«Εντεκα κείμενα γιά το ΄21-Διακόσια χρόνια μετά» : ΑΥΡΙΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΤΟΝ "ΠΑΡΝΑΣΣΟ" ΣΤΙΣ 19:00

 
O Φιλολογικός Σύλλογος «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ», σε συνεργασία με τις Εκδόσεις «ΚΑΣΤΑΛΙΑ», συνδιοργανώνουν την αύριο Παρασκευή, 11 Μαρτίου 2022, από 19:00-20:30, εκδήλωση γιά την πρώτη επίσημη παρουσίαση του βιβλίου

«Εντεκα κείμενα γιά το ΄21-Διακόσια χρόνια μετά»

Παρουσιαστές θα είναι ο δημοσιολόγος Λευτέρης Κουσούλης και ο δημοσιογράφος Νίκος Σίμος.

Θα γίνουν εισηγήσεις από συγγραφείς του τόμου και θα ακολουθήσει διάλογος με σας που θα είσαστε παρόντες στην εόρτια αυτή συνάθροιση.

Την έκδοση έχουν επιμεληθεί ο δημοσιογράφος Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος και π Πρέσβυς ε.τ Γεώργιος Πουκαμισάς.

Γράφουν οι: Προκόπης Παυλόπουλος, Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, Γιώργος Γεωργής, Θεόδωρος Δασκαρόλης, Κώστας Ιορδανίδης, Αντώνης Κλάψης, Χάρης Μελετιάδης, Μελέτης Μελετόπουλος, Παναγιώτης Παύλος, Γεώργιος Πουκαμισάς, Γιώργος Σκλαβούνος.

Οι έντεκα συγγραφείς εγκύπτουν στη μελέτη του πνεύματος και των συμβάντων του Αγώνα του ΄21 και επιχειρούν να ιχνηλατήσουν το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας.

Διευθύνσεις:

-Φιλολογικός Σύλλογος “ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ”: Πλ. Αγίου Γεωργίου Καρύτση 8- Αθήνα- 105 61-Τηλ.2103221917

-Εκδόσεις “ΚΑΣΤΑΛΙΑ”: Σταδίου 33-Αθήνα-105 59-Τηλ.2103215280

"Έντεκα κείμενα για το '21-200 χρόνια μετά", H ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ "ΠΑΡΝΑΣΣΟ" ΤΗΝ ΕΡΧΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 11 ΜΑΡΤΙΟΥ

O Φιλολογικός Σύλλογος «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ», σε συνεργασία με τις Εκδόσεις «ΚΑΣΤΑΛΙΑ», συνδιοργανώνουν την ερχόμενη Παρασκευή, 11 Μαρτίου 2022, από 19:00-20:30, εκδήλωση γιά την πρώτη επίσημη παρουσίαση του βιβλίου

"Εντεκα κείμενα γιά το 21-Διακόσια χρόνια μετά "

Παρουσιαστές θα είναι ο  δημοσιολόγος Λευτέρης Κουσούλης και ο δημοσιογράφος Νίκος Σίμος

Θα γίνουν εισηγήσεις από συγγραφείς του τόμου και θα ακολουθήσει διάλογος με σας που θα είσαστε παρόντες στην εόρτια αυτή συνάθροιση. 

Την έκδοση έχουν επιμεληθεί ο δημοσιογράφος Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος και ο Πρέσβυς ε.τ Γεώργιος Πουκαμισάς. 

Γράφουν οι: Προκόπης Παυλόπουλος, Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, Γιώργος Γεωργής, Θεόδωρος Δασκαρόλης, Κώστας Ιορδανίδης, Αντώνης Κλάψης, Χάρης Μελετιάδης, Μελέτης Μελετόπουλος, Παναγιώτης Παύλος, Γεώργιος Πουκαμισάς, Γιώργος Σκλαβούνος 

Οι έντεκα συγγραφείς εγκύπτουν στη μελέτη του πνεύματος και των συμβάντων του Αγώνα του ΄21 και επιχειρούν να ιχνηλατήσουν το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας.

Διευθύνσεις: 

-Φιλολογικός Σύλλογος “ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ”: Πλ. Αγίου Γεωργίου Καρύτση 8- Αθήνα- 105 61-Τηλ.210-3221917 

-Eκδόσεις "ΚΑΣΤΑΛΙΑ": Σταδίου 33-Αθήνα-105 59-Τηλ. 210-3215280

ΕΝΑΣ ΛΑΦΑΖΑΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΛΑΦΑΖΑΝΗΣ, ΤΙ ΑΛΛΟ.....“Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν ξεκίνησε τώρα. Τον πόλεμο τον άρχισε η Ουκρανία, με το αμερικανοκίνητο, υπό την καθοδήγηση του αμερικανού πρέσβη στο Κίεβο Τζ. Πάιατ, νεοναζιστικό πραξικόπημα του 2014. Ήταν τότε που το Ουκρανικό καθεστώς έθεσε στην παρανομία το Κ.Κ. Ουκρανίας και τις αριστερές δυνάμεις της χώρας και ξεκίνησε ένα απηνή διωγμό με τρομοκρατία, δίκες, φυλακίσεις και δολοφονίες κατά των φιλορώσων και ρώσων πολιτών και ελλήνων ομογενών αλλά και όσων δημοκρατών διαφωνούσαν και αντιστέκονταν στη νεοναζιστική δικτατορία...."

Ο Παν. Λαφαζάνης, απαντώντας σε ερώτηση αν συμφωνεί με τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τόνισε ότι: “Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν ξεκίνησε τώρα. Τον πόλεμο τον άρχισε η Ουκρανία, με το αμερικανοκίνητο, υπό την καθοδήγηση του αμερικανού πρέσβη στο Κίεβο Τζ. Πάιατ, νεοναζιστικό πραξικόπημα του 2014.

Ήταν τότε που το Ουκρανικό καθεστώς έθεσε στην παρανομία το Κ.Κ. Ουκρανίας και τις αριστερές δυνάμεις της χώρας και ξεκίνησε ένα απηνή διωγμό με τρομοκρατία, δίκες, φυλακίσεις και δολοφονίες κατά των φιλορώσων και ρώσων πολιτών και ελλήνων ομογενών αλλά και όσων δημοκρατών διαφωνούσαν και αντιστέκονταν στη νεοναζιστική δικτατορία.

Οι ρωσόφωνοι της Ουκρανίας μαζί με δημοκράτες πολίτες υποχρεώθηκαν προκειμένου να αμυνθούν να ανακηρύξουν για την προστασία τους στην Αν. Ουκρανία τις δύο αυτόνομες Λαϊκές Δημοκρατίες του Ντονιέτσκ και Λουγκάνσκ, οι οποίες επιβίωναν υπό συνεχή σκληρό πόλεμο που υφίσταντο από τους αμερικανόδουλους νεοναζιστές του Κιέβου και ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες αγωνιστές και άμαχους πολίτες.

Το καθεστώς του Κιέβου, παρότι μετά από διαπραγματεύσεις, συνήφθη το 2015 η Συμφωνία ειρήνης του Μίνσκ, έγραψε αυτή τη Συμφωνία, που προέβλεπε αυτονομία στο Ντονιέτσκ και Λουγκάνσκ, στα παλιά του τα παπούτσια, συνεχίζοντας την στρατηγική των διωγμών και της τρομοκρατίας.

Αυτή η στρατηγική έφτασε στο απροχώρητο με συνεχείς βομβαρδισμούς και καταιγισμό επιθέσεων του καθεστώτος του Κιέβου κατά των αυτόνομων περιοχών το τελευταίο διάστημα, καθώς και με το σχέδιο των αρχών του Κιέβου να προχωρήσει τάχιστα στην ένταξη της Αν. Ουκρανίας, στο ΝΑΤΟ και ακόμα να εγκαταστήσει πυρηνικά όπλα στη χώρα.

Κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες, ως απάντηση του τρομοκρατικού πολέμου Νατοϊκών και νεοναζιστών που ξεκίνησαν οι αρχές του Κιέβου, ήρθε η στρατιωτική επέμβαση της Ρωσίας με στόχο μια Ουκρανία ουδέτερη και ανεξάρτητη, έξω από το ΝΑΤΟ, χωρίς επιθετικά και πυρηνικά όπλα και νεοναζιστικές εγκληματικές συμμορίες και με τιμωρία των νεοναζιστικών μαζικών εγκλημάτων.”

1ο μέρος
 

2ο μέρος

ΝΑ ΕΙΧΑΜΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΕΝΑΝ ΛΑΦΑΖΑΝΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΘΑ ΚΡΑΤΟΥΣΕ ΨΗΛΑ ΤΗ ΣΗΜΑΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑΣ...

 

ΜΑΛΙΣΤΑ....Είναι αυτή, η συγκεκριμένη στρατιωτική επέμβαση της Ρωσίας αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο; Ναι είναι. Ωστόσο είναι αδύνατον να αξιολογήσουμε μια ενέργεια και από νομικής άποψης, αποκομμένα. Το διεθνές δίκαιο ξεχαρβαλώνεται εδώ και τριάντα χρόνια, ιδίως σε ό,τι αφορά την χρήση βίας. Ανθρωπιστική επέμβαση, ευθύνη για προστασία, εξαγωγή της δημοκρατίας, αλλαγές καθεστώτων αποτελούν τα δόγματα που αξιοποιήθηκαν, με αποτέλεσμα να πειστούν και η Ρωσία και η Κίνα, όπως και κάθε άλλη χώρα, ότι όποτε βρεθούν σε θέση αδυναμίας κανένα δίκαιο δεν θα τις προστατεύσει. Επομένως, να πειστούν ότι η γυμνή ισχύς διαμορφώνει το δίκαιο και όχι το αντίστροφο. Είναι κάπως υποκριτικό ή και ανόητο, κάποιοι να κοιτούν μόνο το επιμέρους πλήγμα στο διεθνές δίκαιο και όχι τι γέννησε αυτό το πλήγμα....

