"...Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες η Τουρκία δεν έχει επιχειρήσει να πραγματοποιήσει έρευνα σε μια θαλάσσια περιοχή εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας που όμως ισχυρίζεται πως είναι τουρκική. Η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας των δύο χωρών είναι άλλωστε ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα τριβής μας με την Τουρκία και αυτό που μας έφερε τρεις φορές στα όρια της πολεμικής σύγκρουσης, το 1974, το 1976 και το 1987. Σε περίπτωση λοιπόν που η ηγεσία της γείτονος αποφασίσει να υλοποιήσει κάτι τέτοιο θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη τουρκική πρόκληση από την εποχή των Ιμίων και μετά. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ερευνητικό σκάφος που πιθανολογείται ότι θα αναλάβει αυτή την αποστολή είναι το «Oruc Reis»...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", και...

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 04-05/05/19

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 04-05/05/19

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΑΚΗ

Κλιμάκωση των προκλήσεων μέσα στο καλοκαίρι δρομολογεί η Αγκυρα - βλέποντας ότι μένει εκτός ενεργειακού παιχνιδιού στην Ανατολική Μεσόγειο - με την πραγματοποίηση ερευνών, σύμφωνα με πληροφορίες, εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και μάλιστα σε μια περιοχή που ανέκαθεν επιχειρεί να «γκριζάρει», δηλαδή στο τμήμα μεταξύ Ρόδου, Καστελλόριζου και Καρπάθου.

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες η Τουρκία δεν έχει επιχειρήσει να πραγματοποιήσει έρευνα σε μια θαλάσσια περιοχή εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας που όμως ισχυρίζεται πως είναι τουρκική. Η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας των δύο χωρών είναι άλλωστε ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα τριβής μας με την Τουρκία και αυτό που μας έφερε τρεις φορές στα όρια της πολεμικής σύγκρουσης, το 1974, το 1976 και το 1987. Σε περίπτωση λοιπόν που η ηγεσία της γείτονος αποφασίσει να υλοποιήσει κάτι τέτοιο θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη τουρκική πρόκληση από την εποχή των Ιμίων και μετά. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ερευνητικό σκάφος που πιθανολογείται ότι θα αναλάβει αυτή την αποστολή είναι το «Oruc Reis».

Σημειώνεται ότι τον περασμένο Οκτώβριο η Τουρκία είχε στείλει το σεισμογραφικό-ερευνητικό «Μπαρμπαρός» στα δυτικά της Κύπρου, στα όρια δηλαδή της κυπριακής ΑΟΖ με την ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η πρόκληση βέβαια δεν είχε μείνει αναπάντητη από την ελληνική πλευρά: είχε σταλεί αμέσως μία ελληνική φρεγάτα στην περιοχή ώστε να αποτραπεί κάθε απόπειρα του τουρκικού σκάφους να κάνει έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Από τότε μάλιστα οι επιτελείς του ελληνικού «Πενταγώνου» είχαν αρχίσει να επεξεργάζονται σενάρια και τρόπους αντίδρασης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην περίπτωση που οι Τούρκοι προχωρήσουν σε κλιμάκωση επιχειρώντας έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Σύμφωνα με πληροφορίες ο σχεδιασμός αυτός υπάρχει και όποτε απαιτείται ανανεώνεται υπό το πρίσμα των νέων δεδομένων.

ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ ΜΕ UAV's.Την ίδια ώρα, όλο και πιο συχνή είναι το τελευταίο διάστημα η προκλητική συμπεριφορά της Τουρκίας στο Αιγαίο με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV's). Την περασμένη Τρίτη - για δεύτερη φορά μέσα σε διάστημα μόλις τεσσάρων ημερών - ένα τουρκικό UAV (τύπου ΑΝΚΑ) συμμετείχε στην τουρκική πτητική δραστηριότητα στο Αιγαίο. Προχώρησε δηλαδή σε παράβαση των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών. Είχε προηγηθεί τη Μεγάλη Παρασκευή η εμφάνιση ενός ακόμη τουρκικού UAV (τύπου Bayraktar) που έκανε και αυτό παράβαση στο FIR Αθηνών στην περιοχή ανατολικά της Λήμνου. Αλλη μία παράβαση των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας από τουρκικό UAV είχε μάλιστα καταγραφεί από το ΓΕΕΘΑ και στις 19 Μαρτίου.

