Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 10-11/08/19 |
ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ
Στις 7 του περασμένου Ιουλίου, την ημέρα που στην Ελλάδα είχαμε βουλευτικές εκλογές, η ισπανική εφημερίδα «El Pais» κυκλοφόρησε με τρία διαφορετικά δημοσιογραφικά κείμενα για τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Ευλόγως, η Ελλάδα είναι μια χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος τα τελευταία χρόνια και συνεχίζει να βρίσκεται, επειδή την οικονομική κρίση και την επιτήρηση της οικονομίας της συνόδευσαν η άνοδος του αντισυστημικού λαϊκισμού και αξιοσημείωτα πολιτικά γεγονότα. Στο ένα από τα κείμενα αυτά, η δημοσιογράφος Μαρία Αντόνια Σάντσες - Βαγέχο, που έχει καλύψει ως απεσταλμένη τα γεγονότα της κρίσης και, ιδίως, την περίοδο της ανόδου και την κυβερνητική περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ, έγραφε και τα εξής:
«Οι Ελληνες δεν ενδιαφέρονται για το ποιος πραγματικά θα κερδίσει τις εκλογές. Διότι είναι φαταλιστές (μοιρολάτρες), όπως μόνον οι Ανατολίτες συνηθίζουν να είναι».
Η Σάντσες - Βαγέχο είναι ρεπόρτερ. Αλλά πρέπει να κοπίασε πολύ για να βρει το πρόσωπο που «διάβασε» τις ελληνικές εξελίξεις ως φολκλοριστική παρενέργεια. Η ανάγνωση αυτή διαψεύστηκε τοις πράγμασι, αλλά αυτά εκ των υστέρων είναι ψιλά γράμματα. Θα ήταν, αν τέτοιου τύπου ανακριβή δημοσιεύματα δεν ήταν σύμφυτα ενός κανόνα: ο λεγόμενος προοδευτικός Τύπος του δυτικού κόσμου, σε μεγάλο βαθμό, έδωσε κατά σύστημα παραπλανητική εικόνα για την Ελλάδα της κρίσης. Μια εικόνα που, συχνά, ταυτιζόταν με την εικόνα που ήθελε να δώσει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Η συγκεκριμένη απεσταλμένη της «El Pais» συγκαταλέγεται στα πρόσωπα που μετέδωσαν ανακριβείς πληροφορίες. Στη διάρκεια του δημοψηφίσματος του 2015, μετέδιδε ότι οι συγκεντρώσεις υπέρ του Ναι είχαν λίγο κόσμο. Στις ανταποκρίσεις της για το Προσφυγικό, η Μόρια ήταν γι' αυτήν ένας τόπος όπου εκδηλωνόταν η φροντίδα του ΣΥΡΙΖΑ για το πρόβλημα.
Δεν ήταν η μόνη. Ανάλογα ρεπορτάζ, άρθρα και ανταποκρίσεις προοδευτικών εντύπων του δυτικού κόσμου είχαν δει κατ' επανάληψη το φως της δημοσιότητας στον αγγλοσαξονικό κόσμο, στη Γαλλία, στον ισπανικό και στον γερμανικό Τύπο. Ο Τσίπρας συχνά χαιρετιζόταν σαν σύγχρονος ευρωπαίος αριστερός, ενώ ο Βαρουφάκης αντιμετωπίστηκε σαν πολιτικό είδωλο. Είναι ενδεικτικό ότι ιδίως ο Βαρουφάκης παρέμεινε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του γαλλικού Τύπου - κι όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Ανίκητοι ηττημένοι», ολόκληρο «Nouvel Observateur» έστειλε στην Αθήνα τον επικεφαλής τού οικονομικού ρεπορτάζ για να πάρει συνέντευξη από τον δανδή επαναστάτη (αυτή την εικόνα επέλεξαν πολλά ΜΜΕ της Ευρώπης για το πρόσωπο που έκανε την ακατανόητη διαπραγμάτευση της Ελλάδας, το οποίο κατά τον Ρέγκλινγκ φέσωσε τη χώρα περί τα 100 δισ.). Το δισέλιδο που προέκυψε τα είχε όλα - ακόμα και το διαμέρισμά του, ακόμα και τον σκύλο του.
