Μα τι ήταν τελικά εκείνη η εποχή εκτός από άγρια, συγκλονιστική και ταυτόχρονα τραγική για τη χώρα; Ηταν μόνον η μεγάλη διαδήλωση του ΕΑΜ, η χτυπημένη από τους Βρετανούς την 3η του Δεκέμβρη; Το ματωμένο Σύνταγμα με τη διαφωνία του ΕΑΜ για τον (μονομερή) αφοπλισμό του ΕΛΑΣ; Ηταν όλο αυτό αποτέλεσμα του πρώτου «εργαστηρίου» σύγκρουσης των αντιτιθέμενων πλευρών του Ψυχρού Πολέμου με πεδίο τη μεγάλη πλατεία της Αθήνας – και όλη την Αθήνα και άλλες πόλεις; Ηταν το πρελούδιο ενός εμφυλίου πολέμου που θα ακολουθούσε και που τις πληγές του για δεκαετίες μετρούσε η χώρα μας; Οι αναγνώσεις των Δεκεμβριανών του ’44, εκτός του ότι κομίζουν και διαφορετικές – πολλές φορές – ιδεολογικές στάσεις, φανερώνουν και αποκαλύπτουν με τα χρόνια και άγνωστες πτυχές από τα αρχεία που έρχονται στο φως είτε των Βρετανών είτε της δικής μας πλευράς. Το βέβαιο είναι πως από τις 12 Οκτώβρη που είχαμε την Απελευθέρωση μέχρι και τις 3 Δεκέμβρη του ’44, κατεγράφησαν γεγονότα που διαμόρφωσαν τη συνθήκη της άγριας σύγκρουσης. Από την άλλη, από τις 3 Δεκέμβρη και τις υπόλοιπες 33 περίπου μέρες που ακολούθησαν με μάχες, κανείς θα μπορούσε να εντοπίσει μία βαθιά διαιρετική τομή. Ενα μεγάλο πολιτικοκοινωνικό εσωτερικό ρήγμα το οποίο διαμορφώθηκε στη χώρα και που δυστυχώς οδήγησε αναπόφευκτα στην εμφύλια σύγκρουση. Ακόμα και η Αριστερά σήμερα κάνει μία πιο αναθεωρημένη μελέτη και έρευνα και βέβαια αξιολόγηση των γεγονότων του Δεκέμβρη. Για το ΚΚΕ, για παράδειγμα, δημιουργήθηκαν επαναστατικές συνθήκες τις οποίες δεν αξιολόγησε τότε η ηγεσία σωστά. Για μια πιο συντηρητική ανάγνωση των γεγονότων, τα πράγματα είχαν λήξει με τον διαμοιρασμό του κόσμου ήδη πολλές μέρες πριν απ’ τον Δεκέμβρη του ’44. Υπό το πρίσμα του ότι η Ελλάδα είχε ήδη αγκυρωθεί στον δυτικό παράγοντα, τα γεγονότα του Δεκέμβρη διαβάστηκαν και διαβάζονται ως μία είδους «ανταρσία» από τις δυνάμεις της ανυποταξίας της εποχής, δηλαδή από το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και βέβαια τον στρατηγικό του νου, δηλαδή το τότε ΚΚΕ...

 Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 30/11-01/12/24

ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ: Το έγκαυμα και το δίδαγμα

Τι φανερώνουν οι διαφορετικές αναγνώσεις 

των τραγικών γεγονότων του Δεκέμβρη του ’44

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ Ν.ΜΑΝΙΑΤΗ

Ογδόντα χρόνια από τον «μεγάλο Δεκέμβρη», όπως αποκαλούσε ο 19χρονος τότε μαχητής του εφεδρικού ΕΛΑΣ Ανω Νέας Σμύρνης Μίκης Θεοδωράκης τον τραγικό Δεκέμβρη του 1944, η στιγμή εκείνη παραμένει συλλογικό έγκαυμα αλλά και υπόθεση και κτήμα της νεότερης Ιστορίας.

Μα τι ήταν τελικά εκείνη η εποχή εκτός από άγρια, συγκλονιστική και ταυτόχρονα τραγική για τη χώρα; Ηταν μόνον η μεγάλη διαδήλωση του ΕΑΜ, η χτυπημένη από τους Βρετανούς την 3η του Δεκέμβρη; Το ματωμένο Σύνταγμα με τη διαφωνία του ΕΑΜ για τον (μονομερή) αφοπλισμό του ΕΛΑΣ; Ηταν όλο αυτό αποτέλεσμα του πρώτου «εργαστηρίου» σύγκρουσης των αντιτιθέμενων πλευρών του Ψυχρού Πολέμου με πεδίο τη μεγάλη πλατεία της Αθήνας – και όλη την Αθήνα και άλλες πόλεις; Ηταν το πρελούδιο ενός εμφυλίου πολέμου που θα ακολουθούσε και που τις πληγές του για δεκαετίες μετρούσε η χώρα μας;

Οι αναγνώσεις των Δεκεμβριανών του ’44, εκτός του ότι κομίζουν και διαφορετικές – πολλές φορές – ιδεολογικές στάσεις, φανερώνουν και αποκαλύπτουν με τα χρόνια και άγνωστες πτυχές από τα αρχεία που έρχονται στο φως είτε των Βρετανών είτε της δικής μας πλευράς.

Το βέβαιο είναι πως από τις 12 Οκτώβρη που είχαμε την Απελευθέρωση μέχρι και τις 3 Δεκέμβρη του ’44, κατεγράφησαν γεγονότα που διαμόρφωσαν τη συνθήκη της άγριας σύγκρουσης. Από την άλλη, από τις 3 Δεκέμβρη και τις υπόλοιπες 33 περίπου μέρες που ακολούθησαν με μάχες, κανείς θα μπορούσε να εντοπίσει μία βαθιά διαιρετική τομή. Ενα μεγάλο πολιτικοκοινωνικό εσωτερικό ρήγμα το οποίο διαμορφώθηκε στη χώρα και που δυστυχώς οδήγησε αναπόφευκτα στην εμφύλια σύγκρουση.

Ακόμα και η Αριστερά σήμερα κάνει μία πιο αναθεωρημένη μελέτη και έρευνα και βέβαια αξιολόγηση των γεγονότων του Δεκέμβρη. Για το ΚΚΕ, για παράδειγμα, δημιουργήθηκαν επαναστατικές συνθήκες τις οποίες δεν αξιολόγησε τότε η ηγεσία σωστά. Για μια πιο συντηρητική ανάγνωση των γεγονότων, τα πράγματα είχαν λήξει με τον διαμοιρασμό του κόσμου ήδη πολλές μέρες πριν απ’ τον Δεκέμβρη του ’44. Υπό το πρίσμα του ότι η Ελλάδα είχε ήδη αγκυρωθεί στον δυτικό παράγοντα, τα γεγονότα του Δεκέμβρη διαβάστηκαν και διαβάζονται ως μία είδους «ανταρσία» από τις δυνάμεις της ανυποταξίας της εποχής, δηλαδή από το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και βέβαια τον στρατηγικό του νου, δηλαδή το τότε ΚΚΕ.

Οπως και να ‘χει, τα γεγονότα εκείνα θα πρέπει να διαβάζονται και να μελετώνται συνέχεια υπό το πρίσμα πολλαπλών αντιθέσεων και στο διεθνές πεδίο: έναν Ψυχρό Πόλεμο που άρχισε να εξελίσσεται πλανητικά. Να μελετώνται υπό το πρίσμα του περάσματος της επικυριαρχίας της χώρας από την Αγγλία στις ΗΠΑ και βέβαια, υπό το πρίσμα των αντιθέσεων του εσωτερικού πολιτικού αστικού κόσμου και της στρατηγικής του να αναταχθεί. Οι μέρες του Δεκέμβρη είναι το αποτύπωμα στα τεκμήρια, οι συγκλονιστικές εικόνες για παράδειγμα του φωτογράφου Ντμίτρι Κέσελ και άλλων. Μία ιστορική εποχή πυκνή σε όλες τις όψεις της, αλλά και πικρά διδακτική.

Η μεγάλη σύγκρουση της Αθήνας

στο μετανεωτερικό παρόν

ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΤΖΟΥΚΑ

Αναμφίβολα, η μεγάλη σύγκρουση της Αθήνας του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ με τις κυβερνητικές δυνάμεις και τα βρετανικά στρατεύματα τον Δεκέμβριο του 1944, τα λεγόμενα Δεκεμβριανά, υπήρξε καταλυτικό γεγονός καταλυτικής σημασίας. Η τελική κατάληξη των Δεκεμβριανών, δηλαδή η ήττα της εαμικής Αριστεράς, επισφράγισε τις αλλαγές των πολιτικών ισορροπιών σε επίπεδο κορυφής. Παρ’ όλα αυτά παραμένει γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί σε επιστημονικό επίπεδο η πλήρης χαρτογράφηση της περιόδου των Δεκεμβριανών, παρά τον πολλαπλασιασμό των μελετών τα τελευταία έτη. 

Εξαιρετικά σημαντικό είναι και το γεγονός ότι η αναμέτρηση αυτή δεν έπαψε ποτέ να απασχολεί την ελληνική πολιτική και την ελληνική δημόσια σφαίρα. Δεν ήταν, και δεν θα μπορούσε να ήταν, ένα γεγονός που συζητείται μόνο στο πλαίσιο της επιστημονικής συζήτησης, που ούτως ή άλλως ενέχει (και) πολιτικές διαστάσεις. Αντιθέτως, οι εκατέρωθεν αναφορές στα Δεκεμβριανά και οι συσχετίσεις με γεγονότα της εκάστοτε συγκυρίας από εκπροσώπους κομμάτων, συλλογικοτήτων, φορέων, από ειδικούς αλλά και μη ειδικούς, χαρακτήριζαν πάντα φορτισμένες κοινωνικά και πολιτικά περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Η κυρίαρχη θεσμική μνήμη, ειδικά στα χρόνια 1949-1974, συνέδεε αναφανδόν τη μάχη με τον λεγόμενο «δεύτερο γύρο» του ΚΚΕ (μέσω του ΕΑΜ στη φάση αυτή) για την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας, με τον «πρώτο» εξ αυτών να αναφέρεται συνήθως στις εμφύλιες συγκρούσεις μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων στη διάρκεια της Κατοχής και τον «τρίτο» ως το διάστημα που συμβατικά ορίζουμε ως κυρίως εμφύλιο πόλεμο (1946-1949) και που ονομάζονταν «συμμοριτοπόλεμος» στα επίσημα κρατικά έγγραφα μέχρι το 1989.

Από την πλευρά της Αριστεράς, η ερμηνεία των γεγονότων της περιόδου ήταν αναμενόμενα διαφορετική. Στο πλαίσιο αυτό θεωρείται ότι η μεγάλης κλίμακας συστράτευση των Ελλήνων στους κόλπους του ΕΑΜ ανησυχούσε σοβαρά την ηγεσία του βρετανικού συμμαχικού παράγοντα. Προκειμένου να εξασφαλιστούν τα μεταπολεμικά στρατηγικά συμφέροντα της Βρετανίας επιλέχθηκε η αντιπαράθεση προς το ΕΑΜ. Ετσι, η επέμβαση των Αγγλων τον Δεκέμβριο του 1944, στον «Μεγάλο Δεκέμβρη» του λαϊκού κινήματος, οδήγησε στη στρατιωτική ήττα του ΕΛΑΣ, ενώ διαδοχικές συμφωνίες μεταξύ του ΕΑΜ και της αντίπαλης παράταξης επισφράγιζαν απαράδεκτους συμβιβασμούς, με την κορύφωσή τους στη Βάρκιζα τον Φεβρουάριο του 1945.

Ογδόντα χρόνια μετά τα Δεκεμβριανά, οι θεμελιώδεις μετασχηματισμοί της ελληνικής κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα αφήνουν ανοικτό το ερώτημα της εκ νέου νοηματοδότησης αυτών των πλέον συγκρουσιακών στιγμών του συλλογικού μας βίου. Νέοι διαχωρισμοί, νέες διαιρέσεις, πιθανόν να οδηγούν στην υπόθεση εργασίας ότι οι λογαριασμοί με το παρελθόν της Κατοχής και του Εμφυλίου έχουν λήξει οριστικά, ειδικά μετά την απόσυρση από το προσκήνιο των γενεών που είχαν άμεση ή/και έμμεση εμπειρία των συμβάντων, αλλά και τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου. Από την άλλη, πολλές πρόσφατες επιστημονικές και λογοτεχνικές εκδόσεις γύρω από τα γεγονότα αυτά έχουν δημιουργήσει αίσθηση και έχουν γνωρίσει και μεγάλη εμπορική επιτυχία.

Διαφαίνεται, λοιπόν, ότι ακόμη και στο πλαίσιο της μετανεωτερικής μας κατάστασης, απόηχοι της κρίσιμης και πολυαίμακτης δεκαετίας του 1940 εξακολουθούν να απασχολούν τμήματα του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, και να επιχειρείται η συσχέτισή τους με το παρόν και τις πολιτικές διακυβεύσεις του σήμερα.

-Ο Βαγγέλης Τζούκας είναι δρ Κοινωνιολογίας, διδάσκων ΕΑΠ

Το σκιάχτρο των «33 ημερών» και ο ηρωισμός

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΥΣΟΥΡΗ

Στη «μάχη της Αθήνας» τον Δεκέμβριο του 1944 ήρθαν αντιμέτωποι, από τη μία πλευρά, βρετανικά στρατεύματα που αποσπάστηκαν από τα πολεμικά μέτωπα και έλληνες αντικομμουνιστές όλων των αποχρώσεων, βρετανόφιλοι και γερμανόφιλοι, πρώην συνεργάτες των κατοχικών δυνάμεων, χωροφύλακες και οργανώσεις που είχαν εξοπλιστεί κατά τους τελευταίους μήνες της Κατοχής, και, από την άλλη, ο ΕΛΑΣ Αθήνας, ο ένοπλος βραχίονας του εαμικού κινήματος. Στην κορύφωση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η ένοπλη επέμβαση της Μεγάλης Βρετανίας ενάντια στη μεγαλύτερη και σημαντικότερη ελληνική αντιστασιακή οργάνωση αποτέλεσε την πρώτη ρωγμή της αντιφασιστικής συμμαχίας.

Στις μετέπειτα ιδεολογικές αναγνώσεις – με ή χωρίς επίσημο κρατικό ή κομματικό μανδύα – ο «κόκκινος Δεκέμβρης» εμφανίστηκε ως ιστορικό ατύχημα ή εκτροχιασμός από μία διαδικασία ειρήνευσης και ομαλής μετάβασης στον κοινοβουλευτισμό. Παράλληλα, στη σκιά της «συμφωνίας των ποσοστών» της Μόσχας δύο μήνες νωρίτερα, ακόμα και στις ακαδημαϊκές προσεγγίσεις, τα Δεκεμβριανά εντάχθηκαν σε μια τελεολογία των μεταπολεμικών γεωπολιτικών και ιδεολογικών διαιρέσεων, ως πρώιμο επεισόδιο του ελληνικού Εμφυλίου ή/και ως προπομπός του Ψυχρού Πολέμου.

Από τη σκοπιά του 2024 και της πιο πρόσφατης ιστορικής έρευνας, μπορούμε να πούμε πως ο Δεκέμβρης δεν ήταν ούτε ατύχημα ούτε παρεκτροπή. Η εμπειρία του επαναστατικού κύματος που γκρέμισε τέσσερις ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες στο τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ήταν ακόμα νωπή και η βρετανική ηγεσία ήταν αποφασισμένη να αποτρέψει ανάλογες εξελίξεις στη σφαίρα επιρροής της. Η σύγκρουση προετοιμάστηκε μεθοδικά από τον βρετανικό παράγοντα και τους αντικομμουνιστές πολιτικούς που βρέθηκαν στην ηγεσία της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και αποτέλεσε τμήμα της μετάλλαξης του παγκοσμίου πολέμου σε μια σειρά τοπικών ή εθνικών εμφύλιων συγκρούσεων από το 1943 και μετά, με επίδικο τη νομή της πολιτικής εξουσίας στην καθημαγμένη ήπειρο μετά το τέλος του πολέμου.

Ως τμήμα ενός ευρωπαϊκού εμφύλιου πολέμου, που περιγράφηκε και αξιολογήθηκε με διαφορετικούς τρόπους στα αριστερά και τα δεξιά του ιδεολογικού φάσματος, τα Δεκεμβριανά του 1944 προέκυψαν ως αντίδραση στον φόβο της κοινωνικής επανάστασης και λειτούργησαν ως σκιάχτρο και «αδιαφιλονίκητη ηθική δικαιολογία» για την έξωση του ΕΑΜ από την κυβέρνηση, την πολιτική του απομόνωση και τη λευκή τρομοκρατία που ακολούθησε. Η ήττα του ΕΑΜ λειτούργησε ως παράδειγμα προς αποφυγή για την ηγεσία των ΚΚ της Δυτικής Ευρώπης που υιοθέτησαν μια γραμμή ομαλής πολιτικής ένταξης στα υπό διαμόρφωση κοινοβουλευτικά καθεστώτα. Το μετεμφυλιακό καθεστώς της «εθνικοφροσύνης», για το οποίο ο Δεκέμβρης λειτούργησε ως «ιδρυτικό γεγονός», έσειε για δεκαετίες το σκιάχτρο εκείνων των «33 ημερών» για να δικαιολογήσει κάθε περιστολή των κοινωνικών και πολιτικών ελευθεριών και κάθε κρατικό έγκλημα μέχρι και την καταστολή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης.

Από την πλευρά των ηττημένων, τα Δεκεμβριανά γνώρισαν πολλαπλές ερμηνείες και αξιολογήσεις. Κάτω όσο και πέρα από τη βαριά σκιά του Εμφυλίου, η μνήμη του κόκκινου Δεκέμβρη είχε μια θέση στη συλλογική μνήμη και ιδεολογία των κομμάτων και οργανώσεων της κομμουνιστικής ή εαμογενούς Αριστεράς. Μετά την «πτώση του Τείχους» του Βερολίνου, ο Δεκέμβρης έγινε σταδιακά μνημονικός τόπος ευρύτερων κινημάτων και ρευμάτων, με αποκορύφωμα τις χρήσεις και ανασημασιοδοτήσεις του από την εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008, μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από αστυνομικούς στο κέντρο της Αθήνας.

Από τη σκοπιά των 80 χρόνων που μας χωρίζουν από το 1944, είτε ως «σκιάχτρο» για την επιβολή και την αποδοχή μιας «ανάπηρης» ή «καχεκτικής» δημοκρατίας είτε ως ηρωική και τραγική μνήμη της εξέγερσης, ο Δεκέμβρης επανέρχεται στη συζήτηση ως μνήμη μάλλον μιας επαναστατικής δυνατότητας, παρά ως μοιραίος κρίκος μιας αλυσίδας γεγονότων που οδήγησαν στη διαμόρφωση του μεταπολεμικού status quo.

-Ο Δημήτρης Κουσουρής είναι ιστορικός, ερευνητής στο ΙΙΕ/ΕΙΕ

Η «κληρονομιά» που στοίχειωσε 

το πολιτικό σύστημα για δεκαετίες

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗ

Στην ιστορία κάθε κοινωνίας υπάρχουν γεγονότα, που αν και οι ιστορικοί διαφωνούν για τον χαρακτήρα ή τα αίτιά τους, συμφωνούν για τη σημασία τους και την επίδρασή τους στις μελλοντικές εξελίξεις. Η μάχη της Αθήνας τον Δεκέμβριο του 1944 ανήκει σε αυτήν την κατηγορία.

Τα Δεκεμβριανά συνιστούν ένα παρελθόν που δεν λέει να παρέλθει, γιατί λίγες στιγμές της ελληνικής ιστορίας έχουν προσελκύσει τόσο πολύ την κοινή γνώμη. Ηδη, με τον τερματισμό τους γεννήθηκαν ερωτήματα που απαιτούσαν απαντήσεις: Πώς ξεκίνησαν τα βίαια γεγονότα; Ηταν προσχεδιασμένα ή ξέσπασαν αυθόρμητα; Ποιος ήταν ο κύριος υπεύθυνος; Μπορούσαν να αποφευχθούν; Τα ερωτήματα αυτά απασχόλησαν την κοινότητα των ιστορικών και τη δημόσια σφαίρα για δεκαετίες ολόκληρες.

Ακόμη κι ο ορισμός τους ως γεγονότος αποτέλεσε αντικείμενο σφοδρών αντιπαραθέσεων. Ηταν εμφύλιος πόλεμος ή επανάσταση ή μήπως αποτυχημένο πραξικόπημα; Και γιατί όχι αυτοκρατορική επέμβαση αποικιοκρατικού χαρακτήρα, αν κρίνουμε από τον ρόλο και τη στόχευση των Βρετανών;

Οπως και να ‘χει, είτε αντιμετωπίσουμε τα Δεκεμβριανά ως εμφύλιο πόλεμο είτε ως επανάσταση, αποτυχημένο πραξικόπημα ή αυτοκρατορική επέμβαση, όλοι συμφωνούμε πως η σκιά τους έπεσε βαριά στη μεταπολεμική Ελλάδα και η κληρονομιά τους στοίχειωσε το πολιτικό σύστημα για δεκαετίες. Πρωτίστως, εξαιτίας του τεράστιου αριθμού θυμάτων μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα και περιορισμένο χώρο, η μάχη της Αθήνας αποτέλεσε ένα τραυματικό γεγονός που κληροδότησε βαθιά σημάδια και πικρές μνήμες στη συλλογική συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας.

Χωρίς αμφιβολία, ο εξαγνισμός των δωσίλογων αποτέλεσε την πρώτη άμεση συνέπεια της δεκεμβριανής σύγκρουσης. Η μέχρι εκείνη τη στιγμή κατακερματισμένη και με πολλές εσωτερικές αντιθέσεις αντιεαμική συμμαχία ανασυντέθηκε και συσπειρώθηκε. Στις νέες συνθήκες, οι χθεσινοί δωσίλογοι αναγορεύθηκαν σε εθνικόφρονες. Με όρους ηθικής, ήταν θλιβερό να βλέπει κανείς τα αποβράσματα της Κατοχής να αναβαπτίζονται σε αγωνιστές της ελευθερίας. Με όρους διεθνών σχέσεων, οι προτεραιότητες του Ψυχρού Πολέμου κυριάρχησαν πάνω στην αντιφασιστική συμμαχία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι εξελίξεις συνέβαλαν αποφασιστικά στην υπέρβαση προηγούμενων βαθιών διαιρέσεων (βενιζελικοί/αντιβενιζελικοί, μεταξικοί/αντιμεταξικοί, πατριώτες/δωσίλογοι) διαμορφώνοντας νέες εξίσου βαθιές ή και βαθύτερες διαιρετικές τομές (εθνικόφρονες/μη εθνικόφρονες), που αποτέλεσαν τον μοχλό για την κατοπινή αναδιάταξη του πολιτικού συστήματος.

Τα Δεκεμβριανά όχι μόνο επέτρεψαν την παλινόρθωση και την αναβάθμιση της μοναρχίας σε ηγέτιδα δύναμη των εθνικοφρόνων δυνάμεων της χώρας, αλλά επιπλέον νομιμοποίησαν κάθε είδους βία, αυθαιρεσία και καθεστώς διακρίσεων εναντίον της Αριστεράς, είτε αυτή είχε θεσμικό χαρακτήρα (ποινικές διώξεις και εκκαθάριση των δημόσιων υπηρεσιών εναντίον των αριστερών) είτε όχι (ανεξέλεγκτη βία παραστρατιωτικών ομάδων και συμμοριών).

Εντέλει, σε συνδυασμό με τη νέα κλιμάκωση της εμφύλιας σύγκρουσης το 1946-1949, το πολιτειακό και θεσμικό αποτύπωμα των Δεκεμβριανών στην πολιτική ζωή ήταν η παγίωση μιας καχεκτικής δημοκρατίας και ενός ιδεολογικο-πολιτικού απαρτχάιντ, όπου το κράτος των νικητών επέβαλε κάθε είδους επιτήρηση και νομικού χαρακτήρα διακρίσεις στους ηττημένους και σε όσους θεωρούσε δυνάμει «συνοδοιπόρους» τους και άρα απειλή για το καθεστώς.

Επιπλέον, συγκροτήθηκε από τις πολιτικές και πνευματικές ελίτ των νικητών ένα επίσημο κρατικό αφήγημα, που επιβλήθηκε και διαχύθηκε στους βασικούς δημόσιους θεσμούς. Μέχρι το 1974, και σε κάποιες πτυχές του το 1981, το αφήγημα αυτό επαναλαμβανόταν σε κάθε ευκαιρία και περίσταση και πότιζε κάθε πτυχή της δημόσιας σφαίρας, απονομιμοποιώντας ηθικά και «εθνικά» τη μνήμη των ηττημένων. Οι νικητές δεν ήθελαν τους ηττημένους μόνο αντίπαλους της νομιμότητας, αλλά και εχθρούς του έθνους.

-Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΟΥ ΑΠΕΥΘΥΝΟΥΝ ΕΤΟΙΜΗ ΤΗΝ ΜΟΝΙΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Τα αντιδραστικά σχέδια ενίσχυσης της καταστολής, επίθεσης στις λαϊκές ελευθερίες, στο όνομα της «προστασίας της ασφάλειας», για να υπηρετηθεί η επικίνδυνη πολιτική της Ελλάδας ως σημαιοφόρου της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, πρέπει και μπορούν να πάρουν απάντηση. Ασφάλεια για τον λαό μπορεί να εγγυηθεί μόνο ο ίδιος ο λαός, με το ΚΚΕ στην πρώτη γραμμή, με τη δική του εξουσί, όταν όλες οι «σαημαντικές», κρίσιμες υποδομές της χώρας μας περάσουν στα δικά του χέρια, αντί να τις λυμαίνονται για τα κέρδη και τους πολέμους τους μία χούφτα παράσιτα και το κράτος τους.

 Από το "ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ"

"ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ", 30/11/24

ΝΕΟΣ ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΟΑΣΦΑΛΕΙΑ

Ποιος θα μας προστατέψει από τους προστάτες;

Της Στέλας ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ*

«Τι θα γινόταν αν το καλοκαίρι στο λιμάνι του Πειραιά, γινόταν μία κυβερνοεπίθεση στο σύστημα έκδοσης εισιτηρίων; Χάος, για αρκετές μέρες ή έστω και ώρες, δεν θα μπορούσαν να εκδοθούν εισιτήρια με ό,τι αυτό συνεπάγεται στην εξυπηρέτηση των πολιτών ή στον τουρισμό».

Με το παραπάνω παράδειγμα, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης υποστήριξε τα νέα μέτρα «κυβερνοασφάλειας» που έφερε η κυβέρνηση, με νομοσχέδιο που ψηφίστηκε αυτήν τη βδομάδα και ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία NIS2 (2022/2555). Τόσο η κυβέρνηση, όσο και τα άλλα κόμματα που επί της ουσίας συμφώνησαν με τις κατευθύνσεις της ΕΕ, φρόντισαν να εστιάσουν στους μεγάλους κινδύνους από τις επιθέσεις και απειλές στον «κυβερνοχώρο».

Βέβαια, οι σχετικοί κίνδυνοι σήμερα δεν αποτελούν «μυστικό». Είναι γνωστό πως το σύνολο των κρίσιμων υποδομών σε κάθε χώρα, και στη χώρα μας, από τα λιμάνια και τα αεροδρόμια μέχρι τα δίκτυα του νερού, της Ενέργειας, είναι εκτεθειμένα όχι μόνο σε «φυσικές» αλλά και «ψηφιακές» απειλές.

Καθένας έχει διαβάσει ειδήσεις για περιστατικά υφαρπαγής δεδομένων και αντιλαμβάνεται ότι ακόμα και τα ευαίσθητα στοιχεία του (π.χ. ιατρικά δεδομένα για παθήσεις του, φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνει, η οικονομική του κατάσταση κ.λπ.), σε ψηφιακή μορφή, βρίσκονται πολλαπλά εκτεθειμένα.

Ομως, αυτή η περιγραφή της πραγματικότητας, στο πλαίσιο της ευρωατλαντικής προπαγάνδας, είναι αναμενόμενα μισή, διαμορφωμένη έτσι που να κρύβεται η ουσία, οι μεγάλοι ένοχοι για τη διαρκή επίθεση στα δικαιώματα και στις ανάγκες του εργαζόμενου λαού, όπως και τα πραγματικά, αντιδραστικά σχέδια που προωθούνται στο όνομα της «προστασίας» και «ασφάλειάς» του.

Ποιος γεννά και πολλαπλασιάζει τους κινδύνους;

Στο παραπάνω παράδειγμα, ο υπουργός «παρέλειψε» να σημειώσει ότι οι νευραλγικές υποδομές, όπως τα λιμάνια, τα τρόφιμα, η εφοδιαστική αλυσίδα, οι τηλεπικοινωνίες κ.ά. βρίσκονται στα χέρια των μονοπωλιακών ομίλων, τίθενται σε κίνηση με αποκλειστικό κριτήριο και γνώμονα το μέγιστο κέρδος. Γι' αυτόν τον λόγο καταρχάς αποτελούν «στόχο» επιθέσεων από ανταγωνιστικά συμφέροντα και ιμπεριαλιστικά κέντρα. Αντίστοιχα και οι κρατικές, δημόσιες υποδομές - υπηρεσίες μπαίνουν στο στόχαστρο ανταγωνιστικών κρατών και ιμπεριαλιστικών συμμαχιών.

Σήμερα, που οι ανταγωνισμοί χτυπούν «κόκκινο» καθιστώντας πιο πιθανή τη γενίκευση του ιμπεριαλιστικού πολέμου, με υπόβαθρο τη σφοδρή αντιπαράθεση ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα για την πρωτοκαθεδρία στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, οι κίνδυνοι για κυβερνοεπιθέσεις, ακόμα και μεγάλης κλίμακας, πολλαπλασιάζονται και θεριεύουν.

Μόνο το παράδειγμα του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία, όπου πριν και κατά τη διάρκεια των αρχικών επιχειρήσεων επί του πεδίου σημειώθηκαν πολλαπλές κυβερνοεπιθέσεις, όπως σε βάρος του υπουργείου Αμυνας, του τραπεζικού συστήματος και άλλων υποδομών, αρκεί για να φωτίσει του λόγου το αληθές.

Αντίστοιχα, τώρα που ο πόλεμος περνά σε νέα φάση, τη Δευτέρα 25 Νοέμβρη, πραγματοποιήθηκε έκτακτο συνέδριο κυβερνοασφάλειας του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο, με επίκληση του κινδύνου «πολλαπλών υβριδικών επιθέσεων σε νευραλγικούς για τη Βρετανία τομείς αλλά και σε μεγάλες επιχειρήσεις από Ρώσους χάκερ».

Αρα, αν θέλει κανείς να δει πιο ολοκληρωμένα την εικόνα, οφείλει να «εμπλουτίσει» το παράδειγμα του υπουργού. Οφείλει να προσθέσει πως στα λιμάνια, όπως και απ' άκρη σ' άκρη στη χώρα μας, με ευθύνη της κυβέρνησης και των προηγούμενων, προωθείται πολεμικός εξοπλισμός για τα σχέδια των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ, την υποστήριξη στο αντιδραστικό καθεστώς Ζελένσκι και το κράτος - δολοφόνο Ισραήλ.

Επομένως, οι κίνδυνοι για τις σημαντικές υποδομές και παραγωγικές εγκαταστάσεις της χώρας, οι κίνδυνοι για τις ανάγκες, τα δικαιώματα και τα προσωπικά δεδομένα του λαού δεν πέφτουν απ' τον ουρανό. Οξύνονται από τους δολοφονικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ, εντείνονται από τις ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις που οι ίδιοι πυροδοτούν.

Αυτοί που παρουσιάζονται ως «ανήσυχοι» για την «ασφάλεια» του λαού και σπεύδουν δήθεν να τον «προστατεύσουν» με Οδηγίες και μέτρα, είναι οι κύριοι ένοχοι για τη βαθύτερη εμπλοκή της Ελλάδας στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, με αποτέλεσμα η χώρα και ο λαός μας να μετατρέπονται σε στόχο αντιποίνων σε πολλαπλά επίπεδα.

Τα δε μέτρα που παίρνουν, στο όνομα της κυβερνοασφάλειας, ούτε μπορούν να προστατεύσουν τα δικαιώματα του λαού μας ούτε και αυτός είναι ο βασικός στόχος τους. Αντίθετα, αποτελούν κρίκο στην αλυσίδα των μέτρων πολεμικής προετοιμασίας της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, που ρίχνουν κι άλλο λάδι στη φωτιά των συγκρούσεων.

Αποτελούν μέτρα ενίσχυσης του κράτους του κεφαλαίου και των δυνατοτήτων κάθε χώρας, για να βρεθεί οχυρωμένη και εξοπλισμένη απέναντι τόσο στους «έξωθεν εχθρούς» της, όσο βέβαια και απέναντι στον βασικό εχθρό της, τον «εχθρό - λαό». Ενώ οι συνέπειες από ψηφιακές παράνομες ενέργειες (π.χ. κλοπή τραπεζικών λογαριασμών) εξακολουθούν να πέφτουν στις πλάτες του λαού και όχι στους ομίλους και στο κράτος.

Μέτρα πολεμικής προετοιμασίας από ΝΑΤΟ και ΕΕ

Το ΝΑΤΟ, έχοντας αναγνωρίσει από καιρό την «άμυνα στον κυβερνοχώρο» ως κρίσιμη για τις στρατηγικές επιδιώξεις του, κλιμάκωσε τα τελευταία χρόνια την προσπάθεια να «εξοπλιστεί» και σε αυτό το πεδίο, αναβαθμίζοντας και τις επιχειρησιακές του δυνατότητες, όπως με Κέντρο Επιχειρήσεων Κυβερνοχώρου στην καρδιά της Ευρώπης (Βέλγιο).

Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στην Ουκρανία υπήρξε σημείο καμπής, με τη Νέα Στρατηγική Αντίληψη (2022) και τις πρόσφατες Συνόδους του ΝΑΤΟ, ιδίως αυτής στο Βίλνιους (2023), να εστιάζουν στον κυβερνοχώρο ως ένα από τα κύρια πεδία της μαινόμενης ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης με τους ανταγωνιστές του, το υπό διαμόρφωση ευρασιατικό στρατόπεδο.

Σε αυτό το φόντο, τα τελευταία χρόνια και ιδίως από το 2022 στην ΕΕ σημειώνεται «βροχή» μέτρων και πολιτικών για την κυβερνοασφάλεια, στο πλαίσιο και της Στρατηγικής «Ευρωπαϊκή Ενωση Ασφάλειας». Ενα από αυτά τα μέτρα αποτελεί και η Οδηγία NIS2 που ενσωμάτωσε με τον νόμο της η κυβέρνηση, αλλά και η Πράξη για την Κυβερνοασφάλεια, η Πράξη για την «κυβερνοαλληλεγγύη», την ψηφιακή ανθεκτικότητα και στον χρηματοπιστωτικό τομέα κ.ά.

Πρόκειται για μια εντατική προσπάθεια να χτιστεί ένα κοινό πλαίσιο κανόνων και διαδικασιών, ενιαίων σε όλη την ΕΕ, τις οποίες θα ακολουθούν τόσο τα κράτη και ο ευρύτερος δημόσιος τομέας, όσο και όλες οι μεγάλες καπιταλιστικές επιχειρήσεις. Με αυτά τα μέτρα επιχειρείται και η αναβαθμισμένη συνεργασία ανάμεσα στις αρχές και υπηρεσίες κάθε κράτους - μέλους με τα όργανα της ίδιας της ΕΕ, όπως ο ENISA, αλλά και η Europol κ.ά. Τα όργανα αυτά της ΕΕ, στο πλαίσιο ενίσχυσης της «στρατηγικής αυτονομίας» της, ενδυναμώνονται σε εξουσίες και επιχειρησιακά μέσα.

Μετά και την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η ΕΕ έθεσε στο προσκήνιο την πολιτική της για την «κυβερνοάμυνα», που μεταξύ άλλων ορίζει ως κεντρικό στόχο να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ στρατιωτικών και μη στρατιωτικών, «πολιτικών» υποδομών.

Ενίσχυση του κράτους για την «προληπτική επίθεση» στον λαό

Ο νέος νόμος για την κυβερνοασφάλεια που ψήφισε η κυβέρνηση της ΝΔ υλοποιεί τον παραπάνω κεντρικό ευρωΝΑΤΟικό στόχο.

Χαρακτηρίζει σημαντικούς μια σειρά κλάδων και τομέων, από τα δίκτυα παραγωγής και διάθεσης πετρελαίου και φυσικού αερίου μέχρι την Υγεία και τα ερευνητικά κέντρα, διαμορφώνοντας ιδίως στις μεγάλες επιχειρήσεις σειρά απαιτήσεων κυβερνοασφάλειας. Τα μονοπώλια σε μια σειρά από κλάδους θα βρίσκονται σε «ανοιχτή επικοινωνία» και συνεργασία με το κράτος, για τον εντοπισμό, την αναφορά και την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων, απειλών και ευπαθειών.

Πλέον, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ) συγκεντρώνει τις επιτελικές αρμοδιότητες γύρω από την κυβερνοασφάλεια: Χάραξη πολιτικής, συντονισμός αρχών, έλεγχος - εποπτεία σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, επιβολή των μέτρων κ.ά. Μέσα και από ειδικές «ομάδες» προωθείται η αναβαθμισμένη συνεργασία της ΕΑΚ με την ΕΥΠ, το ΓΕΕΘΑ, άλλες αρχές και βέβαια αρχές και όργανα κρατών - μελών της ΕΕ, την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον ENISA. Ενώ ο νόμος ανοίγει δρόμους και στη συνεργασία με «τρίτες χώρες». Ετσι, στην πραγματικότητα, γίνεται ένα ακόμα βήμα στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και επιτελικότητας του εχθρικού για τον λαό αστικού κράτους.