Τελικά ας μας πούνε το ΚΚΕ, το ΜΕΡΑ25, ο ΣΥΡΙΖΑ ή όσοι δηλώνουν συνεχιστές του Ανδρέα Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ: είναι όντως κατά του ΝΑΤΟ;


Το παρόν κείμενο δεν απευθύνεται στους (α)συνεπείς, νεοσυντηρητικούς, νεοφιλελεύθερους και λοιπούς οπαδούς του ατλαντισμού εδώ και δεκαετίες. Αποτελούν μειοψηφία μέσα στον ελληνικό λαό, αλλά ελέγχουν την ελληνική εσωτερική και διεθνή πολιτική εδώ και δεκαετίες (με λαμπρά αποτελέσματα, όπως το Κυπριακό και τα Ίμια) και είναι λογικό να ταυτίζονται πλήρως με την επιδίωξη της διαρκούς επέκτασης του ΝΑΤΟ εις βάρος της Κίνας και της Ρωσίας, όπως και εις βάρος των ελληνικών λαϊκών και εθνικών συμφερόντων. Είναι γνωστό ότι η συγκεκριμένη πλευρά δεν έχει κανένα δισταγμό να χειροκροτεί τις επεμβάσεις στην Γιουγκοσλαβία, στο Ιράκ, στην Συρία, στην Λιβύη, στην Υεμένη, στο Σαχέλ και αλλού, αλλά να εξεγείρεται για την Ουκρανία.

Απευθύνεται το παρόν κείμενο στο ΜΕΡΑ25, στο ΚΚΕ, στον ΣΥΡΙΖΑ και σε όσους από το ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι έχουν κάποια, την οποιαδήποτε, σχέση με την 3η του Σεπτέμβρη και όχι με το «Ευχαριστούμε την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής» του Κώστα Σημίτη. Αν θυμάμαι καλά, ένα κοινό σημείο, έστω διακηρυκτικώς, όλων αυτών είναι η ανάγκη διάλυσης του ΝΑΤΟ.

Τόσα χρόνια, το ΝΑΤΟ ήταν είτε ελέω ψυχρού πολέμου, είτε λόγω υπαρκτής ή φαινομενικής μονοκρατορίας των ΗΠΑ, ακλόνητο και διαρκώς επεκτεινόμενο. Μπορούσε άμεσα ή έμμεσα να επεμβαίνει όπου ήθελε, όποτε ήθελε, χωρίς ουσιαστικά εμπόδια. Έχουμε λοιπόν σήμερα, για πρώτη φορά, έναν πόλεμο ο οποίος στρέφεται ευθέως κατά του ΝΑΤΟ και της περαιτέρω επέκτασής του. Έναν πόλεμο ο οποίος είναι πιθανό να ωθήσει (υπό μια σειρά όρων που θα πρέπει να εκπληρωθούν, φυσικά) το ΝΑΤΟ σε αναδίπλωση και ίσως σε εξισορρόπηση ή παρακμή, όπως ελπίζουμε.

Αντί λοιπόν, αν τα παραπάνω κόμματα είναι συνεπή σε όσα υποστηρίζουν, να ταχθούν όχι με τον πόλεμο γενικώς αλλά με την έκβαση εκείνη η οποία θα ωθεί το ΝΑΤΟ σε υποχώρηση (και άρα με την νίκη της Ρωσίας το συντομότερο) προβαίνουν είτε σε επιμέρους και λανθασμένες αναλύσεις, είτε σε σχόλια εύκολης, ως είθισται τελευταία, συγκίνησης.

Ναι πράγματι, η Ρωσία είναι ένα καπιταλιστικό κράτος – καιρό τώρα. Ιμπεριαλιστικό δεν είναι. Δεν διαθέτει ούτε ολιγοπωλιακή θέση δια των εταιρειών της σε παγκόσμια κλίμακα και μάλιστα στους τομείς της πλέον εξελιγμένης βιομηχανικής παραγωγής, ούτε αντιστοίχως κινητικό κεφάλαιο. Αν κάθε καπιταλιστικό κράτος είναι ιμπεριαλιστικό, τότε μάλλον έχουμε κοντά 200 ιμπεριαλισμούς στον πλανήτη. Επομένως, η προσέγγιση περί ενδοϊμπεριαλιστικής σύγκρουσης Ρωσίας-Δύσης είναι λανθασμένη και αφελής, ενώ αντικειμενικά συγκαλύπτει ευθέως το πραγματικό διακύβευμα του συγκεκριμένου πολέμου, που είναι η ήττα του ΝΑΤΟ για πρώτη φορά στην ιστορία του με τόσο ευθύ τρόπο.

Εκτός και αν η γραμμή των παραπάνω κομμάτων είναι ότι θέλουν να διαλυθεί ή έστω να υποχωρήσει το ΝΑΤΟ, αλλά μόνο αφού έχει οικοδομηθεί ο σοσιαλισμός σε ένα ή περισσότερα κράτη ή μόνο μέσα από σοσιαλιστικές επαναστάσεις σε κάθε ένα από τα κράτη-μέλη της συμμαχίας. Να μας συμπαθούν, αλλά η ιστορία δεν προχωρά έτσι, εκτός και αν στην πραγματικότητα, μια χαρά τους βολεύει η παρούσα κατάσταση, απλώς πετάνε και μερικές επετειακές στρακαστρούκες περί αντινατοϊσμού.

Στην πραγματικότητα, η Ρωσία επί τριάντα χρόνια ακολουθούσε μια πολιτική κατευνασμού και ως περίπου μια δεκαετία πριν, μια πολιτική απελπισμένης προσπάθειας να καταστεί αποδεκτή από τις ΗΠΑ και από την Δύση. Σήμερα, ασκεί μια (σε ιστορική κλίμακα μιλώντας) αμυντική, αναθεωρητική πολιτική, ανακούφισής της από την περικύκλωσή της από το ΝΑΤΟ.

Είναι αυτή, η συγκεκριμένη στρατιωτική επέμβαση της Ρωσίας αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο; Ναι είναι. Ωστόσο είναι αδύνατον να αξιολογήσουμε μια ενέργεια και από νομικής άποψης, αποκομμένα. Το διεθνές δίκαιο ξεχαρβαλώνεται εδώ και τριάντα χρόνια, ιδίως σε ό,τι αφορά την χρήση βίας. Ανθρωπιστική επέμβαση, ευθύνη για προστασία, εξαγωγή της δημοκρατίας, αλλαγές καθεστώτων αποτελούν τα δόγματα που αξιοποιήθηκαν, με αποτέλεσμα να πειστούν και η Ρωσία και η Κίνα, όπως και κάθε άλλη χώρα, ότι όποτε βρεθούν σε θέση αδυναμίας κανένα δίκαιο δεν θα τις προστατεύσει. Επομένως, να πειστούν ότι η γυμνή ισχύς διαμορφώνει το δίκαιο και όχι το αντίστροφο. Είναι κάπως υποκριτικό ή και ανόητο, κάποιοι να κοιτούν μόνο το επιμέρους πλήγμα στο διεθνές δίκαιο και όχι τι γέννησε αυτό το πλήγμα.

Και τέλος, είναι αλήθεια αδιαμφισβήτητη ότι ο λαός της Ουκρανίας πληρώνει ένα αιματηρό τίμημα. (Πρέπει παρεμπιπτόντως να πούμε ότι τα θύματα μεταξύ των αμάχων, μέχρι σήμερα φαίνεται να είναι εντυπωσιακά λίγα σε σχέση με αντίστοιχους πολέμους από πλευράς ΗΠΑ). Κόστος επίσης, το οποίο επί οκτώ χρόνια βεβαίως δεν απασχολούσε πολλούς, όταν αφορούσε Ρώσους της Ουκρανίας, όπως και όταν αφορά Ιρακινούς, Σύριους που υποστηρίζουν τον Άσαντ, Λίβυους, Υεμένιους, Σομαλούς και πολλούς άλλους, ακόμη και τώρα που μιλάμε. Πράγματι δεν μπορούν να υπάρχουν συμψηφισμοί μεταξύ των θυμάτων των διαφορετικών πολέμων. Από πότε όμως, τα κόμματα της αριστεράς (αλλά και οι φιλελεύθεροι) μένουν μόνο σε αυτό το επίπεδο χωρίς να βλέπουν την ευρύτερη εικόνα; Ποιος πόλεμος, οποιουδήποτε τύπου και σε οποιαδήποτε περίοδο, υπήρξε αναίμακτος; Αν αυτό είναι το κύριο κριτήριο θα πρέπει να καταδικάζουμε κάθε πόλεμο, κάθε είδους από οποιαδήποτε χώρα ή από οποιονδήποτε λαό εναντίον οποιουδήποτε, σαν να μην έχει γραφτεί η Ιστορία και με πολέμους επαναστατικούς ή εθνικοαπελευθερωτικούς. Επειδή δεν είναι κανενός αυτό το σταθερό κριτήριο, καλό είναι να παρατήσουμε τις εύκολες συγκινήσεις.

Τελικά ας μας πούνε το ΚΚΕ, το ΜΕΡΑ25, ο ΣΥΡΙΖΑ ή όσοι δηλώνουν συνεχιστές του Ανδρέα Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ: είναι όντως κατά του ΝΑΤΟ; Καλά είναι τα μαθήματα του ΚΚΕ για την θετική συμβολή της ΕΣΣΔ στην ειρήνη μεταξύ των λαών της περιοχής (δεν θα διαφωνήσουμε) αλλά τα κόμματα δεν είναι ιστορικοί. Οφείλουν τελικά να παίρνουν σωστή και συνεπή θέση πάνω στα σημερινά ζητήματα. Γιατί με αυτά που λένε, με τις ίσες αποστάσεις και με τις εύκολες μονομερείς καταδίκες, κοιτώντας μόνο το επιμέρους, μόνο καλές υπηρεσίες στο ΝΑΤΟ προσφέρουν.

 

Έζησε και έδρασε με ακλόνητες φιλελεύθερες πεποιθήσεις, οι οποίες δοκιμάστηκαν στην πράξη. Και με μια σφαιρική αντίληψη η οποία κέρδιζε κάθε συνομιλητή της. Με μια σπάνια ευρύτητα γνώσεων, που μετουσιωνόταν σε καθαρές, απτές επιλογές. Και με μια παρρησία που θεμελιωνόταν στις αρχές της, αλλά, κυρίως, στον σεβασμό της προς τους πολίτες. Κυρίως, όμως, με μία ευγένεια που θα τολμούσα να πω, χρόνια πριν, διαμόρφωσε ένα μοναδικό παράδειγμα πολιτικής συμπεριφοράς. Αυτή την ευγένεια, ωστόσο, η Μαριέττα την συνόδευε πάντα με λόγο ριζοσπαστικό, ακόμα και αιρετικό, χωρίς να λογαριάζει κατεστημένες αντιλήψεις....

