Στο πολύ καλό σενάριο, αυτό που θα ήθελε η Ελλάδα και θα επεδίωκε ο Πρωθυπουργός, πέρα από την αποκατάσταση γενικά των σχέσεων σε όλους τους τομείς (οικονομικό, ενεργειακό, κατασκευαστικό κ.ά.), θα ήταν η Λιβύη να αποχωρήσει από το παράνομο μνημόνιο οριοθέτησης με την Τουρκία και να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών με την Ελλάδα. Οι προοπτικές για κάτι τέτοιο είναι ωστόσο μάλλον μηδαμινές. Ως περισσότερο ρεαλιστικές επιλογές που θα μπορούσε να επιδιώξει η ελληνική πλευρά (στον κατάλληλο χρόνο) εμφανίζονται οι ακόλουθες δύο: πρώτον, να συμφωνήσει η κυβέρνηση της Λιβύης για την παραπομπή του θέματος του μνημονίου με την Τουρκία στη διεθνή Δικαιοσύνη (Διεθνές Δικαστήριο Χάγης, κ.λπ.). Κάτι τέτοιο θα συμπαρέσυρε αναποφεύκτως και την εμπλοκή της Τουρκίας στη διαδικασία. (Αλλά η παραπομπή αυτή είναι δύσκολο να γίνει χωρίς την προηγούμενη πολιτική συγκατάθεση της Αγκυρας.) Δεύτερον, η Ελλάδα και η Λιβύη να συμφωνήσουν στην έναρξη μιας διαδικασίας οριοθέτησης αλλά με τη συμμετοχή και της Τουρκίας (και ενδεχομένως και της Αιγύπτου) σε αυτήν. Είναι γνωστό ότι υπάρχουν φωνές αντίθετες σε κάθε συμμετοχή της Τουρκίας σε μια τέτοια διαδικασία......

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", και...

«Για εμάς, είναι πολύ σημαντική η ακύρωση παράνομων εγγράφων που παρουσιάστηκαν ως δήθεν διακρατικές συμφωνίες, αλλά δεν έχουν καμία νομική ισχύ, όπως ρητά έχει αποφανθεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης αμέσως μετά τη συνάντησή του στην Τρίπολη με τον πρωθυπουργό της μεταβατικής κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά.

Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι θεμέλιο της νέας αφετηρίας στη σχέση μας πρέπει να είναι πάντα η ειλικρίνεια, η διάθεση διαλόγου και, κυρίως, η πίστη στις αρχές της διεθνούς νομιμότητας, του Διεθνούς Δικαίου.

«Και αυτό σημαίνει ότι, γράφοντας την καινούργια σελίδα της κοινής μας διαδρομής, θα μπορούμε να βρούμε τον τρόπο να σβήσουμε τα λάθη της προηγούμενης», υπογράμμισε και επανέλαβε τη θέση που μετέφερε και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ κατά την επίσκεψή του στη Λιβύη, ότι προϋπόθεση κάθε προόδου είναι η άμεση και πλήρης αποχώρηση ξένων στρατευμάτων και μισθοφόρων από το λιβυκό έδαφος.

«Είναι κάτι το οποίο έχουν ζητήσει, εξάλλου, όλες οι ευρωπαϊκές χώρες», συνέχισε ο κ. Μητσοτάκης, ο οποίος είπε, επίσης, ότι οι τελευταίες ημέρες στη Λιβύη έχουν έντονο χαρακτήρα, καθώς μετά τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, βρέθηκαν ο πρωθυπουργός της Μάλτας, ο πρωθυπουργός της Ιταλίας, και ο ίδιος. «Και η Ελλάδα και η Ιταλία, μάλιστα, έχουν πρόσφατα συνάψει μεταξύ τους νόμιμες συμφωνίες για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών και των χωρικών υδάτων. Ο συμβολισμός, λοιπόν, είναι εξαιρετικά ισχυρός: Οι φίλοι της Λιβύης είναι δίπλα της και όχι μακριά της.

Άλλωστε -όπως συζητήσαμε- το πλησιέστερο σ’ αυτήν ευρωπαϊκό έδαφος είναι η Γαύδος και η πατρίδα μου, η Κρήτη. Και τελικά, κ. πρωθυπουργέ, είναι η γεωγραφία που καθορίζει το πλαίσιο των διμερών μας σχέσεων, και όχι οι τεχνητές γραμμές που κάποιοι τραβούν σε χάρτες», τόνισε ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Και συμπλήρωσε: «Κατά συνέπεια, χαιρετίζω τη διάθεσή σας να μπορούμε να συζητήσουμε απευθείας και διμερώς ζητήματα που αφορούν την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών -ως οφείλουμε να κάνουμε ως γειτονικές χώρες- και να συνεχίσουμε μια συζήτηση η οποία διεκόπη το 2010. Πάντα με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, το οποίο αποτελεί την πυξίδα με την οποία φιλικά κράτη λύνουν τέτοιου είδους διαφορές».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε, επίσης, ότι η ΕΕ είναι αποφασισμένη να στηρίξει τον λιβυκό λαό που τόσα έχει υποφέρει την τελευταία δεκαετία και ευχαρίστησε τον Λίβυο ομόλογό του για τη ζεστή υποδοχή και τη γόνιμη συζήτηση που είχαν σε συνέχεια της τηλεφωνικής τους επικοινωνίας πριν από λίγες εβδομάδες.

Ο πρωθυπουργός είπε ότι η παρουσία του στη Λιβύη συνδυάζεται με μία διπλή επανεκκίνηση: Με το νέο ξεκίνημα της ίδιας της χώρας, αλλά και των διμερών μας σχέσεων.

«Αποδέχθηκα την ευγενική σας πρόταση και ταξίδεψα -για πρώτη φορά μάλιστα- στη Λιβύη για έναν βασικό σκοπό: Να αναδείξω την επαναλειτουργία της ελληνικής πρεσβείας στην Τρίπολη ως ορόσημο της δυναμικής επανεκκίνησης των ελληνολυβικών σχέσεων. Και να μεταφέρω μήνυμα στήριξης στις προσπάθειες της Λιβύης για ειρήνη και για πρόοδο. Τόσο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΟΗΕ, η πατρίδα μας θα σταθεί δίπλα σας στο δρόμο προς αξιόπιστες εκλογές, πολιτική ομαλότητα και ανασυγκρότηση της χώρας σας. Μακριά από ξένους στρατούς και συμφέροντα. Και με μοναδική πυξίδα την ασφάλεια και την ευημερία στη γειτονιά μας και στη Μεσόγειο», δήλωσε ο κ. Μητσοτάκης.

Και συνέχισε: «Είναι καιρός, νομίζω, να μείνουν πίσω μας όσα δοκίμασαν τις σχέσεις μας το προηγούμενο διάστημα. Και, καθώς μετά την πρεσβεία στην Τρίπολη, θα ακολουθήσει και το Ελληνικό Γενικό Προξενείο στη Βεγγάζη, η συνεργασία μας σε όλους τους τομείς μπορεί να αναπτυχθεί με γρήγορους ρυθμούς. Οι εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας μπορεί να περιόρισαν τις οικονομικές μας σχέσεις. Όμως, στην πραγματικότητα, η ελληνική επιχειρηματική παρουσία στη Λιβύη ουδέποτε διακόπηκε. Και, σήμερα, που η πολιτική κατάσταση στη χώρα σταθεροποιείται, το ενδιαφέρον αυτό αναζωπυρώνεται».

Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι συζήτησαν για τις προοπτικές συνεργασίας σε τομείς όπως η ενέργεια, οι κατασκευές, οι θαλάσσιες μεταφορές και η υγεία, αλλά και για άλλα πεδία, όπως ο τουρισμός, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, όπου επίσης μπορούν να γίνουν πολλά.

«Πρωταγωνιστεί, ασφαλώς, και η πλήρης αποκατάσταση της ενεργειακής μας συνεργασίας. Που, μάλιστα, θα μπορούσε να επεκταθεί και στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, όπου σήμερα διαμορφώνονται εξαιρετικές ευκαιρίες για δημόσιες και για ιδιωτικές επενδύσεις. Όπως, βέβαια, παραδοσιακός μας δεσμός είναι κι αυτός της άμυνας και της ασφάλειας. Κύριε πρωθυπουργέ, περισσότεροι από 280 Λίβυοι αξιωματικοί έχουν αποφοιτήσει τις τελευταίες δεκαετίες από τις σχολές των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Ενώ στο Κέντρο Ναυτικής Αποτροπής έχουν εκπαιδευτεί και εκπαιδεύονται στελέχη της Λιβυκής Ακτοφυλακής, κάτι το οποίο αποκτά και ξεχωριστή γεωπολιτική σημασία, καθώς η ακτοφυλακή σας πρωταγωνιστεί στην ανάσχεση μεταναστευτικών ροών. Συνεπώς, και εδώ η συνεργασία μας έχει ισχυρές ρίζες και έχει και ευρύ μέλλον», υπογράμμισε.

«Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι οι ελληνολιβυκές σχέσεις ξεκινούν πριν από 2.600 χρόνια, από την εποχή που ταξιδιώτες από τη Σαντορίνη έφταναν στις ακτές της ιδρύοντας την Κυρήνη, μετά τη Βεγγάζη και την ελληνική Πεντάπολη. «Τότε, καλλιεργήσαμε μαζί, εδώ, ένα σπάνιο θεραπευτικό βότανο το “σίλφιο”, το οποίο ονομάστηκε και το “χρυσάφι της Λιβύης”. Στον 21ο αιώνα, λοιπόν, “χρυσάφι” των λαών μας είναι η ειρήνη, η συνεργασία και η ευημερία», ανέφερε ο πρωθυπουργός.

Σημειώνεται ότι ο κ. Μητσοτάκης είχε συνάντηση στην Τρίπολη και με τον Ιταλό ομόλογό του Μάριο Ντράγκι, στο επίκεντρο της οποίας βρέθηκαν η κατάσταση στη Λιβύη αλλά και οι διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Ιταλίας.

→ Διαβάστε ακόμη: Ανάλυση: Ο Έλληνας πρωθυπουργός στη Λιβύη, του Αθανάσιου Έλλις

Οι δύο πρωθυπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για την κατάσταση στη Λιβύη και την ανάγκη η Ε.Ε. και τα κράτη-μέλη να στηρίξουν τις προσπάθειες για την ανασυγκρότηση, σταθεροποίηση και τη διεξαγωγή των εκλογών στη χώρα της βόρειας Αφρικής.Ελλάδα και Ιταλία ως εγγύτερα στη Λιβύη κράτη-μέλη της Ε.Ε. μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο τόσο διμερώς, όσο και στο πλαίσιο της Ε.Ε., τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του Πρωθυπουργού.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 06/04/21

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ Σ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΥ

Eνα «μεγάλο παιχνίδι» ανακατανομής ισχύος, επιρροής και συμφερόντων εξελίσσεται εδώ και περίπου μία δεκαετία στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Λιβύη, λόγω της θέσης της, των πολύ σημαντικών ενεργειακών πηγών της και της παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας που δυστυχώς την έχει οδηγήσει σε σκληρή εμφύλια σύγκρουση, αποτελεί ιδιαιτέρως κρίσιμο παράγοντα της μεσογειακής γεωπολιτικής εξίσωσης.

Ειδικά για την Ελλάδα, η Λιβύη έχει διαχρονικά ξεχωριστή βαρύτητα. Οι ελληνολιβυκές σχέσεις, οικονομικές, εμπορικές, ενεργειακές, αμυντικές, πολιτιστικές και γεωπολιτικές, αποτελούσαν πάντα ιδιαίτερο κεφάλαιο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η μεταναστευτική πρόκληση προσέθεσε ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα.

Η τουρκική διείσδυση, η προβολή ισχύος και η προσπάθεια της Αγκυρας να ασκεί όλο και μεγαλύτερη επιρροή στα λιβυκά πράγματα προσέδωσαν νέα ώθηση στο ήδη αυξημένο ενδιαφέρον της Ελλάδας για τις εξελίξεις στη χώρα αυτή, με την οποία θα πρέπει να προχωρήσουμε στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Η κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου, της γεωγραφίας και της λογικής υπογραφή τού –και για τυπικούς λόγους– πάσχοντος ακυρότητας τουρκολυβικού μνημονίου για την οριοθέτηση ζωνών θαλάσσιας δικαιοδοσίας έφερε τις σχέσεις με τη Λιβύη στις πρώτες θέσεις των προτεραιοτήτων της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας.

