ΟΙ ΡΑΓΔΑΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΝΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΓΔΜ. ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ ΑΛΥΤΡΩΤΙΣΜΟΥ...

Από την "ΕΣΤΙΑ"

"ΕΣΤΙΑ", 09-10/12/17

"ΕΣΤΙΑ", 09-10/12/17

Κρίσιμες εξελίξεις στά Βαλκάνια
του Νικολάου Ι. Μέρτζου *

«ΠΟΛΥ νερό τρέχει στά Σκόπια κάτω άπό τίς γέ­φυρες του Βαρδάρη καί χύνεται στον Θερμαϊκό μπροστά στή Θεσσαλονί­κη» σημείωνε ένα πρόσφα­το άρθρο μας. Πολύ περισ­σότερο νερό κατέβασε τίς αμέσως επόμενες εβδομά­δες καί αλλάζει άρδην τό τοπίο. Συγκεκριμένα:

1ον Ό πρωθιερέας τού «μακεδονισμοϋ» καί τοϋ έξαρχαϊσμού Νικό­λα Γκρούεφσκι ανήγγειλε πριν λίγες μέρες ότι παραι­τείται άπό τήν ηγεσία τοΰ εθνικιστικού BMPO-DNME, καί 'Έκτακτο Συνέδριο θά εκλέξει τόν διάδοχο του μετά τό Βατερλώ του τήν Κυριακή 29 'Οκτωβρίου 2017, οπότε κατά τόν δεύ­τερο γύρο των δημοτικών εκλογών τό BMPO-DΝME έχασε 51 άπό τους 56 Δή­μους πού κατείχε έως τίς 15 'Οκτωβρίου, σέ σύνο­λο 81. Αντίθετα, τό κόμ­μα SDSM τοϋ σημερινού Πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ, πού κυβερνά άπό τήν άνοιξη σέ συνασπισμό μέ τά κόμματα τών Αλβανών, κέρδισε 57 Δήμους, ένώ είχε μόνον 4! Τά τέσσερα αλβανικά κόμματα έπεκράτησαν σέ 14 Δήμους. Σέ 3 Δήμους εξελέγησαν ανε­ξάρτητοι, ένώ στον Δήμο Τσένταρ Ζούπα σάρωσε άπό τόν πρώτο γύρο μέ 70,48% τό Δημοκρατικό Κόμμα τών Τούρκων.

2ον Αναφερόμενος σέ συμφωνία μέ τήν Ελλάδα ό Πρωθυπουργός Ζόραν Ζάεφ δήλωσε τήν Παρασκευή 1/12/2017: «Δέν φοβάμαι νά χάσω τήν εξουσία, άν αυτό είναι τό τίμημα γιά νά προβεί ή χώρα σέ γενναίες αποφάσεις. Μπορώ νά πώ ότι είμαστε ευχαριστημένοι τώρα μέ τήν στάση τού BMPO-DNME σχετικά μέ τήν ονομασία».

3ον Ό'Έλληνας υπουρ­γός τών Εξωτερικών κα­θηγητής Νίκος Κοτζιάς δήλωσε στην εφημερίδα «Έθνος» τήν περασμένη Κυριακή 3/12/2017: «Όλοι οι συνομιλητές μας κατα­νοούν πώς οι δύο πλευ­ρές πρέπει νά αποδε­χθούν έναν έντιμο συμβι­βασμό. Νά λειτουργήσουν στή βάση τής συναίνεσης μέ αρχές. Αυτό άφορα καί εκείνους τους Ευρωπαί­ους πού στό παρελθόν δη­μιουργούσαν στην ηγεσία της φίλης χώρας τις  αυτα­πάτες, ότι ό δρόμος γιά τήν ένταξη στην ΕΕ καί άλλού μπορεί νά ανοίξει χωρίς συμβιβασμούς. Οι γείτο­νες μας πίστεψαν οτι μπο­ρούσαν νά προχωρήσουν στην ένταξη χωρίς συμφω­νία μαζί μας -κάτι τό αδύ­νατον- ένώ κάποιοι δικοί μας πίστεψαν τήν αυτα­πάτη, ότι ή αδράνεια στην εξωτερική πολιτική είναι όπλο».

