"...«Τόσο κοντά, τόσο μακριά...». Με αυτές τις τέσσερις λέξεις κορυφαίο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έχει την ευθύνη των διαπραγματεύσεων των θεσμών με την ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να κλείσει η αξιολόγηση και να πάρει σάρκα και οστά η απόφαση του Eurogroup της 20ής Φεβρουαρίου για μια «λύση-πακέτο», περιγράφει το σημείο στο οποίο βρίσκονται οι συζητήσεις πίσω από τις κλειστές πόρτες της αίθουσας στο ισόγειο του ξενοδοχείου Χίλτον. Πράγματι οι συζητήσεις βρίσκονταν σε κρίσιμο σημείο ως και το Σάββατο το πρωί, καθώς υπήρχαν διαφωνίες των δύο πλευρών για το πακέτο των αντισταθμιστικών - αναπτυξιακών μέτρων που πρότειναν ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος και το επιτελείο του στην ειλημμένη ούτως ή άλλως απόφαση για μείωση του αφορολόγητου ορίου από το 2019 και κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις παλαιές συντάξεις (προ του Μαΐου 2016) από το 2020..."

Από "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ" 

(κύριο+εσωτερικά θέματα)

                                     "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", κύριο θέμα, 05/03/17


                                    "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", εσωτερικό θέμα, 05/03/17

Το μεγάλο παζάρι για τις συντάξεις
Στην κόψη του ξυραφιού η αξιολόγηση

Του Ζώη Τσώλη

«Τόσο κοντά, τόσο μακριά...». Με αυτές τις τέσσερις λέξεις κορυφαίο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έχει την ευθύνη των διαπραγματεύσεων των θεσμών με την ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να κλείσει η αξιολόγηση και να πάρει σάρκα και οστά η απόφαση του Eurogroup της 20ής Φεβρουαρίου για μια «λύση-πακέτο», περιγράφει το σημείο στο οποίο βρίσκονται οι συζητήσεις πίσω από τις κλειστές πόρτες της αίθουσας στο ισόγειο του ξενοδοχείου Χίλτον.

Πράγματι οι συζητήσεις βρίσκονταν σε κρίσιμο σημείο ως και το Σάββατο το πρωί, καθώς υπήρχαν διαφωνίες των δύο πλευρών για το πακέτο των αντισταθμιστικών - αναπτυξιακών μέτρων που πρότειναν ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος και το επιτελείο του στην ειλημμένη ούτως ή άλλως απόφαση για μείωση του αφορολόγητου ορίου από το 2019 και κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις παλαιές συντάξεις (προ του Μαΐου 2016) από το 2020.

Οι διαφωνίες αφορούσαν όλα τα πεδία, από το περιεχόμενο των αντιμέτρων και το δημοσιονομικό τους κόστος ως και τον μηχανισμό ενεργοποίησής τους. Επιπροσθέτως, διαφωνίες, αλλά μικρότερης έντασης και σημασίας, καταγράφηκαν για τις αλλαγές στον ενεργειακό χάρτη της χώρας και κυρίως για το αν η ΔΕΗ θα πρέπει να συρρικνωθεί πουλώντας μονάδες παραγωγής ή εκχωρώντας ένα ποσοστό της πελατείας της στις ιδιωτικές εταιρείες που αναπτύσσονται στην ελληνική αγορά με βραδείς ρυθμούς. Γι' αυτόν τον λόγο εκλήθη από τους δανειστές στις συζητήσεις και η ηγεσία της ΔΕΗ υπό τον πρόεδρο της Μανώλη Παναγιωτάκη. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ύστερα από προσπάθειες και υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές υπήρξε προσέγγιση σε πολλά δύσκολα σημεία. Σε κάθε περίπτωση διαμορφώθηκε ένα πλαίσιο για το πού συμφωνούν και πού διαφωνούν η κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το ΔΝΤ, το οποίο για μία ακόμα φορά παίζει τον ρόλο του «σκληρού»...

Πού συμφωνούν, πού διαφωνούν

Ετσι ύστερα από πολύωρες, εξαντλητικές συζητήσεις των τελευταίων πέντε ημερών οι έλληνες διαπραγματευτές και οι εκπρόσωποι των θεσμών κατάφεραν να συμφωνήσουν στα εξής:

1. Το δημοσιονομικό κενό για το 2019 και τα επόμενα χρόνια, δηλαδή τα μέτρα που απαιτούνται ώστε να διασφαλιστεί ότι η Ελλάδα θα επιτυγχάνει πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ τουλάχιστον ως το 2021, κυμαίνεται από 1,5% ως 1,8% του ΑΕΠ.

Δηλαδή τα πρόσθετα μέτρα που χρειάζονται θα κυμανθούν από 2,55 δισ. ευρώ ως 3 δισ. ευρώ, πέραν των όσων έχουν αποφασιστεί και εφαρμοστεί ως τώρα για το 2017 και το 2018 (αύξηση έμμεσης φορολογίας, επιλεκτικές περικοπές δαπανών, νέα ειδικά μισθολόγια κ.ά.).

2. Ανάλογα με τον τελικό προσδιορισμό του δημοσιονομικού κενού το ήμισυ των μέτρων, π.χ. αν το κενό προσδιοριστεί στο 1,6% του ΑΕΠ, τότε τα μέτρα που θα ληφθούν θα είναι το ήμισυ 0,8% του ΑΕΠ από τη μείωση του αφορολόγητου ορίου και το υπόλοιπο 0,8% του ΑΕΠ από την περικοπή της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις.

3. Υπάρχει συμφωνία το αφορολόγητο όριο να μειωθεί από το 2019 (δηλαδή το νέο όριο να ισχύσει για τα εισοδήματα του 2019) σε επίπεδο κάτω από 7.000 ευρώ και οι μειώσεις στις συντάξεις να ισχύσουν από τον Ιανουάριο του 2020.
(Αναλυτικό ρεπορτάζ στην ΑΝΑΠΤΥΞΗ, σελ. Β3)
Διαφωνίες για την προσωπική διαφορά

4. Εδώ όμως βρίσκεται και η μεγάλη διαφωνία. Το ΔΝΤ επιμένει η προσωπική διαφορά να καταργηθεί μεμιάς και η περικοπή των παλαιών (προ του νόμου Κατρούγκαλου) συντάξεων να γίνει εφάπαξ τον πρώτο μήνα του 2020.

Η ελληνική πλευρά ζητεί οι περικοπές της προσωπικής διαφοράς να γίνουν σταδιακά και ανάλογα με το ύψος της διαφοράς που θα προκύψει από τον επανυπολογισμό που αναμένεται να ολοκληρωθεί ως το τέλος του τρέχοντος έτους.

Η προσωπική διαφορά για το σύνολο των συνταξιούχων υπολογίζεται, με βάση αναλογιστικές μελέτες, σε 1,8 δισ. ευρώ, που σημαίνει ότι αν η διαφορά κοπεί εξ ολοκλήρου θα οδηγήγησε σε οριζόντια μείωση της τάξης του 7%-8% των παλαιών συντάξεων.

Μάλιστα το ΔΝΤ θέτει ένα ακόμη ζήτημα: ότι πρέπει να συνυπολογιστεί και να καλυφθεί το δημοσιονομικό βάρος από τις εν αναμονή συντάξεις, αυτές που δεν έχουν ακόμη εκδοθεί και δεν έχουν καταβληθεί (παρά μόνο ένα μέρος τους ως προκαταβολή στους νέους συνταξιούχους). Κατά τους υπολογισμούς, δημιουργούν απαίτηση για το νέο ενιαίο ταμείο κοινωνικής ασφάλισης της τάξης του 1,5-1,6 δισ. ευρώ.

Εναλλακτικά η κυβέρνηση πρότεινε να «παγώσουν» όλες οι συντάξεις στο ονομαστικό επίπεδο στο οποίο βρίσκονται σήμερα για τρία ή τέσσερα χρόνια, απόφαση που οδηγεί σε μείωση της συνολικής συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστού του ΑΕΠ, αφού δεν θα καλύπτεται ούτε ο πληθωρισμός, ούτε θα ενισχύεται η εθνική σύνταξη των 384 ευρώ, όπως υποσχόταν αρχικά ο Γιώργος Κατρούγκαλος.

Οπως μεταδίδουν πηγές που γνωρίζουν το παρασκήνιο, το ΔΝΤ αιφνιδιάστηκε με την πρόταση και το σκέφτεται...

5. Διαφωνία υπάρχει και για τα αντίμετρα. Ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει ποια θα είναι, πόσο θα στοιχίσουν και ποιες προτεραιότητες θα δοθούν με τις νέες αυτές πολιτικές.
Η ελληνική πλευρά έχει καταθέσει κατάλογο με τα εξής μέτρα:

• Μείωση ΦΠΑ στην ενέργεια για να στηριχθούν νοικοκυριά και βιομηχανία.
• Μείωση συντελεστή ΦΠΑ στα τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης.
• Μείωση του ΕΝΦΙΑ και του συμπληρωματικού φόρου για ακίνητα και περιουσίες που δεν αποδίδουν εισοδήματα.
• Μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για τη μισθωτή εργασία.
• Μείωση της φορολογίας στις επιχειρήσεις.

6. Το ΔΝΤ ζητεί και επιμένει να αντιστραφεί ο κατάλογος και το πρώτο «αντίμετρο» που θα εφαρμοστεί το 2019 - αν και εφόσον προβλέπεται ότι ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ επιτυγχάνεται - είναι η μείωση της φορολογίας των κερδών και των επιχειρήσεων και εν συνεχεία η μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών.
Ωστόσο αυτή τη λύση δεν την έχει αποδεχθεί ακόμη η κυβέρνηση με το επιχείρημα ότι ταχύτερα μπορεί να πυροδοτήσουν την αναπτυξιακή διαδικασία οι μειώσεις της έμμεσης φορολογίας, καθώς θα αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα.

Ελπίζουν σε λύση ως το Πάσχα

Με αυτά τα δεδομένα έγκυρες πηγές προβλέπουν ότι είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να υπάρξει συνολική συμφωνία ως το Eurogroup της 20ής Μαρτίου, αλλά θεωρούν ότι είναι εφικτό να κλείσει η αξιολόγηση και το συνολικό πακέτο ως τις αρχές Απριλίου. Θεωρούν βέβαιο ότι το ΔΝΤ θα συμμετέχει, μετά τη συμφωνία, και με χρήματα στο πρόγραμμα και σημειώνουν ότι και μόνο το γεγονός της επιστροφής της τρόικας στην Αθήνα συνέβαλε στο να σταματήσει η εκροή καταθέσεων.Οι θεσμοί είναι προγραμματισμένο να αναχωρήσουν στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, αλλά όλα θα παιχθούν αυτό το Σαββατοκύριακο. Αν φαίνεται φως και υπάρχει ελπίδα για τεχνική συμφωνία ως το Euroworking Group της επόμενης Πέμπτης μπορεί να μείνουν στην Αθήνα. Αν δεν γεφυρωθεί η απόσταση που τους χωρίζει με την κυβέρνηση τότε μπορεί να αναχωρήσουν, αλλά αυτό δεν θα είναι καθόλου καλό σημάδι. Οσο για το αν προλαβαίνουμε το Eurogroup της 20ής Μαρτίου, μπορεί η κυβέρνηση να επιμένει ότι αυτό είναι απολύτως εφικτό, αλλά η πλευρά των δανειστών αποφεύγει να μιλήσει με την ίδια βεβαιότητα.

Οπως έχει πει επανειλημμένα ο ίδιος ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ακόμη και την Παρασκευή μετά τη συνάντησή του με τον γάλλο πρωθυπουργό Μπερνάρ Καζνέβ, «είναι εφικτός στόχος για ολοκλήρωση της συμφωνίας σε τεχνικό επίπεδο πριν από το Eurogroup της 20ής Μαρτίου. Είμαστε στην τελική φάση των διαπραγματεύσεων».

Το χρέος μετά την αξιολόγηση

Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της τεχνικής συμφωνίας και της δεύτερης αξιολόγησης, η κυβέρνηση περιμένει τη συγκεκριμενοποίηση των μεσοπρόθεσμων μέτρων για την απομείωση του χρέους. Μετά τον καθορισμό τους, θα διευκολυνθεί η μελέτη βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, γεγονός που θα δώσει τη δυνατότητα τόσο στο ΔΝΤ να συμμετάσχει στο ελληνικό πρόγραμμα όσο και στην ΕΚΤ να εντάξει τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. Οπως μεταδίδεται από το Λουξεμβούργο, την έδρα του ESM, και τις Βρυξέλλες, ήδη γίνονται σενάρια για την εξειδίκευση των μεσοπρόθεσμων μέτρων ελάφρυνσης του χρέους που δεν είναι άλλα από τις επεκτάσεις της διάρκειας των δανείων και την εξασφάλιση χαμηλών επιτοκίων.

Αξιοσημείωτο είναι ότι από το χρηματοδοτικό πακέτο των 86 δισ. ευρώ του τρίτου Μνημονίου η Ελλάδα έχει «τραβήξει» μόνο 36 δισ. ευρώ. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί τεράστια περιθώρια χειρισμών και ελιγμών, καθώς η Ελλάδα μπορεί σε κάθε περίπτωση να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της ως και το 2021.

Οι 7 κίνδυνοι που απειλούν την Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) αντιμετωπίζει μια σειρά κρίσεων στις οποίες πρέπει με τρόπο πραγματιστικό να βρει κοινές απαντήσεις τόσο για να μη χάσει και άλλο έδαφος έναντι των διεθνών ανταγωνιστών της όσο και για να γεφυρώσει τις εσωτερικές της αποκλίσεις.

Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης για το μέλλον της Ευρώπης στο πλαίσιο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. Ηταν ένα πάνελ με ομιλητές υψηλού κύρους και όσα ειπώθηκαν δεν θα μπορούσαν να έχουν αναφορά στη «Λευκή Βίβλο» για το μέλλον της Ευρώπης που παρουσίασε ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.
Ξεχώρισε από τις ομιλίες αυτή του πρώην πρωθυπουργού και σήμερα προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών Λουκά Παπαδήμου. Ο κ. Παπαδήμος αναφέρθηκε στους επτά αλληλοσυνδεόμενους κινδύνους που απειλούν την ΕΕ. Αυτοί είναι το Brexit, το μεταναστευτικό, ο λαϊκισμός, η κρίση χρέους, η Ουκρανία, η χαμηλή εμπιστοσύνη και η επίδραση του Ντόναλντ Τραμπ.

Κατά τον κ. Παπαδήμο, οι κίνδυνοι αυτοί συνδυάζονται με τις διευρυνόμενες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών οι οποίες όμως, όπως επεσήμανε στη δική του τοποθέτηση ο Λουκάς Τσούκαλης, πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ, εμφανίζονται και εντός των κρατών-μελών. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει, κατά τον κ. Παπαδήμο, να δοθεί στην ευρωζώνη για την οποία πρέπει να αναρωτηθούμε αν είναι σημαντική, ποιες δράσεις και θεσμοί απαιτούνται εφόσον είναι σημαντική, καθώς και ποιες είναι οι προοπτικές της. Τόσο για οικονομικούς όσο και για πολιτικούς λόγους όμως η ευρωζώνη πρέπει να ενισχυθεί.

Τα βήματα πρέπει αρχικώς να γίνουν εντός ενός μεσοπρόθεσμου ορίζοντα 2-3 ετών, εκκινώντας από την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Ακολούθως, πάντα κατά τον κ. Παπαδήμο, απαιτείται η ολοκλήρωση της αγοράς κεφαλαίου, ένας υψηλότερος βαθμός δημοσιονομικής ολοκλήρωσης (θέμα ιδιαίτερα δύσκολο όπως ο ίδιος παραδέχθηκε) καθώς και αλλαγές στον τρόπο διακυβέρνησης της ευρωζώνης με μια, έστω χαλαρή, μορφή δημοσιονομικής ένωσης.

Τόμας Βίζερ: Το Grexit δεν υπάρχει στο τραπέζι

Αν υπάρξει επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων, θα μπορούσαμε να καταλήξουμε σε μια συμφωνία μέχρι την επόμενη Παρασκευή, τόνισε ο επικεφαλής του EuroWorking Group Τόμας Βίζερ, μιλώντας στο 2ο Οικονομικό Forum των Δελφών αναφορικά με τις διαβουλεύσεις που είναι σε εξέλιξη στην Αθήνα ανάμεσα στην κυβέρνηση και στους θεσμούς. Ο ίδιος χαρακτήρισε απογοητευτικό το γεγονός ότι ύστερα από ενάμιση χρόνο δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη η δεύτερη αξιολόγηση, αλλά τόνισε με έμφαση ότι πλέον «το Grexit δεν υπάρχει σε καμία περίπτωση στο τραπέζι».
«Κάποιοι, εντός και εκτός Ελλάδος, ονειρεύονται ένα πρόγραμμα χωρίς το ΔΝΤ» είπε. Χωρίς το ΔΝΤ, το τρέχον πρόγραμμα δεν θα υπάρχει πλέον, και πιθανότατα θα δρομολογηθεί η τροποποίηση της συνθήκης του ESM με πιθανό αποτέλεσμα ένα νέο πρόγραμμα το φθινόπωρο, είπε ο κ. Βίζερ και το απευχήθηκε, λέγοντας πως η αναμονή μέχρι το φθινόπωρο θα ήταν καταστροφική αλλά και ανόητη.

Βενιζέλος: Διαπραγματεύση για 4ο μνημόνιο

Η αξιολόγηση φαίνεται πως θα κλείσει, πιθανότατα με παραμετρικά μέτρα για το χρέος, όμως αυτό έχει μικρή σημασία, εκτίμησε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, πρώην υπουργός και πρώην πρόεδρος του ΠαΣοΚ Ευάγγελος Βενιζέλος, στο πλαίσιο του Οικονομικού Φόρουμ Δελφών.
«Μπορεί και να κλείσει η αξιολόγηση. Βλέπω ότι οι εταίροι θα κάνουν υποχωρήσεις και θα δοθούν κάποια παραμετρικά μέτρα για την παρούσα αξία του χρέους ή έστω θα δηλωθούν ότι θα ισχύσουν μετά το τέλος του προγράμματος. Αλλά αυτό έχει μικρή σημασία» είπε ο κ. Βενιζέλος, εκτιμώντας ότι «μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το τραπεζικό σύστημα και το έλλειμμα εμπιστοσύνης στην οικονομία».

