"...Η επιθυμία νέας κανονικότητας πηγάζει από το ανάλογο «γραβάτα ή ξεκούμπωτος, αρκεί να κάνει τη δουλειά». Αυτό που αλλάζει όμως είναι η αντίληψη για το «ποια είναι η δουλειά». Για την πλειονότητα της κοινωνίας «δουλειά» είναι η ανάπτυξη, οι επενδύσεις και η απασχόληση έναντι της κρατικιστικής επιδοματικής αναδιανομής μιας πίτας που δεν μεγαλώνει. Αυτή ήταν ίσως η πιο καθαρή εντολή που έδωσε το εκλογικό σώμα. Δουλειά είναι να μην καταρρέει η ενεργειακή δομή της χώρας και να μαζεύουμε τα σκουπίδια όπως στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δουλειά είναι να υπάρχει ασφάλεια στην καθημερινή ζωή ως δικαίωμα, κυρίως στις λαϊκές συνοικίες. Δουλειά είναι η φιλομεταναστευτική δημαγωγία να μη συγκαλύπτει τη Μόρια...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 13-14/07/19

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ

Η Ελλάδα μπουσουλάει τα πρώτα βήματα της νέας ιστορικής φάσης. Η βαρύγδουπη διατύπωση υπογραμμίζει την α-συνέχεια αλλά και τον διερευνητικό, ψηλαφητό χαρακτήρα με τον οποίο ανιχνεύουν τη νέα κατάσταση η κοινωνία, οι ηγεσίες, τα κόμματα και ο καθένας μας. Πάντως, προέχει η ιστορική τομή. Η Ελλάδα άφησε πίσω της τη δεκαετία της χρεοκοπίας. Στον δημόσιο λόγο έχει κυριαρχήσει ο όρος η «περίοδος των Μνημονίων». Ξέρουμε ότι η ορολογία είναι βασική όψη της πολιτικής διαπάλης, το πώς ορίζεις τα πράγματα είναι όπλο κατά του αντιπάλου και σε αυτό το σημείο η αντιμνημονιακή προπαγάνδα κατάφερε να επιβληθεί για χρόνια. Ετσι πέτυχε να αντιστρέψει τις αιτίες υποστηρίζοντας ότι τα Μνημόνια έφεραν την κρίση, αντί του προφανούς ότι η κρίση έφερε τα Μνημόνια. Οταν ύστερα από καιρό οι Ελληνες και οι Ελληνίδες αποδεχτούν τη βασική αυτή διαπίστωση θα έχει αρχίσει μια διεργασία ουσιαστικότερου αναστοχασμού και αυτογνωσίας. Θα είναι απαραίτητη γιατί η δεκαετία της χρεοκοπίας περιείχε οριακές στιγμές για την τύχη της Ελλάδας, ανέδειξε ανάγλυφα εθνικές κακοδαιμονίες, αλλά και ανακλαστικά που ενεργοποιούνται στο «και πέντε» όταν η καταστροφή είναι επικείμενη.

Ο παροξυσμός της δημαγωγίας με τις άθλιες εθνικολαϊκιστικές κορώνες θα πρέπει να μείνουν στη μνήμη μας. Ο εμφυλιοπολεμικός διχασμός επίσης. Σήμερα ξέρουμε (και το βιβλίο της Ε. Βαρβιτσιώτη και της Β. Δενδρινού, Η τελευταία μπλόφα το επιβεβαιώνει με τραγικό τρόπο) ότι δεν ήταν μόνο η κοινωνία διχασμένη, αλλά ο ίδιος ο Τσίπρας, με αποτέλεσμα η χώρα να δει την άβυσσο τον Ιούλιο του 2015. Και στην άβυσσο έσπρωχναν τον Τσίπρα όχι μόνο η ελαφρότητα του Βαρουφάκη, αλλά όλη σχεδόν η σημερινή ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, με εξαίρεση τον Γ. Χουλιαράκη. Είναι όμως η σωτήρια «κωλοτούμπα» της τελευταίας στιγμής ο κατάλληλος τρόπος να αντιμετωπίζει η χώρα την τρικυμία μιας διεθνούς κρίσης; Για ποιους λόγους γίνεται ανέφικτη η στοιχειώδης συνεννόηση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων ενώπιον των εθνικών κινδύνων; Η πλειοδοσία παροχών που όταν γίνεται στις εποχές των παχέων αγελάδων τη θεωρούμε «έλα μωρέ, έτσι κάνουν οι πολιτικοί», τι συνειδήσεις κληρονομεί στις εποχές των ισχνών αγελάδων που μοιραία ακολουθούν πάντα στην καπιταλιστική οικονομία;

