Το παρόν Σχέδιο Πλου συνιστά τις κατευθύνσεις μου προς τα στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού, τις οδηγίες πλου, στοχευμένες επιλογές των “ιθυντήριων σημείων” (σημ.συντάκτου: είναι τα ασφαλή σημεία για την εξαγωγή του στίγματος) και κατάλληλη ρύθμιση των “στροφών μηχανών”, με σκοπό την τήρηση ορθής πορείας που θα μας φέρει έγκαιρα, αποτελεσματικά και ασφαλώς στον προορισμό μας, στο “Λιμένα Κατάπλου” μας. Που θέλουμε να πάμε; Τελικός προορισμός, Λιμένας κατάπλου: ένα ισχυρό και σύγχρονο ΠΝ, ικανό να προβάλει αξιόπιστη Ναυτική Ισχύ και Αποτροπή στις περιοχές γεωπολιτικού ενδιαφέροντος της Ελλάδος, προστατεύοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα και υπερασπίζοντας τα εθνικά συμφέροντα της Χώρας μας, σε ευθυγράμμιση με τους στόχους της ΠΕΑ1 και τις επιδιώξεις της ΕΘΣΣ2....

Ο Αρχηγός ΓΕΝ, Αντιναύαρχος Δημήτριος-Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ

προς το σύμπαν πλήρωμα του ΠΝ...

Στις 16 Ιανουαρίου 2024 ο Αντιναύαρχος Δημήτριος- Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ ανέλαβε τα υψηλά καθήκοντα του Αρχηγού ΓΕΝ, κηρύσσοντας από τη θέση αυτή-ως πρώτος κυβερνήτης του πλοίου του ΠΝ-το όλο πλήρωμα "εις τάξιν απάρσεως". Σήμερα, σε συνέχεια του τότε παραγγέλματός του "ακολουθήσατε κινήσεις πρωτόπλου", με 13 μήνες συπληρωμένους από τότε, ο ίδιος Αρχηγός ΓΕΝ, στο δεύτερο πλέον χρόνο της ηγεσίας του επικεφαλής του ΠΝ, με αυτόν τον πλου εν εξελίξει, επιχειρεί μία ανασκόπηση αυτής της πορείας.

Σε γλώσσα γήϊνη, διόλου στημένη, όχι τόσο στρατιωτική, σε λόγο άμεσο, ευθύ, πηγαίο, απτό και συγκεκριμένο ο Ναύαρχος Κατάρας, συνεχίζοντας, από τη θέση του Αρχηγού ΓΕΝ, τις ναυτικές παραδόσεις με τις οποίες είναι συνυφασμένη η διαχρονική παρουσία του ΠΝ γιά την υπεράσπιση των συμφερόντων της Πατρίδας, θέτει το ερώτημα "πού θέλουμε να πάμε".

Και απαντά: "Τελικός προορισμός, Λιμένας κατάπλου: ένα ισχυρό και σύγχρονο ΠΝ, ικανό να προβάλει αξιόπιστη Ναυτική Ισχύ και Αποτροπή στις περιοχές γεωπολιτικού ενδιαφέροντος της Ελλάδος, προστατεύοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα και υπερασπίζοντας τα εθνικά συμφέροντα της Χώρας μας, σε ευθυγράμμιση με τους στόχους της Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και τις επιδιώξεις της Εθνικής Σρατιωτικής Στρατηγικής"

Στην ουσία πρόκειται γιά δημόσιο απολογισμό συντελεσθέντος έργο από τη θέση του Αρχηγού ΓΕΝ, με τον ίδιο να μη διστάζει να επισημάνει ότι, αν κατά τον έλεγχο των τακτικών σημείων ναυτιλίας επί της πορείας που έχει χαραχθεί διαπιστωθούν παρεκκλίσεις, τότε θα γίνουν οι απαραίτητες διορθωτικές κινήσεις.

Ακολουθεί, από την επίσημη ιστοσελίδα του ΠΝ, όπου παρατίθεται το σχετικό αρχείο pdf, η πιστή ανακοινοποίησή του, με την πίστη ότι πρόκειται γιά σωστό βήμα προς τη διαφάνεια και τη δημιουργική κριτική.

Καλή συνέχεια στον περαιτέρω πλου του ΠΝ, με ούριο-κατά το δυνατόν-άνεμο.

Σεραφείμ Χ. Μηχιώτης

 Aκολουθεί το πλήρες μήνυμα του Αρχηγού ΓΕΝ:

«Την 19 Ιανουαρίου 2024,στην Πλατεία Ελευθερίας της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων
κατά την ανάληψη των καθηκόντων μου, σήμανα την έναρξη του Πλου, ανακοίνωσα “Εις τάξιν απάρσεως” και σας παρότρυνα να “ακολουθήσετε κινήσεις πρωτόπλου”.

 Πού είμαστε; Σε κάθε μακροσκελή πλου, ως Ναυτίλοι οφείλουμε να εξάγουμε ένα στίγμα ακριβείας, για επίγνωση θέσεως, ώστε να διαπιστώσουμε ότι παραμένουμε επί της πορείας. Η εν λόγω απαίτηση καθίσταται ακόμη περισσότερο απαραίτητη όταν ο πλους εκτελείται σε “περιορισμένα ύδατα”, ή/και “υπό δυσμενείς συνθήκες”.

Το σύγχρονο ασταθές περιφερειακό περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από εύθραυστες ισορροπίες στον εγγύς γεωπολιτικό χώρο, σε συνδυασμό με τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει το “σκάφος”, αλλά και τις προκλήσεις που δοκιμάζουν το “πλήρωμα”, έχουν ως αποτέλεσμα τη συνεχή μεταβολή των συνθηκών πλου. Συναφώς, είναι επιτακτική η συχνή ανάληψη καθηκόντων από την “Ομάδα Διευθύνσεως Πλοίου”.

Το παρόν Σχέδιο Πλου συνιστά τις κατευθύνσεις μου προς τα στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού, τις οδηγίες πλου, στοχευμένες επιλογές των “ιθυντήριων σημείων” (σημ.συντάκτου: είναι τα ασφαλή σημεία για την εξαγωγή του στίγματος) και κατάλληλη ρύθμιση των “στροφών μηχανών”, με σκοπό την τήρηση ορθής πορείας που θα μας φέρει έγκαιρα, αποτελεσματικά και ασφαλώς στον προορισμό μας, στο “Λιμένα Κατάπλου” μας.

Πού θέλουμε να πάμε; Τελικός προορισμός, Λιμένας κατάπλου: ένα ισχυρό και σύγχρονο ΠΝ, ικανό να προβάλει αξιόπιστη Ναυτική Ισχύ και Αποτροπή στις περιοχές γεωπολιτικού ενδιαφέροντος της Ελλάδος, προστατεύοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα και υπερασπίζοντας τα εθνικά συμφέροντα της Χώρας μας, σε ευθυγράμμιση με τους στόχους της ΠΕΑ1 και τις επιδιώξεις της ΕΘΣΣ2.

Το Σχέδιο Πλου έχει ως θεμέλιο το όραμά μου, ως αυτό κοινοποιήθηκε την 8 Φεβρουαρίου 2024 και εξυπηρετεί τις προτεραιότητες που έχουν προσδιοριστεί.

Ειδικότερα, το Σχέδιο βασίζεται σε 9 Ιθυντήρια σημεία, τα οποία ανήκουν σε 3 σκέλη “πλου”.

Σκέλος 1: Ισχύς & Αποτύπωμα

Αποστολές & Επιχειρήσεις: Το σύγχρονο ευρύ φάσμα προκλήσεων ασφαλείας, η αστάθεια στο περιφερειακό περιβάλλον και οι εύθραυστες ισορροπίες στον εγγύς γεωπολιτικό χώρο, προβληματίζουν και δεν επιτρέπουν εφησυχασμό. Ως εκ τούτου, υφίσταται ισχυρή σκοπιμότητα για ανάδειξη του ρόλου της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας, παρόχου και όχι καταναλωτή ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Συναφώς, αναδεικνύεται ως προτεραιότητα η προβολή του ΠΝ ως παράγοντα ναυτικής ισχύος και αποτροπής, το οποίο θα επιτρέψει την ενίσχυση του αποτυπώματος της χώρας στις περιοχές εθνικών συμφερόντων.

Στο πλαίσιο αυτό, το ΠΝ οφείλει να συνεχίσει να τιμά τις δεσμεύσεις του και να σέβεται τις υποχρεώσεις του απέναντι στον ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, συμμετέχοντας ενεργά σε πρωτοβουλίες που προάγουν την ειρήνη και την ασφάλεια, σε συγχορδία με φίλους και συμμάχους.

Εξορθολογισμός Αποστολών & Λειτουργίας: Ο εκσυγχρονισμός της Δομής Δυνάμεων του ΠΝ και η αξιοποίηση καινοτόμων προϊόντων, συνεκτιμώντας τόσο τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, όσο και τις ελλείψεις στο ανθρώπινο δυναμικό, επιτάσσουν τον εξορθολογισμό των Αποστολών που έχει αναλάβει το ΠΝ την παρούσα χρονική περίοδο.

Οφείλουμε να ισορροπήσουμε κατάλληλα πόρους μεταξύ διαθεσιμότητας, ετοιμότητας, ανάπτυξης δυνατοτήτων, επιχειρησιακών υποχρεώσεων και προβολής ναυτικής ισχύος. Ειδικότερα, απαιτείται επικαιροποίηση οργάνωσης & λειτουργίας, επαναπροσδιορισμός των διαδικασιών, αναθεώρηση της Επιχειρησιακής Σχεδίασης, καθώς και προαγωγή της Διακλαδικότητας, ως μοναδική συνταγή επιτυχίας στο σύγχρονο Θέατρο Επιχειρήσεων.

Ενεργός Στρατιωτική Διπλωματία: Ανάληψη από το ΠΝ, ενός ρόλου κλειδί στην προώθηση πρωτοβουλιών ασφαλείας και την προαγωγή πολυμερών αμυντικών συνεργειών (π.χ ΜΕΔΟΥΣΑ, ΝΗΡHΙΣ, ΕΥΝΟΜΙΑ).

Πρόθεση να λειτουργήσουμε ως «αγωγός επικοινωνίας» μεταξύ χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου, όπως την Κύπρο, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, τα ΗΑΕ, τη Σαουδική Αραβία και την Ινδία. Το ΠΝ τιμά τις δεσμεύσεις του και σέβεται τις υποχρεώσεις του απέναντι στον ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Παράλληλα, επιδιώκει / αξιοποιεί κάθε ευκαιρία για προαγωγή της διμερούς συνεργασίας με τα Ναυτικά ΗΠΑ και Γαλλίας, με σκοπό την προαγωγή της διαλειτουργικότητας και τη συνεισφορά στην ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης που διατηρεί η Ελλάδα με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.

Σκέλος 2: Μετεξέλιξη & Δομή Δυνάμεων

Εκσυγχρονισμός Δομής Δυνάμεων & Ανανέωση Στόλου: Το σύγχρονο περιβάλλον ασφαλείας σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές εξελίξεις, υπογραμμίζουν την απαίτηση για μετεξέλιξη και καθιστούν απαραίτητο τον εκσυγχρονισμό της δομής δυνάμεων. Στόχος είναι η ανανέωση των Μονάδων του ΠΝ με κατάλληλη ποσοτική διαμόρφωση που θα διασφαλίζει την επιχειρησιακή ικανότητα, στοχεύοντας στην ποιοτική ενίσχυση των μονάδων του Στόλου.

Παράλληλα, η διατήρηση των κατάλληλων αριθμητικά και ποιοτικά μονάδων θα επιτρέψει τόσο την εξοικονόμηση οικονομικών πόρων και μέσων, όσο και την αποδοτικότερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Εξοπλιστικά Προγράμματα & Αξιοποίηση εγχώριας Βιομηχανίας: Επικαιροποίηση και υλοποίηση στοχευμένων εξοπλιστικών προγραμμάτων, τα οποία θα εξυπηρετούν και θα εναρμονίζονται με τη νέα δομή του ΠΝ: πρόγραμμα φρεγατών Belharra, ελικοπτέρων Romeo, περιπολικών τύπου ISLAND και PROTECTOR, πρόγραμμα νέων υποβρυχίων, αναβάθμιση φρεγατών ΜΕΚΟ, υποβρυχίων και τορπιλακάτων, ανανέωση δυναμικού Κ/Β (=Κατευθυνομένων Βλημάτων) & Τ/Λ (=Τορπιλλών) του Στόλου, συμμετοχή της χώρας στο πρόγραμμα EPC και φρεγατών τύπου Constellation, καθώς και υλοποίηση καινοτόμων προγραμμάτων υψηλής επιχειρησιακής αξίας, όπως τα Μη επανδρωμένα συστήματα και η Κυβερνοασφάλεια. Παράλληλα, μέριμνα / προβλέψεις για έγκαιρη παραλαβή, ενεργοποίηση και επιχειρησιακή εκμετάλλευση των νέων μονάδων και ιπταμένων μέσων.

Η εν λόγω προσέγγιση, πέραν του προφανούς οφέλους στην επιχειρησιακή αξία του ΠΝ, θα λειτουργήσει ενισχυτικά και για την αναζωογόνηση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.

Το ΠΝ δεν μπορεί να αποτελέσει απλώς καταναλωτή οπλικών συστημάτων. Είναι απαραίτητη η σύνδεση των αναγκών του με την ανάπτυξη της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας (Χαρακτηριστικό παράδειγμα: σύστημα Anti-Drone ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ, της ΕΑΒ).

Καινοτομία/Μετασχηματισμός: Οι προκλήσεις ασφαλείας σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές εξελίξεις, στοιχειοθετούν ισχυρή σκοπιμότητα και καθιστούν απαραίτητη την υιοθέτηση καινοτόμων επιλογών και τεχνολογιών αιχμής. Οφείλουμε να υιοθετήσουμε τις αρχές της μετεξέλιξης / μετασχηματισμού, και να επιδείξουμε καινοτομία στην εφαρμογή θεσμικών αλλαγών, σε αρμονία με τις προβλέψεις της Ατζέντας 2030 του ΥΠΕΘΑ.

Σε αυτό το “μήκος κύματος”, εκμεταλλευόμαστε και στηρίζουμε το ΕΛΚΑΚ, για προώθηση Έρευνας & Ανάπτυξης καινοτόμων προϊόντων για τις ΕΔ. Το ΠΝ συνδράμει στη διασύνδεση του ΕΛΚΑΚ με το Naval Innovation Center (NIC) του Ναυτικού των ΗΠΑ (NPS, Monterey), με σκοπό την εξερεύνηση συνεργειών μεταξύ των δύο οντοτήτων σε αντικείμενα αμυντικής τεχνολογίας.

Σκέλος 3: Προσωπικό & Κοινωνία

Για να συνεχίσει ο ανθρώπινος παράγοντας να συνιστά ανεκτίμητο πολλαπλασιαστή ισχύος και το σημαντικότερο οπλικό σύστημα, οφείλουμε να εκπαιδεύσουμε, να υποστηρίξουμε και να εμπνεύσουμε το προσωπικό. Τα πλοία και οι υπηρεσίες μας δεν είναι παρά μόνο «άψυχα σκαριά» αν δεν επιβαίνει ο κόσμος μας, τα στελέχη μας. Επιπλέον, αναγνωρίζουμε ότι στη σύγχρονη εποχή το επάγγελμα του στρατιωτικού δεν έχει ιδιαίτερη απήχηση στους νέους. Έχουμε υποχρέωση να αναστρέψουμε αυτή την τάση και να το καταστήσουμε περισσότερο ελκυστικό για τη νέα γενιά. Οφείλουμε να «ακούμε επιθετικά», να επιδείξουμε ενσυναίσθηση στις ανησυχίες τους για την ισορροπία εργασίας – προσωπικής ζωής και να ακροαστούμε προσεκτικά τις επιφυλάξεις τους.

Εκπαίδευση & Σταδιοδρομία: Ενστερνιζόμενοι την όρεξη για ευελιξία και κινητικότητα, να προχωρήσουμε σε: Προσαρμογή των συστημάτων εκπαίδευσης και των μηχανισμών ανθρώπινων πόρων, προκειμένου να ανταποκριθούμε στη νέα τάση.

Δρομολόγηση καινοτόμων μεταρρυθμίσεων που στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης τόσο του μόνιμου προσωπικού, όσο και των ναυτών, καθώς και αναβάθμιση υποδομών και οργάνωσης των Στρατιωτικών Σχολών.

Εφαρμογή του σχεδίου CAREER PATH, μέσω πολλαπλών ροών καριέρας και σταδιοδρομικής εξέλιξης, το οποίο θα μας επιτρέψει να αξιοποιήσουμε και να ικανοποιήσουμε το ευρύ φάσμα ικανοτήτων και προσδοκιών της νέα γενιάς, καλλιεργώντας παράλληλα πνεύμα ηθικής, δικαιοσύνης και αξιοκρατίας.

Υποστήριξη & παροχές: Πιστεύουμε ακράδαντα ότι τα πληρώματα μας θα αποδώσουν και θα επιτύχουν όταν εφοδιάζονται με τη γνώση ότι αυτοί που αφήνουν στα απόνερά τους, τα οικεία τους πρόσωπα, είναι ασφαλή, το ευ ζην τους είναι εξασφαλισμένο και οι ανάγκες τους εξυπηρετούνται. Ως εκ τούτου, μετά τη θέσπιση του νέου επιδόματος Στόλου και την αύξηση της αμοιβής των σπουδαστών ΣΝΔ και ΣΜΥΝ, θεωρούμε υποχρέωσή μας την επανεξέταση των συμβατικών μισθολογικών αποδοχών.

Εστιάζουμε στη ευόδωση έμμεσων παροχών και στην επέκταση της αμοιβής των στρατιωτικών σε ένα ευρύ φάσμα προνομίων και μέτρων υποστήριξης για τις στρατιωτικές οικογένειες, όπως τη βελτίωση παροχών υγειονομικής περίθαλψης, την αύξηση των στεγαστικών προγραμμάτων, και των ευκαιριών παραθερισμού, καθώς και τη διάθεση περαιτέρω αγαθών και υπηρεσιών από τον ΠΟΝ, αλλά και την παροχή εκπτώσεων από Ι.Φ και επιχειρήσεις, μετά από σύναψη συμφωνιών, συνεργασιών και προσφορών.

Κοινωνικό Έργο & Αξιοποίηση Δωρεών: Η φύση των σύγχρονων προκλήσεων στο εσωτερικό της χώρας έχουν καταστήσει απαραίτητο οι ΕΔ να επαναπροσδιορίσουν τον κοινωνικό τους ρόλο. Το ΠΝ είναι περήφανο για τη σχέση και τους δεσμούς που έχει αναπτύξει με τον Έλληνα πολίτη. Ο κοινωνικός ρόλος του ΠΝ δεν θα εξαντλείται σε επιχειρήσεις έρευνας / διάσωσης και αεροδιακομιδών, αλλά ενδεικτικά θα επεκτείνεται σε συνδρομή για αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων και φυσικών καταστροφών, σε υγειονομικές υπηρεσίες και σε παροχή ποσίμου ύδατος και ζωτικών εφοδίων σε νησιά.

H αναγνώριση αυτού του πολυδιάστατου έργου και της προσφοράς του ΠΝ εκφράζεται έμπρακτα μέσω αξιόλογων δωρεών σε Πλοία του Στόλου, στις Στρατιωτικές Σχολές, σε Κέντρα Εκπαιδεύσεως, στο Ναυτικό Νοσοκομείο, αλλά και σε σύγχρονες Υποδομές του ΠΝ. Θεωρούμε υποχρέωσή μας να αξιοποιήσουμε έγκαιρα και αποδοτικά αυτή την ανιδιοτελή προσφορά.

Επιτρέπεται να βγάζει γενικά συμπεράσματα από τη μαρτυρία ενός τροφίμου, όταν ο αριθμός των τροφίμων ανέρχεται περίπου σε 50.000; Θα αναφερθώ, λοιπόν, σε μαρτυρίες τροφίμων και παιδιών ανταρτών του λεγόμενου ΔΣΕ που πέρασαν τις πύλες των παιδοπόλεων. Ο Αστέριος Αργυρίου, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και πρόξενος της Ελλάδος στην ίδια πόλη, καταθέτει: «Βρήκα στις παιδοπόλεις (1948) πολύ ανθρώπινες συνθήκες... Δεν μας έκαναν πλύση εγκεφάλου... Ποτέ δεν μας ασκήθηκε ψυχολογική βία... ή άλλος επηρεασμός». Η Γκόνη-σιάνου Ευμορφία, αφού επέστρεψε το 1954 από τη «Λαϊκή Δημοκρατία» της Ρουμανίας, καταθέτει στο βιβλίο του μη παιδοπολίτη, γιατρού Βασίλη Σάνδρη «Στην εποχή της Φωτιάς», «ο πατέρας μου σκληρός κομμουνιστής» φρόντισε ώστε η αδελφή της και η ίδια να εισαχθούν στην παιδόπολη Λαρίσης, «στην οποίαν τις συνόδευσε μάλιστα ο ίδιος»! Στο ίδιο βιβλίο, η Καρνάβα Μπορδόχα Ζωή, με πατέρα σκοτωμένο από τους Γερμανούς και με μητέρα εκτελεσμένη από τον Στρατό, ως συνεργάτιδα των ανταρτών, καταθέτει: «Η γιαγιά μου, και την ευγνωμονώ γι’ αυτό, σκέφτηκε να με βάλει στην παιδόπολη». Δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις καταχωρίζονται στο παραπάνω βιβλίο του Β. Σάνδρη. Τέλος, επειδή ο χώρος μιας επιστολής δεν επαρκεί, ν’ αναφερθώ στο προσωπικό της «Βασιλικής Προνοίας» που απαρτίσθηκε από άτομα υψηλού επιπέδου, όπως η κορυφαία στην εποχή της παιδαγωγός Καλλιόπη Μουστάκα, και στο προσωπικό των παιδοπόλεων υπήρξαν και πρώην Επονίτισσες ακόμα και αδελφές ανταρτών του Δ.Σ. (βλέπε αρχειοτάξιο, 2008). Και επειδή το δημοσίευμα αναφέρεται σε «περίκλειστες φυλακές», ο αείμνηστος γεωπόνος Κώστας Δήμου, γιος κομμουνιστή σκοτωμένου από τον Στρατό, στο βιβλίο του «Μνήμες που δεν έσβησε ο χρόνος», γράφει ότι δεν υπήρξε στις παιδοπόλεις αντικομμουνιστική προπαγάνδα. Σημειώνει, μάλιστα, ότι ως τρόφιμος στις 4.5.1958 παρακολούθησε την ομιλία του προέδρου της ΕΔΑ, Γιάννη Πασαλίδη, στη Θεσσαλονίκη. Στο δε μηνιαίο περιοδικό που εξέδιδαν οι τρόφιμοι της παιδόπολης, διέσωσα το υπ’ αριθ. 10 τεύχος, μηνός Οκτωβρίου 1958, εις το οποίο ουδέν ίχνος αντικομμουνιστικής προπαγάνδας υπάρχει, αλλ’ ούτε εμφανίζεται η λέξη βασίλισσα... Φρονώ, λοιπόν, ότι ο «θολός βυθός» βρίσκεται στις εμμονές, προκαταλήψεις και ιδεοληψίες. Στη στράτευση σε δογματικές αντιλήψεις, σε επινοημένες καταστάσεις και βαρύγδουπες εκφράσεις («είμαι αδέσποτο σκυλί της Αριστεράς»). Και ότι ο βυθός των παιδοπόλεων ήταν απολύτως διαυγής. Φιλοξένησαν χιλιάδες, κατά κανόνα ορφανά, παιδιά που οι σκληρές συνθήκες της εποχής δεν τους επέτρεπαν να επιβιώσουν στις εστίες τους....

 Aπό την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (φύλλο 01/03/25)

Το ερέθισμα σε μικρούς και μεγάλους, δίνει η επιστολογράφος της «Κ» μέσω των αναμνήσεων από τα χρόνια τα μαθητικά, εν προκειμένω για το μάθημα της Πατριδογνωσίας. Και η δορυφορική φωτογραφία είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για ένα ταχύ κουίζ γεωγραφικών γνώσεων. Κατά μόνας είτε με (ανταγωνιστική...) παρέα. Οι διάσπαρτες τοπικές νεφώσεις δεν μας εμποδίζουν να διακρίνουμε τον κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας, τμήμα του Ιονίου Πελάγους, μέρος των Κυκλάδων και (πάνω δεξιά) τις Σποράδες, που στολίζουν την καρδιά του Αιγαίου. Πόσους νομούς με τις πρωτεύουσές τους μπορείτε να χαρτογραφήσετε νοερά στο ανάγλυφο; Ποια νησιά αναγνωρίζετε; Κι εδώ έρχονται τα δύσκολα: Πόσους και ποιους κόλπους; Η μη χρήση ιντερνετικής βοήθειας θα εκτιμηθεί ως ένδειξη «fair play». Καλή μας επιτυχία...

Η Πατριδογνωσία που ήταν παραθύρι μας και
τα πολύτιμα αφιερώματα της «Κ» σε πόλεις της Ελλάδας

Κύριε διευθυντά.

Μια φορά και έναν καιρό, πάνε τώρα πολλά χρόνια, υπήρχε ένα μάθημα στα ελληνικά σχολεία που ονομαζόταν Πατριδογνωσία.

Στη βιβλιοθήκη μου έχω τρία μικρά βιβλιαράκια Πατριδογνωσίας της Α΄, Β΄ και Γ΄ Δημοτικού. Τα ξαναθυμήθηκα διαβάζοντας στην «Καθημερινή» της 6ης Φεβρουαρίου το κείμενο του κ. Απόστολου Λακασά με τίτλο «Οι μαθητές γνωρίζουν τον τόπο τους - εισαγωγή της τοπικής ιστορίας και γεωγραφίας στο δημοτικό και στο γυμνάσιο τη νέα σχολική χρονιά».

Μπράβο στον υπουργό Παιδείας Κυριάκο Πιερρακάκη. Καιρός ήταν. Παραπονιόμαστε ότι καταστρέφουμε τις πόλεις μας, ότι δεν φροντίζουμε τις γειτονιές μας, τα πεζοδρόμια, τα σχολεία μας, τα παραδοσιακά μας κτίρια. Δεν είναι τόσο περίεργο, αφού κανείς δεν φρόντισε να μάθει στα παιδιά μας την αξία τους, τη σημασία τους στην καθημερινή ζωή. «Η συνοικία παντού έχει σπίτια, μονοκατοικίες, διπλοκατοικίες, πολυκατοικίες, εκκλησία, πλατεία, σχολείο, δρόμους, λεωφόρους, αγορά, γραφεία, καφενεία, καταστήματα. Στις ακρινές συνοικίες πάλι υπάρχουν διάφορα εργοστάσια κ.λπ., κ.λπ.». Μαζί με τη δασκάλα γυρίζαμε τη γειτονιά μας και μας εξηγούσε επιτόπου τη σημασία που έχει η εκκλησία, μπαίναμε μέσα, μαθαίναμε τι είναι το ιερό, ο άμβωνας, το ψαλτήρι, παίζαμε στην πλατεία. Αν είχε άγαλμα, τι παρίστανε, τι χρησιμεύουν τα ψηλά δέντρα, τα παγκάκια. Τρέχαμε στις κούνιες και στις τραμπάλες. Μαθαίναμε την ιστορία του σχολείου (ήταν τότε που τα σχολεία το ’30 ήταν ακόμη πανέμορφα). Μας έβαζε η δασκάλα να τα σχεδιάζουμε, να τα ζωγραφίζουμε. Είχα την τύχη να μένω στο κέντρο της Αθήνας, είχα τη δυνατότητα να γνωρίσω από κοντά την αθηναϊκή τριλογία, το Ζάππειο, το Χημείο, να περπατήσω στα δρομάκια της Νεάπολης αλλά και στη Βασιλίσσης Σοφίας.

Το μάθημα της Πατριδογνωσίας με έμαθε να αγαπώ την Αθήνα, να τη σέβομαι. Καθόρισε το μέλλον μου. Μπράβο και πάλι μπράβο στον Κυρ. Πιερρακάκη. Αν τα παιδιά γνωρίσουν και αγαπήσουν την πόλη τους, αν την κάνουν δική τους, δεν θα τη βανδαλίσουν ποτέ, δεν θα την απαξιώσουν. Οταν ακόμη δίδασκα στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ είχα ανακαλύψει ένα αγγλικό σχολικό πρόγραμμα, το «Εnglish heritage education service», που ιδρύθηκε το 1984 από την αγγλική βουλή για να προστατεύσει και να ενθαρρύνει τον λαό να καταλάβει και να χαρεί την αρχιτεκτονική και αρχαιολογική του κληρονομιά. Μέσα σε μία δεκαετία είχε εκδώσει πάνω από 130 βιβλιαράκια οδηγούς για τους δασκάλους και τους μαθητές από 5-16 ετών και 40 βίντεο, σειρές σλάιτ, κασέτες... Και πάει λέγοντας.

Μία επαφή του υπουργείου Παιδείας με τον οργανισμό θα βοηθούσε σημαντικά στην οργάνωση μιας παρόμοιας υπηρεσίας έτσι που να ενσωματώνει την τοπική πολιτιστική μας κληρονομιά στη βασική εκπαίδευση. Οσοι μπορούμε να βοηθήσουμε, ας βοηθήσουμε. Η σειρά της «Καθημερινής» με τις πόλεις της Ελλάδας μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά. Προσωπικά έχω ξανανιώσει μόνο με την ιδέα.

ΜΑΡΩ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗ ΑΔΑΜΗ


Πώς η Γεωγραφία μας κάνει (πιο...) σοφούς

Κύριε διευθυντά,

Η πρωτοτυπία της Γεωγραφίας είναι ο δισυπόστατος χαρακτήρας της, αφού ανήκει ταυτόχρονα και στις φυσικές επιστήμες και στις κοινωνικές. Ως φυσική επιστήμη, η (Φυσική) Γεωγραφία ξεκινάει μελετώντας το περιβάλλον μέσα από την εναλλασσόμενη μορφολογία του εδάφους. Αναρριχάται σε λόφους, όρη και κρημνούς. Χαράσσει ακτογραμμές, χερσονήσους, ακρωτήρια και διώρυγες. Διαπλέει θάλασσες και πελάγη, καταδύεται σε αβυσσικές πεδιάδες και ωκεάνιες τάφρους.

Περιπλανιέται σε ζούγκλες, παγετώνες και άνυδρες ερήμους επαληθεύοντας τα βήματα των παλιών ταξιδευτάδων. Μέσω της Μετεωρολογίας αφουγκράζεται τις ανάσες τ’ ουρανού, καταγράφοντας θερμοκρασίες, βροχοπτώσεις και ανέμους. Παράλληλα, η Περιβαλλοντική Γεωγραφία σπουδάζει τη βιόσφαιρα, ξεφυλλίζοντας αδιάκοπα οικοσυστήματα, χλωρίδες και πανίδες. Η Γεωγραφία, μαζί με τη «δίδυμη αδερφή» της τη Γεωλογία, παρατηρούν τη δομή και «συμπεριφορά» του αεικίνητου και ζωντανού πλανήτη που μας φιλοξενεί. Εξετάζουν ιλιγγιώδη φαινόμενα που ξεσπούν ακαριαία, όπως οι σεισμοί και οι ηφαιστειακές εκρήξεις ή από την άλλη μελετούν την αργόσυρτη ορογένεση που, σαν τεκτονικός τοκετός, εκδηλώνεται στο βάθος του δυσθεώρητου, για τα ανθρώπινα μέτρα, γεωλογικού χρόνου...

Ως κοινωνική επιστήμη, η (Ανθρωπο)γεωγραφία έρχεται να διερευνήσει τη χωρική κατανομή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι εντός των κόλπων της Ανθρωπογεωγραφίας εξηγούνται διεξοδικά: τα «πώς;» και τα «γιατί;» των αραιοκατοικημένων αλλά και των πυκνοκατοικημένων περιοχών, τα κίνητρα πίσω από τις μεταναστεύσεις πληθυσμών, η χωροθέτηση των οικονομικών δραστηριοτήτων καθώς και τα σύνθετα δημογραφικά θέματα. Επίσης, καλό είναι να μη μας διαφεύγουν και κάποιοι ακόμα «τομείς αιχμής» που εμπίπτουν στο ευρύτερο φάσμα της (Ανθρωπο)γεωγραφίας, όπως η γεωπολιτική, ο τουρισμός, οι μεταφορές, οι κουλτούρες και η κοινωνική γεωγραφία των πόλεων.

Η «μαγεία» της σύγχρονης Γεωγραφίας έγκειται σε αυτήν ακριβώς τη δημιουργική σύνθεση αλληλεπιδρώντων παραγόντων, όπως οι ανωτέρω. Μέσα σε δυναμικά εξελισσόμενα περιβάλλοντα (φυσικά και ανθρωπογενή), όπου τα πάντα ρει, η Γεωγραφία δεν έρχεται απλά να απαριθμήσει και να στοιβάξει επιστημονικά δεδομένα από διάφορους όμορους κλάδους. Αντίθετα, το «Δέκαθλο» της Γεωγραφίας αποδίδει διακριτή και σημαντική προστιθέμενη αξία, αφού συνδυάζει εποικοδομητικά φιλοσοφίες, οπτικές γωνίες και πρακτικές. Αναζητά αιτιώδεις σχέσεις, αφανείς αρμονίες και ερμηνείες, με σκοπό τον εντοπισμό και την ανάδειξη της αλήθειας η οποία, ενίοτε επιμόνως, «κρύπτεσθαι φιλεί»...

ΙΩΑΝΝΗΣ Μ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
Περιστέρι


Κλιματική αλλαγή και ο ρόλος του CO 2

Κύριε διευθυντά,

Ηαπομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα, CO2, από την ατμόσφαιρα, που αποφασίστηκε από τις COP28 - 2023, και COP29 - 2024, θα επιταχύνει τη θέρμανση της Γης, αντί να την μετριάσει.

Η IPCC (Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή) θεωρεί το CO2 κύριο στόχο για την επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής, και οι COP28 - 2023 και COP29 - 2024 αποφάσισαν την «ταχεία απαλλαγή από τις εκπομπές CO2, με μηδενικές εκπομπές έως το 2050».

Ομως το CO2 της ατμόσφαιρας... ψύχει τη Γη, πολύ περισσότερο απ’ όσο –πολύ λιγότερο– θερμαίνει τη Γη, απορροφώντας και εκπέμποντας πίσω στο Διάστημα κυρίως την υπέρυθρη ακτινοβολία του Ηλίου, αποδεικνύοντας γιατί το CO2 δεν πρέπει να αφαιρεθεί από την ατμόσφαιρα, ενώ υπάρχει επί 200 χρόνια(!) παρανόηση του ρόλου του CO2 της ατμόσφαιρας!

Η μείωση του CO2 θα βάλει σε κίνδυνο όλες τις μορφές ζωής στη Γη! Τα επιστημονικά περιοδικά δεν θέλουν να έρθουν σε σύγκρουση με τη «συμβατική σοφία» – «the conventional wisdom», όπως μου απάντησαν σχετικά.

Ενα αναλυτικό κείμενο στην IPCC τέλη Οκτωβρίου 2024, αγνοήθηκε! Ετσι, η ενημέρωση του κοινού είναι μονόδρομος ιδίως αν γίνει από ένα έγκυρο μέσο, όπως η «Καθημερινή».

Είμαι ιατρός, διευθυντής του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Μεταξά του Πειραιά, τώρα συνταξιούχος, αλλά η φυσική ήταν - είναι πάντα η ιδιαίτερη δική μου κλίση.

ΑΘΑΝΑΣΙΌΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΗΣ


Με γνώση και μνήμες για τις παιδοπόλεις

Κύριε διευθυντά,

Στην «Κ» της 21/1/2025, η κ. Τασούλα Επτακοίλη φαίνεται ν’ ασπάζεται ακρίτως, για να μην πω επιπολαίως, τους μύθους, τις προκαταλήψεις και τα ψεύδη της Αριστεράς εν σχέσει με την ίδρυση και λειτουργία των παιδοπόλεων κατά τη διάρκεια της αιματηρής εμφύλιας διαμάχης και μετά.

Κινείται, θα έλεγα, στα πλαίσια που περιγράφει ο ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ, Γ. Μαυρογορδάτος, κατά τον οποίον: «Μετά από συστηματική πλύση εγκεφάλου τα τελευταία πενήντα χρόνια, οι σημερινοί Ελληνες έχουν αποκτήσει σφοδρή προκατάληψη και πρωτόγονα αντανακλαστικά εναντίον του βασιλικού θεσμού. Τόσο τυφλή προκατάληψη μαρτυρεί (και αναπαράγει) πλήρη άγνοια όχι μόνο για τον βασιλικό θεσμό γενικά, αλλά και για την ελληνική ιστορία ειδικότερα!».

Ας μου επιτραπεί, λοιπόν, ως τρόφιμος των παιδοπόλεων επί 7ετία, αλλά και ως αναγνώστης της «Κ» επί μερικές δεκαετίες, αλλά και ως τακτικός επιστολογράφος επίσης της «Κ», η οποία με τιμά με τη δημοσίευση σχεδόν του συνόλου των επιστολών μου, από τις οποίες οι 20 σχεδόν αναφέρονται στις εμπειρίες μου από τις παιδοπόλεις (π.χ., «Ο γιος του αντάρτη και η Φρειδερίκη», 24/8/2024).

Επιτρέπεται να βγάζει γενικά συμπεράσματα από τη μαρτυρία ενός τροφίμου, όταν ο αριθμός των τροφίμων ανέρχεται περίπου σε 50.000; Θα αναφερθώ, λοιπόν, σε μαρτυρίες τροφίμων και παιδιών ανταρτών του λεγόμενου ΔΣΕ που πέρασαν τις πύλες των παιδοπόλεων. Ο Αστέριος Αργυρίου, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και πρόξενος της Ελλάδος στην ίδια πόλη, καταθέτει: «Βρήκα στις παιδοπόλεις (1948) πολύ ανθρώπινες συνθήκες... Δεν μας έκαναν πλύση εγκεφάλου... Ποτέ δεν μας ασκήθηκε ψυχολογική βία... ή άλλος επηρεασμός».

Η Γκόνη-σιάνου Ευμορφία, αφού επέστρεψε το 1954 από τη «Λαϊκή Δημοκρατία» της Ρουμανίας, καταθέτει στο βιβλίο του μη παιδοπολίτη, γιατρού Βασίλη Σάνδρη «Στην εποχή της Φωτιάς», «ο πατέρας μου σκληρός κομμουνιστής» φρόντισε ώστε η αδελφή της και η ίδια να εισαχθούν στην παιδόπολη Λαρίσης, «στην οποίαν τις συνόδευσε μάλιστα ο ίδιος»!

Στο ίδιο βιβλίο, η Καρνάβα Μπορδόχα Ζωή, με πατέρα σκοτωμένο από τους Γερμανούς και με μητέρα εκτελεσμένη από τον Στρατό, ως συνεργάτιδα των ανταρτών, καταθέτει: «Η γιαγιά μου, και την ευγνωμονώ γι’ αυτό, σκέφτηκε να με βάλει στην παιδόπολη».

Δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις καταχωρίζονται στο παραπάνω βιβλίο του Β. Σάνδρη.

Τέλος, επειδή ο χώρος μιας επιστολής δεν επαρκεί, ν’ αναφερθώ στο προσωπικό της «Βασιλικής Προνοίας» που απαρτίσθηκε από άτομα υψηλού επιπέδου, όπως η κορυφαία στην εποχή της παιδαγωγός Καλλιόπη Μουστάκα, και στο προσωπικό των παιδοπόλεων υπήρξαν και πρώην Επονίτισσες ακόμα και αδελφές ανταρτών του Δ.Σ. (βλέπε αρχειοτάξιο, 2008).

Και επειδή το δημοσίευμα αναφέρεται σε «περίκλειστες φυλακές», ο αείμνηστος γεωπόνος Κώστας Δήμου, γιος κομμουνιστή σκοτωμένου από τον Στρατό, στο βιβλίο του «Μνήμες που δεν έσβησε ο χρόνος», γράφει ότι δεν υπήρξε στις παιδοπόλεις αντικομμουνιστική προπαγάνδα.

Σημειώνει, μάλιστα, ότι ως τρόφιμος στις 4.5.1958 παρακολούθησε την ομιλία του προέδρου της ΕΔΑ, Γιάννη Πασαλίδη, στη Θεσσαλονίκη.

Στο δε μηνιαίο περιοδικό που εξέδιδαν οι τρόφιμοι της παιδόπολης, διέσωσα το υπ’ αριθ. 10 τεύχος, μηνός Οκτωβρίου 1958, εις το οποίο ουδέν ίχνος αντικομμουνιστικής προπαγάνδας υπάρχει, αλλ’ ούτε εμφανίζεται η λέξη βασίλισσα...

Φρονώ, λοιπόν, ότι ο «θολός βυθός» βρίσκεται στις εμμονές, προκαταλήψεις και ιδεοληψίες. Στη στράτευση σε δογματικές αντιλήψεις, σε επινοημένες καταστάσεις και βαρύγδουπες εκφράσεις («είμαι αδέσποτο σκυλί της Αριστεράς»). Και ότι ο βυθός των παιδοπόλεων ήταν απολύτως διαυγής. Φιλοξένησαν χιλιάδες, κατά κανόνα ορφανά, παιδιά που οι σκληρές συνθήκες της εποχής δεν τους επέτρεπαν να επιβιώσουν στις εστίες τους.

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ


Ό Τραμπ ως σωτήρας των φτωχών...

Κύριε διευθυντά,

Στα όντως διακεκριμένα άρθρα του κυρίου Θοδωρή Γεωργακοπούλου, πολύν καιρό τώρα, οφείλω και εγώ σημαντικό μέρος της πολιτικής-μου ενημέρωσης – και τον ευχαριστώ ειλικρινώς.

Δύσκολα όμως θα μπορούσε κανείς να διερωτηθεί τάχα («Καθημερινή», 22/2/2025) μαζί με τους «φτωχούς της Αμερικής» πώς, λέει, «τους ωφέλησε η... συνταγματική νομιμότητα, πενήντα χρόνια τώρα;». Διότι (χωρίς να πάμε πίσω και στο New Deal), το μεν Obamacare σώζει εκατομμύρια αδικημένων, το δε εργατικό εισόδημα κατά την προεδρία Μπάιντεν φαίνεται πως ήταν σαφώς υψηλότερο απ’ ό,τι κατά την περίοδο Τραμπ – άσε που κι η ανεργία ήταν πολύ λιγότερη.

Επομένως, υποθέτω ότι η ερμηνεία της τυφλής υπέρ Τραμπ ψήφου των «φτωχών» (τόσο πολλών;) θα απαιτούσε ίσως την επίκληση και κάμποσων άλλων επιχειρημάτων. Μεταξύ των οποίων θα έπαιρνα το θάρρος να υπομνήσω και τη στάθμη της μέσης Παιδείας στις ΗΠΑ, καθώς και μια ίσως πολύ έντονη αίσθηση μπροστά στην προκλητικότητα των ανισοτήτων – άσχετο αν αυτές τις προκαλούν περισσότερο οι ίδιοι οι φίλοι του Τραμπ...

Ανάλογη δυσκολία κατανόησης θα είχαμε και για την άποψη του διακεκριμένου αρθρογράφου ότι «επί δεκαετίες, οι απανταχού Εργατικοί, Δημοκρατικοί και Σοσιαλιστές, αποδείχθηκαν ελλιπείς». Δεν πιστεύω δηλαδή ότι εν προκειμένω αμφισβητείται και το ευρύτερο επίτευγμα της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας για την κοινωνική ειρήνη και την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης, επί μισόν αιώνα.

Τέλος, σε μια ενδεχόμενη νέα ανάλυση του θέματος, θα χρειαζόταν ίσως να γίνει μνεία και της άλλης πρόσθετης αιτίας εκτεταμένης οικονομικής κάμψης ολόκληρης της Δύσης, που είναι η ανάπτυξη πολλών χωρών του λεγομένου Τρίτου Κόσμου (παγκοσμιοποίηση), που δεν οφείλεται βέβαια στις δυτικές κυβερνήσεις, αλλ’ επηρεάζει πράγματι δυσανάλογα τους φτωχότερους των κοινωνιών μας.

Ολες αυτές οι παρατηρήσεις, πάντως, δεν συνιστούν κριτική, αλλ’ απλή παράκληση επανόδου στην ερμηνεία αυτού του εξαιρετικά δυσάρεστου γεγονότος – το οποίο άλλωστε (σε κάμποσα χρόνια) οι σιδηροί νόμοι της διεθνούς Οικονομίας θα στρέψουν εναντίον των φτωχών της Αμερικής (βλ. και Γιαννίτσης – Θωμαδάκης, «Κ», 23/2/2025).

Θ. Π. ΤΑΣΙΟΣ
Πεντέλη


Μαθήματα Ιστορίας και γεωπολιτική

Κύριε διευθυντά,

Με επιστολή μου στην «Καθημερινή» της 20/9/2014 υποστήριζα ότι «Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης (1991), οι λαοί της Ευρώπης ευελπιστούσαν ότι, έστω και ύστερα από πολλά χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ενωση θα εκτεινόταν από τον Ατλαντικό Ωκεανό έως τα Ουράλια Ορη. Πέρασαν από τότε 23 χρόνια και τα πρόσφατα γεγονότα στην Ουκρανία (σημ.: το 2014) επισημαίνουν το θανάσιμο σφάλμα της Δύσης να εντάσσει τη Ρωσία στους εχθρούς της. Σε αυτό αποσκοπεί η επιχειρούμενη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Ενώ αν γίνει, εκ μέρους της Δύσης και κυρίως εκ μέρους της Ε.Ε., προσπάθεια εντάξεως σε αυτήν και της Ρωσίας, το ΝΑΤΟ δεν θα έχει λόγους υπάρξεως, γιατί η Δύση δεν θα έχει εχθρούς στην Ευρώπη...».

Τα επακολουθήσαντα μετά τη δημοσίευση της επιστολής μου («Καθημερινή», 20/10/2014) είναι γνωστά. Την 24η/2/2022 (34 χρόνια μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης) ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Ουκρανία και ο πόλεμος συνεχίζεται ακόμα χωρίς να διακρίνεται ο νικητής, γιατί η σύρραξη έχει λάβει τη μορφή πολέμου μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ, παρότι δεν ομολογείται. Η πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να συναντηθεί με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν είναι αξιέπαινη και μακάρι οι δύο ηγέτες να συμφιλιωθούν γιατί η συνέχιση της προστριβής των εγκυμονεί παγκόσμια σύρραξη και χάος, με μόνον πιθανό νικητή την Κίνα. Το θανάσιμο σφάλμα που διέπραξε η Δύση το 1991 θα πρέπει να νουθετήσει τους σύγχρονους ηγέτες της για τα περαιτέρω.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΌΛΗΣ
Καρδιοχειρουργός

To Ίδρυμα Διεθνών Νομικών Μελετών Καθηγητή Ηλία Κρίσπη και Δρος Αναστασίας Σαμαρά- Κρίσπη, παρουσιάζουν, υπό την αιγίδα του ΕΚΠΑ και σε συνεργασία με τη Νομική Βιβλιοθήκη, το συλλογικό τόμο "Μειονότητες και Θρησκευτικές και Γλωσσικές Ομάδες- Δίκαιο και Πολιτική".

"Μειονότητες και Θρησκευτικές 

και Γλωσσικές

Ομάδες- Δίκαιο και Πολιτική"

To Ίδρυμα Διεθνών Νομικών Μελετών Καθηγητή Ηλία Κρίσπη και Δρος Αναστασίας Σαμαρά- Κρίσπη, παρουσιάζουν,υπό την αιγίδα του ΕΚΠΑ και σε συνεργασία με τη Νομική Βιβλιοθήκη,αύριο-Πέμπτη-6 Μαρτίου 2025 και ώρα 17:00, στο ΕΚΠΑ (Αίθουσα "Αλκη Αργυριάδη"- Πανεπιστημίου 30),   το συλλογικό τόμο 

"Μειονότητες και Θρησκευτικές  και Γλωσσικές

Ομάδες- Δίκαιο και Πολιτική".

Την Ημερίδα θα χαιρετίσουν:

-Απο το ΕΚΠΑ, ο Αντιπρύτανις, Χρήστος Καραδήμος

-Ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης

-Ο Ακαδημαϊκός Διεθνολόγος Καθηγητής, Εμμανουήλ Ρούκουνας

-Οι επιμελητές του τόμου, Δρ Αναστασία Σαμαρά- Κρίσπη, Καθηγητής Άγγελος Συρίγος και Καθηγητής Αντώνης Κλάψης 

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται προσφώνηση από πλευράς του Εκδοτικού Οίκου και συνοπτική παρουσίαση των θεματικών του συλλογικού τόμου από τους συγγραφείς.

Προβλέπονται παρεμβάσεις και διάλογος

 

«Αυτό το βιβλίο είναι στην ουσία η σύντομη πολιτική ιστορία του εργατικού κινήματος, με τις επιτυχίες, τα λάθη και τα εγκλήματα. Χωρίς προπαγάνδα, εξωραϊσμό και κατάρες. Δεν σταματά στην κριτική του κρατικού καπιταλισμού και στην αποκάλυψη ότι ο «Μαρξισμός-Λενινισμός» του Στάλιν δεν έχει ούτε μια σταγόνα μέσα Μαρξ ή Λένιν, αλλά θέτει και τις προκλήσεις για την πορεία στον σοσιαλισμό, που δεν είναι άλλες από την επέκταση της Δημοκρατίας από το πολιτικό πεδίο στο οικονομικό και κοινωνικό πεδίο και, τέλος, στο πνευματικό-επιστημονικό πεδίο» εξηγεί στο protothema.gr o συγγραφέας και προσθέτει: «Για να το γράψω χρειάστηκα πέντε χρόνια έρευνας. Χρειάστηκε να διαβάσω την «Ιστορία της ανθρωπότητας» της UNESCO, τα «Άπαντα» του Λένιν - τους τόμους μετά την Επανάσταση - τα βιβλία του Χοπσμπάουμ, του Μαζάουερ, τη Μεσαιωνική Ευρώπη, το Βυζάντιο, καμιά δεκαριά βιβλία για την Κίνα, τρία-τέσσερα βιβλία ιστορίας των ΗΠΑ, μια ιστορία της Γερμανίας, της Ινδίας, τα βιβλία του Γκάλμπρεϊθ, του Άνταμ Σμίθ, του Κέυνς. Των Μαρξ-Ένγκελς καμιά δεκαριά και πάνω βιβλία, τους δύο πρώτους τόμους του «Κεφαλαίου», μια περίληψη του τρίτου τόμου για την υπεραξία και άλλα πολλά, όπως τα βιβλία του μεγάλου Φερνάν Μπροντέλ, τη «Μεσόγειο» του Μπερνστάιν κλπ.»

Γιατί η Οκτωβριανή Επανάσταση που φιλοδόξησε να αλλάξει τον κόσμο εκφυλίστηκε και κατέρρευσε σε λιγότερο από 75 χρόνια; Γιατί οι επαναστάτες που τόλμησαν το άλμα στον ουρανό αντίκρυσαν, στο τέλος της ζωής τους, τις κάννες του κόκκινου εκτελεστικού αποσπάσματος; Γιατί η αποσύνδεση του σοσιαλισμού από τη δημοκρατία κατέληξε σε τραγωδία με εκατομμύρια θύματα; Μπορούν τα κοινωνικά συστήματα να πηδάνε τα στάδια της κοινωνικής εξέλιξης και να πηγαίνουν από τη φεουδαρχία κατ' ευθείαν στον σοσιαλισμό, σαν να είναι ακρίδες ή βάτραχοι; Μήπως τελικά ο Στάλιν και ο Μάο Τσε Τουνγκ ήταν πιο οπισθοδρομικοί και αντιδραστικοί από τον Ιβάν τον Τρομερό και το Μεγάλο Πέτρο;

Αυτά και άλλα βασανιστικά ερωτήματα που αναστάτωσαν τον κόσμο, για έναν ολόκληρο αιώνα, διερευνά το βιβλίο του παλαίμαχου δημοσιογράφου, συγγραφέα και ποιητή Θάνου Παπαδόπουλου (Π. Θάνου) με τίτλο «Η Τραγωδία του Κρατικού Καπιταλισμού Στον 20ο Αιώνα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κασταλία». Ο όρος «Κρατικός Καπιταλισμός» προέρχεται από την εισήγηση του Λένιν στο πρώτο μετά την Επανάσταση συνέδριο του κόμματος των Μπολσεβίκων. Τον επανέλαβε στη συνέχεια πολλές φορές σε συνέδρια και συνδιασκέψεις.

«Αυτό το βιβλίο είναι στην ουσία η σύντομη πολιτική ιστορία του εργατικού κινήματος, με τις επιτυχίες, τα λάθη και τα εγκλήματα. Χωρίς προπαγάνδα, εξωραϊσμό και κατάρες. Δεν σταματά στην κριτική του κρατικού καπιταλισμού και στην αποκάλυψη ότι ο «Μαρξισμός-Λενινισμός» του Στάλιν δεν έχει ούτε μια σταγόνα μέσα Μαρξ ή Λένιν, αλλά θέτει και τις προκλήσεις για την πορεία στον σοσιαλισμό, που δεν είναι άλλες από την επέκταση της Δημοκρατίας από το πολιτικό πεδίο στο οικονομικό και κοινωνικό πεδίο και, τέλος, στο πνευματικό-επιστημονικό πεδίο» εξηγεί στο protothema.gr o συγγραφέας και προσθέτει: «Για να το γράψω χρειάστηκα πέντε χρόνια έρευνας. Χρειάστηκε να διαβάσω την «Ιστορία της ανθρωπότητας» της UNESCO, τα "Άπαντα" του Λένιν - τους τόμους μετά την Επανάσταση - τα βιβλία του Χοπσμπάουμ, του Μαζάουερ, τη Μεσαιωνική Ευρώπη, το Βυζάντιο, καμιά δεκαριά βιβλία για την Κίνα, τρία-τέσσερα βιβλία ιστορίας των ΗΠΑ, μια ιστορία της Γερμανίας, της Ινδίας, τα βιβλία του Γκάλμπρεϊθ, του Άνταμ Σμίθ, του Κέυνς. Των Μαρξ-Ένγκελς καμιά δεκαριά και πάνω βιβλία, τους δύο πρώτους τόμους του "Κεφαλαίου", μια περίληψη του τρίτου τόμου για την υπεραξία και άλλα πολλά, όπως τα βιβλία του μεγάλου Φερνάν Μπροντέλ, τη "Μεσόγειο" του Μπερνστάιν κλπ.»


Ο Θανάσης Παπαδόπουλος (ή Π.Θάνος) γεννήθηκε το 1939 στην Καλαμαριά. Έχασε τον πατέρα του στην κατοχή, μπήκε στην ΕΔΑ σε ηλικία δεκαέξι χρονών, όντας μαθητής της Τετάρτης Γυμνασίου και τελείωσε την Ανωτάτη Σχολή Βιομηχανικών Σπουδών Θεσσαλονίκης, νυν Οικονομικό Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Τα χρόνια 1965 – 1967 έγινε μέλος του παράνομου ΚΚΕ, από το 1967 μέχρι το 1970 εξορίστηκε στη Γυάρο, τη Λέρο και τον Ωρωπό, συνελήφθη πάνω από δέκα φορές πριν, στη διάρκεια, αλλά και μετά τη δικτατορία της χούντας και δικάστηκε τρεις φορές. Υπήρξε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ Εσωτερικού, αρχισυντάκτης της «Αυγής», διευθυντής της ΕΡΑ-4, καθώς και rewriter και αρθρογράφος στα «ΝΕΑ».

Ο ίδιος διηγείται στο protothema.gr: «Έγραψα το πρώτο ποίημα στα δώδεκά μου, το καλοκαίρι που πέρασα από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο. Για το Πήλιο, όπου έκανα ένα μήνα κατασκήνωση. Διάλεξα το γράψιμο και όχι τη ζωγραφική, τη γλυπτική, το πιάνο ή το βιολί, επειδή δεν χρειαζόταν σπουδές, χρώματα, καβάλο, μάρμαρο, ορείχαλκο, πιάνο, βιολί. Αλλά μονάχα ένα μολύβι και ένα φύλλο χαρτί. Ήμασταν φτωχοί και πεινούσαμε.Εξάλλου με γοήτευε ότι όλα έπρεπε να τα βγάλεις απ' το κεφάλι σου, απ' το μυαλό σου. Μεγάλωσα στις αλάνες της Καλαμαριάς με τις τσέπες γεμάτες πέτρες για άμυνα στους πιο μεγάλους αλητάμπουρες. Η πνευματικότητά μου αναπτύχθηκε διαβάζοντας "Αυγή", "Τα Νέα", τη "Μακεδονία" και αργότερα την "Επιθεώρηση Τέχνης", τη "Νέα Οικονομία", το "Θέατρο" του Νίτσου». Άρχισα να μετατρέπομαι σε πολιτισμένο άγριο από αλητάμπουρας στις τελευταίες τάξεις του Λυκείου. Όταν με απέλυσαν από την εξορία έβγαλα δύο ποητικές συλλογές και το βιβλίο "Νικολάου Σοφιανού: Γραμματική της κοινής των Ελλήνων Γλώσσης". Το τελευταίο στον «Κέδρο», όπου εργάστηκα ένα διάστημα. Για τη «Γραμματική», ένας καθηγητής της Φιλοσοφικής του Πανεπιστημίου Αθηνών που είχε το παρατσούκλι «Ο Κόκκινος Καθηγητής» μου πρότεινε να μη βγάλω το βιβλίο αλλά να το υποβάλω για διδακτορικό τίτλο και ο ίδιος ήταν πρόεδρος τότε της Επιτροπής. Αρνήθηκα, επειδή έπρεπε να πάρω την προκαταβολή και την εξόφληση για να φάω. Μια ζωή πεινούσα...»

Από το βιογραφικό του αντιλαμβάνεται κανείς πως οι έννοιες της πολιτικής αλλά και της αντίστασης έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή του. Γι΄ αυτό και το συγγραφικό του έργο περιστρέφεται σχεδόν πάντα γύρω από αυτές.



Κλείσιμο

Όπως για παράδειγμα η νουβέλα του «Ο Ελβετικός σουγιάς» που καλύπτει σε λίγα κεφάλαια την ιστορία μιάς οικογένειας τριών προσώπων και μιάς σκιάς στο διάστημα μισού αιώνα:από τον εμφύλιο πόλεμο έως το «σοσιαλισμό», αλλά όχι με χρονική σειρά. Ο νεαρός, ακολουθώντας την παράδοση της οικογένειας, από αλητάμπουρας που μισεί τους πλούσιους, καταλήγει, χωρίς να το θέλει αντιστασιακός, χάρη στο στρατοδικείο της χούντας που τον τύλιξε σε μιά κόλλα χαρτί και τον έστειλε στο Μπογιάτι. Η μητέρα που ζει με την ανοιχτή πληγή του εκτελεσμένου στον εμφύλιο αδελφού της, στα γεράματά της τα χάνει και γεμάτη πίκρα κακολογεί το παιδί και τον πεθαμένο ἀντρα της σ᾽ένα παραλήρημα χωρίς τέλος. Όσο γιά τον εκτελεσμένο αδελφό της, αυτός περιγράφει τη νύχτα πριν την εκτέλεση, τη ζωή του εν περιλήψει στην παρανομία και στις φυλακές και κάνει δήθεν μἰα τελευταία φάρσα στο σύστημα...

Ο Π. Θάνος έχει βουτήξει όμως και στα μαγικά νερά της ποίησης. Η πρόσφατη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Μιθριδάτης & Έκτακτο Δελτίο», που κυκλοφορεί επίσης από τις εκδόσεις «Κασταλία» είναι εμπνευσμένη από την τεταμένη διεθνή ατμόσφαιρα των τελευταίων χρόνων που δημιουργήθηκε με επίκεντρο τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας.

Ο ΟΣΕ πρέπει να κατανοήσει καλύτερα τους κινδύνους που σχετίζονται με την πραγματικότητα της λειτουργίας του τρέχοντος σιδηροδρομικού συστήματος στην Ελλάδα και να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο ελέγχει αυτούς τους κινδύνους. Επιπλέον, ο ΟΣΕ πρέπει να βελτιστοποιήσει την απόδοση και την αξιοπιστία των στοιχείων της υποδομής και να διαχειρίζεται τους κινδύνους ασφάλειας που συνδέονται με αυτά, καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Ο ΟΣΕ πρέπει να αξιολογεί τακτικά την ικανότητα του προσωπικού που εκτελεί καθήκοντα που σχετίζονται με την ασφάλεια και να εξασφαλίζει τη διατήρησή τους. Αυτό περιλαμβάνει το σύνολο των ικανοτήτων που σχετίζονται με μη-τεχνικές δεξιότητες αλλά και σχετικά με τη σωματική και ψυχολογική ικανότητα, όχι μόνο κατά την πρόσληψη νέου προσωπικού αλλά και κατά τη διάρκεια ολόκληρης της σταδιοδρομίας του. Ο ΟΣΕ θα πρέπει να αναπτύξει ένα σύστημα παρακολούθησης της απόδοσης, ώστε να αντιλαμβάνεται τυχόν επιδείνωση της εκτέλεσης εργασιών που σχετίζονται με την ασφάλεια από τους σταθμάρχες ή άλλο προσωπικό που εκτελεί καθήκοντα κρίσιμα για την ασφάλεια. Επιπλέον, πρέπει να δημιουργηθεί η δυνατότητα του ΟΣΕ να εξάγει διδάγματα από περιστατικά και ατυχήματα. Αυτό θα οδηγήσει στην εφαρμογή μέτρων διαρθρωτικής βελτίωσης που μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που θα υποστηρίζει το έργο του επιχειρησιακού προσωπικού. Τέλος, ο ΟΣΕ θα πρέπει να μεγιστοποιήσει τη διαθεσιμότητα καταγεγραμμένων δεδομένων που θα μπορούν να βοηθήσουν στην ανάλυση ατυχημάτων και συμβάντων και θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα χρήσης αυτών των τεχνολογιών για τη συνεχή παρακολούθηση των επιδόσεων ασφαλείας, σε ένα πλαίσιο χωρίς κατηγορίες ενοχής...

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 28/02/25

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 28/02/25

«Δεν υπήρξε πραγματικός συντονισμός»

• Η σύνοψη 34 σημείων, της τελικής έκθεσης των εμπειρογνωμόνων του ΕΟΔΑΣΑΑΜΗ

1.1 Το ατύχημα της 28ης Φεβρουαρίου 2023

1. Το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023, η επιβατική αμαξοστοιχία IC-62, με 353 επιβάτες, από Αθήνα προς Θεσσαλονίκη, αναχώρησε από τον σταθμό Λάρισας στις 23:05 με καθυστέρηση 48 λεπτών. Σχεδόν την ίδια ώρα, η εμπορευματική αμαξοστοιχία 63503 αναχώρησε από τον σταθμό Νέων Πόρων με κατεύθυνση προς Λάρισα, επίσης με καθυστέρηση στο προγραμματισμένο δρομολόγιο.

2. Λίγο μετά τις 23:18, οι δύο αμαξοστοιχίες συγκρούστηκαν μετωπικά, με την εμπορευματική να καταγράφει ταχύτητα περίπου 90 km/h, ενώ η επιβατική ταξίδευε με ταχύτητα περίπου 150 km/h, και οι δύο εντός των επιτρεπόμενων ορίων ταχύτητας. Η σύγκρουση ήταν τεράστια. Οι δύο μηχανές της εμπορευματικής αμαξοστοιχίας κατέληξαν στη διπλανή γραμμή και προσέκρουσαν στον κατακόρυφο τοίχο αντιστήριξης, ενώ η μηχανή και το βαγόνι πρώτης θέσης της επιβατικής αμαξοστοιχίας εκτοξεύτηκαν στην άλλη πλευρά της γραμμής, όπου προσγειώθηκαν σε επίπεδο χαμηλότερο από τη γραμμή του τρένου στο έδαφος, και καταστράφηκαν ολοσχερώς.

3. Ακολούθως, μια δεύτερη, σχεδόν μετωπική σύγκρουση σημειώθηκε μεταξύ του βαγονιού του εστιατορίου της επιβατικής αμαξοστοιχίας και της πρώτης πλατφόρμας, φορτωμένης με χαλύβδινα ελάσματα, που ήταν τα επόμενα βαγόνια που ακολουθούσαν στην επιβατική και εμπορευματική αμαξοστοιχία αντίστοιχα. Ακολουθώντας την κατεύθυνση των προπορευόμενων βαγονιών, το βαγόνι του εστιατορίου και το επόμενο βαγόνι δεύτερης θέσης της επιβατικής αμαξοστοιχίας κατέληξαν επίσης στο έδαφος, σε χαμηλότερο επίπεδο. Εν τω μεταξύ, σχηματίστηκε μια τεράστια πυρόσφαιρα, η οποία φαινόταν να κινείται με τον επιβατικό συρμό. Στις πυρκαγιές που προκλήθηκαν στο έδαφος, χαμηλότερα, κάηκαν ολοσχερώς το εστιατόριο και το βαγόνι δεύτερης θέσης.

4. Συνολικά, πενήντα επτά άτομα, εκ των οποίων έντεκα μέλη του προσωπικού ή των υπεργολάβων που εργάζονταν στην Hellenic Train, έχασαν τη ζωή τους στο ατύχημα, ογδόντα ένα άτομα τραυματίστηκαν σοβαρά και ενενήντα εννέα είχαν ελαφρά τραύματα. Ενας σημαντικός αριθμός ατόμων, που εμπλέκονταν άμεσα ή έμμεσα στο ατύχημα, υπέστη σοκ ή/και ψυχολογικό τραύμα.

1.2 Συμπεράσματα της ανάλυσης

5. Η σύγκρουση της επιβατικής αμαξοστοιχίας IC-62 και της εμπορευματικής αμαξοστοιχίας 63503 συνέβη επειδή και οι δύο συρμοί κινούνταν σε αντίθετες κατευθύνσεις στην ίδια γραμμή μεταξύ των σταθμών Λάρισας και Νέων Πόρων.

1.2.1 Αιτιώδεις παράγοντες

6. Ο σταθμάρχης Λάρισας δεν χρησιμοποίησε την αυτοματοποιημένη μέθοδο προκειμένου να ορίσει τη διαδρομή για τον συρμό IC-62 για να φύγει από τον σταθμό Λάρισας προς τα βόρεια, προς Νέους Πόρους, βάσει της οποίας θα είχαν ρυθμιστεί σωστά όλες οι αλλαγές. Αντίθετα, χειρίστηκε τις μεμονωμένες αλλαγές χειροκίνητα και, ενώ το έκανε, ξέχασε να τοποθετήσει τις αλλαγές 118 A/B στην «κύρια» θέση, οδηγώντας έτσι τον συρμό IC-62 προς την αντίθετη κατεύθυνση από την κανονική διαδρομή. Αυτό το λάθος εξακολούθησε να περνάει απαρατήρητο από τον σταθμάρχη μετά την αναχώρηση του IC-62.

7. Αυτές οι ενέργειες και οι αποφάσεις του σταθμάρχη πρέπει να γίνουν κατανοητές στο δύσκολο επιχειρησιακό πλαίσιο το οποίο είχε να αντιμετωπίσει εκείνο το βράδυ. Δεδομένων των διαθέσιμων στοιχείων, είναι πολύ απίθανο ο σταθμάρχης να είχε την πρόθεση να βάλει τον συρμό IC-62 στην αντίθετη τροχιά. Ο πίνακας ελέγχου που έπρεπε να χρησιμοποιήσει για τον απομακρυσμένο χειρισμό των αλλαγών μπορεί να είναι εύκολος στη χρήση από πιο έμπειρους σταθμάρχες, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση όταν ο σταθμάρχης δεν είναι αρκετά έμπειρος. Αυτό ίσχυε για τον σταθμάρχη εκείνης της βάρδιας, καθώς ο πίνακας ελέγχου περιείχε χρήσιμες πληροφορίες σε διαφορετικά σημεία, χρησιμοποιήθηκαν εναλλακτικά διαφορετικοί τρόποι λειτουργίας των αλλαγών και δεν υπήρχαν σαφείς γραπτές οδηγίες.

8. Επιπλέον, ο κανονικός φόρτος εργασίας του επιβαρύνθηκε ιδιαίτερα από μια σειρά πρόσθετων παραγόντων. Υπήρξε μια σειρά από τεχνικές βλάβες, τόσο προσωρινές όσο και πιο μόνιμες, οι οποίες δημιούργησαν πρόσθετες αρμοδιότητες ή δυσχέραναν τα καθήκοντά του. Επρεπε να αντιμετωπίσει έναν άνευ προηγουμένου αριθμό επικοινωνιών, πολλές από τις οποίες δεν είχαν άμεση σχέση με το καθήκον του να ελέγχει την κυκλοφορία των τρένων. Επιπλέον, ο σχεδιασμός του περιβάλλοντος εργασίας, λόγω της θέσης των διαφόρων μέσων που χρησιμοποιούνται, δεν επιτρέπει τη διεξαγωγή συνομιλιών και ταυτόχρονα την παρακολούθηση της κυκλοφορίας των τρένων. Τέλος, την προσοχή του και τη συναισθηματική του κατάσταση επηρέασε η διόρθωση ενός λάθους που έκανε, όταν προηγουμένως καθόρισε τη διαδρομή για ένα άλλο εισερχόμενο, τοπικό τρένο.

9. Ακολούθως, η άδεια για την αμαξοστοιχία IC-62, να αναχωρήσει από τον σταθμό Λαρίσης προς βορρά, δόθηκε προφορικά από τον σταθμάρχη Λάρισας και δεν επιβεβαιώθηκε μέσω επανάληψης από τους μηχανοδηγούς της IC-62. Αυτό έμεινε χωρίς αντίδραση από τον σταθμάρχη, αφήνοντας ασαφές το πώς έγινε κατανοητό το μήνυμα από τους μηχανοδηγούς.

10. Αυτή η αλληλουχία δραστηριοτήτων επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τη γενική έλλειψη αυστηρής εφαρμογής της προδιαγεγραμμένης μεθοδολογίας δομημένης επικοινωνίας. Επιπλέον, η μεθοδολογία που ορίζεται στους ελληνικούς κανονισμούς είναι ξεπερασμένη σε σύγκριση με τα πιο πρόσφατα διεθνή πρότυπα. Τέλος, η χρήση ενός ανοιχτού καναλιού ραδιοεπικοινωνίας, όπως συνηθίζεται στους ελληνικούς σιδηροδρόμους, δεν επιτρέπει άμεσες και χωρίς διακοπή επικοινωνίες ασφαλείας μεταξύ σταθμαρχών και μηχανοδηγών.

11. Εν τέλει ξεπεράστηκε το πιθανό (χρονικό) όριο, στο οποίο οι μηχανοδηγοί του IC-62 θα μπορούσαν να αντιδράσουν στις αντικρουόμενες πληροφορίες μεταξύ της θέσης των αλλαγών και της χορηγηθείσας άδειας κυκλοφορίας. Αν και ήταν αναμενόμενο να σταματήσουν μπροστά από τις λανθασμένα ρυθμισμένες αλλαγές 118 A/B και να επικοινωνήσουν με τον σταθμάρχη για να λάβουν σαφείς οδηγίες, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι μηχανοδηγοί της αμαξοστοιχίας IC-62 αντέδρασαν στη θέση των αλλαγών, η οποία δεν ήταν συμβατή με τη ληφθείσα εντολή. Ο κύριος παράγοντας που μπορεί να το εξηγήσει αυτό, είναι ότι ήταν συνηθισμένο φαινόμενο να κατευθύνονται οι μηχανοδηγοί στην αντίθετη γραμμή. Αυτό είχε συμβεί και νωρίτερα την ίδια ημέρα στο επίμαχο τμήμα, μεταξύ Λάρισας και Νέων Πόρων. Επίσης, οι εμπλεκόμενοι μηχανοδηγοί οδήγησαν στην αντίθετη γραμμή για να φτάσουν στον σταθμό Λαρίσης, από το Παλαιοφάρσαλο.

1.2.2 Υποκείμενοι παράγοντες

12. Ο ελληνικός σιδηροδρομικός τομέας υπέφερε πολύ από τις οικονομικές κρίσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2009 και κορυφώθηκαν το 2010. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την κακή συντήρηση και την όλο και πιο υποβαθ
μισμένη υποδομή και μια διαρθρωτική έλλειψη προσωπικού, απαραίτητου για να συνεχίσει να παρέχει τις συνήθεις υπηρεσίες. Το σιδηροδρομικό σύστημα δεν είχε ανακάμψει από αυτή την κατάσταση μέχρι τις αρχές του 2023.

13. Ο διαχειριστής υποδομής ΟΣΕ δεν προβαίνει σε προληπτική συντήρηση των υποδομών ελέγχου, τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης. Παρεμβάσεις πραγματοποιούνται όταν αποτυγχάνουν (κρίσιμα) στοιχεία, ακόμη και για έργα ανάταξης που παραδίδονται εν μέρει σε χρήση. Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο ο ΟΣΕ διαχειρίζεται τις ικανότητες των σταθμαρχών του δεν εγγυάται ότι είναι ικανοί για τις εργασίες που σχετίζονται με την ασφάλεια για τις οποίες είναι υπεύθυνοι και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Επίσης, δεν είχε πραγματοποιηθεί μεθοδευμένη παρακολούθηση της απόδοσης κανενός από τους σταθμάρχες, με αποτέλεσμα ο ΟΣΕ να μην έχει εικόνα για την όποια επιδείνωση στην ποιότητα εκτέλεσης εργασιών που σχετίζονται με την ασφάλεια.

14. Δεν λαμβάνονταν υπόψη από τον ΟΣΕ οι απαραίτητες αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανθρώπων και άλλων στοιχείων ενός κοινωνικοτεχνικού συστήματος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο χρησιμοποιούμενος εξοπλισμός, οι απαιτούμενες εργασίες, το διαθέσιμο περιβάλλον εργασίας και οι γενικές οργανωτικές ρυθμίσεις να εξαντλούν τα όρια του επιχειρησιακού προσωπικού πέρα από αυτό που είναι ανθρωπίνως αποδεκτό με βιώσιμο τρόπο. Επικρατούσε μια ισχυρή πεποίθηση ότι όλοι οι λειτουργικοί κίνδυνοι μπορούν να ελεγχθούν με την αυστηρή εφαρμογή κανόνων, υπό όλες τις συνθήκες.

15. Αυτό είχε επίσης αντίκτυπο στους μηχανοδηγούς, οι οποίοι αντιμετώπιζαν αλλαγές λόγω συνεχών εργασιών στη γραμμή ή/και βλαβών σε καθημερινή βάση, κάτι που απαιτούσε συνεχή εγρήγορση και υψηλό επίπεδο ανθεκτικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η Hellenic Train δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι παρείχε συνεχή εκπαίδευση στους μηχανοδηγούς της, ιδίως για επικοινωνίες που σχετίζονται με την ασφάλεια και για σχετικές μη τεχνικές ικανότητες (δεξιότητες, συμπεριφορές ή στάσεις). Επίσης, δεν ήταν διαθέσιμη κάποια διαδικασία εντός της Hellenic Train για τη συστηματική παρακολούθηση της απόδοσης των μηχανοδηγών σχετικά με την ποιότητα των επικοινωνιών που σχετίζονται με την ασφάλεια ή άλλες κρίσιμες για την ασφάλεια δραστηριότητες.

16. Τέλος, λόγω της έλλειψης Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης για τη διεξαγωγή της ανεξάρτητης ανάλυσης ατυχημάτων και συμβάντων, η ικανότητα του ελληνικού σιδηροδρομικού τομέα να διδαχθεί από αυτά βασιζόταν εξ ολοκλήρου στις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από τους φορείς εκμετάλλευσης ως μέρος του Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειάς τους. Αυτές οι εσωτερικές έρευνες, ωστόσο, με το να εστιάζουν στα λάθη που έκανε μεμονωμένα το προσωπικό πρώτης γραμμής, δεν είχαν συστηματικά το απαραίτητο βάθος για την εισαγωγή βιώσιμων αλλαγών, περιορίζοντας έτσι τις δυνατότητες μάθησης στο ελάχιστο. Αυτό το πρόβλημα ενισχύθηκε περαιτέρω από τον τρόπο που η ΡΑΣ εστίαζε –κατά τις έρευνες, τις αναλύσεις και τις συστάσεις της– (μόνο) στη μη συμμόρφωση.

1.2.3 Παράγοντες που επηρέασαν τη σοβαρότητα των συνεπειών

17. Τα περισσότερα από τα θύματα αυτού του ατυχήματος οφείλονται στις επιπτώσεις της σύγκρουσης των δύο τρένων. Τα σιδηροδρομικά οχήματα δεν είναι σχεδιασμένα για σύγκρουση με ταχύτητα άνω των 36 km/h, επομένως πρέπει να λαμβάνονται μέτρα ενεργητικής ασφάλειας για τη μείωση της σοβαρότητας των συνεπειών. Φαίνεται ότι δεν υπήρχε κανένα κριτήριο ή κανόνας στον ΟΣΕ για την προσαρμογή της μέγιστης επιτρεπόμενης ταχύτητας ανάλογα με την κατάσταση του συστήματος σηματοδότησης.

18. Βάσει των παρατηρήσεων που μπορούσαν να γίνουν, δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο τεχνικός εξοπλισμός του εμπλεκόμενου τροχαίου υλικού προκάλεσε τον σχηματισμό και την επέκταση της τεράστιας πυρόσφαιρας που προέκυψε μετά τη σύγκρουση, η οποία στη συνέχεια προκάλεσε δευτερεύουσες πυρκαγιές. Με τα υπάρχοντα στοιχεία είναι αδύνατο να προσδιοριστεί τι ακριβώς προκάλεσε αυτό το φαινόμενο, αλλά προσομοιώσεις και εκθέσεις ειδικών υποδεικνύουν την πιθανή παρουσία ενός άγνωστου μέχρι στιγμής καυσίμου.

19. Παρόλο που δεν υπήρχε ρητή νομική υποχρέωση για τον εξοπλισμό του τροχαίου υλικού με καλύτερα αντιπυρικά υλικά, μένει να αξιολογηθεί εάν αυτό θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο στην πιθανότητα επιβίωσης των λίγων θυμάτων που είχαν επιζήσει από την αρχική σύγκρουση και έχασαν τη ζωή τους από τη φωτιά.

20. Υπήρχε και εξακολουθεί να υπάρχει υψηλός κίνδυνος επιδείνωσης των αρχικών συνεπειών της Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες (PTSD), ειδικά για όλους όσοι δεν είχαν τη δυνατότητα έγκαιρης πρόσβασης σε σχετική υποστήριξη. Σημειώνουμε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν τουλάχιστον 22 άτομα με «σοβαρό» επίπεδο Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες και άνω, όπως προέκυψε από έρευνα που διεξήγαγε η ομάδα διερεύνησης (πάνω από το 25% των ερωτηθέντων οι οποίοι συμπλήρωσαν σχετικό ερωτηματολόγιο).

1.2.4 Παρατηρήσεις ασφαλείας

21. Αν και δεν συνδέεται με τα αίτια του ατυχήματος ή τη σοβαρότητα των συνεπειών, η έρευνα εντόπισε μια σειρά πρόσθετων στοιχείων που σχετίζονται με την ασφαλή διαχείριση συμβάντων στους ελληνικούς σιδηροδρόμους.

22. Δεν υπήρξε πραγματικός συντονισμός, σε επιχειρησιακό ή σε στρατηγικό επίπεδο, των διαφόρων υπηρεσιών στον τόπο της σύγκρουσης. Κάθε υπηρεσία συνέχισε να λειτουργεί υπό τις δικές της εντολές, πρωτοβουλίες και προσωπικό, χωρίς αλληλεπίδραση σε οργανωτικό επίπεδο. Αποτέλεσμα αυτού είναι το γεγονός ότι δεν έγινε σωστή χαρτογράφηση του χώρου διερεύνησης του ατυχήματος.

23. Η γνώση για τη σωστή εφαρμογή του «Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών» έλειπε σε αρκετές από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Δεν είχαν ποτέ διοργανωθεί ασκήσεις για την προετοιμασία της συντονισμένης εφαρμογής του σε σιδηροδρομικό πλαίσιο, ούτε αναλήφθηκε κάποια πρωτοβουλία εκ των υστέρων για διδαχή από την εμπειρία του ατυχήματος των Τεμπών.

24. Η αρχική συλλογή αποδεικτικών στοιχείων για μια περαιτέρω διερεύνηση ανέδειξε αρκετά ελαττώματα, με αποτέλεσμα την απώλεια πληροφοριών δυνητικά ζωτικής σημασίας, απαραίτητων για την κατανόηση των αιτίων και των υποκείμενων παραγόντων του ατυχήματος και για τη βελτίωση της ασφάλειας του σιδηροδρομικού συστήματος.

1.2.5 Ο ρόλος των ελεγκτικών αρχών

25. Στις αρχές του 2023, όπως και την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα δεν είχε εν λειτουργία Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης, ο οποίος θα μπορούσε να διερευνήσει με ανεξάρτητο τρόπο τα σιδηροδρομικά ατυχήματα και συμβάντα. Ως αποτέλεσμα, λόγω της έλλειψης ανεξάρτητων ερευνών, δεν αντλήθηκαν διδάγματα για ολόκληρο τον σιδηροδρομικό τομέα από προηγούμενα ατυχήματα και συμβάντα. Αυτό επιτείνεται από τη γενικά αποδεκτή πεποίθηση ότι η ασφαλής λειτουργία του σιδηροδρομικού συστήματος, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, μπορεί να επιτευχθεί με αυστηρή συμμόρφωση με τους κανόνες, ακόμη και αν δεν υπάρχει υποστηρικτικός εξοπλισμός ή συστήματα προστασίας.

26. Η Εθνική Αρχή Ασφάλειας (ΡΑΣ), κατά την έκδοση της εξουσιοδότησης ασφαλείας για τον ΟΣΕ, δεν εντόπισε τις παραπάνω κρίσιμες αδυναμίες στο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας. Αρκετές από αυτές τις αδυναμίες στην εφαρμογή του Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας του ΟΣΕ εντοπίστηκαν αργότερα, κατά τη φάση της εποπτείας και κοινοποιήθηκαν στον ΟΣΕ για διορθωτικά μέτρα, χωρίς να οδηγήσουν σε κάποια αισθητή αλλαγή.

27. Σχετικά ζητήματα εντοπίστηκαν και από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων, είτε κατά την πιστοποίηση ασφαλείας των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων είτε κατά τον έλεγχο των δραστηριοτήτων της Εθνικής Αρχής Ασφάλειας. Η απαραίτητη βελτίωση δεν πραγματοποιήθηκε αρκετά γρήγορα, γεγονός το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων μακροπρόθεσμα.

1.3 Συστάσεις ασφαλείας

28. Κατά τη διάρκεια της διερεύνησης, εκδόθηκε από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ μια επείγουσα σύσταση ασφάλειας, με σκοπό να αντιμετωπιστεί ο συνδυασμένος κίνδυνος μηνυμάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια τα οποία στερούνται δομής και μεθοδολογίας, καθώς και η χρήση ενός ανοιχτού συστήματος επικοινωνίας, όπου οι επικοινωνίες που σχετίζονται με την ασφάλεια δεν μπορούν να έχουν προτεραιότητα έναντι όλων των άλλων επικοινωνιών.

29. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της διερεύνησης του ατυχήματος των Τεμπών ο EOΔAΣAAM εκδίδει 17 συστάσεις ασφαλείας. Πολλές από αυτές τις συστάσεις υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες και τις εξουσίες των μεμονωμένων οργανισμών και επομένως δεν μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς την υποστήριξη της ελληνικής κυβέρνησης. Ως εκ τούτου, συνιστάται στο υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών να συνεχίσει και να βελτιώσει την εφαρμογή του υφιστάμενου Σχεδίου Δράσης. Ετσι θα δημιουργηθεί ένα πλαίσιο στο οποίο οι διάφοροι αρμόδιοι σιδηροδρομικοί φορείς θα έχουν στη διάθεσή τους τα ανθρώπινα, οικονομικά και οργανωτικά μέσα για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις για την ανάπτυξη και τη διατήρηση ενός βιώσιμου και ασφαλούς σιδηροδρομικού συστήματος.

30. Ο ΟΣΕ πρέπει να κατανοήσει καλύτερα τους κινδύνους που σχετίζονται με την πραγματικότητα της λειτουργίας του τρέχοντος σιδηροδρομικού συστήματος στην Ελλάδα και να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο ελέγχει αυτούς τους κινδύνους. Επιπλέον, ο ΟΣΕ πρέπει να βελτιστοποιήσει την απόδοση και την αξιοπιστία των στοιχείων της υποδομής και να διαχειρίζεται τους κινδύνους ασφάλειας που συνδέονται με αυτά, καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Ο ΟΣΕ πρέπει να αξιολογεί τακτικά την ικανότητα του προσωπικού που εκτελεί καθήκοντα που σχετίζονται με την ασφάλεια και να εξασφαλίζει τη διατήρησή τους. Αυτό περιλαμβάνει το σύνολο των ικανοτήτων που σχετίζονται με μη-τεχνικές δεξιότητες αλλά και σχετικά με τη σωματική και ψυχολογική ικανότητα, όχι μόνο κατά την πρόσληψη νέου προσωπικού αλλά και κατά τη διάρκεια ολόκληρης της σταδιοδρομίας του. Ο ΟΣΕ θα πρέπει να αναπτύξει ένα σύστημα παρακολούθησης της απόδοσης, ώστε να αντιλαμβάνεται τυχόν επιδείνωση της εκτέλεσης εργασιών που σχετίζονται με την ασφάλεια από τους σταθμάρχες ή άλλο προσωπικό που εκτελεί καθήκοντα κρίσιμα για την ασφάλεια. Επιπλέον, πρέπει να δημιουργηθεί η δυνατότητα του ΟΣΕ να εξάγει διδάγματα από περιστατικά και ατυχήματα. Αυτό θα οδηγήσει στην εφαρμογή μέτρων διαρθρωτικής βελτίωσης που μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που θα υποστηρίζει το έργο του επιχειρησιακού προσωπικού. Τέλος, ο ΟΣΕ θα πρέπει να μεγιστοποιήσει τη διαθεσιμότητα καταγεγραμμένων δεδομένων που θα μπορούν να βοηθήσουν στην ανάλυση ατυχημάτων και συμβάντων και θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα χρήσης αυτών των τεχνολογιών για τη συνεχή παρακολούθηση των επιδόσεων ασφαλείας, σε ένα πλαίσιο χωρίς κατηγορίες ενοχής.

31. Στην Hellenic Train συνιστάται να ενισχύσει το σύστημα διαχείρισης των ικανοτήτων της, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι μηχανοδηγοί (και το λοιπό προσωπικό, όποτε χρειάζεται) που εκτελούν εργασίες που σχετίζονται με την ασφάλεια είναι ανάλογα προετοιμασμένοι, ότι η ικανότητά τους αξιολογείται και διατηρείται τακτικά και ότι τα καθήκοντα εκτελούνται αναλόγως. Επιπλέον, θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα σύστημα παρακολούθησης της απόδοσης των μηχανοδηγών, ώστε να δημιουργηθεί η ικανότητα βάσει της οποίας γίνεται αντιληπτή οποιαδήποτε επιδείνωση στην εκτέλεση των εργασιών που σχετίζονται με την ασφάλεια.

32. Η Εθνική Αρχή Ασφάλειας (ΡΑΣ) θα πρέπει να αναπτύξει ένα σύστημα αναφοράς περιστατικών για να ενισχυθεί η δυνατότητα του ελληνικού σιδηροδρομικού τομέα να διδαχθεί από ανεπιθύμητα συμβάντα Αυτό το σύστημα πρέπει να παρέχει την απαραίτητη δομή και ταξινόμηση για την υποχρεωτική αναφορά περιστατικών που σχετίζονται με την ασφάλεια από τον διαχειριστή υποδομής και όλες τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που λειτουργούν στο ελληνικό δίκτυο. Τουλάχιστον εξίσου σημαντική και ακόμη πιο επείγουσα είναι η ανάγκη της ΡΑΣ να ενισχύσει την ικανότητά της για εποπτεία με στόχο τη δημιουργία άποψης για το επίπεδο επιδόσεων ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρομικού συστήματος.

33. Στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τους Σιδηροδρόμους συνιστάται να λάβει μέτρα για την ταχύτερη εφαρμογή των σχεδίων δράσης, αφενός για τα Ενιαία Πιστοποιητικά Ασφαλείας και, αφετέρου, για τις εντοπισμένες ελλείψεις που εμποδίζουν την Εθνική Αρχής Ασφάλειας να παρακολουθήσει αποτελεσματικά τα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας των σιδηροδρομικών εταιρειών. Σε σχέση με αυτό, συνιστάται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει ένα πλαίσιο που θα επιβάλει στα κράτη-μέλη να ικανοποιούν επαρκώς και έγκαιρα τις απαιτήσεις της Ε.Ε. σχετικά με τη χάραξη πολιτικής ασφάλειας, τη λειτουργία των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας και των Εθνικών Οργανισμών Διερεύνησης και το σύστημα εθνικών κανόνων. Επιπλέον, θα πρέπει να δημιουργηθεί εικόνα για την καταλληλότητα της εφαρμογής των κανόνων επιχειρησιακής ασφάλειας που καθορίζονται από την Ε.Ε. στο εθνικό πλαίσιο των κρατών-μελών, σε όλα τα επίπεδα.

34. Τέλος, συνιστάται στο ελληνικό υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας να αναπτύξει, σε συνεργασία με τις διάφορες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (Πυροσβεστική, Ιατρική και Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη, Αστυνομία, Πολιτική Προστασία) και βάσει διεθνώς αναγνωρισμένων ορθών πρακτικών, λεπτομερείς οδηγίες για ένα Σχέδιο Αντιμετώπισης Εκτακτης Ανάγκης και Διαχείρισης Κρίσεων που θα επιτρέψει ταχεία, συντονισμένη βοήθεια κατά τη διάρκεια μιας έκτακτης ανάγκης. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς οδηγίες για τον συντονισμό καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο διαχείρισης, για τον καθορισμό των περιμέτρων, για την επαρκή χαρτογράφηση του τόπου του ατυχήματος και για την πρόληψη και τη μείωση των κινδύνων της Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες.

Ο Τσίπρας δεν αρνείται τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης. Απλώς εκείνος προσπαθεί να τον χρεώσει στην κυβέρνηση. Αυτός όμως που παρέδωσε μια αντιπολίτευση ξεχαρβαλωμένη δεν ευθύνεται, άραγε, για τον κλυδωνισμό του συστήματος; Για τη συστημική ανισορροπία –που προκαλεί η έκλειψη του αντίβαρου της αντιπολίτευσης– ποιος ευθύνεται; Ο ήρωας του αμερικανικού ριάλιτι, του οποίου το όνομα πια δεν θυμόμαστε; Ή το bot που υποδύεται τώρα τον αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ – ενώ θυμίζει απάντηση ΑΙ στην εντολή «πες κάτι συριζαϊκό»; Για την ένδεια που κάνει σήμερα το πολιτικό σύστημα να μοιάζει εύθραυστο ευθύνεται κι εκείνος που το φτώχυνε με την άγονη καταγγελία του και τους κουτοπόνηρους τακτικισμούς του. Παράγων της αστάθειας είναι και ο Τσίπρας –και δεν κρύβει ότι φιλοδοξεί να επιστρέψει ως τέτοιος. Είναι παράγων αυτής της παράδοξης κατάστασης: Δεν είναι βέβαιο ότι μετά το ξέσπασμα του κύματος διαμαρτυρίας θα έχουμε κυβέρνηση. Είμαστε όμως όλοι βέβαιοι ότι θα εξακολουθήσουμε να μην έχουμε κανονική αντιπολίτευση...

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 28/02/25

Αστάθειες

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΤΣΙΝΤΣΙΝΗ

Η κυβέρνηση παίζει το χαρτί της αστάθειας. Σημαίνει άραγε αυτό ότι ο κίνδυνος αστάθειας είναι επινοημένος; Για να είναι ισχυρό το χαρτί, για να αξίζει να παιχτεί, μάλλον ο κίνδυνος όντως υπάρχει. Και είναι πανταχόθεν αισθητός.

Η εστία της μεγάλης αστάθειας είναι, βεβαίως, εξωτερική: Η διάλυση της Δύσης «σε ζωντανή μετάδοση» ισοδυναμεί με τη διάλυση του πλέγματος προστασίας, εντός του οποίου είχε ασφαλιστεί ως γεωπολιτική οντότητα η ελληνική δημοκρατία.

Μια δίδυμη πηγή αστάθειας υπάρχει όμως και στο εσωτερικό: Ο επιδεινούμενος κλονισμός της κυβέρνησης αντιπαρατίθεται σε μια σκορπισμένη αντιπολίτευση. Μια αντιπολίτευση που εξαντλείται στην προσπάθεια εκμετάλλευσης ενός ρεύματος διαμαρτυρίας το οποίο ούτε η ίδια διαμόρφωσε, ούτε καν μπορεί να το καρπωθεί – όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις.

Γι’ αυτό η αστάθεια είναι κυβερνητικό «χαρτί»: Επειδή μέσα σε ένα περιβάλλον κινδύνων η μόνη ορατή σταθερά είναι, παρά τη φθορά της, η πλειοψηφία που κυβερνά. Για τον εξωτερικό κίνδυνο ευθύνεται ο Τραμπ. Για την εσωτερική αίσθηση αδιεξόδου, όμως, ποιος ευθύνεται; Μόνο η κυβέρνηση; Ή μήπως πρέπει να αναζητηθεί και το μερίδιο ευθύνης που αναλογεί στις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις, που αντί να πείθουν ότι μπορούν να καταστήσουν οι ίδιες πιο λειτουργικούς τους θεσμούς, εκλαμβάνονται ως πολλαπλασιαστές της ανασφάλειας;

Ο Αλέξης Τσίπρας είδε πλατεία και βγήκε. Μυρίστηκε μια ατμόσφαιρα που τον έκανε να νοσταλγήσει την παλιά του καριέρα. Αποφάσισε έτσι να συνεισφέρει στο κύμα και τη δική του κοινότοπη προκήρυξη – σε ύφος αγανακτισμένης «ανάρτησης». Αποφάσισε να βάλει την κορνίζα του στη σκηνή της αντιπολιτικής υποτροπής. Σωστή σκέψη. Αν έχει σε κάτι αποδείξει το ταλέντο του ο πρώην πρωθυπουργός, είναι στη σπορά και στον θερισμό της αγανάκτησης – στην εκμετάλλευση της «ευκαιρίας» που συνιστά η «μη κανονικότητα», όπως είχε εξηγήσει και μια πρώην υπουργός του.

Ο Τσίπρας δεν αρνείται τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης. Απλώς εκείνος προσπαθεί να τον χρεώσει στην κυβέρνηση. Αυτός όμως που παρέδωσε μια αντιπολίτευση ξεχαρβαλωμένη δεν ευθύνεται, άραγε, για τον κλυδωνισμό του συστήματος; Για τη συστημική ανισορροπία –που προκαλεί η έκλειψη του αντίβαρου της αντιπολίτευσης– ποιος ευθύνεται; Ο ήρωας του αμερικανικού ριάλιτι, του οποίου το όνομα πια δεν θυμόμαστε; Ή το bot που υποδύεται τώρα τον αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ – ενώ θυμίζει απάντηση ΑΙ στην εντολή «πες κάτι συριζαϊκό»;

Για την ένδεια που κάνει σήμερα το πολιτικό σύστημα να μοιάζει εύθραυστο ευθύνεται κι εκείνος που το φτώχυνε με την άγονη καταγγελία του και τους κουτοπόνηρους τακτικισμούς του. Παράγων της αστάθειας είναι και ο Τσίπρας –και δεν κρύβει ότι φιλοδοξεί να επιστρέψει ως τέτοιος. Είναι παράγων αυτής της παράδοξης κατάστασης: Δεν είναι βέβαιο ότι μετά το ξέσπασμα του κύματος διαμαρτυρίας θα έχουμε κυβέρνηση. Είμαστε όμως όλοι βέβαιοι ότι θα εξακολουθήσουμε να μην έχουμε κανονική αντιπολίτευση.

Οι κ. Ανδρουλάκης και Φάμελλος επιτέθηκαν, ο καθένας χωριστά, κατά της Δικαιοσύνης με το ίδιο «δεν εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη». Mε αυτό τo φοβερό «δεν εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη», πρωτοφανές στην πολιτική ζωή της χώρας, oι δύο πολιτικοί, πρόεδροι των κομμάτων ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, κατηγορούν ευθέως το σύνολο των δικαστών και εισαγγελέων. Από τους δύο, ο μεν κ. Φάμελλος συνεχίζει την παράδοση των προκατόχων του, των κ. Τσίπρα και Κασσελάκη. Ο κ. Ανδρουλάκης όμως, με το δικό του «δεν εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη», απαρνιέται την παράδοση των πριν από αυτόν προέδρων του ΠΑΣΟΚ, που με τη στάση τους έδειχναν σεβασμό απέναντι στη Δικαιοσύνη, με πρώτο τον Ανδρέα Παπανδρέου. Κορυφαίο παράδειγμα του σεβασμού του Ανδρέα προς τη Δικαιοσύνη η στάση του στην υπόθεση Κοσκωτά το 1988-89* όταν κατηγορήθηκε για τρία κακουργήματα. Σεβασμό προς τη Δικαιοσύνη έδειξε τότε και ο πολιτικός του αντίπαλος Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο οποίος μετά την αθώωση του Ανδρέα Παπανδρέου και από τις τρεις κατηγορίες δήλωσε: «Κανένα σχόλιο δεν κάνει η κυβέρνηση για τη δίκη. Η Δικαιοσύνη απεφάνθη, το θέμα έληξε». Τον σεβασμό του προς τη Δικαιοσύνη έδειχνε και ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης. Ηχηρό παράδειγμα η υπόθεση της καθυστέρησης της θέσης σε λειτουργία της 3ης Γραμμής Μεταφοράς 400 KV Βορρά - Νότου της ΔΕΗ, λόγω αντιδράσεων της κοινότητας Κρυονερίου*. Το ΣΤΕ ακύρωσε την απόφαση για τους περιβαλλοντικούς όρους, επειδή στη σύνταξή της δεν είχε συμμετάσχει «επιστήμων υγείας» και η απόφαση δεν είχε λάβει την έγκριση του υπουργού Υγείας. Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του Ε΄ τμήματος του ΣΤΕ απάντησε εγγράφως στον τότε υπουργό Δικαιοσύνης Ευ. Γιαννόπουλο, που είχε ζητήσει «εξηγήσεις» για το θέμα, επισημαίνοντας ανάμεσα σε άλλα τα εξής: «Δεν επιτρέπεται το δικαστήριο να γνωστοποιήσει οποιοδήποτε στοιχείο ή να ελεγχθεί για τον χειρισμό υπόθεσης που εκκρεμούσε σ’ αυτό. Ο χειρισμός μιας εκκρεμούς υπόθεσης είναι θέμα που ανάγεται αποκλειστικώς στις αρμοδιότητες του δικαστηρίου». Ούτε ο τότε πρωθυπουργός Σημίτης ούτε ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Γιαννόπουλος αντέδρασαν σ’ αυτή την αιχμηρή παρατήρηση του προέδρου του Ε΄ τμήματος του ΣΤΕ.

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 28/02/25

Ορισμός δικασίμου μετά δέκα (10) έτη...

Κύριε διευθυντά,

Μέσω της φιλόξενης εφημερίδας, με την οποία συνυπάρχω επί 50 και πλέον έτη, ενημερώνω τους φίλους αναγνώστες, αλλά και εσάς, ότι εκτός από την πολυνομία και την κακονομία, που βυθίζει την ελληνική πολιτεία στην κακοδιοίκηση και την κοινωνία των πολιτών στην ανομία, η Δικαιοσύνη περιέπεσε σε νάρκωση ή αποδήμησε στο εξωτερικό.

Αντί να σχολιάσω τα αίτια που προκαλούν τα παραπάνω (υπουργείο Δικαιοσύνης - διοίκηση της Δικαιοσύνης - δικηγορικοί σύλλογοι κ.λπ.), σας ενημερώνω ότι πριν από λίγες ημέρες κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών ανακοπή κατά του κύρους της πρώτης πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης της υπ’ αριθμόν 1...4.../2018 διαταγής πληρωμής του δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία η εταιρεία που την κατέθεσε, διά του πληρεξουσίου δικηγόρου της, ζητεί να ακυρωθεί η εις βάρος του διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, ήτοι κατάσχεση και πλειστηριασμός του σπιτιού του και του εργοστασιακού ακινήτου, για διάφορους νομικούς λόγους, αλλά κυρίως διότι η επισπεύδουσα αλλοδαπή εταιρεία (fund) δεν νομιμοποιείται να εισπράξει την απαίτηση αυτή, διότι είχε εξοφληθεί προ ετών για τους λόγους που εκθέτει στην ανακοπή.

Η εκδίκαση της ανακοπής αυτής ορίσθηκε από το Πρωτοδικείο Αθηνών για τη δικάσιμο της 6-22035, ημέρα Τρίτη, με πινάκιο ΟΑΑ4, δηλαδή μετά δέκα πλήρη έτη(!).

Σας γνωστοποιώ το γεγονός αυτό γιατί τόσο εγώ όσο και η «Καθημερινή» ως μέσο ενημέρωσης των πολιτών, αλλά και οι πολίτες, ακούμε από τηλεοράσεως και από δηλώσεις του στον Τύπο, τον λαλίστατο υπουργό της Δικαιοσύνης και άλλους ταγούς της πολιτείας και της Δικαιοσύνης, ότι με τα νομοθετήματα που επεξεργάστηκαν και κατάρτισαν και νομοθετήθηκαν από τη Βουλή επιταχύνθηκε η απονομή της Δικαιοσύνης και γι’ αυτό σε ένα χρόνο από την κατάθεσης της αγωγής - ανακοπής θα εκδίδεται η απόφαση(!!).

Χρειάζεται περαιτέρω σχολιασμός για την άκρως επιτυχημένη νομοθέτηση επιτάχυνσης της απονομής δικαιοσύνης; Φρονώ ότι όχι, δεν απαιτείται σχολιασμός επ’ αυτού, γιατί οι αναγνώστες της φίλης αγαπητής «Καθημερινής» είναι σε θέση να την κρίνουν.

ΜΙΧΑΗΛ ΝΙΚ. ΜΑΡΤΣΕΚΗΣ 

Επιτ. δικηγόρος Αρείου Πάγου - Συμβουλίου της Επικρατείας


Πολιτιστική κληρονομιά και σιδηρόδρομοι

Κύριε διευθυντά,

Ή Ελλάδα, χώρα τουριστική, οφείλει να αναδείξει την πολιτιστική της κληρονομιά και στον σιδηρόδρομο. Σε εύλογο χρόνο πρέπει να υλοποιηθούν τα εξής:

1. Ανάταξη και σύγχρονη σηματοδότηση στη γραμμή Κορίνθου - Αργους - Τρίπολης με ανακαίνιση σταθμών και στάσεων και μετά το ίδιο στο τμήμα Τρίπολης - Καλαμάτας.

2. Νεκρανάσταση της παλαιάς γραφικής, σε σημαντικό τμήμα παραθαλάσσιας γραμμής Νέοι Πόροι - Πλαταμώνας - Σκοτίνα - Λεπτοκαρυά (ιστορικό μνημείο με βάση ΦΕΚ του 2005), ανακαίνιση του σταθμού του Πλαταμώνα, συντήρηση του υδατόπυργου και του συστήματος υδροδότησης με τους κρουνούς στην αποβάθρα, με πιθανή δρομολόγηση ατμάμαξας.

3. Συντήρηση, σηματοδότηση και επαναλειτουργία της γραμμής Τιθορέας - Λιανοκλαδίου μέσω Μπράλου.

4. Τουριστικό τρένο στη διαδρομή Δράμα - Ξάνθη από τη μελλοντική υποθέτω αναβάθμιση της παλαιάς χάραξης μέσω της κοιλάδας του Νέστου με τις πετρόκτιστες γαλαρίες του 19ου αιώνα, δίπλα στο φιδωτό ποτάμι και την πυκνή βλάστηση. Ενα μαγευτικό τοπίο, μια αξέχαστη εμπειρία.

ΣΠΥΡΟΣ ΓΙΑΚΟΥΜΑΚΗΣ


Έπιθέσεις πολιτικών κατά Δικαιοσύνης

Κύριε διευθυντά,

Μερικές παρατηρήσεις για τις επιθέσεις κατά της Δικαιοσύνης στις υποθέσεις των παρακολουθήσεων και της τραγωδίας των Τεμπών.

1. Οι κ. Ανδρουλάκης και Φάμελλος επιτέθηκαν, ο καθένας χωριστά, κατά της Δικαιοσύνης με το ίδιο «δεν εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη».

Mε αυτό τo φοβερό «δεν εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη», πρωτοφανές στην πολιτική ζωή της χώρας, oι δύο πολιτικοί, πρόεδροι των κομμάτων ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, κατηγορούν ευθέως το σύνολο των δικαστών και εισαγγελέων. 

2. Από τους δύο, ο μεν κ. Φάμελλος συνεχίζει την παράδοση των προκατόχων του, των κ. Τσίπρα και Κασσελάκη. Ο κ. Ανδρουλάκης όμως, με το δικό του «δεν εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη», απαρνιέται την παράδοση των πριν από αυτόν προέδρων του ΠΑΣΟΚ, που με τη στάση τους έδειχναν σεβασμό απέναντι στη Δικαιοσύνη, με πρώτο τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Κορυφαίο παράδειγμα του σεβασμού του Ανδρέα προς τη Δικαιοσύνη η στάση του στην υπόθεση Κοσκωτά το 1988-89* όταν κατηγορήθηκε για τρία κακουργήματα.

Σεβασμό προς τη Δικαιοσύνη έδειξε τότε και ο πολιτικός του αντίπαλος Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο οποίος μετά την αθώωση του Ανδρέα Παπανδρέου και από τις τρεις κατηγορίες δήλωσε: «Κανένα σχόλιο δεν κάνει η κυβέρνηση για τη δίκη. Η Δικαιοσύνη απεφάνθη, το θέμα έληξε». 

3. Τον σεβασμό του προς τη Δικαιοσύνη έδειχνε και ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης. Ηχηρό παράδειγμα η υπόθεση της καθυστέρησης της θέσης σε λειτουργία της 3ης Γραμμής Μεταφοράς 400 KV Βορρά - Νότου της ΔΕΗ, λόγω αντιδράσεων της κοινότητας Κρυονερίου*. Το ΣΤΕ ακύρωσε την απόφαση για τους περιβαλλοντικούς όρους, επειδή στη σύνταξή της δεν είχε συμμετάσχει «επιστήμων υγείας» και η απόφαση δεν είχε λάβει την έγκριση του υπουργού Υγείας.

Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του Ε΄ τμήματος του ΣΤΕ απάντησε εγγράφως στον τότε υπουργό Δικαιοσύνης Ευ. Γιαννόπουλο, που είχε ζητήσει «εξηγήσεις» για το θέμα, επισημαίνοντας ανάμεσα σε άλλα τα εξής:

«Δεν επιτρέπεται το δικαστήριο να γνωστοποιήσει οποιοδήποτε στοιχείο ή να ελεγχθεί για τον χειρισμό υπόθεσης που εκκρεμούσε σ’ αυτό. Ο χειρισμός μιας εκκρεμούς υπόθεσης είναι θέμα που ανάγεται αποκλειστικώς στις αρμοδιότητες του δικαστηρίου».

Ούτε ο τότε πρωθυπουργός Σημίτης ούτε ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Γιαννόπουλος αντέδρασαν σ’ αυτή την αιχμηρή παρατήρηση του προέδρου του Ε΄ τμήματος του ΣΤΕ.

4. Το «αρχικό αμάρτημα» ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, που καθόρισε τι θα επακολουθούσε, είναι ότι, «άμα τη εμφανίσει» κάθε μίας από τις ως άνω υποθέσεις, και πριν καν αρχίσει η διερεύνησή τους από τη Δικαιοσύνη, αποφάσισαν ποιος είναι ο ένοχος και ποια τα αδικήματα που διέπραξε.

5. Αφού οι δύο πρόεδροι δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται τη Δικαιοσύνη, δεν υποχρεούνται να πουν ποιους εμπιστεύονται για τη διεξαγωγή της ανάκρισης και την έκδοση απόφασης για τις ως άνω υποθέσεις;

Ο κ. Φάμελλος πάντως έκανε γνωστή την επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ, υποσχόμενος πως «οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης θα κρίνονται από τον ελληνικό λαό, γιατί στο όνομα του ελληνικού λαού αποδίδεται και πρέπει να αποδίδεται δικαιοσύνη».

Θα συνεχίσει, υποθέτουμε, με τον προσδιορισμό της διαδικασίας με την οποία θα υλοποιηθεί η υπόσχεση αυτή του κόμματός του (επιλογή κριτών, μέθοδος λήψης αποφάσεων κ.λπ.).

Ο κ. Ανδρουλάκης έχει να πει κάτι για το ποιους εμπιστεύεται;

* Αναλυτικά στο βιβλίο του γράφοντος «ΔΕΗ: Τα μεγάλα ζητήματα», Αθήνα 2008: Για την υπόθεση Κοσκωτά, κεφ. 4 σελ. 85-108. Για την υπόθεση της 3ης Γραμμής Μεταφοράς 400 KV Βορρά - Νότου της ΔΕΗ κεφ. 15 σελ. 367-392.

ΡΑΦΑΗΛ ΜΕΝ. ΜΑΪΟΠΟΥΛΟΣ 

Πρώην γενικός διευθυντής Οικονομικού ΔΕΗ