Σημείωσε ότι η διαπραγμάτευση αυτή αφορά στην πραγματικότητα το μετά του 3ου προγράμματος και οικονομικά και πολιτικά. Εκτίμησε ότι έρχεται ένα 4ο μνημόνιο με όρους και δεσμεύσεις, αλλά αντί για δάνειο εξομαλύνσεις στο χρέος. «Θα βγούμε στις αγορές υπό αυστηρούς όρους και αυτό θα είναι το 4ο μνημόνιο» είπε χαρακτηριστικά ενώ εκτίμησε πως «πολιτικά αυτό σημαίνει ότι χάνεις την προοπτική να πεις κάποια άλλα πράγματα οικονομικά και αναπτυξιακά, που να αφορούν τη χώρα μετά το 2018-19 και όλα αυτά γίνονται χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση διότι αυτή για την παρούσα κυβέρνηση έχει εξαντληθεί προ πολλού και σίγουρα δεν αφορά το μετά τέλος του προγράμματος».




                     "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", εσωτερικό θέμα, 05/03/17

«Γιατί χάνει χρόνο ο Τσίπρας;»
Το Βερολίνο προειδοποιεί πως καμία εξέλιξη στην Ευρώπη δεν θα είναι προς όφελος της Ελλάδας

Του Άγγελου Κωβαίου

Τον ανορθολογισμό με τον οποίο η ελληνική κυβέρνηση προσεγγίζει τη νέα φάση διαπραγματεύσεων με τους δανειστές της επιχειρούν να ερμηνεύσουν στο Βερολίνο. Επειτα από μια μακρά περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση δεν είχε ασχοληθεί με τη στάση του Αλ. Τσίπρα, σήμερα το ενδιαφέρον επανέρχεται και αναζητείται μια ασφαλής πρόβλεψη ως προς τις διαθέσεις της Αθήνας.

«Γιατί να θέλει εκλογές τώρα;»

Πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις που γίνονται και τη στάση του Βερολίνου δεν κρύβουν πως ένα ενδεχόμενο ναυάγιο της διαπραγμάτευσης και μια προσφυγή στις κάλπες δεν βρίσκονται ανάμεσα στα πιθανά σενάρια που επεξεργάζεται η κυβέρνηση Μέρκελ.

«Γιατί να θέλει ο Τσίπρας να κάνει εκλογές τώρα; Αν έκανε ένα τέτοιο βήμα, θα ήταν η πολιτική καταστροφή του» σημειώνουν οι ίδιες πηγές και εκτιμούν πως η ελληνική κυβέρνηση μόνο μία δυνατότητα έχει: «Να ολοκληρώσει όσο πιο γρήγορα γίνεται τη διαπραγμάτευση, να κατορθώσει να αλλάξει το κλίμα και να ελπίζει πως μια τέτοια εξέλιξη θα ανακόψει κάπως το κύμα της ραγδαίας φθοράς της» λένε πρόσωπα που γνωρίζουν το πνεύμα με το οποίο η Ανγκελα Μέρκελ παρακολουθεί τις εξελίξεις στην Ελλάδα.

Την ίδια στιγμή η γερμανική κυβέρνηση έχει μια σαφή θέση και στάση σε ό,τι αφορά την εναλλαγή των ελληνικών πολιτικών δυνάμεων στην εξουσία. «Για ποιον λόγο θα ήθελε ο Μητσοτάκης να γίνουν εκλογές τώρα, με τη διαπραγμάτευση ανοιχτή, και να αναλάβει αυτός το βάρος της εκκρεμότητας;» λένε πηγές που έχουν μια γενική εικόνα των όσων συζητήθηκαν στις πρόσφατες συναντήσεις του προέδρου της ΝΔ στο Βερολίνο με την καγκελάριο Μέρκελ και τον υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Στη γερμανική πρωτεύουσα είναι σαφές ότι έχουν αξιολογήσει υπό διαφορετικό πρίσμα τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκαν σε προηγούμενες φάσεις της κρίσης τις πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα και αναλύουν πλέον διαφορετικά τα δεδομένα.

«Η γερμανική κυβέρνηση δεν πρόκειται να έχει καμία απολύτως ανάμειξη στις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Δεν την ενδιαφέρει ποιο κόμμα είναι στην εξουσία και θα συνεργαστεί με όλους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο» μεταδίδουν οι ίδιες πηγές. Είναι μια φράση που ακούγεται τυπική και αναμενόμενη, αλλά και που σηματοδοτεί μια αναγνώριση λαθών που έγιναν στο παρελθόν, και ιδίως κατά την κρίσιμη περίοδο του 2014, όταν στην ουσία επενδύθηκαν πολλές και όπως αποδείχθηκε αβάσιμες προσδοκίες στον ΣΥΡΙΖΑ και στον Αλ. Τσίπρα, με την ελπίδα ότι η επερχόμενη τότε, νέα κυβέρνηση θα επιδείκνυε έναν μεταρρυθμιστικό οίστρο και θα προωθούσε τις αλλαγές που οι προηγούμενες κυβερνήσεις δεν τολμούσαν.