 

Τον τελευταίο αποχαιρετισμό προς τη Μαριέττα Γιαννάκου, που έφυγε την Κυριακή από τη ζωή, απηύθυναν συγγενείς, φίλοι καθώς και η πολιτειακή και πολιτική ηγεσία του τόπου. 

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την εκλιπούσα «πρότυπο δυναμικής γυναίκας, μητέρας και πολιτικού», ενώ αναφερόμενος στην πολιτική διαδρομή της υπογράμμισε πως για την ίδια η προοδευτική αντίληψη ήταν στάση ζωής. «Σε όλα τα αξιώματα υπήρξε πολέμια του δογματισμού. Η προσφορά της ως υπουργός Παιδείας καρποφόρησε» τόνισε ο κ. Μητσοτάκης. 

Η εξόδιος ακολουθία τελέστηκε με δημοτική δαπάνη, έπειτα από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της Αθήνας, στον Ιερό Ναό των Αγίων Θεοδώρων, στο Α’ Νεκροταφείο. Η Μαριέττα Γιαννάκου απεβίωσε σε ηλικία 71 χρόνων. Αντιμετώπιζε χρόνια προβλήματα υγείας, ενώ πρόσφατα είχε βγει νικήτρια από τη μάχη με την Covid-19. 

 

Ο επικήδειος που εκφώνησε 

ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης:

 Αγαπημένη μας Μαριέττα, 

Ακόμα δεν μπορώ παρά να μιλώ σε δεύτερο πρόσωπο και σε ενεστώτα χρόνο. Γιατί κανείς μας, από την οικογένειά σου μέχρι τον τελευταίο φίλο σου, δεν μπορεί να συμβιβαστεί με τη σκέψη ότι έφυγες. 

Ήταν άλλωστε τόσο πολλές και τόσο πυκνές οι δυσκολίες που κάθε τόσο ξεπερνούσες, που όλοι θεωρούσαμε πως και αυτή η πρόσφατη περιπέτειά σου θα ήταν σκληρή, αλλά στο τέλος θα ήταν ακόμα μία κερδισμένη, μάχη. Μάχη, όμως, που τελικά αποδείχτηκε ύστατη, όσο γενναία και αν υπήρξε. 

Ήταν το κλείσιμο ενός κύκλου δημόσιας και ιδιωτικής ζωής που στην περίπτωση της Μαριέττας δύσκολα ξεχώριζαν καθώς τις ένωνε η αποφασιστικότητα και το μανιάτικο πείσμα. Από την αρχή. Από τότε, που άφηνε το Γεράκι για την Ιατρική Σχολή της Αθήνας. Με τα εφόδια που είχε πάρει από τον πατέρα της, που τον έχασε τόσο νωρίς. Αλλά και από τη μητέρα της. Που όπως έλεγε πάντοτε η ίδια, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της. 

Και ύστερα, στην πολιτική της δραστηριοποίηση που ξεκίνησε από την ΟΝΝΕΔ, συμβαδίζοντας, πάντα, με την αφοσίωση στην επιστήμη της. Κι αργότερα, πότε στη Βουλή και πότε στο Ευρωκοινοβούλιο, πότε σε κομματικά και πότε σε υπουργικά αξιώματα. 

Δύο φορές, μάλιστα, άφησε τα έδρανα των Βρυξελλών για να επανακάμψει στην εθνική πολιτική σκηνή. Γιατί ήταν ένα στέλεχος που κοσμούσε τις κυβερνήσεις. Και η ίδια δεν είπε ποτέ όχι σε κανένα προσκλητήριο και δεν αρνήθηκε, ποτέ, καμία ευθύνη. 

Έζησε και έδρασε με ακλόνητες φιλελεύθερες πεποιθήσεις, οι οποίες δοκιμάστηκαν στην πράξη. Και με μια σφαιρική αντίληψη η οποία κέρδιζε κάθε συνομιλητή της. Με μια σπάνια ευρύτητα γνώσεων, που μετουσιωνόταν σε καθαρές, απτές επιλογές. Και με μια παρρησία που θεμελιωνόταν στις αρχές της, αλλά, κυρίως, στον σεβασμό της προς τους πολίτες. Κυρίως, όμως, με μία ευγένεια που θα τολμούσα να πω, χρόνια πριν, διαμόρφωσε ένα μοναδικό παράδειγμα πολιτικής συμπεριφοράς. Αυτή την ευγένεια, ωστόσο, η Μαριέττα την συνόδευε πάντα με λόγο ριζοσπαστικό, ακόμα και αιρετικό, χωρίς να λογαριάζει κατεστημένες αντιλήψεις. 

Έδειξε, έτσι, με τον πιο πειστικό τρόπο, ότι η προοδευτική αντίληψη δεν είναι ούτε σύνθημα ούτε θέμα ένταξης σε πολιτικό χώρο. Είναι στάση ζωής. Και κατέκτησε την καθολική εκτίμηση -όχι καταφεύγοντας σε στρογγυλεμένες θέσεις- αλλά διατυπώνοντας σαφή επιχειρήματα προς πολιτικούς αντιπάλους κι όχι προς προσωπικούς εχθρούς. 

Σε όλα τα αξιώματα που ανέλαβε η Μαριέττα, πάνω από κάθε τι, υπήρξε ανυποχώρητη πολέμια του δογματισμού. Δεν δίστασε ποτέ να υψώσει την τολμηρή της φωνή απέναντι στις φανατικές ιαχές. Και αυτό αφορά ιδιαίτερα το πέρασμά της από το Υπουργείο Παιδείας. Γιατί, την ίδια στιγμή που προωθούσε βαθιές τομές στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, αντιμετώπιζε τεράστιες αντιδράσεις και, μάλιστα, από εντελώς αντίθετους πολιτικούς χώρους. 

Και είναι αλήθεια ότι ο πολιτικός κόσμος την στήριξε, τότε, λιγότερο απ’ όσο όφειλε και από όσο της άξιζε. Θυμάμαι τις συζητήσεις που είχαμε για εκείνη την εμπειρία της, κάθε φορά που τα ζητήματα Παιδείας ερχόταν στο προσκήνιο. 

Και είναι πράγματι εθνική πρόοδος το γεγονός ότι οι μεταρρυθμίσεις που πρώτη εκείνη εισηγήθηκε και για τις οποίες πολεμήθηκε σκληρά, έμελλε, τελικά, να δικαιωθούν πανηγυρικά. Η σπορά της Μαριέττας, λοιπόν, ευτυχώς καρποφόρησε. 

Αλλά και στις άλλες θέσεις τις οποίες υπηρέτησε, άφησε το δικό της αποτύπωμα, με πιο εμφατικές τις τολμηρές πρωτοβουλίες της για τα ναρκωτικά. Μας αφήνει, έτσι, ένα πρότυπο δημόσιας δράσης που κράτησε 40 παραγωγικά χρόνια.

 Ένα πρότυπο αυτοδημιούργητου πολίτη, ένα πρότυπο μιας δυναμικής γυναίκας, πετυχημένης επιστήμονος, γλυκιάς μητέρας και καλής αδερφής. Τελικά, ένα από τα πιο ζηλευτά δείγματα της πολιτικής γενιάς της Μεταπολίτευσης, που ένωσε την προσωπική προκοπή με το συλλογικό συμφέρον. 

Η Μαριέττα έφυγε όρθια και με τη σκέψη, όπως έλεγε η ίδια, στο μέλλον της κόρης της. Ας πορευτεί ήσυχη. Είμαστε τόσοι οι φίλοι της, που η Ζωή δεν θα είναι ποτέ μόνη της.

 Όλοι, όμως, τώρα, πρώτα και πάνω απ’ όλα η οικογένειά της, η κόρη της, η αγαπημένη της αδερφή, η Φανή που τόσο της στάθηκε με τόση στοργή μέχρι την τελευταία στιγμή, μένουμε πιο μόνοι χωρίς έναν άνθρωπο που έδωσε πολλά και είχε ακόμα να δώσει πολλά περισσότερα. 

Θα μας συντροφεύει, ωστόσο πάντα, το χαμόγελο της Μαριέττας. Αυτό το τόσο καθαρό και ζεστό χαμόγελο, όσο καθαρή και ζεστή ήταν η σκέψη, η φωνή και η ίδια της η ζωή της. 

Εκ μέρους της κυβέρνησης, της Βουλής, της πολιτικής της οικογένειας. 

Καλό σου ταξίδι. 

Πηγή: Protagon.gr

Δύο καρπούζια δεν χωρούν στην ίδια μασχάλη: Και να βρίσκεις «καταφύγιο» στον Ανδρέα Παπανδρέου και να έχεις επιλέξει γιά ΥΕΘΑ στην Κυβέρνησή σου τον Καμμένο. Απλά πράγματα, που, προφανώς, θα αναλογίζονται και οι νεο-ΣΥΡΙΖΑίοι, πάλαι ποτέ «σκληροί» ΠΑΣΟΚ. Απλώς δεν θα το λένε φωναχτά...

Το ακροδεξιό δεκανίκι των ΣΥΡΙΖΑΙΩΝ στην Κυβέρνηση Τσίπρα, υπό τον ΑΝΕΛίτη Παν. Καμμένο στο άκρως ευαίσθητο Υπουργείο Εθνικής ΄Αμυνας, θα συνεχίσει να αποτελεί,γιά απρόβλεπτο χρόνο, βαρύ βαρίδιο που θα το βρίσκουν πάντοτε μπροστά τους, καταδικασμένοι να περιορίζονται στην ένοχη σιωπή τους...

Δεν μπορούσε, λοιπόν, παρά να μη χαρισθεί στον πρώην Π/Θ, που δεν έβλεπε πιθανότητα να χάσει τις εκλογές του Ιουλίου του 2019 «ούτε μία στο εκατομμύριο»(...), ο Κυρ. Μητσοτάκης, χθες στη Βουλή. Τί την ήθελε την ειρωνεία στην φράση Μητσοτάκη «είμαστε και εμείς Δύση» ο Τσίπρας; Ξυνή τού βγήκε η αναφορά...

