Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΠΕΜΠΤΗΣ (Αθηναϊκά και Λευκωσίας) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ...

"ΤΑ ΝΕΑ"-Έφη Ξένου

ΚΥΡ

"Εφ.Συν"-Κώστα Γρηγοριάδης

"ΕΘΝΟΣ"-Πάνος Μαραγκός

"Η ΑΥΓΗ"-Τάσος Αναστασίου

"Εφ.Συν"-Μιχάλης Κουντούρης

"ΤΑ ΝΕΑ"- Κώστας Μητρόπουλος

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", Δημήτρης Χαντζόπουλος

"ΠΟΛΙΤΗΣ"-ΑΤΙΑΝ

"ΗΜΕΡΗΣΙΑ"-ΝΙΚΑΝΔΡΟΣ

"Αλήθεια", Γιώργος Μιτίδης

"Η ΑΥΓΗ", Βαγγέλης Χερουβείμ

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", Ανδρέας Πετρουλάκης

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"-Ηλίας Μακρής

"Real.gr", Δημήτρης Γεωργοπάλης

Πέτρος Τσιολάκης

"...Δέν υπάρχουν λοιπόν αντιφάσεις στή στρατηγική τής Κίνας, καί ή μελέτη τής στρατηγικής τής κάθε κινεζικής επιχείρησης πρέπει νά βασίζεται στην κατανόηση της. Δι­ότι ή Κίνα είναι μεγάλη καί πολυπληθής, αλλά ή στρατηγι­κή της είναι συμπαγής καί βασίζεται σέ παράδοση αιώνων. Οί αντιφάσεις μάλλον υπάρχουν στή Δύση, ή όποία φαίνεται νά έχει ξεχάσει τή δική της παράδοση. Ή Οικο­νομία εμφανίζεται σάν νά μήν δεσμεύεται άπό τήν Ηθική. Ώς αποτέλεσμα, ή κοινωνία πολυδιασπάται καί χάνει τή δυνατότητα νά κινητοποιηθεί πίσω άπό έναν Σκοπό. Ή κα­λύτερη λοιπόν αντιμετώπιση τής Κίνας ύπό τόν νέο Πρό­εδρο τών ΗΠΑ θά ήταν νά αποκτήσουν οι ΗΠΑ έναν Σκο­πό, ό όποιος θά τονώσει ξανά τόν παραγωγικό τους ζήλο...."

Από την "ΕΣΤΙΑ"

"ΕΣΤΙΑ", 30/11/16

Ο Τραμπ απέναντι στην Κίνα

Γράφει ό Νίκος Μουρκογιάννης*



Η ΕΚΛΟΓΗ τοϋ Τράμπ φέρνει στην κορυφή της παγκόσμιας ατζέντας τήν επανεξέταση των σχέσεων των ΗΠΑ μέ τήν Κίνα καί τίς κινεζικές επιχειρήσεις. Πόσο όμως καταλαβαίνουμε στη Δύση τή στρατηγική της Κίνας; Ή Κίνα είναι τό­σο μεγάλη καί διαφορετική, πού κάνει τόν Δυ­τικό νά επανεξετάσει τά όρια της σκέψης του. Στή δική μου περίπτωση, μέ οδήγησε στην  ανα­διαμόρφωση όσων έμαθα καί έγραψα πάνω στίς έννοιες τής Στρατηγικής καί τοϋ Σκοπού.

Στην Κίνα δέν υπάρχει ή έννοια τοϋ Σκοπού. Αυτό είναι πού τήν κάνει πραγματική Ανατολή. Διότι ή έννοια τοϋ Σκοπού είναι θεμελιώδης καί πανταχού παρούσα στον Δυτικό τρόπο σκέψης. Ό Πλάτωνας αναφέρεται στό «είδος» καί στό «τέλος». Κατά τόν Αριστοτέλη, «τό τέλος» ορί­ζει τό είδος. Τό «τέλος» ορίζει τό «καλό» καί τό «ώραϊο». Στά ελληνικά, όπως καί σέ πολλές ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, «τέλος» σημαίνει τό­σο «λήξη», όσο καί «σκοπός».