4ον Τέσσερεις ήμερες ενωρίτερα ό υπουργός 'Εξωτερικών τών Σκοπίων Νίκολα Ντιμιτρώφ συνα­ντήθηκε μέ τόν Αμερικανό ομόλογο του στην Ούάσιγκτων, όπου προφανώς συ­ζήτησε έναν συμβιβασμό μέ τήν 'Ελλάδα καί δήλω­σε: «Κλειδί γιά μιά βιώσιμη λύση στό ζήτημα τής ονο­μασίας είναι νά αντιμετω­πισθούν oι φόβοι τών δύο πλευρών χωρίς νικητές καί ηττημένους. 'Υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας καί πρέπει νά κάνουμε ο,τι μπορούμε γιά νά τό αξιο­ποιήσουμε. Θεωρούμε τήν Ελλάδα έν δυνάμει στρα­τηγικό σύμμαχο μας». Στην
αμερικανική πρωτεύουσα ό Ντιμιτρώφ μετέσχε στό συνέδριο τού οργανισμού Atlantic Council, μαζί μέ τους ομολόγους του της  Αλβα­νίας καί τοΰ Μαυροβου­νίου, Κοσσοβάρους πολι­τικούς, στελέχη τοϋ Σταίητ Ντηπάρτμεντ καί Αμε­ρικανούς Γερουσιαστές, γιά τήν «αντιμετώπιση τών προκλήσεων στά Δυτικά Βαλκάνια» όπου ενδημεί ή αστάθεια καί ή επιρροή της Ρωσσίας. Ή 'Ελλάδα δέν μετέσχε, άλλά θεωρείται τό θεμέλιο καί ή μόνη ικα­νή δύναμη γιά τήν σταθε­ρότητα τοΰ γεωπολιτικού χώρου πού ενδιαφέρει έντονα τίς Ήν. Πολιτείες. Γι' αυτό αποστέλλουν πρε­σβευτή στά Σκόπια ή στά Τίρανα τόν αναπληρωτή υφυπουργό τών 'Εξωτε­ρικών τους, αρμόδιο γιά τήν Εύρασία, Χόιτ Γι. Είναι ό μόνος πού «μέ τό πιστό­λι στό χέρι», τήν περασμέ­νη άνοιξη εξανάγκασε σέ συμβιβασμό τους πολιτι­κούς στίς δύο χώρες όπου oi Ευρωπαίοι είχαν αποτύ­χει παταγωδώς.

5ον Δέν είναι σύμπτω­ση προφανώς οτι μέσα Νοεμβρίου βρέθηκε στην Ούάσιγκτων καί ό πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς. Δήλωσε σύμ­φωνος μέ μιά μεικτή ονο­μασία άλλα επεσήμανε: «Τό πρώτο πού θέλω νά πώ είναι νά προσέχουμε τόν αλυτρωτισμό. 'Ιδιαίτε­ρα στά Βαλκάνια. Δέν παί­ζουμε μαζί του. Δέν τόν νομιμοποιοΰμε σήμερα γιατί αύριο θά τόν πληρώσουμε όλοι πολύ ακριβά».

6ον Ό ειδικός διαμεσο­λαβητής τοΰ ΟΗΕ Μάθιου Νίμιτς αναμένεται νά διε­ξαγάγει νέο γύρο διαπραγματεύσεων γιά τό όνομα μέ τους διαπραγματευτές Άθήνας-Σκοπίων στίς Βρυ­ξέλλες τήν προσεχή Κυ­ριακή καί Δευτέρα.

7ον Στίς 27 Νοεμβρίου φέτος ή εφημερίδα Vecer, μέ τους περισσότερους αναγνώστες στό γειτονικό μας Κράτος, ανέβασε στην Ίστοσελίδα της τηλεοπτική δήλωση τοΰ πρώτου Προέ­δρου της χώρας Κίρο Γκλιγκόρωφ, ό όποιος στίς 6 Μαρτίου 1992 διεκήρυσσε: «Είμαστε Σλάβοι."Ηλθαμε έδώ τόν 6ο αιώνα μ.Χ. καί δέν έχουμε καμμιά σχέση μέ τους αρχαίους Μακε­δόνες». Τήν δήλωση είχε απαγορεύσει ό Γκρούεφ­σκι πού θεωρούσε «προ­δότη» τόν Ιδρυτή της ανε­ξάρτητης χώρας. Δέν είναι ασφαλώς τυχαία ή επανα­φορά αυτή. Είχε προηγη­θεί ένα μήνα ενωρίτερα, στίς 20 'Οκτωβρίου 2017, ό καθηγητής Τάκι Φίτι, Πρό­εδρος τής «Μακεδόνικης Ακαδημίας Επιστημών καί Τεχνών», ό όποιος κα­τά τόν εορτασμό τής πε­ντηκοστής επετείου άπό τήνϊδρυσή της διεκήρυξε: «Oi ρίζες τής μακεδόνικης σλαβικής πολιτισμικής καί πνευματικής συνέχειας βρίσκονται πολύ πίσω σέ χρονικό βάθος αιώνων. Ή αποστολή τών Αγίων Κυ­ρίλλου καί Μεθοδίου καί τά ιστορικά γεγονότα επέ­τρεψαν στην Άχρίδα, μέ τή φημισμένη Λογοτεχνική Σχολή της, νά αναδειχθεί ήδη άπό τό δεύτερο μισό τοΰ 9ου αιώνα σέ κέντρο τής σλαβικής εκπαίδευ­σης καί τών διαφωτιστικών δραστηριοτήτων, oi όποιες στή συνέχεια μεταδόθη­καν σέ όλες τίς σλαβικές χώρες. Ή Αρχιεπισκοπή τής Άχρίδας μέ τή χιλιετή της παρουσία συνέβαλε τά μέγιστα στην καλλιέρ­γεια της παράδοσης τοΰ Αγίου Κλήμεντος καί ολό­κληρης της πνευματικής ζωής τοϋ μακεδόνικου λα­ού. "Ετσι ό σλαβικός πολι­τισμός μέ τίς δικές του άξι­ες συνδέθηκε μέ άλλους πολιτισμούς πού υπήρχαν έδώ καί αιώνες σέ αυτά τά εδάφη». Έν τω μεταξύ στίς 17 Νοεμβρίου 2017 ό Πρωθυπουργός των Σκο­πίων Ζόραν Ζάεφ δήλωσε στην βουλγαρική τηλεόρα­ση: «Δέν είμαστε μόνο φί­λοι μέ τή Βουλγαρία, αλλά έχουμε γίνει σύμμαχοι. Μιλάμε γλώσσα πού κατα­λαβαίνουμε όλοι μας».

8ον Ή ώσμωση Σλαβομακεδόνων-Βουλγάρων σημείωσε θεαματικά όσο καί ουσιώδη άλματα κατά τό τελευταίο μόλις τετρά­μηνο. Στίς 3 Αυγούστου φέτος, κοινή εθνική τους επέτειο τού «Ήλιντεν», οι Πρωθυπουργοί Μπόικο Μπορίσωφ καί Ζόραν Ζάεφ υπέγραψαν στά Σκόπια τήν Συνθήκη Φιλίας, Συνεργα­σίας καί Καλής Γειτονίας τών δύο χωρών τους. Προ­βλέπει ότι οί δύο -σλα­βικοί- Λαοί έχουν κοινή Ιστορία, κοινούς εθνικούς ήρωες καί κοινές εθνικές επετείους τίς όποιες θά εορτάζουν μαζί. Στίς 17 Νοεμβρίου τό 'Ινστιτούτο Πολιτικής Παΐσιι Χιλεντάρσκι οργάνωσε στην Στρώμνιτσα συνέδριο όπου πα­ρουσιάσθηκε ή έρευνα «Βουλγαρία καί Μακεδο­νία - Ανοχή στον δρόμο προς τήν Ευρώπη». 'Ομι­λητής ήταν καί ό Πρωθυ­πουργός Ζόραν Ζάεφ πού διετέλεσε ό Δήμαρχος τής Στρώμνιτσας. Σημειωτέον ότι ό Βούλγαρος Αγιορεί­της μοναχός Πάίσιος Χιλανδαρινός τής  Βουλγα­ρικής Μονής Χιλανδαρίου θεωρείται ό Έθναπόστολος τών Βουλγάρων. Μετά έξι ήμερες, 23 Νοεμβρίου, οί κυβερνήσεις  Βουλγαρί­ας - Σκοπίων πραγματοποί­ησαν στή Στρώμνιτσα κοι­νή συνάντηση τονίζοντας ότι «αποτελεί συνέχεια καλού διαλόγου καί εται­ρικής σχέσης μεταξύ τών δύο χωρών». 'Υπεγράφη­σαν νέες διμερείς συμφω­νίες σέ κρίσιμα θέματα.

9ον Μέ ψήφους 66 έπί 67 παρόντων καί μέ απο­χή τής Αντιπολίτευσης ή Βουλή τών Σκοπίων ήρε τήν βουλευτική ασυλία εξη βουλευτών τοΰ ΒΜΡΟ-DNME που ή Γενική Εισαγ­γελία προτείνει νά προ­φυλακισθούν. Μαζί μέ 30 ακόμη στελέχη καί μέ τόν Αρχηγό τής Αστυνομί­ας διώκονται επειδή στίς 27 Απριλίου, έπί κεφαλής οχλου οπαδών τους, εισέ­βαλαν στή Βουλή, έδειραν κυβερνητικούς βουλευτές καί διέλυσαν τήν συνεδρία­ση πού επρόκειτο νά εκλέ­ξει -καί αργότερα εξέλε­ξε- Αλβανό Πρόεδρο τής Βουλής. Παράλληλα ή Γε­νική Εισαγγελία διερευνά τίς βαρύτατες ποινικές ευθύνες τοϋ Γκρούεφσκι καί στενών συνεργατών του πού κατηγορούνται γιά διαφθορά, εκβιασμούς καί τήν παρακολούθηση χιλιά­δων τηλεφώνων. Μήπως ό Γκρούεφσκι παραιτείται μέ μυστικό αντάλλαγμα νά μή διωχθεί ποινικά;

Σέ κάθε περίπτωση πά­ντως ενα νέο κεφάλαιο άνοιξε στην πρόσφατη Ιστορία τών βαλκανικών χωρών πού αποτελούν ζω­τική ενδοχώρα τής Ελλά­δος.

*Πρώην Πρόεδρος τής Εταιρείας Μακεδόνικων Σπουδών, 'Ιστορικός