Υπό το πρίσμα αυτό πάντως η γερμανική κυβέρνηση φαίνεται πως εξακολουθεί να αδυνατεί να αντιληφθεί τι ακριβώς σημαίνει ΣΥΡΙΖΑ και ποιοι είναι οι όροι με τους οποίους ενεργεί η σημερινή ομάδα διακυβέρνησης.

Ελπίζουν ακόμη σε σοσιαλδημοκρατική στροφή

«Πόσο πιθανό είναι ο Τσίπρας να κάνει τώρα μια στροφή και να επιχειρήσει μια σοσιαλδημοκρατική μετάλλαξη του κόμματός του;» ρωτούν τις τελευταίες εβδομάδες απεσταλμένοι της Ανγκελα Μέρκελ στην Αθήνα. Και παρακολουθούν με κάποια απορία όσους συνομιλητές τους εκτιμούν ότι κάτι τέτοιο είναι ένα απίθανο ενδεχόμενο.

Στο πλαίσιο της αναζήτησης εξηγήσεων για τη στάση που τηρεί η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ, ο γερμανικός παράγων ακούει με ενδιαφέρον μια εκδοχή που είναι ευρέως διαδεδομένη στην Αθήνα: ότι ο Αλ. Τσίπρας στην ουσία «παίζει καθυστέρηση» με το βλέμμα στραμμένο στις εκλογικές αναμετρήσεις στην Ευρώπη και με την ελπίδα ότι θα υπάρξουν ανατροπές και θα σημειωθεί μεταστροφή της στάσης έναντι της Ελλάδας. «Αν αυτό όντως συμβαίνει, είναι ένα μεγάλο λάθος. Καμία εξέλιξη στην Ευρώπη δεν θα είναι προς όφελος της ελληνικής κυβέρνησης και δεν πρόκειται να σημάνει μια αλλαγή. Στην Ολλανδία οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι οι εν δυνάμει συνομιλητές του Τσίπρα θα υποστούν εκλογική ήττα, στη Γαλλία, όποια και αν είναι η εξέλιξη, ο Τσίπρας δεν θα βρει τα στηρίγματα που είχε βρει στον Ολάντ, ενώ αν θέλουμε να μιλήσουμε για τη Γερμανία η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη». Σε τελική ανάλυση και εκεί οι μέχρι πρότινος στενότεροι πολιτικοί συγγενείς του Αλ. Τσίπρα στο Die Linke τάσσονται ανοιχτά και σθεναρά υπέρ της εξόδου της Ελλάδας από τη νομισματική ένωση, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα ωφελήσει τη χώρα...

Σύμφωνα με όσα αναφέρουν πηγές προσκείμενες στη γερμανική κυβέρνηση, στον ΣΥΡΙΖΑ μοιάζουν να μην έχουν πλήρη συναίσθηση της συγκυρίας και της νέας ευρωπαϊκής πραγματικότητας. «Ο χρόνος δεν είναι στο πλευρό της ελληνικής κυβέρνησης. Οσο παρέρχεται, τόσο πιο δύσκολα θα είναι τα πράγματα» λένε και επιβεβαιώνουν έτσι τις εκτιμήσεις που διατυπώνονται και στην Αθήνα από όσους έχουν μια καλύτερη εικόνα και δυνατότητα ερμηνείας της στάσης που τηρεί η ομάδα περί τον Αλ. Τσίπρα. Συμπληρώνουν δε: «Είναι δυνατόν να μην αντιλαμβάνεται κανένας το περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί; Με τις μεταρρυθμίσεις που έχουν κάνει οι γειτονικές σας χώρες, όπως η Βουλγαρία ή ακόμη και η πΓΔΜ, έχουν μετατραπεί σε πόλους έλξης επενδύσεων και το όποιο πλεονέκτημα της Ελλάδας στην περιοχή τείνει να εξανεμιστεί» λένε εμφατικά.

                        "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", εσωτερικό θέμα, 05/03/17

«Οι Ελληνες μας έχουν συνηθίσει σε εκπλήξεις»
Συμφωνία αλλά όχι με κάθε τίμημα είναι η κατεύθυνση της γερμανικής ηγεσίας

Του Νίκου Χειλά

Βερολίνο, ανταπόκριση

Η καλή είδηση: οι θεσμοί κατεβαίνουν, για πρώτη φορά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, με κοινή πλατφόρμα στις διαπραγματεύσεις με την Αθήνα.