Στίς θρησκευτικές μας παραδόσεις υπάρχει πάντα μιά τελική κρίση καί κατάληξη -όπως, γιά παράδειγμα, ό χριστιανικός παράδεισος-, καθ' όδόν προς τήν όποία πρέπει νά τηρούνται  ορι­σμένες ηθικές επιταγές. Καί, γιά νά μήν ξεχά­σουμε καί τήν οικονομία καί τή στρατηγική της, ή διάκριση μεταξύ μέσων καί σκοπών είναι κε­ντρικό θέμα γιά τόν Κλαούζεβιτς, τόν πατέρα τής σύγχρονης στρατηγικής. Ή Κίνα, όμως, δέν στοχάστηκε ποτέ τόν Σκοπό, ή τήν κατάληξη ώς βάση της στρατηγικής της.; Ό αρχαίος Κινέζος στρατηγός, όπως καί ό σύγχρονος Κινέζος  επιχειρηματί­ας, επικεντρώνεται στίς συνθήκες τής κατάστασης καί πώς νά τίς μεταβάλλει προς όφελος του. Δέν εμπλέκεται μέ τόν αντίπαλο, προτού τόν έχει διασπάσει καί εξαντλήσει. Δέν κινείται πρίν ό αντίπαλος έχει εξουθενωθεί. Στην κι­νεζική σκέψη, ή εμπλοκή σέ μάχη είναι αποτέλεσμα μιας αποτυχημένης στρατηγικής, όχι μέσο προς εξυπηρέτηση ενός στόχου γιά τήν επίτευξη ενός Σκοπού, όπως γράφει ό Κλαούζεβιτς.

Ή έλλειψη Σκοπού είναι αυτό πού κάνει ακατάληπτη τή στρατηγική των κινεζικών επιχειρήσεων γιά πολλούς Δυτι­κούς. Οι ενέργειες των κινεζικών επιχειρήσεων φαίνονται συχνά αντιφατικές. Γιά παράδειγμα, ή ίδια επιχείρηση, πού μελετά χρόνια πώς νά κατασκευάσει στην Κίνα ένα προϊ­όν μέ τό λιγώτερο δυνατό κόστος, επενδύει γρήγορα γιά ν' αναπτύξει ένα αεροδρόμιο, ένα λιμάνι ή ένα ηλεκτρο­παραγωγικό εργοστάσιο σέ μιά μακρινή χώρα στή Δύση.

Ή αντίφαση, όμως, υπάρχει μόνο γιά τόν Δυτικό, πού αναζητεί τή λογική συνέπεια τών άρχών πού υπαγορεύ­ει ή έννοια τοϋ Σκοπού. Ή στρατηγική τής Κίνας δέν δε­σμεύεται άπό τους νόμους τοϋ κόσμου τών άρχων, άλλα άντιγράφει τή φύση. Ή μίμηση τής φύσης, καί όχι οι αρχές, είναι ή βάση τής σκέψης τής Κίνας.

Τό νά παρακολουθεί, λοιπόν, κανείς μιά κινεζική επι­χείρηση ή καί ολόκληρη τήν Κίνα, προσομοιάζει στό νά πα­ρατηρεί κανείς τή ροή τοϋ νεροϋ. Τό νερό θά πάει πρώτα έκεΐ πού συναντά τή μικρότερη αντίσταση.

Οι κινεζικές επιχειρήσεις προσπαθούν νά παράγουν όλο καί φτηνότερα προϊόντα, γιατί αυτό τους ζητά ή κατα­ναλωτική μας κοινωνία. Επενδύουν δέ σέ έργα υποδομής στή Δύση, επειδή ξέρουν ότι έδώ καί εικοσιπέντε χρόνια ή Δύση έχει μεγάλη δυσκολία στό νά κάνει μακροχρόνιες επενδύσεις. Καί στίς δύο περιπτώσεις αποφεύγουν τή σύ­γκρουση, ανταποκρίνονται σέ μιά πρόσκληση. Εφαρμό­ζουν τή διδαχή τοϋ μεγάλου κινέζου διανοητή Λάο Τσέ: «Νά βοηθάτε αυτό πού έρχεται άπό μόνο του».