Τί ακριβώς είπε ο Π/Θ στην πρωτομιλία του: «Η στάση της πατρίδας μας σε αυτή την κρίση είναι προϊόν των ιστορικών μας βιωμάτων. Είμασταν πάντα στην σωστή πλευρά της ιστορίας και το ίδιο κάνουμε και τώρα. Είμαστε και εμείς Δύση και ανήκουμε στην ελευθερία, στην ισοτιμία και την διεθνή νομιμότητα. Είμαστε ένας λαός που ζει με την ανοικτή πληγή της Κύπρου και δεν μπορούμε να στεκόμαστε αδιάφορα απέναντι σε έναν ηγέτη που θέλει να ζωγραφίσει μόνος του τα σύνορα. Εδώ δεν χωρούν ίσες αποστάσεις».

Και τί βγήκε να τού πει στη δευτερολογία του ο «άχαστος»; Ότι «ε λοιπόν είμαστε και Δύση και Ανατολή και Βορράς και Νότος. Είμαστε η κοιτίδα του δυτικού πολιτισμού. Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες».

Γιά να απαντήσει στην τριτολογία του ο Μητσοτάκης (ανάλογο προνόμιο δεν μπορεί να προβλέπει η κοινοβουλευτική διαδικασία γιά πρώην Π/Θ) σε «έναν Τσίπρα 360 μοιρών(....)μού ήρθε στο μυαλό η εικόνα του δικού σας Υπουργικού Συμβουλίου: Πρωθυπουργός Τσίπρας, υπουργός Άμυνας Καμμένος, υπουργός Εξωτερικών Κοτζιάς, υφυπουργός Εξωτερικών Τέρενς Κουίκ. Ίσως αυτό εννοούσατε με το ανήκουμε παντού”. Γιά να καταλήξει:«“Ίσως αυτή την εικόνα να έχει στο νου του ο λαός που λέει αν δεν ήταν αυτοί να τα διαχειρίζονται με τα όσα κάνουν, ποιος θα τα διαχειριζόταν; Ο Καμμένος, που κάνει λάικ στη ρωσική πρεσβεία:Μερικές φορές το να ξέρεις που ανήκεις έχει μεγάλη σημασία στην πολιτική”.

Και πράγματι δύο καρπούζια δεν χωρούν στην ίδια μασχάλη: Και να βρίσκεις «καταφύγιο» στον Ανδρέα Παπανδρέου και να έχεις επιλέξει γιά ΥΕΘΑ στην Κυβέρνησή σου τον Καμμένο. Απλά πράγματα, που, προφανώς, θα αναλογίζονται και οι νεο-ΣΥΡΙΖΑίοι, πάλαι ποτέ «σκληροί» ΠΑΣΟΚ. Απλώς δεν θα το λένε φωναχτά...

Σεραφείμ Χ. Μηχιώτης

 

Μέσα στο νέο αυτό πλαίσιο περιφερειακά ζητήματα, όπως το Κυπριακό και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, για τα οποία κρίσιμη παράμετρος είναι το Διεθνές Δίκαιο και ο σεβασμός του, ενδέχεται να αποκτήσουν εκ των πραγμάτων παρακολουθηματικό χαρακτήρα. Να επικαθορίζονται από προτεραιότητες, ανάγκες και διακυμάνσεις του συσχετισμού των δυνάμεων σε ευρύτερο ορίζοντα. Όμως η Τουρκία δεν είναι Ρωσία και η Ελλάδα δεν είναι Ουκρανία. Οι δυο χώρες εντάχθηκαν το 1952 από κοινού στο ΝΑΤΟ με ένα σκεπτικό που ίσως γίνεται ξανά κρίσιμο και αφορούσε την ΕΣΣΔ της εποχής, σε βάθος ιστορικού χρόνου τη Ρωσία και τη Μεσόγειο. Το είχε πρωτοδιατυπώσει το 1820 ο νεαρός τότε Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος που ήθελε να πείσει τη Βρετανία και τη Γαλλία για την στρατηγική σημασία ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Υπό την παρούσα συγκυρία θα είχε νομίζω ενδιαφέρον μια επικοινωνία Μητσοτάκη - Ερντογάν, με ελληνική πρωτοβουλία και θέμα όχι τα διμερή, αλλά τις εξελίξεις στην Ουκρανία, την ενότητα της ΝΑ πτέρυγας του ΝΑΤΟ και την αποφυγή μεταφοράς εντάσεων στην Αν. Μεσόγειο.....

Από "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 27/02/22

 
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου από "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

Ένας ασύμμετρος πόλεμος που μας αφορά

«Αν η ιστορία είναι οδηγός, γνωρίζουμε ότι το 1940 και στις αρχές του 1941 η Σοβιετική Ένωση κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποτρέψει τον πόλεμο ή τουλάχιστον να καθυστερήσει την έναρξή του. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΣΣΔ προσπάθησε να μην προκαλέσει τον πιθανό επιτιθέμενο μέχρι το τέλος, απέχοντας ή αναβάλλοντας τις πιο επείγουσες και προφανείς προετοιμασίες που έπρεπε να κάνει για να αμυνθεί από μια επικείμενη επίθεση. Όταν τελικά έδρασε, ήταν πολύ αργά.

Ως αποτέλεσμα, η χώρα δεν ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει την εισβολή της ναζιστικής Γερμανίας, η οποία επιτέθηκε στην Πατρίδα μας στις 22 Ιουνίου 1941, χωρίς να κηρύξει τον πόλεμο. Η χώρα σταμάτησε τον εχθρό και τον νίκησε, αλλά αυτό είχε τεράστιο κόστος. Η προσπάθεια κατευνασμού του επιτιθέμενου ενόψει του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου αποδείχθηκε ότι ήταν ένα λάθος που είχε υψηλό κόστος για τον λαό μας. Τους πρώτους μήνες μετά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών, χάσαμε τεράστιες περιοχές στρατηγικής σημασίας, καθώς και εκατομμύρια ζωές. Δεν θα κάνουμε αυτό το λάθος δεύτερη φορά. Δεν έχουμε δικαίωμα να το κάνουμε.»

Αυτό το απόσπασμα από το διάγγελμα του προέδρου Πούτιν στις 24.2.2022, την ώρα που άρχιζε η ρωσική στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία, δείχνει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την Ιστορία. Η δυτική θεώρηση της Ιστορίας αναδεικνύει τις κατευναστικές ψευδαισθήσεις του Τσάμπερλεν απέναντι στην προφανή χιτλερική απειλή. Ο Β. Πούτιν καταλογίζει την ιστορική ευθύνη για την ίδια κατευναστική μυωπία στον Στάλιν. Μπορεί ο ίδιος να πιστεύει ότι ενεργεί τώρα σαν να είναι ο Τσώρτσιλ της Ρωσίας. Οι ρόλοι όμως, όταν επαναλαμβάνεται το έργο της Ιστορίας, δύσκολα αντιστρέφονται. Τότε ο εκφραστής της θεωρίας του αναθεωρητισμού, της αμφισβήτησης των υφιστάμενων συνόρων και της διεκδίκησης του ζωτικού χώρου, ήταν ο επιτιθέμενος. Αυτός που εισέβαλε στην Τσεχοσλοβακία επικαλούμενος την ανάγκη προστασίας των γερμανόφωνων της Σουδητίας. Τώρα ο Πρόεδρος Πούτιν επιτίθεται στην Ουκρανία.

Το αφήγημα Πούτιν είναι σαφές και απροκάλυπτο: Οι ιστορικοί σοβιετικοί ηγέτες ακρωτηρίασαν τη Ρωσία για να συγκροτήσουν τη Σοβιετική Ένωση και το μείγμα της μαρξιστικοεθνικιστικής ιδεολογίας της. Η Δύση, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ταπείνωσε τη Ρωσία, γιατί θεώρησε ότι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου μπορεί να είναι οριστικό και απολύτως ετεροβαρές. Δεν σεβάστηκε συνεπώς τον ιδιαίτερο ρόλο και τις ανησυχίες ασφάλειας της Ρωσίας και δεν έθεσε σαφές και τελικό όριο στον δικό της χώρο επιρροής κυρίως μέσω του ΝΑΤΟ. Επιπλέον χειρίστηκε με εσφαλμένο τρόπο όλες τις εκτός ευρωπαϊκής ηπείρου προκλήσεις από το Ιράκ έως τη Συρία και τη Λιβύη. Αυτά είπε ο πρόεδρος Πούτιν σε δυο εκτενή διαγγέλματα.

Όμως, το 2008 υπήρξε η Γεωργία με τη ρωσική στήριξη στην Αμπχαζία και την Οσετία. Το δε 2014, μέσα σε λίγους μήνες, σωρεύτηκαν τα γεγονότα στο Μαϊντάν, η πτώση και η καταφυγή στη Ρωσία του προέδρου Γιανουκόβιτς, η πολιτική αλλαγή στην Ουκρανία, η απόσπαση της Κριμαίας, η ανακήρυξη των δυο «ανεξάρτητων οντοτήτων» στο Ντονμπάς.

Δεν υπάρχει κεραυνός εν αιθρία. Ακόμη και η τωρινή εισβολή που είναι τελικά «μεγάλη» και όχι «μικρή», σύμφωνα με την αρχική διάκριση του προέδρου Μπάιντεν, είχε γίνει πλήρως αντιληπτή από τις αμερικανικές υπηρεσίες, πολλές εβδομάδες πριν ξεκινήσει επί του εδάφους.

Φαίνεται όμως ότι η «υπνοβασία» είναι ένα μόνιμο χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής. Προφανώς στόχος είναι πάντα η ειρήνη και η διπλωματία ποτέ δεν παύει να λειτουργεί, ούτε τις πιο σκοτεινές ώρες του πολέμου. Προφανώς ο ρόλος της Ρωσίας ως προμηθευτή φυσικού αερίου είναι εξαιρετικά κρίσιμος για την ΕΕ ιδίως στη φάση της ενεργειακής μετάβασης.