Η κακή είδηση: οι διαπραγματεύσεις είναι πολύ πιο δύσκολες από ό,τι αρχικά αναμένονταν - κάτι που προμηνύει σοβαρή επιμήκυνση της διάρκειάς τους. Η αιτία για αυτό; Η πρόθεση του Αλέξη Τσίπρα να ακυρώσει κατά το πλείστον τα «κακά» μέτρα, που συμφώνησε αρχικά ο Ευκλείδης Τσακαλώτος με τους θεσμούς, και να τα αντικαταστήσει με άλλα, «καλά», της αρεσκείας του.

Αυτή η αντίθεση χαρακτηρίζει, σύμφωνα με πηγή του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών, τις πρώτες ημέρες της επιστροφής των θεσμών στην Αθήνα. «Η ελληνική κυβέρνηση δεν πρέπει να χάσει την ιστορική ευκαιρία» τονίζει η ίδια. Το καλύτερο για αυτήν θα ήταν να έκλεινε τη συμφωνία ήδη «χθες» - ή τουλάχιστον εντός των επόμενων ημερών. Κι αυτό επειδή η χρεοκοπία καραδοκεί. Τυχόν νίκη του ακροδεξιού Γκέερτ Βίλντερς στις ολλανδικές εκλογές του 15ης Μαρτίου θα έστελνε την Ελλάδα εκτός ευρωζώνης, αφού θα τερμάτιζε τη χρηματοδότησή της από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Σταθεροποίησης ESM. «Οι αποφάσεις στο ESM λαμβάνονται ομόφωνα» υπενθυμίζει. «Ο Βίλντερς θα βάλει σίγουρα βέτο στην επόμενη δόση».

Οι γαλλικές εκλογές
Τέτοιες «τούρμπο»-διαπραγματεύσεις είναι βέβαια αδύνατες, παραδέχεται η πηγή. Το πιθανότερο είναι ότι θα συνεχιστούν (εφόσον δεν υπάρξει το ολλανδικό «ατύχημα») και μετά το Eurogroup της 20ής Μαρτίου. Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία για την Ελλάδα θα είναι λίγο πριν από τις γαλλικές εκλογές στα τέλη Απριλίου, αρχές Μαΐου. «Η ιστορία θα επαναληφθεί» λέει. «Ο κίνδυνος να σπάσει το σταμνί που πάει στη βρύση θα είναι εξίσου μεγάλος».

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν βέβαια ότι και στις δύο χώρες θα επικρατήσουν μάλλον τα δημοκρατικά κόμματα. Ομως και σε αυτή την περίπτωση το πρόβλημα της Ελλάδας παραμένει. «Και τα νέα κοινοβούλια θα της ζητήσουν να τηρήσει τις υποχρεώσεις της» λέει. Ενα «σκόντο» από τους νικηφόρους Δημοκράτες, προσθέτει, δεν θα υπάρξει. Το αντίθετο μάλλον: έχοντας τον αέρα του νικητή θα της ζητήσουν να επισπεύσει τις μεταρρυθμίσεις.
Επίσπευση δεν σημαίνει συνθηκολόγηση. «Τα νέα μέτρα είναι αντικείμενο της διαπραγμάτευσης, το ίδιο και η έναρξη της υλοποίησής τους» τονίζει η πηγή - αφήνοντας έτσι ανοικτό το ενδεχόμενο η έναρξη, και δη κλιμακωτά, να γίνει, σύμφωνα με την επιθυμία της Αθήνας, μετά το 2019.

Η ποσοτική χαλάρωση

Στο ίδιο πλαίσιο τίθεται και η ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) της ΕΚΤ. Η Αθήνα την επιδιώκει, ει δυνατόν, εντός Μαρτίου.

Η κυρία Λαγκάρντ και η Ανγκελα Μέρκελ, ως λέγεται, έδωσαν πρόσφατα το «πράσινο φως» σε αυτό, και μάλιστα παρά τις αντιρρήσεις του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε - υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι η Αθήνα θα αποδεχθεί τα νέα μέτρα των θεσμών. «Είναι κι αυτό θέμα διαπραγματεύσεων» λέει η πηγή. Η έκβασή τους θα φανεί στο τέλος της ημέρας.