Αν έτσι, μυθοποιητικά, αντιμετώπισε τον παρ' ολίγον καταστροφέα της Ελλάδας ένα έγκυρο πολιτικό περιοδικό όπως το «Nouvel Observateur», γιατί η εφημερίδα «Liberation» να μην περιγράψει, μέσω του δημοσιεύματος της Μαρίας Μαλαγαρδή, τη νίκη της ΝΔ σαν «υποχώρηση των ποσοστών δημοτικότητας» του Τσίπρα και όχι «ως ένδειξη ενθουσιασμού προς το πρόσωπο» του Μητσοτάκη. Είναι τόσο απόλυτη η ανάγνωση από την ανταποκρίτρια της εφημερίδας των εξελίξεων στην Αθήνα, ώστε η σύνταξη να θεωρεί εύλογο τον τίτλο που ανήρπασε από το κείμενό της: «Δυναστεία Μητσοτάκη: Ο μικρός "Κούλης" καλείται να κυβερνήσει».
Ανάλογο των προαναφερθέντων δημοσιευμάτων ήταν και το άρθρο γνώμης του Ματθαίου Τσιμιτάκη στην πρώτη σελίδα της διεθνούς εκδόσεως των «New York Times» (5 Αυγούστου). Ο Τσιμιτάκης υποστηρίζει ότι η ΝΔ του Μητσοτάκη είναι αυταρχικό δεξιό κόμμα κι ότι ο αρχηγός του είναι διχαστικός. Κι όταν κάνει μνεία στην υφυπουργό Δόμνα Μιχαηλίδου υπερασπίζεται τη δικτατορία ως ιερό φετίχ - ενώ τοποθετεί την πτώση της έναν χρόνο νωρίτερα, στα 1973!
Το άρθρο του Τσιμιτάκη καταχωρίστηκε ως εργασία ενός έλληνα δημοσιογράφου. Οντως, έχει εργαστεί ως δημοσιογράφος, για ένα διάστημα ήταν συντάκτης επιστημονικών θεμάτων στην «Καθημερινή», ωστόσο το 2016 βρέθηκε μετακλητός του Τσίπρα και αργότερα έγινε στενός συνεργάτης του. Ηταν εύλογες οι διαμαρτυρίες, και για την προβολή του κειμένου και για την παράλειψη της ιδιότητάς του παρά τω πρώην πρωθυπουργώ - τις οποίες, άλλωστε, η σύνταξη της εφημερίδας ενσωμάτωσε αργότερα στην ηλεκτρονική έκδοση του άρθρου.
Γιατί παρεισφρέουν τέτοια κείμενα σε έγκυρα ΜΜΕ του εξωτερικού; Οφείλεται αποκλειστικά σε συγκεκριμένους συντάκτες που είτε για λόγους πολιτικών ταυτίσεων καλύπτουν μεροληπτικά τα συμβάντα είτε δεν κατανοούν απολύτως την ελληνική πολιτική πραγματικότητα - και κυρίως τις συνθήκες που δημιούργησε η πολιτική κρίση και τις παραμέτρους του λαϊκισμού που ευνόησε αντισυστημικές δυνάμεις όπως ο αριστερός ριζοσπαστικός ΣΥΡΙΖΑ (αλλά και η ναζιστική Χρυσή Αυγή); Ή μήπως είναι κεντρική γραμμή;
Μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση επ' αυτών των ερωτημάτων έκανε, με μια ανάρτηση στο Facebook, ο επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Παναγής Παναγιωτόπουλος. Θεωρεί ότι προσεγγίσεις όπως οι προαναφερθείσες προκύπτουν από την ανάλυση μιας ελίτ του «πλανητικού προοδευτισμού». Η Ελλάδα αυτής της ανάγνωσης είναι, λέει ο Παναγιωτόπουλος, «η εξωτική αποικία του πολιτισμικού αντισυστημισμού, η εύκολη νέα Κούβα, ένα Βιετνάμ με καλά ποτά».