Με αυτά τα δεδομένα, η σημερινή επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Λιβύη έχει ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα. Η χρονική στιγμή έχει επιλεγεί με πολλή προσοχή, καλό σχεδιασμό και ρεαλιστική στοχοθεσία. Η επίσκεψη πραγματοποιείται στην εκκίνηση της θητείας της μεταβατικής κυβέρνησης εθνικής ενότητας του πρωθυπουργού Abdul Hamid Dbeibah, που ανέλαβε επισήμως τη 15η Μαρτίου, δηλαδή πριν από λιγότερο του ενός μηνός. Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές θέσεις θα κατατεθούν με σαφήνεια και πληρότητα την κρίσιμη στιγμή της διαμόρφωσης της πολιτικής της κυβέρνησης Dbeibah, η οποία, μεταξύ άλλων, θα πρέπει να οδηγήσει τη Λιβύη σε εκλογές τον προσεχή Δεκέμβριο. Ο νέος πρωθυπουργός έχει αναλάβει μια πολύ λεπτή και δύσκολη αποστολή. Θα πρέπει επομένως να λάβει πολύ σοβαρά υπ’ όψιν του ότι θα χρειαστεί την ευρύτερη δυνατή στήριξη, κυρίως δε της Ευρωπαϊκής Ενωσης και όλων των κρατών-μελών της.

Πέραν της σωστής χρονικής στιγμής, η επίσκεψη του πρωθυπουργού έχει στέρεα χτιστεί, βήμα βήμα. Επειτα από 7 χρόνια, επαναλειτουργεί η ελληνική πρεσβεία στην Τρίπολη ενισχύοντας έτσι την ειδική σημειολογία της επίσκεψης του πρωθυπουργού. Παράλληλα, το υπουργείο των Εξωτερικών έχει προγραμματίσει το άνοιγμα του γενικού μας προξενείου στη Βεγγάζη.

Επιπλέον, η επίσκεψη του Ελληνα πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών Ν. Δένδια στηρίζεται στις σαφείς θέσεις που έχει πάρει η χώρα μας για την κατάσταση στη Λιβύη. Η Ελλάδα τάσσεται υπέρ της εύρεσης πολιτικής λύσης, που θα έχει λιβυκή σφραγίδα και ιδιοκτησία, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και της διαδικασίας του Βερολίνου. Επίσης, η Ελλάδα υποστηρίζει σθεναρά, ως προϋπόθεση βιώσιμης λύσης, την αποχώρηση από τη Λιβύη των ξένων δυνάμεων, των μισθοφόρων πολεμιστών και τον τερματισμό των παρεμβάσεων τρίτων χωρών.

Η σημερινή επίσκεψη λοιπόν γίνεται στη σωστή στιγμή, με καλή προετοιμασία και ξεκάθαρες θέσεις. Δεν θα είναι όλα απλά ή εύκολα στην επίσκεψη αυτή ειδικών χειρισμών και λεπτής διπλωματίας. Ομως, η θαρραλέα αυτή απόφαση παρέχει μια πολύ καλή ευκαιρία για επανεκκίνηση των σχέσεων των δύο χωρών. Για μια νέα σελίδα θετικής προοπτικής, αμοιβαίου σεβασμού και αμοιβαίου οφέλους στη βάση των αρχών και των κανόνων του διεθνούς δικαίου, της καλής πίστης και της καλής γειτονίας, υπέρ της σταθερότητας, της ειρήνης και της συνεργασίας στη Μεσόγειο.

Σε αυτή την προσπάθεια, τη δική της θετική συμβολή μπορεί να έχει και η κοινοβουλευτική διπλωματία. Οπως φάνηκε στη συνάντηση που είχε τον Δεκέμβριο του 2019 ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Κ. Τασούλας με τον Λίβυο ομόλογό του Aguila Saleh, οι στέρεες, φιλικές, ουσιαστικές και παραγωγικές σχέσεις μεταξύ της Βουλής των Ελλήνων και της Βουλής της Λιβύης μπορούν να έχουν τη δική τους θετική προστιθέμενη αξία.

Η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Λιβύης της Βουλής των Ελλήνων είναι έτοιμη να συμβάλει σε μια νέα εκκίνηση.

* Ο κ. Γ. Σ. Κουμουτσάκος είναι πρόεδρος της Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Λιβύης της Βουλής των Ελλήνων και βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία.

....από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 06/04/21

ΤΟΥ Π.Κ. ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ

Είναι πολλαπλώς σημαντικό ότι ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης επισκέπτεται τη Λιβύη ύστερα από σχετική πρόσκληση του νέου πρωθυπουργού της κυβέρνησης της χώρας Αμπντούλ Χαμίντ Νταμπέιμπα. Είναι επιτακτικό να αποκατασταθούν οι σχέσεις της χώρας μας με τη Λιβύη για πολλούς και ευνόητους λόγους μετά τη ρήξη που σημειώθηκε με την υπογραφή του (παράνομου) μνημονίου με την Τουρκία για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών κατά παράβαση των κανόνων της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS, 1982) και την απέλαση του πρεσβευτή της Λιβύης Μοχαμέντ Μένφι από την Αθήνα, τον Νοέμβριο 2019. (Σήμερα ο Μένφι είναι ο νέος πρόεδρος της Λιβύης.) Παράλληλα η Ελλάδα (ξανα)ανοίγει την πρεσβεία της στην Τρίπολη. Η αποκατάσταση λειτουργικών σχέσεων με τη Λιβύη δεν θα είναι και τόσο εύκολη υπόθεση, όσο αναγκαία κι αν είναι. Η Τουρκία έχει εγκαθιδρύσει ισχυρή παρουσία στη Λιβύη. Βεβαίως η πολιτική κατάσταση στη Λιβύη έχει αλλάξει ριζικά τους τελευταίους μήνες με τον σχηματισμό της νέας μεταβατικής πολιτικής δομής στη χώρα (νέος πρόεδρος, νέα κυβέρνηση και πρωθυπουργός) με στόχο τη διενέργεια εκλογών τον ερχόμενο Δεκέμβριο. Και η νέα ηγεσία της Λιβύης διατηρεί στενές σχέσεις με την Τουρκία, κάτι που περιπλέκει την όλη εξίσωση. Αλλά είναι ιδιαίτερα θετικό ότι η Ελλάδα έσπευσε να παράσχει την υποστήριξή της στη νέα κυβέρνηση και στη διαδικασία για την πολιτική διευθέτηση της εσωτερικής εμφύλιας σύγκρουσης. Και έχει επίσης σημασία ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια ενιαία θέση για την κρίση στη Λιβύη, με τη Γαλλία και την Ιταλία να υποστηρίζουν από κοινού τη νέα κυβέρνηση της χώρας. (Γαλλία και Ιταλία είχαν ως γνωστόν απολίνουσες θέσεις μέχρι πρόσφατα.)

Στο πολύ καλό σενάριο, αυτό που θα ήθελε η Ελλάδα και θα επεδίωκε ο Πρωθυπουργός, πέρα από την αποκατάσταση γενικά των σχέσεων σε όλους τους τομείς (οικονομικό, ενεργειακό, κατασκευαστικό κ.ά.), θα ήταν η Λιβύη να αποχωρήσει από το παράνομο μνημόνιο οριοθέτησης με την Τουρκία και να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών με την Ελλάδα. Οι προοπτικές για κάτι τέτοιο είναι ωστόσο μάλλον μηδαμινές. 

Ως περισσότερο ρεαλιστικές επιλογές που θα μπορούσε να επιδιώξει η ελληνική πλευρά (στον κατάλληλο χρόνο) εμφανίζονται οι ακόλουθες δύο: πρώτον, να συμφωνήσει η κυβέρνηση της Λιβύης για την παραπομπή του θέματος του μνημονίου με την Τουρκία στη διεθνή Δικαιοσύνη (Διεθνές Δικαστήριο Χάγης, κ.λπ.). Κάτι τέτοιο θα συμπαρέσυρε αναποφεύκτως και την εμπλοκή της Τουρκίας στη διαδικασία. (Αλλά η παραπομπή αυτή είναι δύσκολο να γίνει χωρίς την προηγούμενη πολιτική συγκατάθεση της Αγκυρας.) Δεύτερον, η Ελλάδα και η Λιβύη να συμφωνήσουν στην έναρξη μιας διαδικασίας οριοθέτησης αλλά με τη συμμετοχή και της Τουρκίας (και ενδεχομένως και της Αιγύπτου) σε αυτήν. Είναι γνωστό ότι υπάρχουν φωνές αντίθετες σε κάθε συμμετοχή της Τουρκίας σε μια τέτοια διαδικασία. 

Αλλά θα πρέπει να κατανοηθεί ότι, είτε μας αρέσει είτε όχι, δεν μπορεί να αποκλειστεί η Τουρκία από τα τεκταινόμενα της Αν. Μεσογείου (με την αυτονόητη προϋπόθεση βέβαια ότι η τελευταία σέβεται τους κανόνες του διεθνούς δικαίου, και ιδιαίτερα τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας).