξης επίσης, όπως και ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν στις εξελίξεις. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η υποχώρηση της βιομηχανικής δραστηριότητας την περίοδο 2000-2017 ήταν περίπου 3% σε όλη την Ενωση εκτός από τη Γερμανία, το μερίδιο της οποίας παρέμεινε σταθερό στο 20% ανάπτυξη της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Ας σημειωθεί ότι στην Ενωση δεν υπάρχει κοινή βιομηχανική πολιτική – με ελάχιστες εξαιρέσεις, π.χ. έναντι του ισχυρού ανταγωνισμού της Κίνας.

Κατά την οικονομική κρίση την περίοδο 2010-2014 ορισμένες χώρες, όπως η Ελλάδα, δεν ήταν πια σε θέση να εξοφλήσουν τις οφειλές τους και υποχρεώθηκαν από την Ενωση να ακολουθήσουν μια σταθεροποιητική πολιτική περιορίζοντας αισθητά τις δαπάνες τους. Η κρίση μπορούσε, σύμφωνα με παράγοντες της Ενωσης, να αντιμετωπισθεί πιο αποτελεσματικά εάν υπήρχε μια τραπεζική ένωση και μια ενιαία κεφαλαιαγορά. H κρίση βέβαια θα ήταν αισθητά πιο περιορισμένη στην Ελλάδα αν η ελληνική κυβέρνηση του 2007 και μετά δεν αύξανε αλόγιστα το έλλειμμα της χώρας.

Διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης συνεπάγονται και διαφορές στις δυνατότητες απασχόλησης. Σύμφωνα με πρόσφατες στατιστικές, οι νέοι κάτω των 25 ετών χωρίς απασχόληση και χωρίς ειδίκευση είναι περισσότεροι στη Νότια Ευρώπη – γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα τη μετανάστευσή τους προς πιο ανεπτυγμένες χώρες. Τον Δεκέμβριο του 2018 το ποσοστό ανεργίας στους νέους κάτω των 25 ετών ήταν στην Ελλάδα 39,5%, στην Ιταλία 32%, στην Ισπανία 32,6%, ενώ στη Γερμανία 6%.

Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης πρέπει να αποκτήσει εντονότερο κοινωνικό χαρακτήρα. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται η μετεξέλιξή της. Να γίνει δηλαδή μια μεταφορά πόρων από το ανεπτυγμένο κέντρο προς την περιφέρεια που υστερεί, να προωθηθούν επενδύσεις για την καταπολέμηση της ανεργίας, να διαμορφωθούν πολιτικές κοινωνικής αλληλεγγύης που θα στηρίζονται σε μια κοινή δημοσιονομική πολιτική. Η Ε.Ε. πρέπει να αλλάξει μοντέλο, καθώς μέχρι τώρα η πορεία της καθορίσθηκε από το παράδειγμα της Γερμανίας – που επέμενε και επιμένει να μην υπάρχουν επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές, δηλαδή ελλείμματα στους προϋπολογισμούς των κρατών-μελών.

Ας σημειωθεί επίσης ότι στις χώρες της Ενωσης διαφέρουν οι φορολογικές πολιτικές, με αποτέλεσμα στη Δυτική Ευρώπη να μειωθούν οι ανισότητες των εισοδημάτων κατά 29%, στη δε Νότια Ευρώπη κατά 23% και στην Ανατολική Ευρώπη μόνον κατά 15%.

Υπό τις σημερινές συνθήκες, η ενοποίηση θα πραγματοποιείται σταδιακά κατά θέματα. Οι υπάρχουσες υστερήσεις ή οι αναπτυσσόμενες δυναμικές θα οδηγήσουν σε διαφορές επιπέδων ενοποίησης. Το κοινό δίκτυο, που καλύπτει το σύνολο της Ενωσης, θα έχει διαφορετική πυκνότητα κατά θέμα. Η κοινή αγροτική πολιτική υπάρχει εδώ και καιρό. Κοινή φορολογική πολιτική, όμως, δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη. Ως εκ τούτου θα διαμορφώνονται αποκλίσεις και ανισορροπίες. Γιατί, το όλο σύστημα θα το διαχειρίζεται τύποις ένα ενιαίο κέντρο, αλλά ουσιαστικά θα το καθοδηγεί ο πυρήνας των οικονομικά ισχυρότερων κρατών και θα το εφαρμόζει με τον τρόπο που θα κρίνει σκόπιμο. Παράδειγμα αποτελεί η στάση απέναντι στην κινεζική εταιρεία Huawei που εγκαθιστά νέες τεχνολογίες επικοινωνίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφάσισαν να απαγορεύσουν δραστηριότητές της στην αμερικανική αγορά. Ζήτησαν και από την Ευρώπη μια ανάλογη στάση. Η Ευρώπη ακολούθησε όμως έναν διαφορετικό δρόμο. Με πρωτοβουλία της Γερμανίας και της Γαλλίας, δεν επέβαλε απαγόρευση, αλλά με απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου καθόρισε κανόνες ασφάλειας που θα πρέπει να τηρηθούν κατά τη δραστηριοποίηση της Huawei στην Ενωση.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει εκφράσει ρητά την πολιτική της βούληση για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου ενοποίησης. Ομως, η πρόοδος υπήρξε βραδύτατη. Οι δηλώσεις δεν γίνονται πράξεις. Το άλλοθι παρέχουν οι χώρες με συντηρητικές εθνικιστικές κυβερνήσεις, όπως η Πολωνία και η Ουγγαρία, που καλλιεργούν τον φόβο της αποξένωσης από τις εθνικές παραδόσεις.

Το συμπέρασμα από τη μέχρι τώρα εξέλιξη της Ενωσης και της παγκοσμιοποίησης είναι ότι οι ευρωπαϊκοί λαοί θα πρέπει να επιδιώξουν σταθερά τη δημιουργία ενός ευέλικτου ευρωπαϊκού κράτους και τη συμβίωση και συνέργεια των διαφόρων εθνικών τους πολιτισμών. Πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους εάν θέλουν να έχουν τη δυνατότητα παρέμβασης στην ημερήσια διάταξη της παγκόσμιας πολιτικής και στην επίλυση παγκοσμίων προβλημάτων. Η παραίτηση από την ευρωπαϊκή ενοποίηση θα σημάνει και το τέλος της οποιασδήποτε επιρροής τους στην παγκόσμια ιστορία. H περαιτέρω ενοποίηση αποτελεί sine qua non όρο επιβίωσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Σε ένα σύνολο 27 μελών η ομοφωνία είναι ακατόρθωτη και άρα η Ε.Ε. εμφανίζεται αδύναμη στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Οι ευρωπαϊκοί λαοί πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους εάν θέλουν να έχουν τη δυνατότητα παρέμβασης στην ημερήσια διάταξη της παγκόσμιας πολιτικής.

....Τι κρίμα δεν ερωτήθηκε ο σύντροφος Λακόπουλος!

"KONTRA NEWS", 08/11/22