Από τα παραπάνω στοιχεία είναι φανερό ότι η Αγκυρα έχει αποφασίσει να συνεχίσει τις προκλήσεις της στο Αιγαίο βγάζοντας από τη φαρέτρα της ένα σύγχρονο όπλο, όπως είναι τα UAV's, δικής της μάλιστα κατασκευής. Και το κυριότερο είναι ότι η Τουρκία προχωράει σε αυτές οι παραβάσεις χωρίς να σπαταλάει χρήματα για καύσιμα, όπως συμβαίνει με τα μαχητικά της. Υπολογίζεται ότι η Τουρκία διαθέτει περισσότερα από 80 UAV's, αρκετά από τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί και στις επιχειρήσεις στο Αφρίν της Συρίας.

Σε όλες τις περιπτώσεις, πάντως, που τουρκικά UAV's εμφανίζονται στο Αιγαίο και προχωρούν σε παραβάσεις η διαδικασία αναγνώρισης και αναχαίτισής τους είναι πάγια: γίνεται από τα ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας. Και όπως επισημαίνουν πηγές του ΓΕΕΘΑ, «αυτή η πρακτική δεν διαφέρει από τη διεθνή. Η αεράμυνα κάθε χώρας λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Αν εντοπιστεί ξένο αεροσκάφος ή άλλο ιπτάμενο αντικείμενο να προσεγγίζει τον Εθνικό Εναέριο Χώρο σπεύδουν μαχητικά για να το αναγνωρίσουν και να το αναχαιτίσουν».

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ. Προ μηνών εξάλλου, σε εκδήλωση της Πολεμικής Αεροπορίας, ο τότε αρχηγός ΓΕΑ και νυν αρχηγός ΓΕΕΘΑ πτέραρχος Χρήστος Χριστοδούλου είχε ερωτηθεί τι κάνει η Πολεμική Αεροπορία για τα τουρκικά UAV's που έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στο Αιγαίο. Το μήνυμα που είχε στείλει στην Αγκυρα ήταν πως θα αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα με ό,τι έχουμε στη διάθεσή μας, με τα υπάρχοντα μέσα και με βάση τους θεσμοθετημένους κανόνες.

Πάντως, αυτό που φαίνεται να προβληματίζει περισσότερο τους επιτελείς του ελληνικού «Πενταγώνου» είναι ότι η Τουρκία έχει πλέον στο οπλοστάσιο ένα σύγχρονο όπλο, τα UAV's, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιεί για διαφορετικές αποστολές (επιτήρηση, αναγνώριση, επίθεση).

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΦΩΤΑΚΗ

Με κινήσεις που μπορούν να πυροδοτήσουν ανεξέλεγκτες καταστάσεις, για το οποίο προειδοποίησε τη Μεγάλη Εβδομάδα και ο αμερικανός γερουσιαστής Ρόμπερτ Μενέντεζ, απαντά η Τουρκία στο ενεργειακό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τη στιγμή που η Λευκωσία ετοιμάζεται να προχωρήσει την επόμενη εβδομάδα σε διαπραγματεύσεις με υψηλόβαθμα στελέχη των ενεργειακών κολοσσών που δραστηριοποιούνται στην AOZ της, η Τουρκία συνεχίζει να διεκδικεί συγκεκριμένα τεμάχια και να επιχειρεί να «προειδοποιήσει» τις εταιρείες για τις συνέπειες που θα έχουν εάν προχωρήσουν στις έρευνες στην περιοχή. Σε αυτό το πλαίσιο το ερευνητικό σκάφος «Barbaros» βρέθηκε για ακόμα μία φορά προχθές στην κυπριακή ΑΟΖ, και συγκεκριμένα στην περιοχή νότια της Λεμεσού, μεταξύ των Τεμαχίων 8 και 12, όπου ήδη πραγματοποιούνται έρευνες με την άδεια της Λευκωσίας. Χθεσινές πληροφορίες έφεραν το πλωτό γεωτρύπανο «Πορθητής» να μετακινείται νότια της Πάφου, προκειμένου να βρεθεί στην κυπριακή ΑΟΖ μετά τη δήλωση πρόθεσης για γεωτρήσεις.

ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΦΙΡΜΑΝΙΑ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. Σύμφωνα με έγγραφα που παρουσίασε ο κυπριακός «Φιλελεύθερος», η Τουρκία επιχειρεί να επισημοποιήσει τις απειλές της και στις Βρυξέλλες. Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, σε έγγραφο που κατέθεσε στο Συμβούλιο Σύνδεσης με την ΕΕ, ξεκαθαρίζει τις διεκδικήσεις της Αγκυρας στην κυπριακή ΑΟΖ, παραπέμποντας σε συγκεκριμένα τεμάχια και προειδοποιώντας τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Το τουρκικό ΥΠΕΞ ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι τα Οικόπεδα 6 και 7 της κυπριακής ΑΟΖ εμπίπτουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα και ότι το Οικόπεδο 3 ανήκει στο ψευδοκράτος.

Την ίδια στιγμή, με επιστολή στον ΟΗΕ, τα Κατεχόμενα ανακοινώνουν στον γενικό γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες ότι προτίθενται να προχωρήσουν σε έρευνες και γεωτρήσεις σε τεμάχια της κυπριακής ΑΟΖ. Οι έρευνες και γεωτρήσεις αφορούν τα Τεμάχια F και G, τα οποία καλύπτουν τα Τεμάχια 1, 2, 8, 9 και μέρος των 12 και 13.

ΤΟ ΤΕΜΑΧΙΟ 7. Και ενώ η τουρκική προκλητικότητα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, πληροφορίες θέλουν από τη Δευτέρα να φτάνουν στη Λευκωσία αρχικά στελέχη της κοινοπραξίας Noble - Shell - Delek, που θα συζητήσουν τροποποίηση της συμφωνίας για το κοίτασμα «Αφροδίτη», και να ακολουθούν στελέχη των Total και Εni, με στόχο το κλείσιμο συμφωνίας για το Τεμάχιο 7, το οποίο παραμένει αδιάθετο και είναι μεταξύ αυτών που διεκδικούνται από την Τουρκία.

Η τουρκική προκλητικότητα ενισχύεται και στον απόηχο της έντασης των σχέσεων Ουάσιγκτον - Αγκυρας και της στροφής που δείχνουν να επιχειρούν οι ΗΠΑ προς Λευκωσία και Αθήνα, με ενίσχυση των μεταξύ τους δεσμών και ό,τι μπορεί να σημάνει αυτό για την Τουρκία. Με διαφορετική NAVTEX, εξάλλου, η Τουρκία δεσμεύει και περιοχή που επικαλύπτει τα τεμάχια 9 και 12, στα όρια Κύπρου - Ισραήλ, για ναυτικές ασκήσεις μέχρι και τις 16 Μαΐου.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΟΗΕ. Και ενώ η τουρκική προκλητικότητα επιχειρεί να διατηρήσει το εμπρηστικό κλίμα στην περιοχή, ιδιαίτερης σημασίας είναι η δήλωση των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη αποφυγής ενεργειών οι οποίες θα προκαλέσουν ζημιά στις προσπάθειες επιτυχίας στο Κυπριακό. Μία κίνηση που αποτελεί απάντηση, όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, στην απόφαση της Τουρκίας να στείλει νέο ερευνητικό σκάφος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στόχος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παραμένει η συνδιαχείριση των υδρογονανθράκων, προκειμένου η Τουρκία να καταφέρει να μείνει με τον τρόπο αυτόν στο ενεργειακό παιχνίδι.

Και παρά το ότι κάποιοι θεωρούν ότι η ρήξη στις σχέσεις Τουρκίας - ΗΠΑ είναι μη αναστρέψιμη, ήδη γίνονται κινήσεις επαναπροσέγγισης των δύο πλευρών. Αλλωστε, μόλις την Τετάρτη ο Ερντογάν κάλεσε τον Ντόναλντ Τραμπ να επισκεφθεί την Τουρκία τον Ιούλιο, την περίοδο που εκτιμάται ότι θα παραδίδονται οι ρωσικοί S-400, οι οποίοι αποτέλεσαν και την πέτρα του σκανδάλου στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν θα γίνει το ταξίδι αυτό και τι θα σηματοδοτήσει για τα συμφέροντα Αθήνας και Λευκωσίας

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",
04-05/05/19

ΠΟΛΛΑΠΛΑ ΜΕΤΩΠΑ 

Η Τουρκία καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονες προκλήσεις στην εξωτερική της πολιτική. Λόγω της πυκνότητας των γεγονότων στην ευρύτερη περιοχή (π.χ. ενεργειακά και συριακό ζήτημα), της επιδείνωσης των σχέσεων ΗΠΑ -Ρωσίας και της συγκρουσιακής πολιτικής Ερντογάν, που έχει ανοίξει παράλληλα μέτωπα, αλλά και της υπερτίμησης της περιφερειακής της θέσης, η Αγκυρα κινείται σε εκκρεμές. Συνδυαστικά με την ανησυχητική τροπή που έχει λάβει η οικονομία της, η οποία είναι πλέον αρκετά εύθραυστη, καθώς και της εντονότερης κοινωνικής διαίρεσης, που επιβεβαιώθηκε στις πρόσφατες αυτοδοικητικές εκλογές, με σοβαρές ενδείξεις αμφισβήτησης του Ερντογάν και εκ των έσω (βλ. Νταβούτογλου και Γκιουλ), η γειτονική χώρα βρίσκεται σήμερα σε κρίσιμη στροφή.

Αυτή η κατάσταση, της προκαλεί παρατεταμένη νευρικότητα και το ερώτημα είναι πού θα την εκτονώσει. Δεδομένης της συνεχιζόμενης απόκλισής της από τη Δύση, η τελευταία δεν είναι σε θέση να επηρεάζει και να μετριάζει την τουρκική επιθετικότητα, τουλάχιστον στον βαθμό που μπορούσε στο παρελθόν. Σήμερα μοιάζει να θέλει περισσότερο να ευθυγραμμίσει την Τουρκία προς μία πιο υπεύθυνη πολιτική, αλλά να μην είναι ικανή να το πράξει. Βέβαια, αν Αγκυρα - Ουάσιγκτον, των οποίων οι σχέσεις δοκιμάζονται, δεν βρουν σύντομα μία χρυσή τομή, ο Λευκός Οίκος κάλλιστα μπορεί να ενεργοποιήσει τα εργαλεία άσκησης ασφυκτικής πίεσης με πυρήνα την τουρκική οικονομία, όπως έκανε το περασμένο καλοκαίρι στην υπόθεση Μπράνσον.

Εξίσου, η αδυναμία εξεύρεσης ενός λειτουργικού συμβιβασμού με την ΕΕ (ορισμένα κράτη-μέλη της οποίας είναι κομβικά για τις άμεσες ξένες επενδύσεις που τόσο ανάγκη έχει η Τουρκία), αλλά και κλιμακούμενη ένταση στις σχέσεις με Ισραήλ και Αίγυπτο, καλλιεργούν στην τουρκική ηγεσία ένα αίσθημα πολιορκίας. Αυτό, μάλιστα, διευρύνεται λόγω της υποστήριξης που χρεώνει ο Ερντογάν πως παρέχουν οι δυτικοί του εταίροι στο δίκτυο Γκιουλέν και τους Κούρδους, οι οποίοι προσδιορίζονται ως οι δύο μεγαλύτεροι εχθροί του. Το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση ανασφάλειας που μετατρέπεται σε επιθετική συμπεριφορά εξαιτίας και της αλαζονικής της διάθεσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μόνιμη επωδός των τελευταίων μηνών «δεν θα επιτρέψουμε τη δημιουργία τετελεσμένων σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο» αλλά και η κατασκευή του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» για να οριστεί ο θαλάσσιος χώρος στον οποίο η Αγκυρα έχει διεκδικήσεις. Κατά την πάγια τακτική της, με διατήρηση και ενίσχυση της παρουσίας της στην περιοχή μέσω ασκήσεων, έκδοσης navtex, διεξαγωγής ερευνών ακόμη και γεωτρήσεων, εγγράφει υποθήκες για μελλοντική χρήση σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις με τα κράτη της περιοχής. Αξιοπρόσεκτη είναι η ισχυροποίηση Ακάρ και ενόπλων δυνάμεων στο σύστημα εξουσίας, καθώς και ο υπερβάλλων ζήλος τους, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο ευθείας αντιπαράθεσης.


Εμπεδώνοντας δε την πίεση προς την Ελλάδα και την Κύπρο, πέραν της προσπάθειας παγίωσης των αξιώσεών της, η Τουρκία δοκιμάζει και τις προθέσεις των Αμερικανών. Η Αγκυρα δεν μπορεί να χωνέψει τον αποκλεισμό της από τις περιφερειακές εξελίξεις και κυρίως τις συμπράξεις με επίκεντρο την ενέργεια και οπωσδήποτε θα εντείνει την προκλητικότητά της, ειδικότερα στην περιοχή Κρήτης - Καστελλόριζου - κυπριακής ΑΟΖ, όπου το αμέσως προσεχές διάστημα θα κλιμακώσει αισθητά τις ενέργειες αμφισβήτησης. Μένει να διαπιστωθεί πως οι διεργασίες στο τρίγωνο ΗΠΑ -Τουρκίας - Ρωσίας και η υποχρέωση της Αγκυρας να προβάλλει την ισχύ της υπό τον φόβο να την ξεπεράσουν οι εξελίξεις, θα επιδράσουν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις τους επόμενους μήνες.

Ο δρ Κωνσταντίνος Φίλης είναι γενικός διευθυντής ΙΔΙΣ & συγγραφέας του βιβλίου «Τουρκία, Ισλάμ, Ερντογάν»

 .....από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 04/05/19

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", γράφημα, 04/05/19