Στη δεκαετία της χρεοκοπίας δοκιμάστηκε επίσης η μεταπολιτευτική Δημοκρατία μας. Η ραγδαία πτώση των εισοδημάτων των πολιτών και η πρωτοφανής χρονική διάρκεια της κρίσης θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε χειρότερες πολιτικές καταστάσεις. Ομως εξακολουθήσαμε να είμαστε ευρωπαϊκή χώρα και να αισθανόμαστε κατά μεγάλη πλειοψηφία μέρος της Ευρώπης, επομένως μόνο η έξοδος από το ευρώ και ο υποβιβασμός της χώρας σε χαμηλότερη κατηγορία μπορούσε να οδηγήσει σε αυταρχικές επιλογές. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι όταν παρουσιάστηκε απτός ένας τέτοιος κίνδυνος, το καλοκαίρι του 2015, έγιναν σκέψεις για έκτακτα μέτρα. Τελικά, όμως, η Δημοκρατία άντεξε. Και όχι μόνο στην τρικυμία της κοινωνικής κρίσης, αλλά και στις προσπάθειες χειραγώγησης των θεσμών και της πληροφόρησης από τους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Δεν ήταν «παθητική» και εξ αδρανείας αντοχή. Υπήρξε ωριμότητα και αντίσταση, όταν οι πιέσεις επί των δικαστών και των ΜΜΕ έγιναν απροκάλυπτες. Τούτων λεχθέντων, είναι προφανές, ότι η ποιότητα της δημοκρατίας και της πολιτικής ζωής δέχτηκαν ισχυρά πλήγματα. Η πορεία βελτίωσης των θεσμών που είχε σημειωθεί στην εξέλιξη της μεταπολιτευτικής Ελλάδας αντιστράφηκε. Η οξύτατη κομματική πόλωση και η προσπάθεια μιας νέας κυβερνώσας ομάδας να σταθεροποιήσει μέσω των θεσμών τη νεοαποκτηθείσα εκλογική της βάσης, διέρρηξαν τη στοιχειώδη διακομματική συναίνεση στην οποία είχε στηριχτεί η βελτίωση της θεσμικής κουλτούρας της χώρας. Θα υπάρξει ο αναγκαίος χρόνος, θα βρεθεί η αναγκαία κοινή βούληση των βασικών πολιτικών δυνάμεων προκειμένου να γιατρευτούν τα τραύματα που υπέστησαν οι θεσμοί και η συλλογική πολιτική κουλτούρα;