Είναι μια ισχυρή άποψη. Αλλωστε, η νεότερη Ελλάδα ανέκαθεν ήταν περισσότερο η φολκλοριστική εικόνα της και λιγότερο η πραγματική κοινωνία της. Ηταν, δηλαδή, μια χώρα ερειπίων. Στη ρομαντική ματιά των ξένων δέσποζαν, βεβαίως, τα αρχαία ερείπια, έλειπαν όμως τα σύγχρονα ερείπια για να ολοκληρωθεί η εικόνα. Η κατάρρευση μιας μικρής μεν, δυναμικής ωστόσο και απολύτως νεωτερικής (όπως αποδεικνύει στο νέο του βιβλίο ο Γιάννης Βούλγαρης), σύγχρονης δυτικής χώρας προσέθετε στη φολκλοριστική ματιά του δυτικού προοδευτισμού τον σύγχρονο ερειπιώνα - πάνω στον οποίο θα μπορούσαν να εφαρμοστούν τα προοδευτικά πειράματα των ξένων, που θα είχαν την πολυτέλεια της παρατήρησης από ασφάλεια ενός σύγχρονου αριστερού πειράματος.
Μια Ελλάδα που δεν θα είναι ερειπωμένη δεν είναι πρόσφορη στις μεγάλες αφηγήσεις των προοδευτικών ελίτ της Δύσης. Θα μείνει μια μικρή χώρα που πορεύεται στην καπιταλιστική ρουτίνα και θα μπορεί να απασχολεί τον προοδευτικό δυτικό κόσμο το πολύ ως μονόστηλο - για κάποια κοινωνικά επιτεύγματα, για αθλητικές ή πολιτιστικές διακρίσεις, για τουριστικούς προορισμούς. Για κανονικά πράγματα.
Γι' αυτό αποκλίνει η εικόνα που δίνουν πολλά προοδευτικά δυτικά ΜΜΕ για μας. Εκείνοι θέλουν πειραματόζωα στις αιώνιες λεωφόρους της διαρκούς επανάστασης. Εμείς θέλουμε την ησυχία μας.
«Οι Ελληνες δεν ενδιαφέρονται για το ποιος πραγματικά θα κερδίσει τις εκλογές. Διότι είναι φαταλιστές (μοιρολάτρες), όπως μόνον οι Ανατολίτες συνηθίζουν να είναι».
Η Σάντσες - Βαγέχο είναι ρεπόρτερ. Αλλά πρέπει να κοπίασε πολύ για να βρει το πρόσωπο που «διάβασε» τις ελληνικές εξελίξεις ως φολκλοριστική παρενέργεια. Η ανάγνωση αυτή διαψεύστηκε τοις πράγμασι, αλλά αυτά εκ των υστέρων είναι ψιλά γράμματα. Θα ήταν, αν τέτοιου τύπου ανακριβή δημοσιεύματα δεν ήταν σύμφυτα ενός κανόνα: ο λεγόμενος προοδευτικός Τύπος του δυτικού κόσμου, σε μεγάλο βαθμό, έδωσε κατά σύστημα παραπλανητική εικόνα για την Ελλάδα της κρίσης. Μια εικόνα που, συχνά, ταυτιζόταν με την εικόνα που ήθελε να δώσει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Η συγκεκριμένη απεσταλμένη της «El Pais» συγκαταλέγεται στα πρόσωπα που μετέδωσαν ανακριβείς πληροφορίες. Στη διάρκεια του δημοψηφίσματος του 2015, μετέδιδε ότι οι συγκεντρώσεις υπέρ του Ναι είχαν λίγο κόσμο. Στις ανταποκρίσεις της για το Προσφυγικό, η Μόρια ήταν γι' αυτήν ένας τόπος όπου εκδηλωνόταν η φροντίδα του ΣΥΡΙΖΑ για το πρόβλημα.
Δεν ήταν η μόνη. Ανάλογα ρεπορτάζ, άρθρα και ανταποκρίσεις προοδευτικών εντύπων του δυτικού κόσμου είχαν δει κατ' επανάληψη το φως της δημοσιότητας στον αγγλοσαξονικό κόσμο, στη Γαλλία, στον ισπανικό και στον γερμανικό Τύπο. Ο Τσίπρας συχνά χαιρετιζόταν σαν σύγχρονος ευρωπαίος αριστερός, ενώ ο Βαρουφάκης αντιμετωπίστηκε σαν πολιτικό είδωλο. Είναι ενδεικτικό ότι ιδίως ο Βαρουφάκης παρέμεινε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του γαλλικού Τύπου - κι όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Ανίκητοι ηττημένοι», ολόκληρο «Nouvel Observateur» έστειλε στην Αθήνα τον επικεφαλής τού οικονομικού ρεπορτάζ για να πάρει συνέντευξη από τον δανδή επαναστάτη (αυτή την εικόνα επέλεξαν πολλά ΜΜΕ της Ευρώπης για το πρόσωπο που έκανε την ακατανόητη διαπραγμάτευση της Ελλάδας, το οποίο κατά τον Ρέγκλινγκ φέσωσε τη χώρα περί τα 100 δισ.). Το δισέλιδο που προέκυψε τα είχε όλα - ακόμα και το διαμέρισμά του, ακόμα και τον σκύλο του.
Αν έτσι, μυθοποιητικά, αντιμετώπισε τον παρ' ολίγον καταστροφέα της Ελλάδας ένα έγκυρο πολιτικό περιοδικό όπως το «Nouvel Observateur», γιατί η εφημερίδα «Liberation» να μην περιγράψει, μέσω του δημοσιεύματος της Μαρίας Μαλαγαρδή, τη νίκη της ΝΔ σαν «υποχώρηση των ποσοστών δημοτικότητας» του Τσίπρα και όχι «ως ένδειξη ενθουσιασμού προς το πρόσωπο» του Μητσοτάκη. Είναι τόσο απόλυτη η ανάγνωση από την ανταποκρίτρια της εφημερίδας των εξελίξεων στην Αθήνα, ώστε η σύνταξη να θεωρεί εύλογο τον τίτλο που ανήρπασε από το κείμενό της: «Δυναστεία Μητσοτάκη: Ο μικρός "Κούλης" καλείται να κυβερνήσει».
Ανάλογο των προαναφερθέντων δημοσιευμάτων ήταν και το άρθρο γνώμης του Ματθαίου Τσιμιτάκη στην πρώτη σελίδα της διεθνούς εκδόσεως των «New York Times» (5 Αυγούστου). Ο Τσιμιτάκης υποστηρίζει ότι η ΝΔ του Μητσοτάκη είναι αυταρχικό δεξιό κόμμα κι ότι ο αρχηγός του είναι διχαστικός. Κι όταν κάνει μνεία στην υφυπουργό Δόμνα Μιχαηλίδου υπερασπίζεται τη δικτατορία ως ιερό φετίχ - ενώ τοποθετεί την πτώση της έναν χρόνο νωρίτερα, στα 1973!
Το άρθρο του Τσιμιτάκη καταχωρίστηκε ως εργασία ενός έλληνα δημοσιογράφου. Οντως, έχει εργαστεί ως δημοσιογράφος, για ένα διάστημα ήταν συντάκτης επιστημονικών θεμάτων στην «Καθημερινή», ωστόσο το 2016 βρέθηκε μετακλητός του Τσίπρα και αργότερα έγινε στενός συνεργάτης του. Ηταν εύλογες οι διαμαρτυρίες, και για την προβολή του κειμένου και για την παράλειψη της ιδιότητάς του παρά τω πρώην πρωθυπουργώ - τις οποίες, άλλωστε, η σύνταξη της εφημερίδας ενσωμάτωσε αργότερα στην ηλεκτρονική έκδοση του άρθρου.
Γιατί παρεισφρέουν τέτοια κείμενα σε έγκυρα ΜΜΕ του εξωτερικού; Οφείλεται αποκλειστικά σε συγκεκριμένους συντάκτες που είτε για λόγους πολιτικών ταυτίσεων καλύπτουν μεροληπτικά τα συμβάντα είτε δεν κατανοούν απολύτως την ελληνική πολιτική πραγματικότητα - και κυρίως τις συνθήκες που δημιούργησε η πολιτική κρίση και τις παραμέτρους του λαϊκισμού που ευνόησε αντισυστημικές δυνάμεις όπως ο αριστερός ριζοσπαστικός ΣΥΡΙΖΑ (αλλά και η ναζιστική Χρυσή Αυγή); Ή μήπως είναι κεντρική γραμμή;
Μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση επ' αυτών των ερωτημάτων έκανε, με μια ανάρτηση στο Facebook, ο επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Παναγής Παναγιωτόπουλος. Θεωρεί ότι προσεγγίσεις όπως οι προαναφερθείσες προκύπτουν από την ανάλυση μιας ελίτ του «πλανητικού προοδευτισμού». Η Ελλάδα αυτής της ανάγνωσης είναι, λέει ο Παναγιωτόπουλος, «η εξωτική αποικία του πολιτισμικού αντισυστημισμού, η εύκολη νέα Κούβα, ένα Βιετνάμ με καλά ποτά».
Είναι μια ισχυρή άποψη. Αλλωστε, η νεότερη Ελλάδα ανέκαθεν ήταν περισσότερο η φολκλοριστική εικόνα της και λιγότερο η πραγματική κοινωνία της. Ηταν, δηλαδή, μια χώρα ερειπίων. Στη ρομαντική ματιά των ξένων δέσποζαν, βεβαίως, τα αρχαία ερείπια, έλειπαν όμως τα σύγχρονα ερείπια για να ολοκληρωθεί η εικόνα. Η κατάρρευση μιας μικρής μεν, δυναμικής ωστόσο και απολύτως νεωτερικής (όπως αποδεικνύει στο νέο του βιβλίο ο Γιάννης Βούλγαρης), σύγχρονης δυτικής χώρας προσέθετε στη φολκλοριστική ματιά του δυτικού προοδευτισμού τον σύγχρονο ερειπιώνα - πάνω στον οποίο θα μπορούσαν να εφαρμοστούν τα προοδευτικά πειράματα των ξένων, που θα είχαν την πολυτέλεια της παρατήρησης από ασφάλεια ενός σύγχρονου αριστερού πειράματος.
Μια Ελλάδα που δεν θα είναι ερειπωμένη δεν είναι πρόσφορη στις μεγάλες αφηγήσεις των προοδευτικών ελίτ της Δύσης. Θα μείνει μια μικρή χώρα που πορεύεται στην καπιταλιστική ρουτίνα και θα μπορεί να απασχολεί τον προοδευτικό δυτικό κόσμο το πολύ ως μονόστηλο - για κάποια κοινωνικά επιτεύγματα, για αθλητικές ή πολιτιστικές διακρίσεις, για τουριστικούς προορισμούς. Για κανονικά πράγματα.
Γι' αυτό αποκλίνει η εικόνα που δίνουν πολλά προοδευτικά δυτικά ΜΜΕ για μας. Εκείνοι θέλουν πειραματόζωα στις αιώνιες λεωφόρους της διαρκούς επανάστασης. Εμείς θέλουμε την ησυχία μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου