"...Το πιο πιθανό με κάθε περίπτωση φονταμενταλιστή, πολιτικού ή θρησκευτικού, είναι η προΰπαρξη μιας ελλειμματικής, φανατικής ψυχοδομής, που ψάχνει να επενδυθεί σε μια απόλυτη ιδέα. Να γαντζωθεί σε μια ολοκληρωτική, τελεολογική και ολοκληρωτική αντίληψη, που να ερμηνεύει τα πάντα, χωρίς καμιά αμφιβολία. Και αυτό, στην πιο ακραία του συνέπεια, οδηγεί στο έγκλημα, ή στη θέληση εγκλήματος. Δηλαδή στη διά της βίας απάλειψη κάθε άλλης ερμηνείας του κόσμου. Κι όταν κάποιος έχει ψυχή φανατικού, ή αποδομημένο «εγώ», είναι ευάλωτος στην προπαγάνδα της Απόλυτης Ιδέας, είτε είναι θρησκευτική, είτε πολιτική, γιατί σε αυτή βρίσκει βεβαιότητα, σκοπό και γαλήνη. Λογική και ακρότατη συνεπαγωγή: οι άπιστοι, οι ετερόδοξοι, οι γκιαούρηδες πρέπει να πεθάνουν...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 04-05/05/19

"ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ",
του Γιώργου Σκαμπαρδώνη

Οταν κάποιος ερμηνεύει τους άλλους με βάση τα ζώδια, τότε αυτό περιγράφει μάλλον τη δική του αφέλεια κι εμμονή, παρά τους ερμηνευόμενους. Κρίνοντας κάποιον με βάση το αν έχει ωροσκόπο γαλέο και είναι φίδι στην κινέζικη αστρολογία, τότε μάλλον δίνεις μια εικόνα του δικού σου salting (σαλταρίσματος) παρά κατανοείς τον κρινόμενο. Αρα, μην κρίνεις ούτω πως, ίνα μην κριθείς και γίνεις κριθή.

Αυτά τα μεταφυσικά μέτρα και σταθμά του κάθε βαρεμένου με τα ζώδια, τα διαθέτουν ουκ ολίγοι σε άλλη πιο σοβαροφανή εκδοχή: κυρίως την ταξική, που είναι πλέον, μια άλλη μεγαλοπρεπής αφαίρεση, αλλά και βολικά αφελής προσέγγιση των πάντων. Και είναι και μεσσιανική, αφού πιστεύει σε δυο βασικές κατηγορίες: το καλό και το κακό. Οτι δηλαδή κάθε φτωχός είναι καλός και κάθε πλούσιος κακός - αλλά δεν μας λέει τι γίνεται με κάποιον φτωχό που κερδίζει το τζόκερ. Γίνεται κακός απ' τη μια στιγμή στην άλλη; Ή, κάθε βιομήχανος που χρεοκόπησε γίνεται ξαφνικά καλό παιδί και λαμπρό Ελληνόπουλο;

Κι όμως σε αυτό το απλοϊκό, μεσσιανικό ζεύγος, το καλός-κακός, φτωχός-πλούσιος, στηρίζεται μέγα μέρος της ντόπιας λαϊκιστικής πολιτικής Σκέψης που έχει ταλαιπωρήσει αφόρητα τη χώρα, και έχει δώσει άλλοθι σε πολλούς υποκριτές που υποδύονται τον Ζορό των καταφρονεμένων. Εχει εκθρέψει κόμματα, καριέρες, καλλιτεχνική αποδοχή, ψεύτικες αυτο-εικόνες, επίμονα στρεβλές αναλύσεις της πραγματικότητας, αυταπάτες, και τερατώδεις αποφάσεις που μας έβλαψαν και εθνικά και ιστορικά. Συνήθως αυτή η αντίληψη είναι και προσπάθεια μιας ψυχικής ανάγκης για εξιλέωση. Διαρκής εξομολόγηση ψευδών συνειδήσεων: πετυχημένοι κι ενοχικοί που απολογούνται διαρκώς και ψάχνουν ανάπαυση, ή διάφοροι μοχθηροί που αναζητούν ρεβάνς, μέσω μιας ταξικής, ηθικολογικής εξήγησης των πάντων. Θέλω να εκδικηθώ διότι κάποτε υπήρξα φτωχός, ή γιατί στον Εμφύλιο εξόρισαν τη γιαγιά μου στο Τρίκερι. Αλλά βέβαια ο άνθρωπος είναι κάτι απείρως πιο περίπλοκο, έως χαώδες. Αλλιώς δεν θα υπήρχε και η λογοτεχνία και η Τέχνη ευρύτερα που φωτίζει τις πιο μύχιες και αδιανόητες πλευρές της βαθύτερης ανθρώπινης κατάστασης. Εκείνες τις μυστήριες περιοχές της υπόστασης που δεν ακουμπάει καμιά πολιτική, οικονομική, ή ψυχαναλυτική θεωρία. Τις κύστες και τις πληγές πάνω στις οποίες συχνά οικοδομείται μια κατ' επίφαση πολιτική επιλογή, που δεν βασίζεται σε καμιά αίσθηση ηθικής, αλλά είναι έκφανση του ναρκισσισμού, ή κάποιας εσωτερικής ανεπάρκειας που μεταμφιέζεται σε μαχητικό αρχάγγελο του δικαίου. Αυτό συνήθως είναι και προσοδοφόρο. Σε πολλούς εξασφαλίζει καριέρες, αποδοχή, και ρόλο. Και οικονομάς, και παριστάνεις τον ευαίσθητο και τον δίκαιο. Τα βολεύεις μια χαρά.

Θεαματική και οδυνηρή απόδειξη του περίπλοκου των πραγμάτων είναι και το εξής:

Μέχρι τώρα οι κοινωνικο-ψυχολογικές αναλύσεις των ισλαμιστών που αυτο-ανατινάζονταν σκοτώνοντας κόσμο, ήταν υποτίθεται μαρξιστικές: δήθεν φτωχά παιδιά, από υποβαθμισμένες γειτονιές μεταναστών στην Ευρώπη, ή αντίστοιχες ταξικές περιπτώσεις στην Ασία και την Αφρική. Ωστόσο οι νεαροί καμικάζι που δολοφόνησαν 370 ανθρώπους στη Σρι Λάνκα έχουν προφίλ μορφωμένων παιδιών, από εύπορες οικογένειες, μεταπτυχιακά και σπουδές σε ευρωπαϊκά ή αμερικανικά πανεπιστήμια. Επίσης, τα περισσότερα προφίλ άλλων ισλαμιστών δραστών στην Ευρώπη έχουν ένα κοινό σημείο: οι περισσότεροι είχαν μεγαλώσει στην Ευρώπη, ήταν μορφωμένοι, ή, σεσημασμένοι του ποινικού δικαίου. Πάντως, οι συντριπτικά περισσότεροι δεν ήταν φτωχοί και καταπιεσμένοι που ξαφνικά είδαν ταξικό φως και εξεγέρθηκαν.

Σε κάποιο βαθμό (και κατά περίπτωση) μπορεί να ισχύει το οικονομίστικο-ταξικό υπόβαθρο, αλλά η ψυχανάλυση και άλλες κοινωνικές επιστήμες μας δίνουν κάποια καλύτερα εργαλεία για να καταλάβουμε. Και να ξαναπούμε πως, συνήθως, οι εμμονικές ερμηνείες περιγράφουν περισσότερο τη δομή σκέψης του ερμηνεύοντος και όχι την αλήθεια του ερμηνευόμενου. Χρειάζεται διαρκής αυτο-αμφισβήτηση, εγρήγορση και πολλαπλή μελέτη των πραγματικών δεδομένων για να καταλάβουμε κάτι - αν και οι περισσότεροι δεν θέλουν να καταλαβαίνουν τίποτε που να αμφισβητεί την προϋπάρχουσα ιδεοληψία τους. Θέλουν τα γεγονότα να ταιριάξουν αναδρομικά και προκρούστεια, με το ζόρι, στον προϋπάρχοντα ιδεοκαταναγκασμό τους. Αλλιώς τρελαίνονται. Φτιάχνουν, τελικά, τον περιστερώνα βάζοντας την οροφή στα θεμέλια.

Το πιο πιθανό με κάθε περίπτωση φονταμενταλιστή, πολιτικού ή θρησκευτικού, είναι η προΰπαρξη μιας ελλειμματικής, φανατικής ψυχοδομής, που ψάχνει να επενδυθεί σε μια απόλυτη ιδέα. Να γαντζωθεί σε μια ολοκληρωτική, τελεολογική και ολοκληρωτική αντίληψη, που να ερμηνεύει τα πάντα, χωρίς καμιά αμφιβολία. Και αυτό, στην πιο ακραία του συνέπεια, οδηγεί στο έγκλημα, ή στη θέληση εγκλήματος. Δηλαδή στη διά της βίας απάλειψη κάθε άλλης ερμηνείας του κόσμου. Κι όταν κάποιος έχει ψυχή φανατικού, ή αποδομημένο «εγώ», είναι ευάλωτος στην προπαγάνδα της Απόλυτης Ιδέας, είτε είναι θρησκευτική, είτε πολιτική, γιατί σε αυτή βρίσκει βεβαιότητα, σκοπό και γαλήνη. Λογική και ακρότατη συνεπαγωγή: οι άπιστοι, οι ετερόδοξοι, οι γκιαούρηδες πρέπει να πεθάνουν.


Η μόρφωση παίζει ελάχιστο ρόλο και κάποτε αντίστροφο: οι περισσότεροι αρχηγοί στα Τάγματα Θανάτου των Ναζί (και όχι μόνον) είχαν ντοκτορά σε κάποια επιστήμη - το έβλεπα προχθές σε ένα γαλλικό ντοκιμαντέρ.

Το ωραίο και επίσης αντιφατικό είναι πως αρκετοί από εκείνους που μιλούν κατά των διακρίσεων, ξεκινούνε από μια εμμονή διάκρισης: την ταξική. Κάποιοι που γράφουνε στους τοίχους τη φράση «Ταξικό μίσος», την άλλη στιγμή έρχονται και σου πουλάνε (επιλεκτικό βέβαια) ουμανισμό, επιλεκτικό κορέκτ, ψευδο-ανοχή στη διαφορετικότητα. Ενώ οι ίδιοι ξεκινούν από μια θεμελιώδη, μισερή διάκριση. Την ταξική. Σχιζοειδής Σκέψη, που όταν γίνεται πολιτική πράξη πάντα αποτυγχάνει. Γιατί τα βάζει πάντα με τους άλλους μισούς.

Κατά βάση, η ερμηνεία αυτή έχει ίδια λογική με τα ζώδια στην πιο επαρχιακή τους εφαρμογή. Μόνο που και οι αφελείς προσεγγίσεις των αστρολόγων είναι κάπως ευρύτερες μη παίρνοντας υπόψη τη γιαγιά στο Τρίκερι, αν κάποτε μεγάλωσες στο χωριό, ή είσαι ενοχικός φτωχός που έφτιαξε, τελικά, εξοχικό στη Βουρβουρού.