Είναι αποκαλυπτικό και κρίσιμο ότι ο νόμος, όπως βέβαια η ίδια η Οδηγία που ενσωματώνει, στην ουσία υψώνει την ανταλλαγή πληροφοριών για την κυβερνοασφάλεια πάνω και από την προστασία των προσωπικών δεδομένων που «εγγυάται» δήθεν η νομοθεσία της ΕΕ, διευρύνοντας ακόμα περισσότερο τα ήδη υπάρχοντα «παράθυρα» των ευρωπαϊκών νομοθετημάτων, όπως ο Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR), η Αστυνομική Οδηγία κ.ά.

«Κλειδί» στην πλατιά νομιμοποίηση της αθρόας συλλογής δεδομένων, του οριζόντιου μαζικού ψηφιακού φακελώματος και της «αστυνόμευσης» του «κυβερνοχώρου» αποτελεί η στροφή του ΝΑΤΟ αλλά και της ΕΕ σε μια «προληπτική αμυντική προσέγγιση». Στην ουσία, με την επίκληση της ανάγκης «πρόληψης», προτού καν να μπορεί να στοιχειοθετηθεί υπαρκτός και συγκεκριμένος «κίνδυνος», το κράτος και οι ιμπεριαλιστές σύμμαχοί του μπορούν να στήνουν μία ευρύτατη «απόχη» για τη μαζική σάρωση και συγκέντρωση προσωπικών δεδομένων και στοιχείων από κάθε πηγή.

Η τέτοιου είδους, αναβαθμισμένη επιτελική λειτουργία της ΕΑΚ, όπως είναι φυσιολογικό, γεννά και θεσμικά ζητήματα, συγκρούσεις αρμοδιοτήτων, τροφοδοτεί ενδοαστικές αντιπαραθέσεις, σαν αυτή γύρω από τον περιορισμό των αρμοδιοτήτων της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) και τον έλεγχο «ανεξάρτητων αρχών» στο πλαίσιο του κράτους, που σχεδόν μονοπώλησε την κάλπικη αντιπαράθεση μεταξύ των άλλων κομμάτων στη Βουλή.

Το πιο επικίνδυνο, όμως, που δεν πρέπει να θαφτεί κάτω από τη «σκόνη» αυτής της κάλπικης αντιπαράθεσης, είναι οι βαθιά αντιδραστικές στοχεύσεις που «μαρτύρησε» ο ίδιος ο υπουργός, μιλώντας στη Βουλή για τον ίδιο τον ορισμό του απόρρητου των επικοινωνιών. Δήλωσε ότι το απόρρητο των επικοινωνιών «είναι το να μην μπαίνει κάποιος μέσα σε μια επικοινωνία (...) στα μηνύματα και στα e-mail που στέλνω».

Ωστόσο, με βάση και το ίδιο το Σύνταγμα, ευρωπαϊκά νομοθετήματα και τη σύγχρονη ερμηνεία τους, το απόρρητο σήμερα δεν καλύπτει μόνο το «καθαρό περιεχόμενο» της επικοινωνίας, το τι λέγεται στο τηλέφωνο και γράφεται σε μηνύματα. Τυπικά, ως προστατευόμενα στοιχεία σήμερα θεωρούνται και τα μεταδεδομένα της επικοινωνίας, τα δεδομένα «γύρω» από την επικοινωνία, το ποιος επικοινώνησε, με ποιον, πότε, από ποιες τοποθεσίες κ.λπ., γιατί από αυτά συνδυασμένα καταρτίζονται ατομικά προφίλ, εξάγονται μαζικές τάσεις.

Ηθελημένα ή αθέλητα, η κυβέρνηση ανέδειξε την αντιδραστική κατεύθυνση της ΕΕ για τη μαζική προληπτική παρακολούθηση των επικοινωνιών των εργαζομένων, την έκθεση των προσωπικών τους στοιχείων, που ενισχύεται με μεγάλη ταχύτητα.

Σε όλες τις παραπάνω, κεντρικές και αντιδραστικές κατευθύνσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, στη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή, τα κόμματα του συστήματος και του ευρωατλαντισμού στην ουσία συμφώνησαν, για μια ακόμα φορά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το «παρών» των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς.

Τα αντιδραστικά σχέδια ενίσχυσης της καταστολής, επίθεσης στις λαϊκές ελευθερίες, στο όνομα της «προστασίας της ασφάλειας», για να υπηρετηθεί η επικίνδυνη πολιτική της Ελλάδας ως σημαιοφόρου της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, πρέπει και μπορούν να πάρουν απάντηση. Ασφάλεια για τον λαό μπορεί να εγγυηθεί μόνο ο ίδιος ο λαός, με το ΚΚΕ στην πρώτη γραμμή, με τη δική του εξουσία, όταν όλες οι «σημαντικές», κρίσιμες υποδομές της χώρας μας περάσουν στα δικά του χέρια, αντί να τις λυμαίνονται για τα κέρδη και τους πολέμους τους μία χούφτα παράσιτα και το κράτος τους.

* Η Στέλα Παπαοικονόμου είναι μέλος του Τμήματος Δικαιοσύνης και Λαϊκών Ελευθεριών της ΚΕ του ΚΚΕ

Ποιος αποφάσισε όμως να επαγρυπνούμε; Για ποιο πράγμα επαγρυπνούμε; Και ποιος όρισε τους «επαγρυπνητές» που επαγρυπνούν για πάρτη μας πριν χαλαρώσουν και μας την πέσει ο Τραμπ; Μυστήριο. Εκτός κι αν το Αγιο Πνεύμα είναι κι αυτό woke. Με λίγα λόγια πάντως γεμίσαμε φρουρούς που ελέγχουν την κυκλοφορία. Μαζί τους και ο Κασσελάκης. Αλλος επαγρυπνεί για τα «δικαιώματα» των άλλων, άλλος για τα εθνικά θέματα και βαράει βάρδια μην μπουκάρουν οι Τούρκοι κάποιο βράδυ, άλλος για τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες μαζί με τον Δικηγορικό Σύλλογο κι άλλος για τη συνταγματική νομιμότητα με τους συνταγματολόγους της βάρδιας. Κι αυτό δεν είναι απαραιτήτως κακό. Τουλάχιστον με τόσους άγρυπνους φρουρούς αποκλείεται να μας πιάσουν στον ύπνο. Από την άλλη όμως δεν ξέρω αν η αυτόκλητη επαγρύπνηση είναι πάντα χρήσιμο πράγμα. Το περασμένο Σάββατο, καμία εκατοστή παλικαράκια με κόκκινες σημαίες τραμπούκισαν αθώες οικογένειες Ουκρανών στη Μάνδρα Αττικής. Ξέρετε γιατί; Επειδή οι Ουκρανοί συγκεντρώθηκαν ειρηνικά και καλόκαρδα στο μνημείο του εθνικού τους ποιητή Ταράς Σεβτσένκο να θυμηθούν τον «θάνατο από πείνα» (Χολοντομόρ) στον οποίο οι σοβιετικοί κομμουνιστές είχαν καταδικάσει τη χώρα τους τη δεκαετία του ’30. Ποιος όμως έδωσε το δικαίωμα στα παλικάρια με τις κόκκινες σημαίες να επαγρυπνούν για την πατρίδα των άλλων; Κι από πότε στην ελληνική δημοκρατία την ανάγνωση της Ιστορίας την επιβάλλουν αυτόκλητοι κόκκινοι σημαιοφόροι;...

 Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 30/11-01/12/24

Αγρυπνοι φρουροί

ΤΟΥ Ι.Κ.ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗ


Ο Στ. Κασσελάκης δήλωσε ότι είναι εναντίον της επανεκλογής της Κατερίνας Σακελλαροπούλου στην Προεδρία της Δημοκρατίας (ΣΚΑΪ, 25/11).

Κανένα πρόβλημα και δικαίωμά του.

Για ποιον λόγο όμως; Μήπως ενοχλήθηκε και αυτός που η Πρόεδρος εκδήλωσε την υποστήριξή της στον γάμο των ομοφύλων; Δεν πιστεύω ότι ο επικεφαλής του Κινήματος Δημοκρατίας έχει τέτοιες προκαταλήψεις.

Ενοχλήθηκε (όπως είπε) επειδή η Πρόεδρος δεν σήκωσε τον κόσμο στο πόδι για τις υποκλοπές και τα Τέμπη.

Μόνο που εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα.

Υποθέτω πως ο Κασσελάκης έχει οριακή γνώση των συνταγματικών κανόνων. Και συνεπώς δεν έχει συνειδητοποιήσει πως ο (η) Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν είναι σχολιαστής της επικαιρότητας, ούτε ακτιβιστής της παρόλας.

Για τις υποκλοπές επιλήφθηκε η κυβέρνηση, η Βουλή και η δικαιοσύνη στο ανώτατο επίπεδο, τον Αρειο Πάγο.

Για τα Τέμπη επιλήφθηκε επίσης η Βουλή, η δικαιοσύνη σε επίπεδο εφέτη ανακριτή, εμπειρογνώμονες και επίκειται δίκη με πολλούς κατηγορούμενους.

Η Πρόεδρος, ανώτατος δικαστής και η ίδια, προφανώς γνωρίζει κάτι που φαίνεται να αγνοεί ο Κασσελάκης και το οποίο ονομάζεται «διάκριση των εξουσιών». Ο καθένας δηλαδή ασκεί τη διακριτή εξουσία που του έχει ανατεθεί και δεν παρεμβαίνει στα χωράφια του διπλανού βάζοντας τις τσιρίδες.

Σε μια συντεταγμένη πολιτεία λοιπόν που ζει σε κράτος δικαίου δεν νοείται τέτοιου τύπου ακτιβισμός και μάλιστα σε ανώτατο πολιτειακό επίπεδο από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Αν βέβαια ήταν μόνο ο Κασσελάκης θα κουνούσαμε το κεφάλι με κατανόηση για την άγνοια και θα πηγαίναμε παρακάτω.

Αλλά δεν είναι τόσο απλό διότι ο Κασσελάκης είναι ίσως μια ευκαιρία να αποσαφηνίσουμε μερικά σοβαρότερα πράγματα.

Ακόμη και για τον Τραμπ μάθαμε ότι εξελέγη όχι επειδή (μεταξύ άλλων) οι Αμερικανοί γκρινιάζουν για την οικονομία ή σιχάθηκαν τις ανοησίες της ατζέντας woke αλλά επειδή «απαξιώθηκε η κουλτούρα της επαγρύπνησης» (Μαρία Ρεπούση, «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», 23-24/11).

Ομολογώ πως δεν ήξερα ότι πάθαμε τέτοια ζημιά. Ισως επειδή αγνοούσα ότι είχαμε ποτέ τέτοια κουλτούρα.

Ποιος αποφάσισε όμως να επαγρυπνούμε; Για ποιο πράγμα επαγρυπνούμε; Και ποιος όρισε τους «επαγρυπνητές» που επαγρυπνούν για πάρτη μας πριν χαλαρώσουν και μας την πέσει ο Τραμπ; Μυστήριο. Εκτός κι αν το Αγιο Πνεύμα είναι κι αυτό woke.

Με λίγα λόγια πάντως γεμίσαμε φρουρούς που ελέγχουν την κυκλοφορία. Μαζί τους και ο Κασσελάκης.

Αλλος επαγρυπνεί για τα «δικαιώματα» των άλλων, άλλος για τα εθνικά θέματα και βαράει βάρδια μην μπουκάρουν οι Τούρκοι κάποιο βράδυ, άλλος για τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες μαζί με τον Δικηγορικό Σύλλογο κι άλλος για τη συνταγματική νομιμότητα με τους συνταγματολόγους της βάρδιας.

Κι αυτό δεν είναι απαραιτήτως κακό. Τουλάχιστον με τόσους άγρυπνους φρουρούς αποκλείεται να μας πιάσουν στον ύπνο.

Από την άλλη όμως δεν ξέρω αν η αυτόκλητη επαγρύπνηση είναι πάντα χρήσιμο πράγμα.

Το περασμένο Σάββατο, καμία εκατοστή παλικαράκια με κόκκινες σημαίες τραμπούκισαν αθώες οικογένειες Ουκρανών στη Μάνδρα Αττικής.

Ξέρετε γιατί; Επειδή οι Ουκρανοί συγκεντρώθηκαν ειρηνικά και καλόκαρδα στο μνημείο του εθνικού τους ποιητή Ταράς Σεβτσένκο να θυμηθούν τον «θάνατο από πείνα» (Χολοντομόρ) στον οποίο οι σοβιετικοί κομμουνιστές είχαν καταδικάσει τη χώρα τους τη δεκαετία του ’30.

Ποιος όμως έδωσε το δικαίωμα στα παλικάρια με τις κόκκινες σημαίες να επαγρυπνούν για την πατρίδα των άλλων;

Κι από πότε στην ελληνική δημοκρατία την ανάγνωση της Ιστορίας την επιβάλλουν αυτόκλητοι κόκκινοι σημαιοφόροι;

Νομίζω πως όλοι καταλαβαίνουμε το πρόβλημα.

Αν η «κουλτούρα της επαγρύπνησης» συνοδεύεται κι από κάποιο δικαίωμα φρούρησης ή επιβολής, τότε η ίδια η δημοκρατική πολιτεία καταργείται.

Ασχετα αν είναι η «τυραννία της πλειοψηφίας» ή η «τυραννία της μειοψηφίας» (που λέει κι ο Μητσοτάκης), ο καθένας μπορεί να βρει μια κουταμάρα για να φυλάει φρουρά με ένα στυλιάρι στο χέρι.

Και τότε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας μαζί με τον Κασσελάκη θα εκδίδουν ετυμηγορίες και για τις υποκλοπές και για τα Τέμπη και για τα μωρά της Μουρτζούκου. Στα ρεπό τους θα κόβουν τις κλήσεις της Τροχαίας.

Τι μας σώζει; Μας σώζει πως όλα αυτά τα κουβεντιάζουμε στην Ελλάδα.

Οπου η επαγρύπνηση είναι δραστηριότητα φωνακλάδικη, εθελούσια και ενδεχομένως επαγγελματική. Αλλά η οποία όπως όλες οι εθελοντικές δραστηριότητες ασκείται πλημμελώς κι ερασιτεχνικά. Δηλαδή ασόβαρα.

Μαθαίνουμε για συμπολίτες μας που άλλοτε δέρνουν Ουκρανούς κι άλλοτε άλλους μετανάστες, που φρουρούν τα δικαιώματα του Ρωμανού ή κάποιου άλλου ύποπτου, που κλείνουν όταν θέλουν το κέντρο της Αθήνας.

Για κάποιον ανεξήγητο λόγο έχουν αναλάβει να επαγρυπνούν για πάρτη μας και θεωρούν περίπου αυτονόητο δικαίωμά τους να αποτελούν τη χωροφυλακή μιας παράξενης κουλτούρας η οποία κανείς δεν ξέρει πώς μας προέκυψε, πώς την υιοθετήσαμε και γιατί επαγρυπνούμε στο όνομά της.

Ή να συγκροτούν τη φρουρά μιας ανάγνωσης της Ιστορίας που έχει διαψευστεί από την ίδια την Ιστορία. Και η οποία διεκδικεί να μην έχει νταραβέρια μαζί της ακριβώς επειδή τη διαψεύδει. Ρωτήστε και τους Ουκρανούς που υπέστησαν στη Μάνδρα Αττικής τη μανία των ερυθρών σημαιοφόρων.

Ή ακόμη χειρότερα να αυτοδιορίζονται κηδεμόνες μιας αντίληψης των πραγμάτων που σπανίως αφορά τα ίδια τα πράγματα. Ολα όσα τραγελαφικά ζήσαμε το τελευταίο διάστημα με τον ΣΥΡΙΖΑ υποδηλώνουν αυτήν ακριβώς τη δυσαρμονία.

Είναι αλήθεια ότι κανείς τους δεν έχει βάλει ακόμη υποψηφιότητα για την προεδρία της Δημοκρατίας. Αλλά έτσι μπορεί να βαυκαλίζονται ότι «φυλάνε Θερμοπύλες».

Μόνο που ο εχθρός έχει περάσει προ πολλού. Και η ζωή μαζί του.

Η τηλεφωνική επικοινωνία δεν πήγε καθόλου καλά. Ο Αποστολάκης φέρεται να είπε στον πρόεδρο Αλέξη ότι δεν μπορεί να συμβιώσει με τους «πραξικοπηματίες» της Κουμουνδούρου. Διότι όλα αυτά που συνέβησαν αντιβαίνουν στις αρχές και τις αξίες του, δεν μπορεί να τα δεχτεί, και ως εκ τούτου θα αποχωρήσει από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο πρόεδρος Τσίπρας τού είπε από την πλευρά του, πολύ ωραία, αλλά αν σκέφτεσαι να πας στον Κασσελάκη, θα πρέπει να παραιτηθείς από την έδρα, διότι αυτή ανήκει στον ΣΥΡΙΖΑ. Ο ναύαρχος του το ξέκοψε. Είναι της άποψης, και ορθά, ότι οι έδρες ανήκουν στους ψηφοφόρους του κόμματος κι από τη στιγμή που οι ψηφοφόροι εγκατέλειψαν τον ΣΥΡΙΖΑ δεν βλέπει τον λόγο γιατί να παραιτηθεί από βουλευτής. Εχει, πιστεύω, μια λογική αυτό, δεν έχει;

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 30/11-01/12/24

Περιμένοντας τον Αρειο Πάγο

Αναφορά σε όσα περίεργα συμβαίνουν αυτές τις ημέρες στην… «περιοχή ΣΥΡΙΖΑ» θα επιχειρήσω να κάνω σήμερα. Ειδικά για να διαφωτίσω απορίες που έχουν δημιουργηθεί, κυρίως για το πώς βουλευτές που φεύγουν από το κόμμα της χαράς, επειδή είναι… αντιδημοκρατικό και το συναποτελούν… πραξικοπηματίες, δεν εντάσσονται αυτομάτως στο κόμμα Κασσελάκη. 

Ρώτησα λοιπόν και έμαθα πως το θέμα είναι καθαρά… διαδικαστικό. Δεν εντάσσονται στο κόμμα διότι επί του παρόντος, τυπικά, δεν υπάρχει κόμμα. Οπως μου εξήγησε έγκυρος περί αυτά νομικός (και πολιτικός το πάλαι), το κόμμα Κασσελάκη δεν έχει ακόμη λάβει από τον Αρειο Πάγο έγκριση νομότυπης λειτουργίας. Κατά την πηγή μου, αυτή είναι μια τυπική διαδικασία, η οποία ξεκινάει με την κατάθεση από τον αρχηγό του κόμματος της ιδρυτικής διακήρυξής του και ολοκληρώνεται με το «καλώς έχει» του Αρείου Πάγου. 

Μόλις δοθεί αυτό το «καλώς έχει», αρχίζουν οι προσχωρήσεις βουλευτών. Τούτων δοθέντων, εξηγείται γιατί ο ναύαρχος Αποστολάκης, ο Γ. Σαρακιώτης και όσοι εκ των υπολοίπων έδωσαν το «παρών» στο event του προηγούμενου Σαββάτου δεν έχουν επιχειρήσει να εμφανιστούν ως ομάδα στη Βουλή και παραμένουν ανεξάρτητοι.

Τους «πάγωσε» ο ναύαρχος

Στο μεταξύ, η Κουμουνδούρου έχει απομείνει άφωνη με τη στάση του ναυάρχου Αποστολάκη, speechless, όπως θα λέγαμε και στην εύανδρο Ηπειρο με εκείνη την οξφορδιανή προφορά που (εκτίμησε τόσο η κυρία Μέρκελ στον συμπατριώτη μας πρόεδρο Αλέξη – χα!) έχει στείλει κόσμο και κοσμάκη σε ειδικούς επιστήμονες! Δεν θέλετε να ξέρετε τι του «σούρνουν», κατά το κοινώς λεγόμενο. 

Ο ναύαρχος, που δεν παρευρέθηκε στην ιδρυτική εκδήλωση του κόμματος Κασσελάκη, γιατί έτυχε να του συμβεί οδυνηρή απώλεια στο στενό οικογενειακό του περιβάλλον, γεγονός που τον εξανάγκασε να μεταβεί εσπευσμένα στην Κρήτη, την επομένη αναχώρησε για Καναδά προκειμένου να μετάσχει στην κοινοβουλευτική συνέλευση των χωρών – μελών του ΝΑΤΟ. 

Οι της Κουμουνδούρου από εδώ του τηλεφωνούσαν να τους ενημερώσει περί το ποια είναι η στάση του μετά τη διάσπαση Κασσελάκη, αυτός δεν τους απαντούσε, μετά του έστελναν SMS, δεν απαντούσε και σε αυτά, οπότε είπαν, δεν πειράζει, κάποια στιγμή θα επιστρέψει στην Ελλάδα και θα μας πει από κοντά τι θα κάνει. Η αλήθεια είναι ότι ούτε από κοντά τούς το είπε – προτίμησε να τους το ανακοινώσει μία ώρα αργότερα από τη συμμετοχή του, μαζί τους, στην εκδήλωση για το βιβλίο του Κοτζιά.

Θρίλερ

Το πράγμα είχε λάβει νωρίτερα διαστάσεις… θρίλερ (λέμε τώρα), διότι ούτε η άλλη πλευρά, του κόμματος Κασσελάκη, ανέφερε τίποτε για τους λόγους απουσίας του ναυάρχου από την εκδήλωση για την ιδρυτική διακήρυξη, παρότι, όπως είμαι σε θέση να ξέρω, γνώριζαν. Διατυπώθηκαν εξ αυτού του λόγου εικασίες, ότι εν τέλει μπορεί να μην αποχωρούσε από τον ΣΥΡΙΖΑ ή αν αποχωρήσει, όπως και έγινε, δεν θα ενταχθεί στο «κίνημα» Κασσελάκη, διότι διατηρεί επιφυλάξεις για το τι δέον γενέσθαι με το νέο κόμμα. Οπότε οι άλλοι, οι kasselistas, για να τον πιέσουν διέδωσαν απλώς ότι δεν παρευρέθηκε στην εκδήλωσή τους, ενώ ήταν σε γνώση τους ότι ακόμη και αν βρισκόταν στην Αθήνα, θα απουσίαζε. Τι να πω; Σηκώνω τα χέρια ψηλά…

Το «όχι» στον Αλέξη

Εχω πάντως έγκυρη (εγκυρότατη!) πληροφόρηση για το τηλεφώνημα του ναυάρχου Αποστολάκη με τον πρόεδρο Αλέξη, τον απόμαχο, τον βετεράνο. Το οποίο ήρθε σε συνέχεια δηλώσεων του ναυάρχου ότι «θα καθορίσει τη στάση του αφού πρώτα τοποθετηθεί για τις εξελίξεις ο κ. Τσίπρας» – πλην όμως ο πρόεδρος Αλέξης δεν τον άκουσε τον ναύαρχο. Καθόλου δε. Και δεν τοποθετήθηκε δημοσίως.

Η τηλεφωνική επικοινωνία δεν πήγε καθόλου καλά. Ο Αποστολάκης φέρεται να είπε στον πρόεδρο Αλέξη ότι δεν μπορεί να συμβιώσει με τους «πραξικοπηματίες» της Κουμουνδούρου. Διότι όλα αυτά που συνέβησαν αντιβαίνουν στις αρχές και τις αξίες του, δεν μπορεί να τα δεχτεί, και ως εκ τούτου θα αποχωρήσει από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο πρόεδρος Τσίπρας τού είπε από την πλευρά του, πολύ ωραία, αλλά αν σκέφτεσαι να πας στον Κασσελάκη, θα πρέπει να παραιτηθείς από την έδρα, διότι αυτή ανήκει στον ΣΥΡΙΖΑ. Ο ναύαρχος του το ξέκοψε. Είναι της άποψης, και ορθά, ότι οι έδρες ανήκουν στους ψηφοφόρους του κόμματος κι από τη στιγμή που οι ψηφοφόροι εγκατέλειψαν τον ΣΥΡΙΖΑ δεν βλέπει τον λόγο γιατί να παραιτηθεί από βουλευτής.

Εχει, πιστεύω, μια λογική αυτό, δεν έχει;

Η φαρσοκωμωδία συνεχίζεται

Προφανώς θα ήθελε να δηλώσει στον συνομιλητή του και ένα «κανείς δεν μου χάρισε την έδρα αυτή, ούτε την πήρα δανεική από κανέναν», αλλά δεν τα είπε. Διότι ο ναύαρχος είναι ευγενής άνθρωπος. Να μην τα πολυλογώ, κάπου εκεί τελείωσε μία ακόμη, ωραία, φιλία. Η οποία είχε πάντως δοκιμαστεί σκληρά το καλοκαίρι του ’22, όταν ο ναύαρχος είχε αποδεχθεί πρόταση του Κυριάκου να ορκιστεί υπουργός Πολιτικής Προστασίας, αλλά έπειτα από έντονο καβγά με τον Τσίπρα, που ακόμη τότε ήταν αρχηγός της αντιπολίτευσης, ανακάλεσε το «ναι» στην πρόταση Κυριάκου.

Συμπέρασμα; Δεν πρόκειται να τελειώσει σύντομα αυτή η φαρσοκωμωδία, με τον κύριο υπεύθυνο αυτής της κατάστασης, Τσίπρα, να παίζει από το παρασκήνιο τον αόρατο ηγέτη μιας παράταξης που παρουσιάζει φαινόμενα αμοιβαδοποίησης.

Καλοτάξιδο… «Το ταξίδι»

Το βιβλίο που θα εισηγηθώ για σήμερα κόντρα στο ρεύμα (όλοι ασχολούνται με το βιβλίο της κυρίας Μέρκελ και όσα συμπαθητικά αφιερώνει στον πρόεδρο Αλέξη, και τα καθόλου… συμπαθητικά στους δύο άλλους πρωθυπουργούς με τους οποίους συνεργάστηκε, τον Γ. Παπανδρέου και τον Α. Σαμαρά) αφορά ποίηση. 

Πρόκειται για την τελευταία συλλογή ενός από τους τελευταίους καλούς «μάστορες» του είδους, που έχει και μία επιπλέον ιδιότητα: αυτή του πολιτικού, έστω και αποσυρθέντος από την ενεργό δράση. Είναι ο Τηλέμαχος Χυτήρης, εκ των στενότερων συνεργατών, ως την τελευταία στιγμή, του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο Τηλέμαχος, που πάντοτε έγραφε, ακόμη κι όταν ταξίδευε με τον πρωθυπουργό ως εκπρόσωπος Τύπου της κυβερνήσεως, παραδίδει στο αναγνωστικό κοινό μια αξιοπρόσεκτη συλλογή ποιημάτων υπό τον τίτλο «Το ταξίδι». Τίτλος που παραπέμπει αυτοδικαίως στη δική του πορεία τόσο στην ποίηση όσο και στην πολιτική. 

Αυτή είναι η 9η ποιητική του συλλογή, σε μια διάρκεια μισού αιώνα – η πρώτη του, τα «Ποιήματα εκ προμελέτης», εκδόθηκε το 1973 και έκτοτε γράφει αναδεικνύοντας την τρυφερότητα, την αγάπη για τον άνθρωπο και τη φύση, αλλά και μια ευγένεια που πάντοτε τον χαρακτήριζε ως προσωπικότητα. «Το ταξίδι» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εστία.

Οι οριστικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν μετά τη δημόσια διαβούλευση και κατά τη διάρκεια της συζήτησης του νομοσχεδίου στη Βουλή, ωστόσο είναι η πρώτη φορά που η ξενοδοχειακή αγορά «επιστρατεύεται» για να βοηθήσει στην επίλυση ενός έντονου κοινωνικού φαινομένου: Συχνά δάσκαλοι ή γιατροί απορρίπτουν θέσεις σε νησιά και απομακρυσμένους ηπειρωτικούς προορισμούς εξαιτίας της αδυναμίας να βρουν με λογικά μισθώματα κατάλληλα καταλύματα. Τις περισσότερες φορές οι ιδιοκτήτες τους προτιμούν να τα διαθέσουν έναντι πολύ υψηλότερου αντιτίμου στους τουρίστες....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (πρωτοσέλιδο) 
και την "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", κύριο θέμα, 30/11/24

Σχέδιο στέγασης των δημοσίων
υπαλλήλων στα νησιά

Του ΗΛΙΑ Γ. ΜΠΕΛΛΟΥ


Τη δυνατότητα σε δημόσιους φορείς, όπως το υπουργείο Παιδείας και Υγείας, η Αστυνομία και η Πυροσβεστική, να εκμισθώνουν καταλύματα σε ξενοδοχεία για τους υπαλλήλους τους που υπηρετούν σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς δίνει ρύθμιση σε νομοσχέδιο που προωθεί το υπ. Τουρισμού. Με τη ρύθμιση αυτή, η κυβέρνηση προσπαθεί να αντιμετωπίσει το οξύ πρόβλημα στέγασης που αντιμετωπίζουν οι δημόσιοι λειτουργοί, ιδίως το καλοκαίρι, που είτε δεν βρίσκουν κατάλυμα είτε τα ενοίκια είναι απαγορευτικά υψηλά. Ουσιαστικά θα γίνει ό,τι περίπου έγινε και κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν το κράτος ζήτησε από ξενοδόχους σε κάθε περιοχή προσφορές για δωμάτια όπου φιλοξενούνταν ασθενείς με COVID.

Δυνατότητα σε φορείς όπως το υπουργείο Παιδείας, η Αστυνομία, η Πυροσβεστική αλλά και το υπουργείο Υγείας να εκμισθώνουν κατάλληλα καταλύματα στέγασης προσωπικού σε ξενοδοχεία, σε περιοχές όπου είναι έντονο το πρόβλημα της εξεύρεσης στέγης και κυρίως σε τουριστικούς προορισμούς το καλοκαίρι, προκειμένου να διαμένουν υπάλληλοί τους, δίνει νομοσχέδιο του υπουργείου Τουρισμού.

Το πρόβλημα είναι οξύ, ειδικά στις τουριστικές περιοχές το καλοκαίρι, όπου η επάνδρωση κρίσιμων υπηρεσιών για τη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών είναι ελλιπής ακριβώς επειδή ουδείς είναι διατεθειμένος να πληρώνει ενοίκιο μεγαλύτερο από αυτά που βγάζει, αν και εφόσον βεβαίως βρει διαθέσιμο κατάλυμα για να ενοικιάσει.

Ετσι, σε νησιά και άλλους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς που χρειάζονται περισσότερη αστυνόμευση, περισσότερη ιατρική υποστήριξη ή πυροσβέστες τους θερινούς μήνες και όπου είναι απαραίτητες πολλές άλλες καίριες λειτουργίες τόσο για την τοπική κοινωνία όσο και για τους επισκέπτες, παρατηρείται υποστελέχωση λόγω έλλειψης υποδομών στέγασης.

Το σχέδιο νόμου της υπουργού Τουρισμού Ολγας Κεφαλογιάννη, που θα βρίσκεται σε διαβούλευση τις επόμενες ημέρες πριν ψηφιστεί από τη Βουλή, περιλαμβάνει ένα σημαντικό κομμάτι της λύσης του προβλήματος αυτού. Αποτελεί, δε, προϊόν εσωτερικής διαβούλευσης της κυβέρνησης, δηλαδή συννενόησης με τα συναρμόδια υπουργεία προκειμένου να μπορεί να δημιουργηθεί το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο και να χρηματοδοτηθεί το μέτρο.

Για να γίνει καλύτερα αντιληπτό το τι θα συμβαίνει, αξίζει να θυμηθεί κανείς τα αιτήματα που γίνονταν κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν υπηρεσίες του υπουργείου Υγείας και της Πολιτικής Προστασίας ζητούσαν χώρους από ξενοδοχεία για να μπορούν να φιλοξενήσουν ασθενείς που μπορεί να διαγιγνώσκονταν με COVID 19. Οι αρμόδιες υπηρεσίες ζητούσαν συγκεκριμένο αριθμό καταλυμάτων και οι ξενοδόχοι προχωρούσαν στην υποβολή προσφορών γι’ αυτά. Κάτι ανάλογο θα ισχύει και τώρα.

Οι οριστικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν μετά τη δημόσια διαβούλευση και κατά τη διάρκεια της συζήτησης του νομοσχεδίου στη Βουλή, ωστόσο είναι η πρώτη φορά που η ξενοδοχειακή αγορά «επιστρατεύεται» για να βοηθήσει στην επίλυση ενός έντονου κοινωνικού φαινομένου: Συχνά δάσκαλοι ή γιατροί απορρίπτουν θέσεις σε νησιά και απομακρυσμένους ηπειρωτικούς προορισμούς εξαιτίας της αδυναμίας να βρουν με λογικά μισθώματα κατάλληλα καταλύματα. Τις περισσότερες φορές οι ιδιοκτήτες τους προτιμούν να τα διαθέσουν έναντι πολύ υψηλότερου αντιτίμου στους τουρίστες.

Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο σε νησιά, όπως των Κυκλάδων, που δέχονται μεγάλους αριθμούς ξένων επισκεπτών κατά το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα πυροσβέστες, αστυνομικοί, γιατροί και άλλοι δημόσιοι υπάλληλοι να μην μπορούν να βρουν αξιοπρεπή στέγη.

Τώρα το σχέδιο νόμου δίνει τη δυνατότητα στους φορείς που διαχειρίζονται τους προϋπολογισμούς αυτών των υπηρεσιών και υπαλλήλων να ζητήσουν δωμάτια από ξενοδοχεία. Τα δωμάτια αυτά, ωστόσο, πρέπει να είναι δωμάτια στέγασης προσωπικού των ξενοδοχείων και όχι κυρίως καταλύματα. Ομως με το σχέδιο νόμου τίθενται προδιαγραφές προκειμένου να εξασφαλίζονται οι ελάχιστες δυνατές προϋποθέσεις αξιοπρεπούς στέγασης. Πέραν των εποχικών προβλημάτων που μπορεί να δημιουργεί σε αυτούς τους υπαλλήλους ο τουρισμός, υπάρχουν και περιφέρειες οι οποίες δεν έχουν καθόλου κατάλληλες υποδομές εκμίσθωσης ακινήτων τόσο τους καλοκαιρινούς όσο και τους χειμερινούς και οι ξενοδοχειακές υποδομές παρέχουν τη μοναδική δυνατότητα φιλοξενίας.

Ποιους αφορά η ρύθμιση; Αφορά την προσφορά προσιτής στέγασης σε υπαλλήλους που υπηρετούν με συμβάσεις ορισμένου ή αορίστου χρόνου σε δημόσιες υπηρεσίες, επιχειρήσεις κοινής ωφελείας και εν γένει σε δομές του δημόσιου τομέα ή των ΟΤΑ, σε γιατρούς ΕΣΥ και Κέντρων Υγείας, δασκάλους, καθηγητές, αστυνομικούς, δημόσιους και δημοτικούς υπαλλήλους, εποχικά εργαζομένους σε σώματα ασφαλείας (πυροσβέστες, λιμενικοί κ.ά.) που απασχολούνται στην περιοχή.

«Το φαινόμενο γίνεται όλο και πιο έντονο, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να στελεχωθούν επαρκώς δομές που προσφέρουν υπηρεσίες κοινής ωφελείας στους κατοίκους και που είναι απολύτως αναγκαίες για τη διαβίωση των κατοίκων με όρους ποιότητας, ασφάλειας και αξιοπρέπειας», αναφέρουν χαρακτηριστικά κυβερνητικές πηγές.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού το νομοσχεδίου του υπουργείου Τουρισμού προβλέπεται να μπορούν να φιλοξενούνται μέσω μισθώσεων με ειδικούς όρους και συμφωνίες εργαζόμενοι των παραπάνω κατηγοριών στα δωμάτια προσωπικού των ξενοδοχείων.

Ο προσδιορισμός των δωματίων προσωπικού ξενοδοχείων θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά νωρίτερα φέτος από το υπουργείο Τουρισμού (άρθρο 66 του ν. 5121/2024). Εχει ήδη προκαλέσει επενδυτικό ενδιαφέρον τόσο από υφιστάμενα ξενοδοχεία όσο και από εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων και επιχειρηματίες, που διαβλέπουν προοπτικές σε αυτήν την κατηγορία ακινήτων. Υπενθυμίζεται ότι επιτρέπεται η ανέγερση δωματίων προσωπικού είτε εντός των οικοπέδων ή γηπέδων επί των οποίων ανεγείρονται τα παραπάνω ξενοδοχειακά καταλύματα ως προαιρετική συνοδή εγκατάσταση αυτών, είτε σε αυτοτελή οικόπεδα ή γήπεδα, σύμφωνα με συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, το εμβαδόν δίκλινου υπνοδωματίου ορίζεται κατ’ ελάχιστον σε 14 τετραγωνικά, ενώ προϋπόθεση είναι και η κοινόχρηστη κουζίνα τουλάχιστον 15 τετραγωνικών.

Μόλις ο Γιώργος Ταμπούρης τελείωσε την ανάγνωση του εγγράφου και μας είπε ότι ήμασταν ελεύθεροι, κατηφορίσαμε ως το σπίτι της θείας Αλεξάνδρας, γιατί είχαμε πεινάσει. Για κακή μας τύχη το σπίτι ήταν κλειστό. Πήραμε αμέσως τον δρόμο της επιστροφής γιατί δεν θα αργούσε να νυχτώσει (...) Συνεχίσαμε τον δρόμο για το Μαλακάσι με πολύ γρήγορο ρυθμό, όχι επειδή φοβόμασταν, αλλά γιατί στη σκέψη μας είχαμε την αγωνία των δικών μας, που μας είχαν χάσει όλη την ημέρα. Ημασταν βέβαιοι ότι η Οργάνωση θα κρατούσε μυστική την αποστολή μας μέχρι τον γυρισμό μας. Οταν ξανά φτάσαμε στα αμπέλια, καταβροχθίσαμε κάτι απομεινάρια από σύκα και σταφύλια. Ηταν ήδη νύχτα όταν πλησιάσαμε στην πλατεία του Μαλακασίου. Τον πρώτο που αντικρίσαμε ήταν ο πατέρας μου να κάνει νευρικές βόλτες. Μόλις μας είδε ξέσπασε, αλλά μόνον σ’ εμένα: – Πού είσαι όλη την ημέρα; Ισως για πρώτη φορά να με έδερνε, αν δεν τον ικανοποιούσε η απάντησή μου. – Η Οργάνωση μας έστειλε με έγγραφο στο Αμπελοχώρι. Το άλλοθί μου ήταν όχι μόνον ακλόνητο αλλά και αποστομωτικό. Πολύ θα ήθελε, εκείνη τη στιγμή, ο πατέρας να εισβάλει στο γραφείο της Οργάνωσης του ΕΑΜ και να τα κάνει γυαλιά-καρφιά. Ανέθεσαν μια τέτοια επικίνδυνη αποστολή στον ενδεκάχρονο Αποστόλη και σε εμένα τον εννιάχρονο, δίχως να ενημερώσουν τους γονείς μας. Πώς όμως θα τολμούσε να κάνει κάτι τέτοιο ο πατέρας, όταν η Οργάνωση είχε εντολή να αναφέρει αρμοδίως για τυχόν αντιεαμική του πράξη; Προ μηνός (Αύγουστος 1944) ο πατέρας μου είχε καταδικασθεί εις θάνατον, από «Λαϊκό Δικαστήριο», αλλά ο Βασίλης Κουβάτης, εξάδελφος της μάνας μου και καπετάνιος του ΕΛΑΣ, είχε κατορθώσει να μετατρέψει την ποινή του σε συνεχή παραμονή του στο Μαλακάσι. Ο δυστυχής πατήρ κατάπιε την οργή του, την υπερηφάνειά του και εσιώπησε. Ο υιός του, το Αετόπουλο, κατόρθωσε κάτι ριψοκίνδυνο.....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

Τσίγκινο κουρδιστό καρουσέλ διά χειρός του Ιταλού Ettore Cardini, φιλοτεχνημένο τη δεκαετία του 1920, ένα από τα εκατοντάδες παιχνίδια που φιλοξενούνται στο παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη στο Π. Φάληρο. Εκεί εκτίθενται και πολλά ελληνικά και ξένα κουκλόσπιτα, με υλικά κατασκευής το μεράκι και την υπομονή. Μία επίσκεψη στο εν λόγω Μουσείο Παιχνιδιών θα ανασύρει μνήμες και συγκίνηση στους παππούδες, οι γονείς –γενιά των επιτραπέζιων παιχνιδιών– έχουν φρέσκες δικές τους ώρες ξεγνοιασιάς και οι μικρότεροι θ’ ανακαλύψουν έναν (πολύ) προ τάμπλετ και κινητού τηλεφώνου άγνωστο κόσμο ανάπαυλας και χαράς. Ενα κουκλόσπιτο που χτιζόταν από το 1940 και παραμύθια που γίνονται καταφύγιο

Ενα κουκλόσπιτο που χτιζόταν 

από το 1940 και παραμύθια 

που γίνονται καταφύγιο

Κύριε διευθυντά

Η κούκλα αποτελεί αναμφισβήτητα το πιο αγαπημένο παιχνίδι κάθε μικρού κοριτσιού στο πέρασμα των αιώνων. Σ’ αυτήν μεταβιβάζει αγάπη, στοργή, τρυφερότητα αλλά και ανασφάλεια, θυμό, οργή. Ηδη από την εποχή των πυραμίδων ο δεσμός αυτός επεκτείνεται στο κουκλόσπιτο, μια μικρογραφική εκδοχή της πραγματικότητας που επιτρέπει τη δημιουργία και εκπλήρωση ονείρων και επιθυμιών.

Σαν ευρωπαϊκής βιομηχανικής παραγωγής προϊόν, παιχνίδι ή διακοσμητικό, εξαπλώνεται στην Ευρώπη όπου έχει ήδη πρωτοεμφανιστεί από τον 16ο αιώνα σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.

Το εξώφυλλο του βιβλίου της Ελλης Σολομωνίδου Μπαλάνου «Το Κουκλόσπιτο De Gaulle», με κείμενα του Νίκου Βατόπουλου.

Στο Μουσείο Παιχνιδιών, παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη, που από το 2017 στεγάζεται στην οικία Κουλούρα στο Παλαιό Φάληρο, εκτίθενται αρκετά ελληνικά χειροποίητα και ξένα κουκλόσπιτα. Ετσι λοιπόν αποφάσισε η γνωστή σκηνογράφος, ενδυματολόγος, μακετίστας αλλά και ραδιοφωνικός παραγωγός στην ΕΡΤ, που έγινε αγαπητή στο ελληνικό κοινό κυρίως από τα θαυμάσια σκίτσα της, ζωγραφικούς σχολιασμούς των θεατρικών παραστάσεων της περιόδου από το 1960 και ύστερα, αλλά και της κοινωνικής ζωής των Αθηναίων στο «Σημειωματάριο» της Ελένης Μπίστικα από το 1974 στην «Καθημερινή», να δωρίσει το δικό της κουκλόσπιτο. 

Ενα κουκλόσπιτο που αν και μοιάζει, είναι διαφορετικό από τ’ άλλα, καθώς τα περισσότερα από τα αντικείμενα που το αποτελούν, είναι μινιατούρες φτιαγμένες στο χέρι μία μία από την ίδια την Ελλη Σολομωνίδου Μπαλάνου. Ενα κουκλόσπιτο που άρχισε να δημιουργείται το 1940, όταν η Ελλη ήταν ακόμα κοριτσάκι, στα ράφια μιας βιβλιοθήκης που την ακολουθούσε σε κάθε μετακόμιση από το Ψυχικό στο Κολωνάκι, από το Κολωνάκι στο Παγκράτι και σήμερα εγκαταστάθηκε οριστικά στο Π. Φάληρο. Κάθε φορά από το 1940 έως τώρα, η Ελλη προσέθετε, όπως η ίδια γράφει, στο σπίτι των De Gaulle καινούργιες λεπτομέρειες, καινούργια στοιχεία.

Το κείμενο, ή μάλλον τα κείμενα του Νίκου Βατόπουλου που συνοδεύουν το βιβλίο, «Η πορεία μιας μέσης ζωής», είναι μια αφηγηματική προσωπική παρουσίαση της Ελλης, που μαζί της εργάστηκε ο Νίκος Βατόπουλος για πολλά χρόνια στην «Καθημερινή», μια μορφή βιογραφίας που αντικατοπτρίζει όλο τον δεσμό και την αμοιβαία αγάπη των δυο τους και «Το κουκλόσπιτο» που περιγράφει έναν προς έναν τους χώρους του – το γραφείο του κυρίου De Gaulle με το WC του, το δωμάτιο της γιαγιάς, τα δωμάτια του ζεύγους, των παιδιών, της Ρέας, της Κατερίνας, του Αρη, της Σοφίας, του Καρόλου, της γκουβερνάντας, της μαγείρισσας, οι χώροι υποδοχής, οι χώροι υγιεινής, τα βοηθητικά (κουζίνα, πλυσταριό, κήπος, βεράντα, αίθριο), 22 συνολικά. Μια περιγραφή ευαίσθητη, αναλυτική, γεμάτη αγάπη που στηρίζεται στην αφήγηση της ίδιας της Ελλης και μαρτυρά την ιδιαίτερη φροντίδα της για κάθε αντικείμενο. Πολλά από αυτά, όπως τα εξώφυλλα των δίσκων, οι εφημερίδες, τα βιβλία, είναι έργα της ίδιας, κάποια άλλα είναι αγοραστά, κάποια δώρα φίλων.

Τα κείμενα του Νίκου Βατόπουλου είναι διαφορετικά από τα άλλα κείμενά του στην «Καθημερινή». Εκεί μετατρέπει αληθινά σπίτια σε παραμύθι. Εδώ μετατρέπει το παραμύθι σε πραγματικότητα. Κι αν έγραφε ο Νίκος Βατόπουλος ένα παραμύθι για παιδιά; Μήπως άραγε ευαισθητοποιούσε κάποιους μικρούς Αθηναίους πολίτες; Το βιβλίο «Το Κουκλόσπιτο De Gaulle» κυκλοφορεί με τρία διαφορετικά εξώφυλλα, με κείμενα του Νίκου Βατόπουλου και εισαγωγικά κείμενα των Γ. Μαγγίνη, Μαρίας Κοκκίνου, Μαίρης Βέργου, Ελλης Σολομωνίδου Μπαλάνου.

ΜΑΡΩ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗ-ΑΔΑΜΟΥ


Ο σπουδαίος Ελλην Μάικλ Ανάγνος

Κύριε διευθυντά

Πρόσφατα επιστολογράφος της «Κ» αναφέρθηκε στην περιώνυμη Ελεν Κέλερ (1880-1968) και στον πρώτο δάσκαλό της, τον Ηπειρώτη Μιχαήλ Αναγνωστόπουλο ή επί το αμερικανικότερον Μάικλ Ανάγνος.

Ο Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος υπήρξε ο μέγιστος των Ελλήνων της Αμερικής κατά τον 19ο αιώνα και γαμπρός του Αμερικανού φιλέλληνα Σάμουελ Χάου (1801-1876), ο οποίος δύο φορές προσήλθε στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Επαναστάσεως του 1821 και κατά τη διάρκεια της μεγάλης Κρητικής Επανάστασης των ετών 1866-1869, όπου εγνώρισε τον Μιχαήλ Αναγνωστόπουλο και επέστρεψαν μαζί στην Αμερική.

Παντρεύτηκε την κόρη του Χάου, Ιουλία. Ο γιατρός Χάου διατηρούσε στη Βοστώνη την πρώτη σχολή για τυφλούς, η οποία εξακολουθεί να υφίσταται. Μετά τον θάνατό του, τη διεύθυνση της σχολής ανέλαβε ο γαμπρός του Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος.

Η Ελεν Κέλερ, τυφλή και κωφή, εισήχθη στην παραπάνω σχολή και ως ελέχθη πρώτος δάσκαλός της υπήρξε ο Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος. Το 1890 ο Αναγνωστόπουλος επισκέπτεται την Ελλάδα και δίνει διάλεξη στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός».

Παραθέτω τη σχετική «είδηση» της Αθηναϊκής εφημερίδας ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ της 15.3.1890, κατά την οποίαν:

«ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 15.3.1890 – Βαθείας εντυπώσεις αφήκεν η χθες εν τω “Παρνασσώ” διάλεξις του Μ. Ανάγνου, διευθυντού εν Βοστώνη της Αμερικής σχολείου των τυφλών. Και πρώτον διερμηνεύσας πώς ο δόκτωρ Χάου, ο αείμνηστος πενθερός του, κατώρθωσε να διδάξει εις την κορασίδα Λώραν ότι υπάρχουν σημεία δι’ ων σημαίνονται τα πράγματα, πρώτος ούτω ευεργετήσας τα δυστυχή ταύτα όντα προς έκφρασιν των σκέψεών των, εισήλθεν είτα εις την υπόθεσιν περί της προσφιλούς του Ελένης Κέλερ. Το κοράσιον τούτο παρεδόθη τω κ. Ανάγνω προ ολίγων ετών και κατορθώθη, ήδη οκταέτις, ίνα εντός δύο ετών εκμάθη και εκφράζηται γλαφυρώς και μεθ’ ικανής φαντασίας διά σημείων αγγλιστί και κατά τους 4 τελευταίους μήνας γαλλιστί και ολίγον ελληνιστί και γερμανιστί. Ο,τι κυρίως διακρίνει αυτήν είναι η καταπληκτική αντίληψις και ευρυτάτη αυτής μνήμη. Διά μόνης της αφής νοεί και τας ποικιλοτέρας ψυχικάς διαθέσεις και ουδέποτε επιλανθάνεται λέξεων, ας και άπαξ μόνον ήκουσε μετά της ορθογραφίας αυτών.

Ούτως ωμίλησεν ο ελλόγιμος ανήρ επί δύο περίπου ώρας μεταδούς αξιοπερίεργα και ωφέλιμα τοις ακροαταίς αυτού».

ΑΝΤΏΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΝΕΤΗΣ


Δύο Αετόπουλα σ’ επικίνδυνη αποστολή

Κύριε διευθυντά

Περί το τέλος Σεπτεμβρίου 1944, η Οργάνωση ΕΑΜ του χωριού μου (Μαλακάσι Καλαμπάκας) ανέθεσε στον φίλο μου Αποστόλη Σταμούλη (ετών ένδεκα) και σ’ εμένα (ετών εννιάμισι) μια σημαντική αποστολή. Εδωσε στα δύο Αετόπουλα ένα φάκελο με την εντολή να τον μεταφέρουμε στην Οργάνωση ΕΑΜ του γειτονικού Αμπελοχωρίου. Αναλάβαμε το έργο γεμάτοι υπερηφάνεια. Επιθυμούσα πολύ να πηγαίνω στο Αμπελοχώρι, το χωριό του πατέρα μου, γιατί το κλίμα εκεί ήταν πολύ πιο φιλελεύθερο απ’ ό,τι στο Μαλακάσι. 

Οσες φορές μέχρι τότε είχα πάει με τους γονείς μου στο Αμπελοχώρι, πάντα μέναμε στο σπίτι της θείας Αλεξάνδρας. Εκεί κατόρθωνα να κάμπτω την αντίδραση της μάνας και να κοιμάμαι τα βράδια έξω στο μπαλκόνι, παρέα με τα εξαδέλφια μου. Στο Μαλακάσι δεν είχα κοιμηθεί ποτέ στο σπίτι με ανοιχτό παράθυρο, από τον φόβο της μάνας μήπως κρυολογήσω. Τα αίτια όλων των ασθενειών, για τη μητέρα μου, ήταν δύο: Το κρύωμα και το μάτιασμα (η βασκανία). Για το μάτιασμα, γιατρός ήταν η ίδια. Διατεινόταν ότι ήξερε να ξεματιάζει! Εάν δεν ήμουν ματιασμένος με πήγαινε, νύχτα μερικές φορές, στον ιερέα παπα-ζήση να μου διαβάσει ευχή!... Αλλά η ευχή δεν θεράπευε την ελονοσία!... Ευτυχώς βρέθηκε το κινίνο. 

Ανέφερα τα παραπάνω για να δείξω ότι την ημέρα εκείνη του Σεπτεμβρίου 1944, όταν η Οργάνωση ΕΑΜ Μαλακασίου ανέθεσε στον φίλο μου τον Αποστόλη και σ’ εμένα τη μεταφορά του εγγράφου στο Αμπελοχώρι, ένιωσα πανευτυχής. Τρέχοντας αφήσαμε την πλατεία του Μαλακασίου και πήραμε τον κατήφορο. Επρεπε να επιστρέψουμε το απόγευμα, σχετικά ενωρίς, για ν’ αποφύγω τον έλεγχο από τον πατέρα, εάν το είχα παρατραβήξει με την απουσία μου από το σπίτι. Μόλις περάσαμε τη γέφυρα του Πηνειού και αρχίσαμε ν’ ανηφορίζουμε, φάνηκε στα αριστερά μας και μακριά ο βράχος, Πέτρα Μοκοσίου. Το γερμανικό κανόνι από τη ράχη του ξεκίνησε να δρα. Από την μπούκα του κάθε τόσο έβγαινε καπνός και δευτερόλεπτα αργότερα έφτανε στ’ αυτιά μας ο δυνατός κρότος του κανονιοβολισμού. Οι οβίδες περνούσαν από πάνω μας σφυρίζοντας, με κατεύθυνση προς το Αμπελοχώρι. Ελαττώσαμε το βάδισμα σε αργό ρυθμό, ελπίζοντας ότι κάποτε οι Γερμανοί θα σταματούσαν να κανονιοβολούν. 

Φτάσαμε, όμως, κοντά στη ράχη και οι Γερμανοί συνέχιζαν. Αναγκαστήκαμε να σταματήσουμε και να περιμένουμε καμιά ώρα στη σκιά μιας βελανιδιάς. Περνούσαν οι οβίδες από πάνω μας και προσπαθούσαμε να υπολογίσουμε αν ο στόχος τους ήταν το χωριό ή κάποια άλλη περιοχή, όπως στο Μαλακάσι. Κάποτε το κανόνι εσίγησε. Ηταν αργά το απόγευμα. Περάσαμε τη ράχη και φτάσαμε στα πρώτα αμπέλια του χωριού, στα αριστερά μας. Ηταν όλα φρεσκοτρυγημένα. 

Μπροστά μας, το χωριό φαινόταν ήσυχο. Δεν είδαμε φωτιές και καπνούς, δεν ακούσαμε φωνές. Προχωρήσαμε και όταν φτάσαμε στην πλατεία το χωριό έδειχνε να είναι έρημο. Μείναμε για λίγο όρθιοι στο κέντρο της πλατείας, περιμένοντας να μας συναντήσει κάποιος. Πράγματι, σε λίγα λεπτά ξεπρόβαλε μπροστά μας ένας νέος που έμοιαζε να έχει τα διπλάσια χρόνια από εμένα, αλλά φορούσε ακόμα κοντά παντελόνια. Αρχισε μεταξύ μας ο διάλογος:

– Ποιοι είστε εσείς; Από πού ήρθατε;

– Είμαστε σύνδεσμοι από το Μαλακάσι. Εχουμε ένα έγγραφο για την Οργάνωση Αμπελοχωρίου.

– Μπράβο στην Οργάνωση Μαλακασίου. Εμπιστεύεται μικρά παιδιά, που κανένας δεν τα υποπτεύεται. Εγώ είμαι ο Γιώργος Ταμπούρης. Είμαι ένας από τους υπεύθυνους της Οργάνωσης.

Του δώσαμε τον σφραγισμένο φάκελο. Τον άνοιξε αμέσως. Ενώ τον διάβαζε, μερικοί ακόμα ανέβαιναν προς την πλατεία από τη μεριά της γειτονιάς των συγγενών μου. Οι Γερμανοί είχαν κανονιοβολήσει πιο βόρεια από το χωριό, προς το μέρος της εκκλησίας του Προφήτη Ηλία.

Μόλις ο Γιώργος Ταμπούρης τελείωσε την ανάγνωση του εγγράφου και μας είπε ότι ήμασταν ελεύθεροι, κατηφορίσαμε ως το σπίτι της θείας Αλεξάνδρας, γιατί είχαμε πεινάσει. Για κακή μας τύχη το σπίτι ήταν κλειστό. Πήραμε αμέσως τον δρόμο της επιστροφής γιατί δεν θα αργούσε να νυχτώσει (...) Συνεχίσαμε τον δρόμο για το Μαλακάσι με πολύ γρήγορο ρυθμό, όχι επειδή φοβόμασταν, αλλά γιατί στη σκέψη μας είχαμε την αγωνία των δικών μας, που μας είχαν χάσει όλη την ημέρα. Ημασταν βέβαιοι ότι η Οργάνωση θα κρατούσε μυστική την αποστολή μας μέχρι τον γυρισμό μας. Οταν ξανά φτάσαμε στα αμπέλια, καταβροχθίσαμε κάτι απομεινάρια από σύκα και σταφύλια. Ηταν ήδη νύχτα όταν πλησιάσαμε στην πλατεία του Μαλακασίου. Τον πρώτο που αντικρίσαμε ήταν ο πατέρας μου να κάνει νευρικές βόλτες. Μόλις μας είδε ξέσπασε, αλλά μόνον σ’ εμένα:

– Πού είσαι όλη την ημέρα; Ισως για πρώτη φορά να με έδερνε, αν δεν τον ικανοποιούσε η απάντησή μου.

– Η Οργάνωση μας έστειλε με έγγραφο στο Αμπελοχώρι.

Το άλλοθί μου ήταν όχι μόνον ακλόνητο αλλά και αποστομωτικό. Πολύ θα ήθελε, εκείνη τη στιγμή, ο πατέρας να εισβάλει στο γραφείο της Οργάνωσης του ΕΑΜ και να τα κάνει γυαλιά-καρφιά. Ανέθεσαν μια τέτοια επικίνδυνη αποστολή στον ενδεκάχρονο Αποστόλη και σε εμένα τον εννιάχρονο, δίχως να ενημερώσουν τους γονείς μας. Πώς όμως θα τολμούσε να κάνει κάτι τέτοιο ο πατέρας, όταν η Οργάνωση είχε εντολή να αναφέρει αρμοδίως για τυχόν αντιεαμική του πράξη; Προ μηνός (Αύγουστος 1944) ο πατέρας μου είχε καταδικασθεί εις θάνατον, από «Λαϊκό Δικαστήριο», αλλά ο Βασίλης Κουβάτης, εξάδελφος της μάνας μου και καπετάνιος του ΕΛΑΣ, είχε κατορθώσει να μετατρέψει την ποινή του σε συνεχή παραμονή του στο Μαλακάσι. Ο δυστυχής πατήρ κατάπιε την οργή του, την υπερηφάνειά του και εσιώπησε. Ο υιός του, το Αετόπουλο, κατόρθωσε κάτι ριψοκίνδυνο.

ΥΓ.: Από το βιβλίο μου: Η καρυδιά με τους νουμάδες.

ΓΕΏΡΓΙΟΣ ΤΟΛΗΣ Καρδιοχειρουργός


Δόγματα θεολογικά, νομικά, 

και ερμηνεία τους

Κύριε διευθυντά

Στην προθήκη ενός βιβλιοπωλείου με ξάφνιασε ο τίτλος ενός βιβλίου που κυκλοφορήθηκε προσφάτως: «Πολιτική θεολογία και συνταγματική ηθική». Βιβλίο μικρό («μέγα βιβλίον μέγα κακόν», κατά τη γνωστή ρήση του Καλλίμαχου) και βιβλίο εύωνο.

Γιατί με ξάφνιασε ο τίτλος; Θεωρούσα ότι η θεολογία αναφέρεται στη σχέση του ανθρώπου ως προσώπου με τον Θεό για τη δική του σωτηρία ή/και του πλησίον του, και όχι του ανθρώπου ως πολίτη. Και θεωρούσα επίσης ότι η ηθική ως ατομική ηθική συναρτάται αμέσως και πρωτίστως με τον λόγο του Θεού (τη Θεολογία) και ως κοινωνική ηθική μόνο δευτερευόντως ή εμμέσως με το δίκαιο, αφού αναμφίλεκτα το έχει επηρεάσει. Αρέσκομαι στα «αιρετικά», όπως αρχικά νόμισα για το βιβλίο, και γι’ αυτό το αγόρασα. Το βιβλίο όμως όχι μόνον αιρετικό δεν είναι, αλλά τουναντίον, αναδεικνύοντας με εκκλησιαστική και νομική ευγλωττία το δυσχερώς αναδεικνυόμενο «κλασικό», είναι αποδεικτικό και πειστικό, ανταποκρινόμενο πλήρως στον τίτλο του.

Είναι και σαγηνευτικό: «Πίνεται»: Δόγματα θεολογικά και νομικά και ερμηνεία τους, ιστορικότητα, μύθοι και συμβολισμοί και πολλά άλλα παρελαύνουν σε σύστημα, τάξη και πειθαρχία, συγχώρεση και ανάσταση. Εύγε στον συγγραφέα του, Ευάγγελο Βενιζέλο!

ΣΠΥΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ
Αθήνα


Και η Ιστορία α λα καρτ;

Κύριε διευθυντά

Στις πάλαι ποτέ σοβιετικές δημοκρατίες, όταν ένα σημαίνον ιθύνον μέλος τους έπεφτε σε δυσμένεια, πρώτο μέλημα του καθεστώτος ήταν η εξάλειψη κάθε ίχνους ύπαρξής του. Με τη διαγραφή γραπτών κειμένων του στον Τύπο, κατάσχεση βιβλίων του, απαγόρευση κάθε γραπτής ή προφορικής μνημόνευσής του κ.λπ.

Κάτι ανάλογο όμως συμβαίνει και στη δημοκρατική ευρωπαϊκή χώρα μας, όπου η προφορά ή δημοσίευση του ονόματος Ιωάννης Μεταξάς εκλαμβάνεται ως αντιδημοκρατική εκδήλωση που επισύρει αποδοκιμασία και κακόβουλους χαρακτηρισμούς για τον συγγραφέα.

Απόδειξη των ανωτέρω αποτελεί και η, κάθε χρόνο, μηδαμινή ή φειδωλή αναφορά στον πρωταγωνιστή της 28ης Οκτωβρίου 1940 κατά τις επετείους της ιστορικής αυτής ημερομηνίας καθώς και η εξάλειψη κάθε μνείας του ρόλου του Γεωργίου Β΄, στον οποίο μαζί με τον Ι. Μεταξά, μας αρέσει δεν μας αρέσει, οφείλουμε την ένταξη της χώρας μας στην ομάδα των κρατών νικητών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΟΡΑΚΑΣ Πρέσβυς ε.τ.
Χολαργός