Όμως ο πρόεδρος Πούτιν έχει ως δεδηλωμένο στόχο να καθυποτάξει, για λόγους «αυτοάμυνας», την Ουκρανία, να την «αποστρατικοποιήσει» και να την «αποναζιστικοποιήσει». Δεν διστάζει μάλιστα να θεωρεί ότι η αυτοάμυνα αφορά απειλή εν δυνάμει πυρηνική στην οποία αντιτάσσεται ανοικτά αντίστροφη ρωσική πυρηνική απειλή. Το ζήτημα δεν είναι πλέον τα όρια του ΝΑΤΟ και μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη, έστω με επαναπροσδιορισμό των σφαιρών επιρροής. Το ζήτημα είναι, σε πρώτη φάση, η συγκρότηση της μεγάλης Ρωσίας και η ανασύσταση μιας «αυτοκρατορίας», με την Ουκρανία ακρωτηριασμένη κατά ένα μέρος της και υπό κατοχή, δηλαδή στρατιωτικά υποτεταγμένη και πολιτικά ελεγχόμενη, κατά το υπόλοιπο μέρος της. Σε δεύτερη φάση, τα ζωτικά συμφέροντα ασφάλειας της Ρωσίας, σε συνδυασμό με τον συνολικό πλέον ιστορικό και γεωγραφικό αναθεωρητισμό που εκφράζει ο πρόεδρος Πούτιν, μπορεί βεβαίως να προβάλουν και άλλα ζητήματα.

Στην παρούσα φάση δεν τίθεται, ούτε υπαινικτικά, ζήτημα αποχώρησης από το ΝΑΤΟ χωρών που είναι ήδη μέλη του και μέλη της ΕΕ, παρά τη γεωγραφική τους εγγύτητα προς τη Ρωσία. Μεθαύριο όμως θα τεθεί ζήτημα περιορισμού των οπλικών τους συστημάτων.

Διαμορφώνεται συνεπώς μια κατάσταση εμφανώς ασύμμετρη. Κατάσταση σημαίνει όχι απλώς ροή γεγονότων, σημαίνει ότι διαμορφώνεται ένας συσχετισμός δυνάμεων που τοποθετείται σε ένα μη συγκυριακό ορίζοντα.

Το ένα μέρος ενεργεί στρατιωτικά, καταλαμβάνει εδάφη, καταργεί την κρατική υπόσταση γειτονικού κράτους του οποίου δεν αναγνωρίζει ουσιαστικά την εθνική ταυτότητα και το δικαίωμα στην κρατικότητα, διαμορφώνει νέες νομικές οντότητες έστω μη αναγνωρισμένες, ακυρώνει στην πράξη - με τα προνόμια του μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας - όλο το σύστημα του ΟΗΕ και του ΟΑΣΕ, είναι προφανώς απολύτως αδιάφορο για οργανισμούς όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης ή το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Το άλλο μέρος καταγγέλλει πολιτικά, επιβάλλει σκληρές οικονομικές κυρώσεις, προσπαθεί να περιορίσει τις αρνητικές ενεργειακές και οικονομικές συνέπειες για τον εαυτό του ( η ΕΕ ), να διασφαλίσει την ενότητά του, να αποφύγει την πέμπτη φάλαγγα στο εσωτερικό του και να διαφυλάξει το βασικό ζητούμενο που είναι η φιλελεύθερη δημοκρατία έναντι της «γοητείας» του δημοκρατικού αυταρχισμού.

Όμως οι οικονομικές επιπτώσεις και οι επιπτώσεις της ρητορείας και της ιδεολογίας του εθνικολαϊκισμού μετρούνται με διαφορετικό τρόπο στη Ρωσία, στις ΗΠΑ και στις ομάδες κρατών μελών που σχηματίζονται στο εσωτερικό της ΕΕ. Συνεπώς ακόμη και στο πεδίο των οικονομικών και πολιτικών αντιδράσεων υπάρχει βαθιά ασυμμετρία.

Υπάρχει πλέον μια άλλη κατάσταση που θα παράγει αβεβαιότητα και ανασφάλεια για μεγάλη περίοδο και η οποία θέτει ξανά επί τάπητος όλα τα μεγάλα θέματα: πυρηνικών και συμβατικών δυνάμεων στην Ευρώπη, ισορροπίας και ανάσχεσης, σφαιρών επιρροής, ενεργειακής εξάρτησης ή αυτονομίας, διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, διεθνούς εμπορίου. Κυρίως μας υπενθυμίζει η κατάσταση αυτή ότι η οικουμενικότητα της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου ήταν δυστυχώς ένας δυτικός ισχυρισμός και όχι ένα πραγματικό κεκτημένο.

Μέσα στο νέο αυτό πλαίσιο περιφερειακά ζητήματα, όπως το Κυπριακό και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, για τα οποία κρίσιμη παράμετρος είναι το Διεθνές Δίκαιο και ο σεβασμός του, ενδέχεται να αποκτήσουν εκ των πραγμάτων παρακολουθηματικό χαρακτήρα. Να επικαθορίζονται από προτεραιότητες, ανάγκες και διακυμάνσεις του συσχετισμού των δυνάμεων σε ευρύτερο ορίζοντα. Όμως η Τουρκία δεν είναι Ρωσία και η Ελλάδα δεν είναι Ουκρανία. Οι δυο χώρες εντάχθηκαν το 1952 από κοινού στο ΝΑΤΟ με ένα σκεπτικό που ίσως γίνεται ξανά κρίσιμο και αφορούσε την ΕΣΣΔ της εποχής, σε βάθος ιστορικού χρόνου τη Ρωσία και τη Μεσόγειο. Το είχε πρωτοδιατυπώσει το 1820 ο νεαρός τότε Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος που ήθελε να πείσει τη Βρετανία και τη Γαλλία για την στρατηγική σημασία ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Υπό την παρούσα συγκυρία θα είχε νομίζω ενδιαφέρον μια επικοινωνία Μητσοτάκη - Ερντογάν, με ελληνική πρωτοβουλία και θέμα όχι τα διμερή, αλλά τις εξελίξεις στην Ουκρανία, την ενότητα της ΝΑ πτέρυγας του ΝΑΤΟ και την αποφυγή μεταφοράς εντάσεων στην Αν. Μεσόγειο. -

* Ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος είναι πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας.

Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου
στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ, 
στον Χρήστο Μιχαηλίδη, 28/02/22

Χ. Μιχαηλίδης: Ο κ Βενιζέλος έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο στο Βήμα της Κυριακής, με τίτλο «Ένας ασύμμετρος πόλεμος που μας αφορά». Δεν μπορώ να μην αρχίσω ρωτώντας τον τι σημαίνει «ασύμμετρος πόλεμος». Γιατί είναι «ασύμμετρος» αυτός ο πόλεμος;

Καλημέρα κ. Βενιζέλο.

Ευ. Βενιζέλος: Καλημέρα και καλή εβδομάδα, κ. Μιχαηλίδη.

Χ. Μιχαηλίδης: Επίσης.

Ευ. Βενιζέλος: Ο πόλεμος είναι ασύμμετρος γιατί η μία πλευρά, η ρωσική πλευρά υπό τον κ. Πούτιν διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η άλλη πλευρά δεν είναι η Ουκρανία, είναι όλος ο δυτικός κόσμος, όλος ο πολιτισμένος κόσμος και αυτός δεν διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις, λαμβάνει ορισμένα πολιτικά και οικονομικά αντίμετρα, τις λεγόμενες κυρώσεις –σκληρές, πρωτοφανούς σκληρότητος ίσως– από χθες, αλλά πάντως πρόκειται για αντιδράσεις οικονομικές και πολιτικές.

Ενώ, όπως αντιλαμβάνεσθε, από την άλλη μεριά έχουμε φθάσει σε ακραίο σημείο, δηλαδή στην απειλή χρήσης πυρηνικών όπλων, η οποία δεν διατυπώθηκε χθες για πρώτη φορά, διατυπώθηκε ήδη από το αρχικό διάγγελμα-ποταμό του Προέδρου Πούτιν, με το οποίο έθεσε ζήτημα πυρηνικής απειλής από την Ουκρανία, εν δυνάμει, εις βάρος της Ρωσίας, ενώ είναι γνωστό ότι η Ουκρανία έχει παραδώσει τα πυρηνικά της όπλα από το 1994, με τη Συμφωνία της Βουδαπέστης, δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα και δεν είναι εύκολο φυσικά να κατασκευάσει μία χώρα, με τις οικονομικές και τεχνολογικές δυνατότητες της Ουκρανίας, πυρηνικά όπλα. Άρα η ασυμμετρία υπάρχει σε όλα τα επίπεδα.

Βεβαίως, από τη μία μεριά έχεις τον αυταρχισμό ο οποίος λαμβάνει αποφάσεις με πολύ μεγάλη ευκολία, από την άλλη μεριά έχεις πάντα δημοκρατικές διαδικασίες, αμφιβολίες, δισταγμούς, οι οποίοι ξεπερνιούνται, υπάρχει μία εντυπωσιακή ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων, αλλά δεν παύει να είναι μία δύσκολη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Χ. Μιχαηλίδης: Ο κ. Πούτιν επικαλέσθηκε, δικαιολογώντας την απόφασή του να θέσει σε επιφυλακή, όπως είπε, τον πυρηνικό του εξοπλισμό, την επίθεση, λέει, που δέχεται συντονισμένα από τη Δύση.

Ευ. Βενιζέλος: Η επίθεση είναι λεκτική, επίθεση πολιτική. Δηλαδή είναι δυνατόν να δέχεσαι μία «επίθεση», δηλαδή μία αντίδραση στον πόλεμο που εσύ προκαλείς, διπλωματικού, πολιτικού, οικονομικού χαρακτήρα και αυτό να το εξισώνεις με πυρηνική απειλή και να αντιτάσσεις πυρηνικά όπλα, δηλαδή τον εφιάλτη;

Χ. Μιχαηλίδης: Αναφέρεται στον εξοπλισμό που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση ότι θα κάνει στη…

Ευ. Βενιζέλος: Μα ο εξοπλισμός είναι συμβατικός, δεν είναι πυρηνικός. Ακόμα και εάν γίνουν όλα όσα υποσχέθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση προς την Ουκρανία, πρόκειται για ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα το οποίο θα εξελιχθεί και το οποίο είναι σε κάθε περίπτωση συμβατικό. Η απειλή χρήσης πυρηνικών όπλων είναι μία ακραία κίνηση η οποία νομίζω ότι προκαλεί τον δυτικό κόσμο, προκαλεί όλο το σύστημα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, το οποίο έχει αδρανοποιηθεί επειδή η Ρωσία είναι μόνιμο μέλος και έχει δικαίωμα veto, και βεβαίως δημιουργεί ένα κλίμα ζοφερό το οποίο δεν διευκολύνει το διάλογο. Διότι περιμένουμε σήμερα το πρωί να ξεκινήσουν αυτές οι συζητήσεις στα σύνορα Ουκρανίας-Λευκορωσίας –εάν ξεκινήσουν, θα δούμε– για να διαπραγματευθεί ποιος; Από τη μία μεριά η Ρωσία που επιτίθεται και από την άλλη η Ουκρανία που αμύνεται, η Ρωσία που έχει θέσει ως θέμα την αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας και την «αποναζιστικοποίηση», δηλαδή την πολιτική αλλαγή, την κατάργηση της κυριαρχίας της, της ανεξαρτησίας της, την υπαγωγή, δηλαδή την κατοχή, στην πραγματικότητα τη μετατροπή σε προτεκτοράτο ρωσικό, της Ουκρανίας. Από την άλλη μεριά θα διαπραγματευθεί η Ουκρανία, στην κατάσταση που είναι, στο όνομα του Δυτικού κόσμου ο οποίος απειλείται με χρήση πυρηνικών όπλων;

Εάν δεν γίνει κάποια στιγμή η σωστή διαπραγμάτευση, δηλαδή η διαπραγμάτευση Δύσης και Ρωσίας, αντιλαμβάνεσθε ότι αυτή η φάση στην οποία βρισκόμαστε δεν θα ξεπερασθεί. Γιατί τώρα βρισκόμαστε πια, ούτως ή άλλως, σε νέα περίοδο στη διεθνή Ιστορία και αρχίζουμε και μετράμε τις επιμέρους φάσεις αυτής της νέας περιόδου, η οποία είναι πυκνή και είναι και συγκλονιστική.