Στη διάρκεια της κρίσης ανατράπηκε το προϋπάρχον κομματικό σύστημα. Δεν ήταν κάτι πρωτοφανές, σε περιόδους εθνικών κρίσεων τα κομματικά μας συστήματα αποδιαρθρώνονταν και αναδιαρθρώνονταν. Μετά τις διπλές εκλογές το 2012 είχαμε μιλήσει για «εκλογικό σεισμό» προειδοποιώντας όμως να μην προτρέξουμε σε μελλοντολογίες για τη μορφή που θα έπαιρναν το νέο κομματικό σύστημα. Οι πρόσφατες εκλογές δείχνουν επάνοδο του δικομματισμού και μάλιστα σε ιδιαίτερα πολωμένη μορφή. Σε μια χώρα που ιστορικά η Πολιτική είχε μεγάλη αυτονομία προς το καλό και το κακό, ο πολωμένος και πολωτικός δικομματισμός μπορεί να υπονομεύσει για καιρό τις προσπάθειες ανασύνταξης της χώρας αναπαράγοντας το διχαστικό κλίμα. Το ότι το «Κέντρο» γίνεται το κατεξοχήν πεδίο ανταγωνισμού των δύο μεγαλύτερων κομμάτων δεν αρκεί για να γίνει κεντρομόλος ο ανταγωνισμός. Θα μπορέσουν οι ηγεσίες των δύο μεγαλύτερων κομμάτων να δουν ότι μετά την επανάκαμψη του δικομματισμού χρειάζεται να βρουν μεταξύ τους περισσότερους κοινούς τόπους για την εύρυθμη λειτουργία της εναλλαγής τους στην εξουσία; Ας σημειωθεί εξάλλου ότι ο σημερινός δικομματισμός, διαφορετικά από ό,τι συνέβαινε μετά το 1981, έχει ένα κόμμα μεσαίου μεγέθους μεταξύ των δύο μεγάλων. Θα μπορέσει το Κίνημα Αλλαγής να επιβιώσει, να διατηρήσει την αυτονομία του, και το κυριότερο να συμβάλει ώστε αυτός ο μεσαίος χώρος να λειτουργήσει αντιπολωτικά;

Αυτά και άλλα τόσα ερωτήματα θα πρέπει να μείνουν παρόντα στον δημόσιο λόγο για να γίνουν θέματα συλλογικής επεξεργασίας, έστω με τον αργό τρόπο που τα βιώματα δραματικών ιστορικών περιόδων καθιζάνουν στις κοινωνίες. Κατά κάποιον τρόπο αυτή η διαδικασία έχει αρχίσει. Για αυτό μιλάμε για νέα ιστορική φάση. Δεν άλλαξε μόνο η κυβέρνηση, καθώς η αλλαγή ήταν αποτέλεσμα ευρύτερων διεργασιών και διαθέσεων της κοινωνίας, έστω και αν μεταβάλλονται αργά. Σωστά λέγεται ότι διαχέεται μια επιθυμία «κανονικότητας». Στην ουσία είναι το αποτέλεσμα της διάψευσης της «αντιμνημονιακής υπόσχεσης» και της προβληματικής διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Ο κομμουνιστής κινέζος ηγέτης Ντενγκ Σιάο Πινγκ έλεγε «άσπρη γάτα, μαύρη γάτα, αρκεί να πιάνει τα ποντίκια». Η επιθυμία νέας κανονικότητας πηγάζει από το ανάλογο «γραβάτα ή ξεκούμπωτος, αρκεί να κάνει τη δουλειά». Αυτό που αλλάζει όμως είναι η αντίληψη για το «ποια είναι η δουλειά». Για την πλειονότητα της κοινωνίας «δουλειά» είναι η ανάπτυξη, οι επενδύσεις και η απασχόληση έναντι της κρατικιστικής επιδοματικής αναδιανομής μιας πίτας που δεν μεγαλώνει. Αυτή ήταν ίσως η πιο καθαρή εντολή που έδωσε το εκλογικό σώμα. Δουλειά είναι να μην καταρρέει η ενεργειακή δομή της χώρας και να μαζεύουμε τα σκουπίδια όπως στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δουλειά είναι να υπάρχει ασφάλεια στην καθημερινή ζωή ως δικαίωμα, κυρίως στις λαϊκές συνοικίες. Δουλειά είναι η φιλομεταναστευτική δημαγωγία να μη συγκαλύπτει τη Μόρια.



Κοντολογίς, η επιθυμία «κανονικότητας» υπάρχει όντως στην κοινωνία, εκδηλώνεται μάλιστα και σε μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος του ΣΥΡΙΖΑ. Κανονικότητα όμως δεν σημαίνει επιστροφή. Σημαίνει αλλαγή για να μην επιστρέψουμε στις προηγούμενες παθογένειες.

Ο Γιάννης Βούλγαρης είναι ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίο