"...Η όλη επιχείρηση έγινε αυτεπάγγελτα και με άκρα μυστικότητα έπειτα από καταγγελίες που δέχθηκε το προηγούμενο διάστημα η Επιτροπή από θιγόμενους, ώστε να διερευνηθεί ενδεχόμενη παράτυπη συμπεριφορά των τραπεζών κυρίως σε ό,τι αφορά το ζήτημα των διαφόρων χρεώσεων και προμηθειών που έχουν εφαρμοστεί τους τελευταίους μήνες. Η αλήθεια είναι πως οι χθεσινοί έλεγχοι εξέπληξαν τις τραπεζικές διοικήσεις. Κι αυτό διότι όλα έδειχναν, κατά τους ίδιους, πως το κλίμα έντασης με την κυβέρνηση, με αφορμή τις προμήθειες, είχε εκτονωθεί μετά τις ανακοινώσεις κατάργησης συγκεκριμένων χρεώσεων την περασμένη Παρασκευή...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ", την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" και την "Εφ.Συν"

"ΤΑ ΝΕΑ", 08/11/19

"ΤΑ ΝΕΑ", 08/11/19

ΤΟΥ ΑΓΗ ΜΑΡΚΟΥ
Ηταν λίγο μετά τις 9.30 χθες το πρωί όταν στις εισόδους των κεντρικών γραφείων διοίκησης των τεσσάρων συστημικών τραπεζών στο κέντρο της Αθήνας ομάδες των 15-20 ατόμων... χτύπησαν το κουδούνι. «Θα θέλαμε να δούμε τον διευθύνοντα σύμβουλο. Είμαστε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού» ενημέρωσαν οι εκπρόσωποι της ανεξάρτητης Αρχής το έκπληκτο προσωπικό ασφαλείας των κτιρίων. Και μέσα σε λίγα λεπτά οι υψηλότεροι όροφοί τους, όπου βρίσκονται τα γραφεία των ανώτερων στελεχών και συνήθως επικρατεί ησυχία, γέμισαν με κόσμο και φωνές.

Οπως επισημαίνει τραπεζική πηγή, «πρόκειται για πρωτόγνωρες καταστάσεις, που δεν έχουμε ξαναζήσει στον τραπεζικό κλάδο. Ξαφνικά βρέθηκαν 4-5 άτομα στο γραφείο μου και άρχισαν να τα ψάχνουν όλα. Τα email μου, τα χαρτιά μου, ακόμη και τις φωτογραφίες που έχω στον υπολογιστή μου». Δεν έλειψαν μάλιστα και στιγμές έντασης. Ενδεικτικό είναι το περιστατικό με τραπεζίτη που επιχείρησε να βγει από το γραφείο με τον χαρτοφύλακά του και οι ελεγκτές τον σταμάτησαν. Αμεσα κλήθηκε η νομική υπηρεσία της τράπεζας για να επιληφθεί του θέματος και τα πνεύματα ηρέμησαν. Ωστόσο, η έρευνα συνεχίστηκε κανονικά και ήταν ενδελεχής.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε συστημικό όμιλο τα στελέχη της Επιτροπής έκλεισαν οκτάωρο. Κι αυτό διότι έλεγχοι έγιναν κατά ομάδες στα γραφεία διευθυνόντων συμβούλων, προέδρων, αναπληρωτών CEOs και των αρμοδίων για τη λιανική τραπεζική γενικών διευθύνσεων. Η επιλογή των τελευταίων δεν έγινε τυχαία. Είναι προφανές, σύμφωνα με τραπεζικούς κύκλους, ότι η Επιτροπή Ανταγωνισμού ερευνά εάν υπήρχε προσυνεννόηση για τις προμήθειες που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια στον τομέα των ιδιωτών.

Οπως αναφέρουν, η έφοδος στα κεντρικά γραφεία των τραπεζών και στην Ελληνική Ενωση Τραπεζών είχε στόχο να αναζητηθούν στοιχεία, όπως έγγραφα και emails τα οποία θα μπορούσαν να στοιχειοθετήσουν κατηγορίες για παραβάσεις σε θέματα ανταγωνισμού.

Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, η όλη επιχείρηση έγινε αυτεπάγγελτα και με άκρα μυστικότητα έπειτα από καταγγελίες που δέχθηκε το προηγούμενο διάστημα η Επιτροπή από θιγόμενους, ώστε να διερευνηθεί ενδεχόμενη παράτυπη συμπεριφορά των τραπεζών κυρίως σε ό,τι αφορά το ζήτημα των διαφόρων χρεώσεων και προμηθειών που έχουν εφαρμοστεί τους τελευταίους μήνες.

Η αλήθεια είναι πως οι χθεσινοί έλεγχοι εξέπληξαν τις τραπεζικές διοικήσεις. Κι αυτό διότι όλα έδειχναν, κατά τους ίδιους, πως το κλίμα έντασης με την κυβέρνηση, με αφορμή τις προμήθειες, είχε εκτονωθεί μετά τις ανακοινώσεις κατάργησης συγκεκριμένων χρεώσεων την περασμένη Παρασκευή.

Πηγές του υπουργείου Ανάπτυξης τονίζουν ότι η επιχείρηση από την πλευρά της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία είναι Ανεξάρτητη Αρχή, κινήθηκε αυτεπαγγέλτως και χωρίς να έχει αποσταλεί κανένα σχετικό αίτημα από τον υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων Αδωνη Γεωργιάδη. Σε σχέση με τον αιφνιδιαστικό της χαρακτήρα, οι ίδιοι κύκλοι αναφέρουν πως αποτελεί πάγια τακτική της Επιτροπής. «Πάντα έτσι συμβαίνει σε όλες τις υποθέσεις που διερευνούμε. Ετσι έγινε στο παρελθόν σε όλες τις μεγάλες έρευνες για καρτέλ, όπως στα σουπερμάρκετ, στον κατασκευαστικό κλάδο, σε επιχειρήσεις ζυθοποιίας και σε γαλακτοβιομηχανίες. Οι έλεγχοι δεν προαναγγέλλονται» σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Σημειώνεται πάντως πως προς ημερών ο Γεωργιάδης από το βήμα της Βουλής είχε αναφερθεί στο θέμα, με αφορμή επερώτηση από το ΚΙΝΑΛ. Οπως είχε πει, «εξετάζουμε πάρα πολύ προσεκτικά τυχόν εναρμονισμένες πρακτικές. Γιατί, όπως ξέρετε πολύ καλά, εάν αποδειχθεί ότι υπάρχουν και οι τέσσερις τράπεζες από κοινού αποφασίζουν παρόμοιες χρεώσεις, η Επιτροπή Ανταγωνισμού είναι εδώ και είμαι έτοιμος να στείλω προσωπικά καταγγελία για κάτι τέτοιο. Το θεσμικό πλαίσιο είναι εκεί και τα πρόστιμα πάρα πολύ μεγάλα. Αρα, εναρμονισμένες πρακτικές δεν θα επιτρέψουμε».

"Προκαταρκτικό βήμα σε περίπτωση που υπάρχουν ενδείξεις αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών» αποτελούν οι αιφνιδιαστικοί έλεγχοι στις Τράπεζες, όπως σημειώνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, η οποία, ωστόσο, επισημαίνει, σε σχετική ανακοίνωση, ότι «η διεξαγωγή τέτοιων ελέγχων δεν προδικάζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν εμπλακεί σε αντί-ανταγωνιστική συμπεριφορά, ούτε προδικάζει το αποτέλεσμα της έρευνας».Σε ανακοίνωση που εξέδωσε σήμερα η Επιτροπή Ανταγωνισμού αναφέρεται ότι:

«Στις 7 και 8 Νοεμβρίου του 2019 στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού διενήργησαν προσχεδιασμένους, εδώ και πολλές εβδομάδες, διαδοχικούς αιφνιδιαστικούς ελέγχους, στο πλαίσιο αυτεπάγγελτης έρευνας καθώς και σε συνέχεια σχετικών καταγγελιών, στις εγκαταστάσεις επιχειρήσεων και ενώσεων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τραπεζικό κλάδο.Οι έλεγχοι αφορούσαν ανησυχίες της Επιτροπής Ανταγωνισμού ότι οι ερευνώμενες επιχειρήσεις μπορεί να έχουν εμπλακεί σε αντί-ανταγωνιστικές πρακτικές οριζόντιας σύμπραξης ή πρακτικές αποκλεισμού στην παροχή τραπεζικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληρωμών κατά παράβαση των διατάξεων του Ν. 3959/2011 για την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισμού, καθώς και των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Οι αιφνιδιαστικοί έλεγχοι είναι ένα προκαταρκτικό βήμα σε περίπτωση που υπάρχουν ενδείξεις αντί-ανταγωνιστικών πρακτικών. Η διεξαγωγή τέτοιων ελέγχων δεν προδικάζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν εμπλακεί σε αντί-ανταγωνιστική συμπεριφορά, ούτε προδικάζει το αποτέλεσμα της έρευνας. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού σέβεται πλήρως τα δικαιώματα άμυνας, ιδίως το δικαίωμα ακρόασης των ελεγχόμενων επιχειρήσεων».

Σημεώνεται ότι οι ελεγκτές της Επιτροπής Ανταγωνισμού, αφού αξιολογήσουν τα στοιχεία της έρευνας, είτε θα παραπέμψουν τον φάκελο στη Γενική Διεύθυνση της Επιτροπής Ανταγωνισμού αν στοιχειοθετείται παράβαση του νόμου, είτε θα βάλουν τη υπόθεση στο αρχείο αν δεν βρεθούν ενοχοποιητικά στοιχεία. Στη πρώτη περίπτωση η Γενική Διεύθυνση της Επιτροπής θα εξετάσει το θέμα και θα υποβάλει την εισήγηση της στην Ολομέλεια της Επιτροπής, η οποία και θα κληθεί στη συνέχεια να λάβει τις οριστικές αποφάσεις σχετικά με την επιβολή προστίμων.

Ποιες προμήθειες έχουν μειωθεί

Μετά την παρέμβαση της κυβέρνησης, κάποιες προμήθειες είτε καταργήθηκαν ή ανεστάλη η προγραμματισμένη επιβολή τους. Συγκεκριμένα, με τις ανακοινώσεις τους την περασμένη εβδομάδα έγιναν γνωστές οι εξής αλλαγές στα τιμολόγια:

- Η Εθνική Τράπεζα δεν προχώρησε στην εφαρμογή της χρέωσης για το mini statement και την επανέκδοση PIN. Επιπλέον, ανακοίνωσε ότι σε 25 περιοχές όπου δεν διαθέτει ΑΤΜ θα επιδοτεί το κόστος ανάληψης μετρητών.

- Η Eurobank κατάργησε την προμήθεια επανέκδοσης PIN και αύξησε τα σημεία όπου δεν έχει παρουσία από τα 14 στα 30 για αναλήψεις μετρητών από ΑΤΜ άλλων τραπεζών χωρίς κόστος.

- Η Alpha Bank ανακοίνωσε ότι σε όλα τα νησιά που δεν διαθέτει ΑΤΜ θα επιστρέφει στους πελάτες της την προμήθεια ανάληψης μετρητών από ΑΤΜ τρίτων.

- Η Τράπεζα Πειραιώς ανακοίνωσε ότι οι πελάτες της δεν θα έχουν οποιαδήποτε επιβάρυνση κατά την ανάληψη μετρητών μέσω ATM τρίτων σε όλα τα νησιά και τις δυσπρόσιτες περιοχές, όπου η ίδια δεν έχει δίκτυο. Επιπλέον, μηδενίζει το κόστος σειράς εργασιών μέσω ΔΙΑΣ όπως ερώτηση υπολοίπου, αλλαγή Προσωπικού Κωδικού Ασφαλείας (PIN) ή απεμπλοκή του.

Σε κάθε περίπτωση, οι υπό εξέταση συναλλαγές θα χρεώνονται σε πόλεις όπου υπάρχει εναλλακτική χρήση του δικτύου της τράπεζας στην οποία τηρείται ο λογαριασμός. Το σχετικό κόστος κυμαίνεται από 2,50 έως 3,75 ευρώ ανά συναλλαγή.

"ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 08/11/19

ΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΜΑΝΙΦΑΒΑ

ΚΑΙ ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΤΖΩΡΤΖΗ

Ηταν μισή ώρα περίπου μετά τις 9 χθες το πρωί, όταν 80 ελεγκτές της Επιτροπής Ανταγωνισμού, χωρισμένοι σε ομάδες, μπήκαν ταυτόχρονα στα κεντρικά γραφεία της Εθνικής Τράπεζας, της Alpha Bank, της Τράπεζας Πειραιώς, της Eurobank, της Τράπεζας Αττικής, της Διατραπεζικά Συστήματα «ΔΙΑΣ» και της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών (ΕΕΤ). Η απειλή που είχε απευθύνει από το βήμα της Βουλής πριν από ακριβώς μία εβδομάδα ο υπουργός Ανάπτυξης για έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού στις τράπεζες, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχει εναρμονισμένη πρακτική στην επιβολή των διάφορων χρεώσεων, έγινε τελικά πράξη. Είχε προηγηθεί στις 24 Οκτωβρίου η ευρεία σύσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τους διευθύνοντες συμβούλους όλων των τραπεζών, κατά την οποία οι τραπεζίτες δεσμεύθηκαν ότι θα επανεξετάσουν το θέμα των προμηθειών σε ορισμένες τραπεζικές συναλλαγές.