Χ. Μιχαηλίδης: Επειδή γράψατε στο άρθρο σας ότι αυτό που συμβαίνει και βιώνουμε τώρα δεν είναι, και δεν ήταν, κεραυνός εν αιθρία, βοηθήστε με, σας παρακαλώ, να καταλάβω πού στήριξε ο Putin την απόφασή του να επιτεθεί στην Ουκρανία;

Ευ. Βενιζέλος: Ο κ. Πούτιν λέει ότι, εν πάση περιπτώσει, «νιώθω απειλούμενος διότι με έχετε υποτιμήσει μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, δεν με έχετε αφήσει να αναπνεύσω, είμαι αυτή τη στιγμή υπό την πίεση των δυτικών οπλικών συστημάτων». Η αλήθεια είναι ότι το 2008 ο Πρόεδρος Πούτιν παρενέβη στη Γεωργία, βοήθησε ώστε να αυτονομηθούν η Αμπχαζία και η Οσετία. Διεξήχθη ένας πόλεμος στη Γεωργία που στην πραγματικότητα απέτρεψε την ένταξη της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ίδιο συμβαίνει στην Υπερδνειστερία, την οποία δεν έχω αναφέρει στο άρθρο μου αλλά είναι ένα μεγάλο μέρος της Μολδαβίας, η οποία υποτίθεται είναι ανεξάρτητο κράτος, μέλος του ΟΗΕ. Το 2014 είχαμε την προσάρτηση της Κριμαίας με έναν τρόπο ο οποίος παραβιάζει, προφανώς, το Διεθνές Δίκαιο. Στη συνέχεια είχαμε την αυτονόμηση των περιοχών του Ντονμπάς, των δύο επαρχιών, τις οποίες αναγνώρισε τώρα επισήμως ο κ. Πούτιν με το διάταγμα που υπέγραψε κατ’ εντολήν της Δούμας.

Άρα, έχουμε μία σειρά από κινήσεις οι οποίες είχαν ως αφορμή, στην πραγματικότητα, την εσωτερική πολιτική αντίδραση στην Ουκρανία και την αλλαγή κυβέρνησης, με την αποχώρηση του κ. Γιανουκόβιτς, και την εκλογή νέου Προέδρου στην Ουκρανία.

Χ. Μιχαηλίδης: Μιλάμε με τον κ. Ευάγγελο Βενιζέλο, πρώην Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, πρώην Υπουργό Εξωτερικών και Άμυνας επίσης. Ένα από τα πρόσωπα που αναδεικνύονται σε αυτή την πολεμική κρίση, ας την πω έτσι, είναι ο Καγκελάριος Σολτς της Γερμανίας. Μπορείτε να μας σχολιάσετε τις κινήσεις που έκανε και την απόφαση που έλαβε;

Ευ. Βενιζέλος: Αυτό είναι ένα άλλο ιστορικό γεγονός. Πιστεύω ότι χθες ο Καγκελάριος Σολτς με αυτά που είπε στην Ομοσπονδιακή Βουλή αποτίναξε το ιστορικό σύμπλεγμα ενοχής και αμηχανίας που έχει η Γερμανία λόγω της ναζιστικής θηριωδίας, διότι, ας μη γελιόμαστε, διατηρείται στην οικουμενική μνήμη ένα είδος συλλογικής ευθύνης της Γερμανίας για το ζήτημα αυτό.

Χ. Μιχαηλίδης: Βεβαίως.

Ευ. Βενιζέλος: Και για αυτό η Γερμανία είναι περιορισμένη στις διεθνοπολιτικές της δραστηριότητες, ως στρατιωτική δύναμη είναι επίσης περιορισμένη. Χθες ο κ. Σολτς ανέλαβε πρωτοβουλίες οι οποίες κοστίζουν σε χρήμα και οι οποίες αναδεικνύουν τη Γερμανία ως μία ηγετική δύναμη προφανώς στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως της δίνουν ένα ρόλο σε πολιτικό και ενδεχομένως και σε στρατιωτικό επίπεδο, πάντα στο πλαίσιο της Δύσης, πάντα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Αυτό είναι μία πολύ σημαντική αλλαγή, διότι η Γερμανία ήταν πάντα διφορούμενης ή αμφισβητούμενης «δυτικότητας», νιώθει πολύ κοντά στη Ρωσία, είναι γεωγραφικά πολύ κοντά, η εξάρτησή της η ενεργειακή είναι τεράστια. Όλο το προηγούμενο διάστημα το μεγάλο θέμα ήταν εάν θα τεθεί σε λειτουργία ο νέος αγωγός φυσικό αερίου, ο Nord Stream 2, που είναι μία πολύ μεγάλη επένδυση ας το πούμε έτσι, και που επιτείνει την εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Τώρα, ούτε ζήτημα Nord Stream 2 θέτει, ούτε δισταγμούς έχει, μπαίνει μπροστά σε ένα μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα και σε μία αλυσίδα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, που νομίζω ότι μπορεί να έχουν ένα πραγματικό οικονομικό, κοινωνικό και, εν τέλει, πολιτικό αποτέλεσμα. Γιατί η εξωτερική πολιτική είναι συνάρτηση και της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης. Αλλιώς ασκεί εξωτερική πολιτική ένα δημοκρατικό κράτος δικαίου, αλλιώς ένα αυταρχικό σύστημα και αλλιώς ένα ολοκληρωτικό σύστημα. Νομίζω ότι ο Καγκελάριος Σολτς χθες άλλαξε σελίδα στην Ιστορία της γερμανικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.

Χ. Μιχαηλίδης: Ναι, και χειροκροτήθηκε, από ό,τι μας είπε ο ανταποκριτής μας, ο κ. Παππάς, από όλη την πτέρυγα της Bundestag.

Ευ. Βενιζέλος: Ναι, δηλαδή και από την αντιπολίτευση, από το CDU/CSU, από τον κ. Μερτς –τον καινούριο αρχηγό– ο οποίος είναι σκληρός, βέβαια, στα εσωτερικά πολιτικά και οικονομικά ζητήματα. Αλλά νομίζω ότι είναι σημαντικό να υπάρχει αυτή η καθαρή στάση της Γερμανίας, η οποία βεβαίως έμεινε πιστή στον άξονα Παρισίων-Βερολίνου ως προς το εξοπλιστικό πρόγραμμα, γιατί τα μεγάλα σχέδια τα θεωρεί Γερμανογαλλικά. Αυτό δείχνει, από την άλλη μεριά, ότι λειτουργεί το Διευθυντήριο στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι τα μεγάλα κράτη παίζουν ρόλο, τα μεσαία και μικρότερα κράτη αποδέχονται καταστάσεις, αλλά, εν πάση περιπτώσει, αυτό είναι το θεσμικό έλλειμμα που έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Χ. Μιχαηλίδης: Σχετικά με αυτά που συζητάμε για την ενέργεια και κυρίως για το φυσικό αέριο, ο κ. Σολτς ταυτόχρονα αναφέρθηκε και στην ανάγκη πια ταχύτατης ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πιστεύετε ότι κι εμείς πρέπει να κατευθυνθούμε, στο μέτρο που μπορούμε εμείς σαν χώρα, και προς αυτή την κατεύθυνση;

Ευ. Βενιζέλος: Αυτό είναι αυτονόητο, ούτως ή άλλως το κάνουμε, αλλά πρέπει να γίνει με πολύ γρηγορότερο ρυθμό.

Χ. Μιχαηλίδης: Όχι απολύτως. Ας πούμε για τις ανεμογεννήτριες ακόμα γίνεται πόλεμος για το που θα μπουν.

Ευ. Βενιζέλος: Καλά, γιατί υπάρχουν αντιστάσεις των τοπικών κοινωνιών, αλλά υπάρχουν και οι δυνατότητες για θαλάσσια πλέον μεγάλα φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα και φυσικά πρέπει κι εμείς να καταλάβουμε ότι δεν υπάρχει άλλη λύση. Η άλλη λύση είναι το δίκτυο των μικρών πυρηνικών που θα εφαρμοστεί σε άλλες χώρες που δεν έχουν ενδοιασμούς για πυρηνικά προγράμματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, δίπλα μας η Βουλγαρία έχει τέτοιο πρόγραμμα, φυσικά η Γαλλία η οποία είναι έτοιμη να πουλήσει και στην Πολωνία.

Χ. Μιχαηλίδης: Και ο Σολτς θα ενεργοποιήσει το δικό του πυρηνικό πρόγραμμα το οποίο είχε αρχίσει και το σταμάτησαν, αλλά δήλωσε ότι…

Ευ. Βενιζέλος: Είχε πει, η απόφαση της κας. Μέρκελ ότι σταματούν το πυρηνικό τους πρόγραμμα, σταδιακά το σταματούν, ότι απεξαρτώνται από τα πυρηνικά. Αλλά η αλήθεια είναι ότι τώρα πια βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πολύ μεγάλο παράδοξο, ενώ έχουμε την εισβολή στην Ουκρανία, οι ροές φυσικού αερίου από τον αγωγό που διέρχεται από την Ουκρανία, τον Yamal, και μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο, έχουν αυξηθεί, έχουν αυξηθεί περίπου κατά 30% κατά μέσο όρο.

Άρα αυτό δείχνει ότι υπάρχει ζήτηση και υπάρχει εξάρτηση, διότι από επάνω γίνονται μάχες και από τον αγωγό περνά φυσικό αέριο προς την Ευρώπη. Για να είμαστε και ρεαλιστές, ο αποκλεισμός από το Swift και το πάγωμα διαθεσίμων της Κεντρικής Ρωσικής Τράπεζας και εμπορικών τραπεζών στη Δύση μειώνει βεβαίως τα συναλλαγματικά αποθέματα και δημιουργεί μία τεράστια πίεση γιατί δεν μετέχει η Ρωσία στη διεθνή χρηματοπιστωτική αγορά, αλλά υπάρχει και ένα ποσοστό τραπεζών, το 30% των ρωσικών τραπεζών, που δεν υπάγονται στην κύρωση αυτή και αυτό ενδεχομένως συνδέεται με τις πληρωμές για το φυσικό αέριο.

Άρα η εξάρτηση υπάρχει και τώρα, τη στιγμή της μεγάλης κρίσης, γιατί φυσικά παίρνουμε φυσικό αέριο, εμείς οι ίδιοι στην Ελλάδα έχουμε περίπου το 45% του φυσικού μας αερίου από τη Ρωσία, πέρα από το υγροποιημένο μέσω Ρεβυθούσας το οποίο και αυτό είναι σημαντικό, ή πέραν αυτού παίρνουμε από τον TAP που και αυτός είναι αγωγός του Αζερμπαϊτζάν, δηλαδή μίας πολύ φιλικής προς τη Ρωσία χώρας. Οι διελεύσεις δε, για να μην ξεχνιόμαστε, των αγωγών αυτών γίνονται μέσω Τουρκίας η οποία παίζει όπως πάντα, λόγω γεωγραφικής θέσης, πάρα πολύ κρίσιμο ρόλο και για τους στρατιωτικούς ισχυρισμούς και για τα Στενά , αλλά και για την ενέργεια.

Χ. Μιχαηλίδης: Τώρα που αναφερθήκαμε και ήρθαμε λοιπόν στην Τουρκία, να μιλήσουμε λίγο για τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Καταρχάς πώς αυτές και εάν, σε ποιο βαθμό επίσης, θα επηρεαστούν από όσα συμβαίνουν τώρα στο Ουκρανικό;

Ευ. Βενιζέλος: Όλα επηρεάζονται, κ. Μιχαηλίδη, όταν αλλάζουν οι διεθνείς συσχετισμοί, όταν πηγαίνουμε σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο, μάλιστα ψυχρό-θερμό, συγνώμη για την αντίφαση, αλλά περί αυτού πρόκειται τώρα, είναι μία θερμή φάση ενός νέου Ψυχρού Πολέμου. Έχουμε ένα διεθνή συσχετισμό, μάλιστα αλλού είχαμε στραμμένη την προσοχή μας, στην Κίνα, και το στρατηγικό, εάν θέλετε, σχέδιο θα ήταν η Ρωσία στη σύγκρουση Δύσης-Κίνας να έχει μία ουδέτερη ή φιλοδυτική στάση και αλλού άνοιξε το μέτωπο αυτό. Αυτή τη στιγμή παρακολουθούμε και την προσοχή και την αυτοσυγκράτηση με την οποία η Κίνα παρακολουθεί αυτά όλα τα συμβαίνοντα στον Ευρωπαϊκό και Ευρωασιατικό χώρο, στον Ευρωπαϊκό κυρίως , γιατί η Ουκρανία είναι Ευρωπαϊκή χώρα.

Τα Ελληνοτουρκικά, όπως έχω πει εδώ και αρκετό καιρό, φοβούμαι ότι θα αποκτήσουν παρακολουθηματικό χαρακτήρα, δηλαδή όταν έχεις τέτοια αλλαγή του πλαισίου αναφοράς, των συμφραζομένων, ενδέχεται οι συσχετισμοί του ευρυτέρου ορίζοντα, του υψηλοτέρου επιπέδου να επηρεάζουν καθοριστικά αυτό που συμβαίνει στα Ελληνοτουρκικά ή αυτό που συμβαίνει στο Κυπριακό. Αλλά δεν πρέπει να είμαστε φοβικοί, διότι αυτά τα έχουμε ζήσει και τη μακρά περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, πρέπει να μην ξεχνάμε ότι ενταχθήκαμε στο ΝΑΤΟ ταυτοχρόνως με την Τουρκία το 1952 για να ανακόπτεται η Ρωσία σε σχέση με τη Μεσόγειο, αυτό ήταν το όραμα και του επαναστατημένου έθνους σε πολύ μεγάλο βαθμό, όπως το είχε διατυπώσει ο Μαυροκορδάτος το 1820. Λοιπόν, δεν πρέπει να είμαστε φοβικοί, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί.

Η Τουρκία δεν είναι Ρωσία, παρόλα τα προβλήματά της δεν έχει ούτε τη δύναμη, ούτε τα περιθώρια να κάνει τίποτα. Είναι μία χώρα που διεκδικεί περιφερειακό ρόλο, δεν είναι πυρηνική δύναμη, δεν είναι μια μεγάλη αυτοκρατορία. Ήταν παλιά η οθωμανική αυτοκρατορία, έχει παρακμάσει εδώ και πολύ καιρό, και η Ελλάδα δεν είναι Ουκρανία. Μιλάμε για δύο χώρες μέλη του ΝΑΤΟ και μιλάμε για μία Ελλάδα η οποία έχει πανίσχυρους θώρακες και τον Ευρωπαϊκό και το ΝΑΤΟϊκο και την Ελληνοαμερική στρατηγική σχέση. Αντιθέτως, εγώ πρότεινα στο άρθρο μου αυτό στο «Βήμα» να υπάρξει επικοινωνία Μητσοτάκη - Ερντογάν, όχι για τα διμερή βέβαια, δεν είναι η στιγμή τώρα για να πούμε οτιδήποτε, αυτά ακολουθούν το δρόμο τους με αργό ρυθμό. Έγιναν οι ερευνητικές επαφές την προηγούμενη εβδομάδα, έγινε ο γύρος που ήταν προγραμματισμένος στην Αθήνα, χωρίς τίποτα το εντυπωσιακό.

Χ. Μιχαηλίδης: Ο 64ος.

Ευ. Βενιζέλος: Να μιλήσουμε για την Ουκρανία, για τη Νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, για να μην έχουμε μεταφορά εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Βλέπετε πώς περιμένουν όλοι να δουν τον τρόπο εφαρμογής της Συνθήκης του Μοντρέ από την Τουρκία σε σχέση με τα Στενά . Όταν η Τουρκία επικαλείται και εφαρμόζει τη Συνθήκη του Μοντρέ, την οποία θεωρεί τόσο σημαντικό στοιχείο στα χέρια της, ο έλεγχος των Στενών , πώς είναι δυνατόν να αμφισβητεί κανείς τη Συνθήκη της Λωζάνης. Η Συνθήκη του Μοντρέ είναι στην πραγματικότητα ένα δίδυμο με τη Συνθήκη της Λωζάνης.

Χ. Μιχαηλίδης: Έχει, για εμένα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτή η πρόταση, δηλαδή να υπάρξει μία τέτοια επικοινωνία Μητσοτάκη- Ερντογάν για τις εξελίξεις στην Ουκρανία και με ενδιαφέρει με την έννοια του ότι καθώς προετοιμαζόμασταν για την επέμβαση του Πούτιν στην Ουκρανία και το βλέπαμε να έρχεται, μαθαίναμε ότι είχαν καταβληθεί και κάποιες διπλωματικές προσπάθειες. Να αφήσουμε ένα παράθυρο ανοικτό με το Κρεμλίνο ότι, εντάξει, εμείς εκ των πραγμάτων θα πρέπει να συμφωνούμε με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά έχουμε σχέσεις με εσάς και θέλουμε να μας βοηθήσετε στα Ελληνοτουρκικά και στο Κυπριακό.

Ευ. Βενιζέλος: Αυτά ήταν αστειότητες, πρόκειται για διπλωματική αστειότητα η πρόταση. Εν μέσω κρίσης τέτοιας, να αναλάβει πρωτοβουλία η Ρωσία για τα Ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό, που τη διατύπωσε δυστυχώς ο Υπουργός Εξωτερικών, ο Έλληνας, είναι μία διπλωματική αστειότητα, δηλαδή δείχνει παντελή έλλειψη αίσθησης του χρόνου και των συνθηκών. Ευτυχώς δεν δόθηκε συνέχεια, νομίζω ότι έγινε αντιληπτό ότι ήταν παντελώς άσχετο με τη στιγμή και με το συσχετισμό δυνάμεων. Η Ελλάδα είναι μία δυτική χώρα, όσες φορές κλονίζεται, σε σχέση με τον δυτικό εαυτό της, υφίσταται μεγάλες ζημίες.

Ζήσαμε και την περιπέτεια του πρώτου εξαμήνου του 2015, όταν κάποιοι περίμεναν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτός διεθνούς οικονομικού συστήματος, να βρουν λύση με δάνειο από τη Ρωσία. Και η Κύπρος πήγε και αναζήτησε δάνειο στη Μόσχα πριν υποστεί τη βλάβη, το κούρεμα των καταθέσεων, και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έψαχνε τις πρώτες εβδομάδες στη Μόσχα να βρει λύση, ακόμα και βοήθεια για να τυπώσει τις νέες δραχμές. Λοιπόν, αυτός είναι ένας αταβισμός φιλορωσικός, ανιστόρητος, που δεν σημαίνει απολύτως τίποτα, δεν έχει καμία βάση, ούτε καν θρησκευτική βάση, δεν υπάρχει καμία αναγωγή, ούτε στην Ορθοδοξία, ούτε στην ιστορία για όλα αυτά.