Το Βερολίνο δεν συμμετέχει άμεσα στις διαπραγματεύσεις της Αθήνας, τις παρακολουθεί όμως με μάτι Κέρβερου, είτε μέσω της γερμανικής πρεσβείας στην Αθήνα είτε μέσω άμεσης επαφής με τους εκπροσώπους των θεσμών.
Για τους «Ευρωπαίους» από αυτούς, εκείνους δηλαδή που εκπροσωπούν την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), Ευρωπαϊκό Ταμείο Σταθεροποίησης (ESM) και την Κομισιόν, είναι και ο άτυπος «καθοδηγητής» τους. «Η οδηγία μας προς αυτούς είναι: Συμφωνία, αλλά όχι με κάθε τίμημα» λέει άλλος γερμανός αξιωματούχος.

Προς το παρόν, προσθέτει, το τίμημα αυτό κινείται σε «ανεκτά όρια». Αργότερα όμως; «Οι Ελληνες μας έχουν συνηθίσει σε εκπλήξεις» λέει. Η χειρότερη από αυτές θα ήταν, προσθέτει, αν η Αθήνα, εκμεταλλευόμενη «την τρέχουσα χαοτική διεθνή συγκυρία», επιχειρούσε να εκτρέψει τις διαπραγματεύσεις από τη σημερινή τους κοίτη. «Αυτό θα της έβγαινε μπούμερανγκ» προειδοποιεί.
Αλλαγή ρητορικής

Παρά τα «παράσιτα» που, κατά τους δανειστές, εκπέμπει στις διαπραγματεύσεις ο κ. Τσίπρας, το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών βεβαιώνει ότι συνεχίζει να «πιστεύει» στην επιτυχία των διαπραγματεύσεων. Αυτό εκφράζεται και στην αλλαγή της ρητορικής του. Τις δύο τελευταίες εβδομάδες ο κ. Σόιμπλε αποφεύγει τις συνήθως «δηλητηριώδεις» αναφορές του στην Ελλάδα που κορυφώνονται στη λέξη Grexit. Τον ρόλο του «γνώστη της ψυχολογίας των Ελλήνων» (Griechenlandversteher) έχει αναλάβει τώρα ο υφυπουργός Οικονομικών Γενς Σπαν, ο οποίος επαινεί με τα καλύτερα δυνατά λόγια την εφαρμογή του προγράμματος από τον Αλέξη Τσίπρα. «Εχει εφαρμόσει περισσότερα μέτρα από όσα όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις μαζί» δήλωσε πρόσφατα.

Ο ίδιος τονίζει, σε αντίθεση με τον κ. Σόιμπλε, την ανάγκη «περισσότερης ανάπτυξης». Ταυτόχρονα ωστόσο αποκλείει κι αυτός κάθε «κούρεμα» του χρέους με το επιχείρημα ότι αυτό είναι όχι μόνο ανεπίκαιρο, αλλά και «unfair», άδικο, αφού δεν εφαρμόζεται σε άλλες, επίσης υπερχρεωμένες χώρες, όπως η Ισπανία και η Ιρλανδία. «Στα λόγια χουβαρντάς, στην πράξη σπάγκος» ήταν το συμπέρασμα έλληνα διπλωμάτη στο Βερολίνο.

Η σταθερότητα απειλείται και από τον Ντόναλντ Τραμπ

Για τους περισσότερους αναλυτές στη γερμανική πρωτεύουσα είναι «φως φανάρι» η πρόσφατη «αλλαγή προς το ηπιότερο» της γερμανικής πολιτικής έναντι της Ελλάδας. Αυταπάτες ωστόσο δεν έχουν. «Ενας πολύ άγαρμπος χειρισμός εκ μέρους της Αθήνας, ή των θεσμών, θα έφτανε για να επαναφέρει την αστάθεια» έλεγε ένας από αυτούς.

Η σταθερότητα απειλείται και από τον Ντόναλντ Τραμπ. Το «δόγμα» του ότι τα ευρωπαϊκά προβλήματα πρέπει να λύνονται μόνο από τους Ευρωπαίους, θα μπορούσε να οδηγήσει, σύμφωνα με την εκτίμηση της γερμανικής οικονομικής εφημερίδας «Handelsblatt», στην οριστική αποχή του ΔΝΤ από το ελληνικό πρόγραμμα. Το καταστατικό του Ταμείου, γράφει, δεν του δίνει τέτοια δυνατότητα, αλλά ο Τραμπ μπορεί να επιβάλει την άποψή του με πολιτικά μέσα.

Η κυριότερη πηγή αστάθειας είναι όμως προφανώς το υπέρογκο χρέος, που κάνει διαρκή την άνιση σχέση πιστωτή - οφειλέτη. «Πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι το ελληνικό πρόβλημα είναι άλυτο» λέει ο αξιωματούχος. Αυτό, προσθέτει, αποτελεί μόνιμη εστία κρίσης, που παίρνει πότε ανοικτή και πότε λανθάνουσα μορφή. Η απειλή του Grexit, προσθέτει, παραμένει, ακόμη και όταν δεν εκφέρεται άμεσα.