"...Κάποιος επικριτής τοϋ κ. Κουβέλη έγραψε γι' αυτόν ότι μέ τήν πράξη του ήταν σάν νά έψαλε τό Requiem της Αριστεράς. Ας μήν είμαστε βιαστικοί. Ή Αριστερά στην Ελλάδα είχε τήν αιώνια γοητεία τής αντιπολιτεύσεως. Καί πού τήν έχασε όταν έγινε εξουσία. Καί όταν γίνεσαι εξουσία παθαίνεις πολιτική καί ιδεολογική αχρωματοψία. Τά κυβερνητικά προβλήματα απαιτούν λύσεις πού είναι έξω άπό τά κομματικά ιδεολογήματα...Μιά Αριστερά είναι πάντοτε αναγκαία γιά τή δημοκρατία, γιατί είναι μίτρα νέων ιδεών, μίτρα νέων καλλιτεχνικών καί πνευματικών ροπών, μίτρα ανθρώπων μέ τολμηρό μυαλό που θά δίνουν στην πολιτική καί κοινωνική μας ζωή ένα νέο βηματισμό καί ένα φωτεινότερο χρωματισμό. Γιά μένα η Αριστερά ήταν καί είναι ένα αντίδοτο στή σκωρίαση, ένα αντίδοτο στή μούχλα. Άπό τήν άποψη αυτή θά ήθελα ό κ. Κουβέλης, ό πιό μορφωμένος καί πεπειραμένος άνθρωπος τής Αριστεράς, νά γίνει μιά Κιβωτός της Διαθήκης πού θά συγκέντρωνε όλη τήν πείρα, όλες τίς γνώσεις άπό τίς δοκιμασίες τών αριστερών κινημάτων στην Ελλάδα. Τόν ήθελα κάτι σάν γκουρού καί όχι υποτελή ενός πληθωρικού υπουργού...."

Aπό την "ΕΣΤΙΑ"

"ΕΣΤΙΑ", 09/03/18

Η περίπτωση του κ. Κουβέλη 

του Σαράντου Ι. Καργάκου * 

Ω, ΑΥΤΟ δέν ήταν ορκωμοσία, έμοιαζε περισσότερο μέ κηδεία καί μάλιστα χωρίς παπά. Η πονεμένη έκφραση του κ. Κουβέλη θύμιζε τεθλιμμένη χήρα, ένώ τό σοβαρό πρόσωπο του κ. πρωθυπουργού θύμιζε τό πρόσωπο συνοικιακού εργολάβου κηδειών. Καί όχι άδικα. Τόσο θάψιμο νεανικών ονείρων γινόταν εκείνη τή στιγμή! Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας εκφώνησε τόν όρκο έν είδει επικήδειου, είπε μερικά παρηγορητικά λόγια στους τεθλιμμένους συγγενείς καί απήλθε μάλλον λέγοντας: «Ξεμπλέξαμε καί μέ αυτούς. Νά δούμε ποιος έχει σειρά...»! Καί μετά άρχισαν τά βιολιά γιά τόν κ. Κουβέλη. Καί κανείς δέν σκεπτόταν ότι έπαιρνε τή θέση ενός από τους πιό σοβαρούς, λιγομίλητους ανθρώπους τής κυβερνήσεως, πού, όπως μαθαίνω άπό παλαιούς μαθητές μου -τώρα έν αποστρατεία ανώτατους άξιωματικούς-είχε τήν εκτίμηση όλου τοϋ στρατεύματος. Έπί πλέον είχε καί κάτι πού θύμιζε Ανδρούτσο. Ό κ. Κουβέλης άν έπρεπε νά χρησιμοποιηθεί, καλό θά ήταν νά παραλάβει τό χαρτοφυλάκιο πού πήρε ό κ. Βίτσας. 

Αλλά ας έλθουμε στον δεινά έπί ήμέρες λοιδορούμενο νέο υπουργό Έθνικής Άμύνης. Ό Φώτης Κουβέλης αδίκησε πολλές φορές καί πολλαπλά τόν εαυτό του. Ή φύση τόν είχε προικήσει μέ πολλά προσόντα. Διέπρεψε άπό πολύ νέος στή νομική καί πολιτική κονίστρα. Άλλ' ή πολιτική είναι σάν τό κύμα, συχνά σέ ξερνάει. Καί ό Φώτης δέν άντεξε στον ξερόβραχο τής μοναξιάς. «Ενέδωσε καί έπήεν» -Καβαφικά. Δέν τό θεωρώ προδοσία. Συμβαίνουν αυτά στή «ρούγα» τής πολιτικής. Άλλα γιά μένα -καί τού τό είχα πει πολύ παλιά- η πιό μεγάλη αμαρτία ήταν η προδοσία του ποιητικού του ταλέντου. Γνώρισα πρώτα τήν ποίηση του καί ένα χρόνο μετά τόν ίδιο. Τό 1973 εξέδωσε τήν ποιητική συλλογή «Τοπογραφικό σημείο». Ήταν άπό τίς πιό αυθεντικές φωνές -καθαρά ποιητικές-πού έβγαιναν άπό τόν πνιγμό τής δικτατορίας. Αβεβαιότητα, αμηχανία: «Μερόνυχτα αποφασίζαμε τή στάση μας».-«Κακιά προαίσθηση ζώνει τόν τόπο./Στά πρόσωπα οι ώρες φτύνουν μπογιά».-«Θά ξεχαστούμε σέ θλιμμένο τραγούδι».-«Δυό τρεις που μέ πίστεψαν χάθηκαν χθες» καί «(Ό καιρός μετράει τό μπόι μας)»! 

Τύπωσε μετά μία ακόμη συλλογή (άλλη δέν έχω) καί έπειτα ποιητική σιωπή. Έβαλε στον ποιητικό του λόγο σουρντίνα. Τώρα διορίστηκε υφυπουργός στό Υπουργείο Εθνικής Αμύνης γιά νά βάλει σουρντίνα στον κ. Καμ(μ)ένο. Γιά νά δούμε ποιος θά καεί... 

Θά γράψω κάτι που δεν αφορά στον κ. Κουβέλη ειδικά, αφορά σέ όλους τους νέους καί υποψήφιους πολιτικούς. Είθισται κάποιοι μετέχοντες ενεργά στην πολιτική -λόγω μιάς απροσδόκητης επιτυχίας καί η οποία ενδεχομένως νά μήν οφείλεται στην προσωπική τους άξία-νά έχουν τήν αίσθηση ότι πορεύονται σταθερά πάνω στό δρόμο μιάς διαρκούς επιτυχίας, ένώ στην πραγματικότητα περπατούν πάνω στό γυαλιστερό «πλατώ» μιάς αβύσσου μέχρι πού νά πέσουν μέσα στην κοπριά της ανωνυμίας. Δέν χρειάζεται νά αναφερθούν παραδείγματα. Ό τόπος μετά τήν μεταπολίτευση γνώρισε πολλές 

τενεκεδοκροτάλες δόξες καί... λόξες. 

Όσο γιά τόν κάποτε οικογενειακό φίλο Φώτη Κουβέλη θέλω νά πώ ότι παρά τίς πολλές μεταστάσεις του στην πολιτική, κυρίως όμως παρά τα πολλά του λάθη, κανείς δέν ήμπορεί νά τού προσάψει παράπτωμα ηθικό. Δέν θά έγραφα όλα αυτά, άν μέσα στούς_λοιδορούντες καί λοιδορούσες δέν ήταν καί η κ. Ρεπούοη, η προστατευόμενη τής κ. Γιαννάκου (έγώ γιά τήν κ. Γιαννάκου ήμουν «κάποιος», ένώ η κ. Ρεπούοη ήταν «μοσχανθός» κατά τη φράση του Μιχ. Παπαγιαννάκη) την οποία, παρά τήν πανελλήνια καταλαλία, ο κ. Κουβέλης τήν έφερε στή Βουλή καί τήν είχε πρώτη στό ψηφοδέλτιο τής Α' Πειραιώς. Καί όμως η αχάριστη τούτη γυνή ατάκτως στά λένε ηλεκτρονικά έγραψε γιά τόν άλλοτε πρόεδρο της τούτα τά έχιδνοειδώς φαρμακερά, δανειζόμενη τους πρώτους στίχους άπό τοό «Όσο μπορείς» τοϋ Κων. Καφάβη: 

«Κι άν δέν μπορείς νά κάμεις τήν ζωή σου 

όπως τήν θέλεις 

τοϋτο προσπάθησε τουλάχιστον 

όσο μπορείς: μήν τήν εξευτελίζεις...». 

Τους στίχους αυτούς μπορούσε νά επικαλεσθεί κάθε παλαιός συναγωνιστής τοϋ Φώτη Κουβέλη. Άλλ' η γυναίκα μου που μέ τό Φώτη καί τή Φωτεινή αποτελούσαν τήν τριάδα-κάποτε-τής Αριστεράς στή Νομική έκλαιγε. «"Α, όχι κι η Ρεπούοη!» μού έλεγε. Καί έγώ προσπαθούσα νά τήν παρηγορήσω λέγοντας τό γνωστό: «Ουδείς άγνωμονέστερος τοϋ εύεργετηθέντος». Πάντως, μιάς καί φθάσαμε στον Καβάφη, θά 'θελα νά συστήσω στους πολιτικούς μας -καί όχι ειδικά στον κ. Κουβέλη- νά μελετούν συχνά τό ποίημα «Μάρτιαι είδοί», όχι μόνο γιά νά φοβάται ή ψυχή τους τά μεγαλεία, όχι μόνο γιά νά υπερνικούν τίς φιλοδοξίες τους καί νά είναι προσεκτικοί καί εξεταστικοί όσο «έμπροστά προβαίνουν», αλλά κυρίως όταν λαμβάνουν κάποια επιστολή άπό κανέναν Αρτεμίδωρο νά παραμερίζουν όσους τους προσκυνούν καί νά διαβάζουν «τά σοβαρά γραφόμενα τοϋ Αρτεμίδωρου». 

Κάποιος επικριτής τοϋ κ. Κουβέλη έγραψε γι' αυτόν ότι μέ τήν πράξη του ήταν σάν νά έψαλε τό Requiem της Αριστεράς. Ας μήν είμαστε βιαστικοί. Ή Αριστερά στην Ελλάδα είχε τήν αιώνια γοητεία τής αντιπολιτεύσεως. Καί πού τήν έχασε όταν έγινε εξουσία. Καί όταν γίνεσαι εξουσία παθαίνεις πολιτική καί ιδεολογική αχρωματοψία. Τά κυβερνητικά προβλήματα απαιτούν λύσεις πού είναι έξω άπό τά κομματικά ιδεολογήματα. Στή δική μου εκτίμηση Αριστερός είναι ή πρέπει νά είναι όποιος σκέπτεται μέ δικό του μυαλό, άφοϋ τό έχει ακονίσει στό μυαλό γιγάντων τοϋ πνεύματος καί όχι μόνον τοϋ Μαρξ τόν όποιο πάντοτε μελετώ. Καί οχι μόνον αυτό. Αριστερός είναι όποιος τολμά νά αντιτίθεται στις πράξεις τών κυβερνώντων, άν κατά τήν εκτίμηση μου πρόκειται περί ανθρώπων κακά πραττόντων. 

Άπό τήν άποψη αυτή μιά Αριστερά είναι πάντοτε αναγκαία γιά τή δημοκρατία, γιατί είναι μίτρα νέων ιδεών, μίτρα νέων καλλιτεχνικών καί πνευματικών ροπών, μίτρα ανθρώπων μέ τολμηρό μυαλό που θά δίνουν στην πολιτική καί κοινωνική μας ζωή ένα νέο βηματισμό καί ένα φωτεινότερο χρωματισμό. Γιά μένα η Αριστερά ήταν καί είναι ένα αντίδοτο στή σκωρίαση, ένα αντίδοτο στή μούχλα. Άπό τήν άποψη αυτή θά ήθελα ό κ. Κουβέλης, ό πιό μορφωμένος καί πεπειραμένος άνθρωπος τής Αριστεράς, νά γίνει μιά Κιβωτός της Διαθήκης πού θά συγκέντρωνε όλη τήν πείρα, όλες τίς γνώσεις άπό τίς δοκιμασίες τών αριστερών κινημάτων στην Ελλάδα. Τόν ήθελα κάτι σάν γκουρού καί όχι υποτελή ενός πληθωρικού υπουργού. 

*Ίστορικός, συγγραφέας

www.sarantoskargakos.gr