Η έφοδος των ελεγκτών της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Ε.Α.), για την οποία αναμένεται σήμερα επίσημη ανακοίνωση από την ανεξάρτητη αρχή, δεν διατάχθηκε από την κυβέρνηση. Πρόκειται για αυτεπάγγελτη έρευνα, καθοριστικό ρόλο για τη διεξαγωγή της οποίας διαδραμάτισαν τόσο οι χρεώσεις που επέβαλαν ήδη από τον περυσινό Ιούλιο οι τράπεζες σε σειρά απλών εργασιών όσο και οι καταγγελίες που, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», δέχθηκε η Ε.Α. από μικρότερες τράπεζες και από ψηφιακούς παρόχους. Σύμφωνα μάλιστα με ασφαλείς πληροφορίες, καταγγελία στην Ε.Α. για σύνολο τραπεζικών θεμάτων έχει κάνει η Viva, καταθέτοντας μάλιστα και μήνυση κατά συγκεκριμένων τραπεζικών στελεχών. Μεταξύ των θεμάτων που έχουν τεθεί προς διερεύνηση είναι και οι χρεώσεις που επιβλήθηκαν στο δίκτυο ATM των τραπεζών για την ανάληψη μετρητών μέσω του συστήματος ΔΙΑΣ, όταν δηλαδή ο κάτοχος κάρτας μιας συγκεκριμένης τράπεζας κάνει χρήση του ΑΤM άλλης τράπεζας. Σε αυτή την περίπτωση, δε, δεν αποκλείεται η Ε.Α. να εξετάσει και πιθανή παράβαση που συνδέεται με φραγμούς εισόδου στην αγορά. Πηγές με γνώση της υπόθεσης ανέφεραν στην «Κ» ότι οι χρεώσεις των τραπεζών είχαν μπει στο μικροσκόπιο της Ε.Α. από τον περασμένο Ιούλιο.

Η έρευνα κάθε άλλο παρά τυπική και ολιγόωρη ήταν. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε κάποιες περιπτώσεις διήρκεσε έως περίπου στις 7 το απόγευμα. Το εύρος μάλιστα της έρευνας ήταν τέτοιο ώστε σε ορισμένες περιπτώσεις οι ελεγκτές της Ε.Α. χρειάστηκε να επισκεφθούν τουλάχιστον δύο κτίρια της τράπεζας, δηλαδή εκτός από το κτίριο διοίκησης και αυτό όπου στεγάζονται οι διευθύνσεις λιανικής τραπεζικής. Τα τραπεζικά στελέχη και δη οι ίδιοι οι CEO των τραπεζών υποχρεώθηκαν να μείνουν μακριά από τα γραφεία τους κατά τη διάρκεια του ελέγχου, ενώ το ίδιο διάστημα είναι χαρακτηριστικό ότι απαγορεύθηκε και η επικοινωνία μεταξύ των στελεχών. Και αυτό προκειμένου απρόσκοπτα οι ελεγκτές να συγκεντρώσουν στοιχεία που περιέχονταν σε ατζέντες και προγράμματα συναντήσεων των υψηλόβαθμων στελεχών των τραπεζών έως δεδομένα από σκληρούς δίσκους υπολογιστών. Οι ελεγκτές συνέλεξαν στοιχεία κυρίως από τα γραφεία των διευθυνόντων συμβούλων, των οικονομικών διευθυντών, των μελών των διοικητικών συμβουλίων, καθώς και από τις διευθύνσεις λιανικής τραπεζικής και καρτών. Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσαν, σύμφωνα με πληροφορίες, στα στοιχεία που αφορούσαν συναντήσεις στην Ελληνική Ενωση Τραπεζών, καταγράφοντας τις ημερομηνίες ακόμη και των τακτικών συναντήσεων που έχουν τα μέλη επιτροπών της Ενωσης, που συνεδριάζουν ούτως ή άλλως σε εβδομαδιαία βάση. Αντίστοιχη βαρύτητα δόθηκε και στην επικοινωνία μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες τα στελέχη της Επιτροπής αντέγραψαν συγκεκριμένα στοιχεία αλληλογραφίας, ενώ σύμφωνα με άλλες πληροφορίες σημαντικός όγκος δεδομένων αντλήθηκε και από τους σκληρούς δίσκους σε γραφεία αρμόδιων στελεχών.

Αποδεικτικά στοιχεία

Αλλωστε, όπως επισήμαναν στην «Κ» νομικοί κύκλοι με γνώση του δικαίου περί ανταγωνισμού, ο εντοπισμός αποδεικτικών στοιχείων για συναντήσεις και συνεννοήσεις με θέμα τις χρεώσεις αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να είναι βάσιμη η κατηγορία περί εναρμονισμένης πρακτικής. Η εφαρμογή των επίμαχων χρεώσεων με λίγες ημέρες διαφοράς από τράπεζα σε τράπεζα δεν επαρκεί για να στοιχειοθετηθεί οριζόντια σύμπραξη. Θα πρέπει να αποδειχθεί ότι και η εφαρμογή τους υπήρξε αποτέλεσμα συνεννόησης, αλλά και η τιμολόγηση είναι συνέπεια εναρμονισμένης πρακτικής.

"Εφ.Συν", 08/11/19