Η Ελλάδα γεννήθηκε επειδή το έθνος αγωνίστηκε, αλλά στη συνέχεια, επειδή οι τότε Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής και ιδίως η Μεγάλη Βρετανία και συμπληρωματικά η Γαλλία, απεδέχθησαν τη σημασία ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Η Ελλάδα μεγάλωσε επί Ελευθερίου Βενιζέλου, λόγω της συνεργασίας με τις Μεγάλες Δυνάμεις και ιδίως με τη Μεγάλη Βρετανία της εποχής και ήμασταν στη σωστή μεριά όλες τις κρίσιμες στιγμές της ιστορίας. Και τώρα πρέπει να είμαστε στη σωστή μεριά, όλα τα άλλα είναι ιστορικά φληναφήματα και ψευδαισθήσεις που μόνο ζημία έχουν κάνει στην πορεία της χώρας.

Χ. Μιχαηλίδης: Το να είσαι στη σωστή μεριά, σημαίνει όμως ότι δεν πρέπει ταυτόχρονα να διατηρείς και κάποιες καλές σχέσεις;

Ευ. Βενιζέλος: Προφανέστατα, αλλά οι άλλοι δεν θέλουν καλές σχέσεις; Η Γερμανία που έχει τόση μεγάλη εξάρτηση από το φυσικό αέριο, δεν θέλει καλές σχέσεις; Όσοι έχουν ένα εμπορικό ισοζύγιο, το οποίο είναι θετικό υπέρ αυτών, δεν θέλουν καλές σχέσεις; Εμείς νομίζουμε ότι θα κρύψουμε ότι είμαστε μέλος του ΝΑΤΟ ή θα κρύψουμε ότι έχουμε μία πολύ σημαντική εταιρική, στρατιωτική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και παρέχουμε διευκολύνσεις στρατιωτικές; Κανείς δεν είναι αφελής, όλα τα ξέρουν. Κοιτούν τις επισκέψεις αυτές με έναν τρόπο, ο οποίος είναι, θα έλεγα, μάλλον ειρωνικός.

Ο Πρόεδρος Μακρόν και ο Καγκελάριος Σολτς βίωσαν το αδιέξοδο των επαφών με τον Πρόεδρο Πούτιν και νομίζω ότι τώρα κατάλαβε και ο κ. Σολτς και πήρε αυτήν τη μεγάλη πρωτοβουλία για να καλύψει και τις εντυπώσεις της αμηχανίας της προηγούμενης φάσης. Ο Πρόεδρος Μακρόν πίστευε ότι θα οργανώσει τη συνάντηση Μπάιντεν - Πούτιν ενώ οι Αμερικάνοι τουλάχιστον έλεγαν «επίκειται η εισβολή» και οι Ευρωπαίοι ήταν διστακτικοί. Ακόμα και εμείς ήμασταν διστακτικοί, λέγαμε υπερβάλλουν οι αμερικανικές υπηρεσίες και ο Αμερικανός Πρόεδρος. Είχε δίκιο όμως, έγινε η εισβολή, γίνεται η εισβολή, η μεγάλη εισβολή.

Χ. Μιχαηλίδης: Αυτό αναδεικνύει, καθώς σας ακούω τώρα, και το θέμα της δυσκαμψίας της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αργοπορία λήψεως αποφάσεων…

Ευ. Βενιζέλος: Πάλι καλά, τώρα υπήρξε ταχύτητα.

Χ. Μιχαηλίδης: Τώρα πιστεύετε ότι ίσως ο Putin μας κάνει καλό;

Ευ. Βενιζέλος: Προφανώς. Ο Πούτιν ανασυγκροτεί τη Δύση ως στρατηγική οντότητα, γιατί αυτό είχε κλονιστεί και με τη μονομερή απόφαση του Μπάιντεν για άμεση αποχώρηση από το Αφγανιστάν και με τη μεταφορά του ενδιαφέροντος προς το λεγόμενο Ινδοειρηνικό ωκεανό και με τη συμφωνία AUKUS με την Αυστραλία, αλλά βλέπετε ότι ξαφνικά τα πράγματα γύρισαν πάλι στο Ευρωπαϊκό μέτωπο, στην Ουκρανία, γύρισαν στις σχέσεις με τη Ρωσία, άρα το πρόβλημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας είναι πάντα ένα πρόβλημα Ευρωατλαντικό.

Πάρτε το απλό παράδειγμα, όταν υπάρχει δήλωση του Πούτιν ότι διατάσσει να είναι σε ειδική πολεμική ετοιμότητα τα πυρηνικά του όπλα, ποιος έχει πυρηνικά όπλα στη Δύση; Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο είναι εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, του οποίου τα όπλα, όπως και τα αμερικάνικα τα πυρηνικά, είναι εντός ΝΑΤΟ. Τα γαλλικά είναι εθνικά, δεν είναι εντεταγμένα στη ΝΑΤΟϊκή πυρηνική συνεργασία, γιατί όταν απεχώρησε ο de Gaulle από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και επανήλθε, δεν επανήλθε στον πυρηνικό σχεδιασμό. Εν πάση περιπτώσει, ουσιαστικά είναι και αυτά εντός δυτικού σχεδιασμού, αλλά τυπικά δεν ανήκουν στο σχεδιασμό του ΝΑΤΟ.

Χ. Μιχαηλίδης: Καθώς μιλάμε τώρα, σκέφτομαι ότι την Πέμπτη που ξεκινήσαμε την εκπομπή, θα είχαμε καλεσμένη στην πρώτη ώρα, στην αρχή-αρχή, τη συνάδελφό μου τη Δήμητρα Κρουστάλλη και θα συζητούσαμε για την αποκάλυψη που έκανε μέσω της μαγνητοφωνημένης συνομιλίας του Βγενόπουλου με μία κυρία και εξέθετε και την κα. Βασιλική Θάνου. Αναρωτιέμαι πόσα πράματα έχουν μείνει εκτός πλαισίου επικαιρότητας. Για παράδειγμα, κανείς δεν μιλά για την επιδημία τώρα, για την πανδημία.

Ευ. Βενιζέλος: Και κανείς δεν φορά και μάσκα. Χθες, σε όλες τις σκηνές στα σύνορα με την Πολωνία, με τη Ρουμανία, εκεί που έχουμε τη ροή προσφύγων από την Ουκρανία, αυτούς τους ανθρώπους που ταλαιπωρούνται και που θίγονται στον πυρήνα των δικαιωμάτων τους, ελάχιστοι φορούσαν μάσκα, διότι όταν έχεις να σώσεις τη ζωή σου, τη ζωή του παιδιού σου, δεν δίνεις σημασία στον κορωνοϊό, αλλά αυτός υπάρχει, δεν έχει λυθεί το πρόβλημα αυτό, αντιθέτως.

Χ. Μιχαηλίδης: Δεν μπορώ να μη σας ρωτήσω, κλείνοντας τη συζήτηση, να πείτε δύο κουβέντες για μία γυναίκα η οποία έφυγε από τη ζωή, την Μαριέττα Γιαννάκου, την οποία τη γνωρίζατε και αφήνει πράγματι δεν συνηθίζω τα στερεότυπα, αλλά αφήνει ένα κενό σημαντικό στο πολιτικό μας το πεδίο.

Ευ. Βενιζέλος: Η Μαριέττα Γιαννάκου που είχα τη μεγάλη τιμή να την έχω φίλη, συνάδελφο και συνομιλήτρια σε άπειρες συζητήσεις, εκδηλώσεις, συνέδρια, ήταν ένας ξεχωριστός άνθρωπος, μία προσωπικότητα ισχυρή, μετριοπαθής όμως, ανοικτή στο διάλογο, στις νέες ιδέες, παρακολουθούσε με πολύ μεγάλο βάθος όλες τις εξελίξεις τις διεθνείς και τις ευρωπαϊκές, είχε άποψη για όσα συμβαίνουν στον κόσμο, στην Ευρώπη, είχε άποψη για τις προτεραιότητες της χώρας, ήταν μία ολοκληρωμένη βαρύνουσα πολιτική προσωπικότητα.

Χ. Μιχαηλίδης: Πώς ήρθατε κοντά οι δύο σας, πού;

Ευ. Βενιζέλος: Με πολύ μεγάλη αξιοπρέπεια. Άντεξε δυσανάλογα μεγάλες δοκιμασίες στην προσωπική της ζωή, στην υγεία της, ταλαιπωρήθηκε αφάνταστα, αλλά έμεινε όρθια και έφυγε πολύ νωρίς βέβαια άδικα, πάντα ο θάνατος είναι άδικος, έχει ένα στοιχείο αδικίας. Το 1990 ο Ανδρέας Παπανδρέου μεταφέρθηκε στο Γενικό Κρατικό μετά το σχηματισμό της Κυβέρνησης Μητσοτάκη και μετά την ομιλία του στις προγραμματικές δηλώσεις, ένιωσε μία δυσφορία, μία δύσπνοια, άρχισε να νοσηλεύεται ξανά στο Γενικό Κρατικό όπου ο αείμνηστος Δημήτρης Κρεμαστινός ήταν Διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής και θυμάμαι ότι ήμουν έξω από το δωμάτιο του Ανδρέα όταν ήρθε η Μαριέττα Γιαννάκου, ως νέα Υπουργός Υγείας, να ενδιαφερθεί επισήμως για την υγεία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Εκεί γνωριστήκαμε από κοντά για πρώτη φορά και συνεχίσαμε επί 30 χρόνια αυτή τη σχέση φιλίας, θέλω να πιστεύω αλληλοεκτίμησης και την αποχαιρετώ με πολύ μεγάλη θλίψη και με όλη μου την αγάπη, και εκφράζω τα συλλυπητήριά μου και στην κόρη της και στην αδελφή της. Μάλιστα πρέπει να πω ότι στο δωμάτιο του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν τότε ο αείμνηστος Καθηγητής Στεφανής, ο οποίος ήταν και Καθηγητής της στην Ψυχιατρική.

Χ. Μιχαηλίδης: Πολλούς αείμνηστους έχουμε, κ. Πρόεδρε.

Ευ. Βενιζέλος: Θυμάμαι και τις συζητήσεις για το πώς έκανε την επιλογή να στραφεί στην Ψυχιατρική ως ειδικότητα η αείμνηστη Μαριέττα, η οποία μας άφησε και προχωρά τώρα στο δρόμο της Ιστορίας.

Χ. Μιχαηλίδης: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την κουβέντα που είχαμε σήμερα.

Ευ. Βενιζέλος: Να είστε καλά, γεια σας.

Χ. Μιχαηλίδης: Καλημέρα σας.