Ο Πρωθυπουργός ήξερε ότι θα τ' ακούσει. Και η βασική του άμυνα στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου ήταν να ζητήσει από τον Σωτήρη Τσιόδρα να εμφανιστούν μαζί, ώστε να μπορεί πάντα να πει ότι ακούει τους επιστήμονες. Η επιλογή του όμως να αποκαλεί ξανά και ξανά τον κορυφαίο λοιμωξιολόγο με το μικρό του όνομα, ώστε να μεταδώσει μια εικόνα αμεσότητας, ήταν ατυχής. Και απαντήθηκε με τον καλύτερο τρόπο από τον πάντα άψογο καθηγητή, ο οποίος του απευθυνόταν με την προσφώνηση «κύριε πρόεδρε» ή απλώς «πρόεδρε». Πάντως όχι «Κυριάκο». Το άλλο όπλο του Πρωθυπουργού ήταν το πρώτο ενικό. «Εγώ» ακούω, «εγώ» αποφασίζω, «εγώ» έχω την ευθύνη. Εχει μια λογική: η κυριαρχία του στις δημοσκοπήσεις είναι απόλυτη, τα όποια λάθη και αστοχίες λοιπόν δεν θα του κοστίσουν. Δεν παύει όμως να ακούγεται βοναπαρτικό. Και, εν πάση περιπτώσει, η κυβερνητική πολιτική απέναντι στην πανδημία δεν είναι - ή ελπίζουμε να μην είναι - έργο ενός ανθρώπου.....

"ΤΑ ΝΕΑ", 06/11/20

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΜΗΤΣΟΥ

Η κριτική ήταν αναμενόμενη και, σε έναν βαθμό, δικαιολογημένη: πώς γίνεται τη μια μέρα να μας λέτε ότι δεν θέλετε να επιβάλετε γενικό λοκντάουν επειδή θα είναι καταστροφικό για την οικονομία και την ψυχολογία κι ύστερα από πέντε ημέρες να κάνετε ακριβώς αυτό; Δεν θα έπρεπε στα σενάρια που μελετούσατε την προηγούμενη εβδομάδα να υπάρχει και η δραματική επιδείνωση της κατάστασης; Δεν θα πρέπει η κυβερνητική πολιτική να χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη συνοχή;

Ο Πρωθυπουργός ήξερε ότι θα τ' ακούσει. Και η βασική του άμυνα στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου ήταν να ζητήσει από τον Σωτήρη Τσιόδρα να εμφανιστούν μαζί, ώστε να μπορεί πάντα να πει ότι ακούει τους επιστήμονες. Η επιλογή του όμως να αποκαλεί ξανά και ξανά τον κορυφαίο λοιμωξιολόγο με το μικρό του όνομα, ώστε να μεταδώσει μια εικόνα αμεσότητας, ήταν ατυχής. Και απαντήθηκε με τον καλύτερο τρόπο από τον πάντα άψογο καθηγητή, ο οποίος του απευθυνόταν με την προσφώνηση «κύριε πρόεδρε» ή απλώς «πρόεδρε». Πάντως όχι «Κυριάκο».

Το άλλο όπλο του Πρωθυπουργού ήταν το πρώτο ενικό. «Εγώ» ακούω, «εγώ» αποφασίζω, «εγώ» έχω την ευθύνη. Εχει μια λογική: η κυριαρχία του στις δημοσκοπήσεις είναι απόλυτη, τα όποια λάθη και αστοχίες λοιπόν δεν θα του κοστίσουν. Δεν παύει όμως να ακούγεται βοναπαρτικό. Και, εν πάση περιπτώσει, η κυβερνητική πολιτική απέναντι στην πανδημία δεν είναι - ή ελπίζουμε να μην είναι - έργο ενός ανθρώπου. Θα τολμούσε μάλιστα να περιμένει κανείς ότι αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης μειοψηφεί σε ένα θέμα, δεν θα επιμείνει να περάσει σώνει και καλά το δικό του. Ισως όμως τότε δεν θα ήταν Μητσοτάκης.

Το στοιχείο της έκπληξης από τη συμπεριφορά ενός απρόβλεπτου εχθρού όπως ο SARS-CoV-2 είναι πάντα χρήσιμο για να δικαιολογήσει τη συχνή μετατόπιση των αναχωμάτων. Και πάλι: αυτό που μάθαμε ήδη από το προηγούμενο κύμα είναι ότι πρέπει να περιμένουμε 14 ημέρες για να διαπιστώσουμε αν μια σειρά μέτρων έχει αποτέλεσμα. Οποιαδήποτε αλλαγή στάσης στο ενδιάμεσο διάστημα δείχνει πιθανή απώλεια ελέγχου. Αλλά αυτό βέβαια δεν αποτελεί θλιβερό προνόμιο της Ελλάδας, ήδη το έχουν παραδεχθεί οι αρμόδιοι πολλών προηγμένων δυτικών χωρών.

Μένει το πού έγινε η ζημιά. Φταίνε οι νέοι με την «ανεμελιά» τους; Φταίνε τα κρυφά πάρτι; Φταίνε όλοι εκείνοι οι ιερείς που επιμένουν να μη φορούν μάσκα, γνωρίζοντας ότι ούτε ο νόμος το επιβάλλει ούτε θα βρεθεί κάποιος να τους κάνει παρατήρηση; Φταίνε οι συνωμοσιολόγοι και οι διακινητές των fake news; Το δεύτερο κύμα θα σάρωνε έτσι κι αλλιώς; Τα ερωτήματα αυτά δεν απαντήθηκαν ούτε θα μπορούσε να απαντηθούν στη χθεσινή συνέντευξη: αν άρχιζε να αποδίδει ευθύνες ο Πρωθυπουργός, δεν θα μπορούσε να αφήσει έξω την κυβέρνησή του.

Αλλά αυτό που έχει τώρα σημασία είναι η πειθαρχία.



ΤΟΥ Ι.Κ.ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗ

Ομολογώ ότι δυσκολεύομαι να καταλάβω πώς μπορεί κάποιος να κάνει αντιπολίτευση μέσα σε μια πανδημία χωρίς να δίνει την εντύπωση ότι αντιπολιτεύεται την... πανδημία!

Για τον απλούστατο λόγο ότι μπροστά σε ένα κακό που σαρώνει τον πλανήτη, η δράση κάθε επιμέρους κυβέρνησης είναι επιμέρους ζήτημα - εκτός αν δεχτούμε ότι όλες οι κυβερνήσεις του πλανήτη είναι επικίνδυνες κι ανίκανες.

Προφανώς λοιπόν κάνουν λάθη και σωστά, αλλά το θέμα είναι η πανδημία. Οχι η κάθε κυβέρνηση. Κι ως εκ τούτου το γενικό επικαλύπτει το ειδικό.

Παράδειγμα. Η αντιπολίτευση διαμαρτύρεται για τα μέσα μεταφοράς. Να το δεχτώ.

Αλλά ακόμη κι αν συμφωνήσω ότι για τον συνωστισμό στα μέσα μεταφοράς της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης ευθύνεται η κυβέρνηση, το ερώτημα είναι για τη διασπορά του ιού στα Γιάννινα, την Κοζάνη ή τις Σέρρες ποιος ευθύνεται;

Και στο Παρίσι, το Λονδίνο ή τη Βαρκελώνη όπου δεν υπάρχει συνωστισμός γιατί ο ιός εξαπλώνεται με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα;

Το ερώτημα είναι λοιπόν πώς μπορείς να κάνεις αντιπολίτευση χωρίς να σε διαψεύδουν η λογική και τα γεγονότα. Δεν μπορείς. Και γι' αυτό πρέπει να κάνεις κάτι άλλο.

Θυμήθηκα μια ωραία ιστορία. Τον Απρίλιο και τον Μάιο 1940, η Μεγάλη Βρετανία κατέρρεε. Οι γερμανικές στρατιές έκαναν παρέλαση στην Ευρώπη.

Στο Λονδίνο συζητούσαν αν θα πρέπει για ασφάλεια να μεταφερθεί η βασιλική οικογένεια στον Καναδά.

Τότε τέθηκε το θέμα μιας κυβέρνησης συνασπισμού μεταξύ των Συντηρητικών (που ήταν κοινοβουλευτική πλειοψηφία), των Εργατικών (που ήταν αξιωματική αντιπολίτευση) και των Φιλελεύθερων, η οποία θα ηγηθεί της πολεμικής προσπάθειας.

Μέσα στο Εργατικό Κόμμα υπήρξαν έντονες αντιδράσεις με τη γνωστή παλαιο-αριστερή λογική της «ιδεολογικής καθαρότητας» ή της «αντιπολιτευτικής σύγκρουσης» με τους δεξιούς.

Ο αρχηγός των Εργατικών Κλέμεντ Ατλι τις προσπέρασε.

Κι αντί να τσακώνεται με την κυβέρνηση για τον συνωστισμό στα μέσα μεταφοράς, μπήκε ο ίδιος στην κυβέρνηση. Θέτοντας ως μοναδικό όρο να ανατεθεί η πρωθυπουργία στον Τσόρτσιλ.

Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου υπήρξε ένας διακριτικός και σταθερός υποστηρικτής του Πρωθυπουργού, ακόμη κι όταν ο Τσόρτσιλ έκανε αμφιλεγόμενες κινήσεις ή χειρισμούς.

Αλλά έτσι βρέθηκε μαζί του στο στρατόπεδο των νικητών και εισέπραξε μερίδιο από τις δάφνες.

Αποτέλεσμα; Η Μεγάλη Βρετανία κέρδισε τον πόλεμο. Αμέσως προκηρύχθηκαν εκλογές. Ο Τσόρτσιλ έχασε. Κι ο διακριτικός κύριος Ατλι εκλέχτηκε πρωθυπουργός.

Θα μου πείτε ότι αυτά δεν γίνονται κάθε μέρα. Συμφωνώ. Αλλά αυτό δεν είναι λόγος για να γίνονται τα άλλα.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 06/11/20

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΤΣΙΝΤΣΙΝΗ

Η μαντόνα του Παρθένη είχε ρεπό. Εμεινε χλωμή και μόνη στο γραφείο του πρωθυπουργού, καθώς αυτή τη φορά δεν επιστρατεύθηκε ως εικαστικό φόντο διαγγελματικού λυρισμού. Η καθιστή αναγγελία του δεύτερου lockdown από το Μαξίμου διέκοψε έτσι την μπαναλοποίηση των διαγγελμάτων – που από την κατάχρηση κινδύνευαν να χάσουν το βάρος τους.

Οι ανακοινώσεις του πρωθυπουργού και του καθηγητή Τσιόδρα δεν εξυπηρέτησαν όμως (μόνο) σκηνοθετικές σκοπιμότητες. Η τελετουργία της σεμιναριακής παρουσίασης εξυπηρέτησε καλύτερα τη διαφήμιση μιας απόφασης που μέχρι πριν από λίγες ημέρες ξόρκιζε πρώτη η ίδια η κυβέρνηση.

Πεζά, χωρίς εμβόλια εθνικού φιλότιμου και άλλα δημεγερτικά μπιζού, ο Μητσοτάκης και ο Τσιόδρας προσπάθησαν να εξηγήσουν γιατί είναι αναγκαίο το «απαγορευτικό» – όπως λέμε το lockdown σε γλώσσα που δεν έχει καταπιεί το τζελ της μπαμπινιώτειας αντισηψίας. Η ανάγκη αυτή δεν υπήρχε στο πρώτο κύμα. Τη δουλειά της πειθούς την έκανε αυτομάτως η Ιταλία. Τώρα χρειαζόταν η στατιστική του Τσιόδρα και ο χαμηλόφωνος συναγερμός του Μητσοτάκη προκειμένου να μεταδοθεί το αναπόφευκτο του εγκλεισμού.

Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, ο πρωθυπουργός άκουγε για lockdown και πάθαινε lockdown ο ίδιος. Τι τον έκανε να αλλάξει γνώμη; Στις αρχές της εβδομάδας ενημερώθηκε ότι οι αντοχές του συστήματος υγείας στη Θεσσαλονίκη εξαντλούνται. Στη συνέχεια είδε τα πειστήρια της αιφνίδιας έξαρσης, για την οποία μίλησε χθες. Ηταν η πρώτη φορά, λένε, που η πηγή της υπερμετάδοσης δεν μπορούσε να ιχνηλατηθεί. Ο ιός είχε διαψεύσει την κυβερνητική προσδοκία ότι ένα έξυπνο σύστημα σκαναρίσματος της επιδημίας θα επέτρεπε να βγει ο χειμώνας μόνο με στοχευμένα μέτρα. Εμενε μόνο το πολιτικό δίλημμα: o Μητσοτάκης έπρεπε να επωμιστεί ο ίδιος την εξήγηση της μεταστροφής του, διακινδυνεύοντας να εμφανιστεί ανακόλουθος.

Το δίλημμα απαντήθηκε υπέρ της δημόσιας υγείας πολύ ευκολότερα από ό,τι υποδήλωνε το τηλεοπτικό βραχυκύκλωμα μεταξύ του κυβερνητικού εκπροσώπου και του υπουργού Υγείας. Θα είναι εξίσου εύκολη η εφαρμογή της απόφασης;

Παρά τον θόρυβο, αμφισβήτηση της καραντίνας εκφράζεται μόνο από ακραίες μειοψηφίες – σε αντίθεση με τα κινήματα που εκδηλώνονται σε δρόμους της Ευρώπης και της Αμερικής. Το περιθωριακό βεληνεκές αυτών των ομάδων επέτρεψε, άλλωστε, στον Μητσοτάκη να αψηφήσει τον θεσμικό καθωσπρεπισμό και να τους αποκηρύξει για δεύτερη φορά ως «ψεκασμένους» – όπως ακριβώς το ζητεί η δική τους αυτοθυματοποιητική υποκουλτούρα.

Η κανονική αντιπολίτευση –που παρουσιάζει την πανδημία περίπου σαν προϊόν νεοδημοκρατικών εργαστηρίων, με στόχο «να μπει η δημοκρατία σε καραντίνα»– είναι τόσο οξεία, που μπορεί να ευδοκιμήσει μόνο σε περίπτωση καταστροφής. Διαφορετικά, κινδυνεύει να εκπυρσοκροτήσει κατά των εμπνευστών της σαν κινδυνολογική σπέκουλα.