Δέν υπάρχουν λοιπόν αντιφάσεις στή στρατηγική τής Κίνας, καί ή μελέτη τής στρατηγικής τής κάθε κινεζικής επιχείρησης πρέπει νά βασίζεται στην κατανόηση της. Δι­ότι ή Κίνα είναι μεγάλη καί πολυπληθής, αλλά ή στρατηγι­κή της είναι συμπαγής καί βασίζεται σέ παράδοση αιώνων.

Οί αντιφάσεις μάλλον υπάρχουν στή Δύση, ή όποία φαίνεται νά έχει ξεχάσει τή δική της παράδοση. Ή Οικο­νομία εμφανίζεται σάν νά μήν δεσμεύεται άπό τήν Ηθική. Ώς αποτέλεσμα, ή κοινωνία πολυδιασπάται καί χάνει τή δυνατότητα νά κινητοποιηθεί πίσω άπό έναν Σκοπό. Ή κα­λύτερη λοιπόν αντιμετώπιση τής Κίνας ύπό τόν νέο Πρό­εδρο τών ΗΠΑ θά ήταν νά αποκτήσουν οι ΗΠΑ έναν 

Σκο­πό, ό όποιος θά τονώσει ξανά τόν παραγωγικό τους ζήλο.

ΝΙΚΟΣ ΜΟΥΡΚΟΓΙΑΝΝΗΣ

*Ό Νίκος Μουρκογιάννης ήταν Πρόεδρος της Monitor
Ευρώπης (1995-2005), καί είναι συγγραφέας τοϋ βιβλίου
«Purpose:The Starting Point of Great Companies”

Η ΚΟΙΝΗ ΠΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ 47 ΑΠΟ ΤΟΥΣ 50 ΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ...

Από "ΤΑ ΝΕΑ"

                                                          "ΤΑ ΝΕΑ", 30/11/16


Πρωταθλητές με άδοξο τέλος
Εισιτήριο σε ταξίδι θανάτου μετατράπηκε η πρόκριση της ποδοσφαιρικής ομάδας Σαπεκοένσε στον τελικό του Κόπα Σουδαμερικάνα

Του Γιώργου Νασμή

Λένε πως η τύχη είναι σαν το γυαλί: εκεί που λάμπει, θρυμματίζεται. Την περασμένη Τετάρτη η άσημη Σαπεκοένσε από τη Βραζιλία πανηγύριζε το μεγαλύτερο επίτευγμα της μικρής της ιστορίας, την πρόκριση στον τελικό του Κόπα Σουδαμερικάνα. Σε κατάσταση έκστασης ο προπονητής της ο Κάιο Ζούνιορ σήκωσε τα χέρια του σαν να προσπαθούσε να αγκαλιάσει τον Θεό και φώναξε με όλη του τη δύναμη:«Τώρα μπορώ να πεθάνω ευτυχισμένος».

Ο Κάιο Ζούνιορ και 46 ακόμα μέλη της Σαπεκοένσε είναι μεταξύ των 75 θυμάτων της αεροπορικής τραγωδίας στην Κολομβία στο ταξίδι για το σημαντικότερο παιχνίδι στην ιστορία της ομάδας.

 
Η Βραζιλία κήρυξε τριήμερο πένθος και ο βασιλιάς των αθλημάτων θρηνεί για το άδοξο τέλος δεκάδων παιδιών του. 

Στο αεροσκάφος μικρών αποστάσεων, τύπου British Aerospace 146 της βολιβιανής εταιρείας Lamia επέβαιναν 50 μέλη της Σαπεκοένσε, 22 δημοσιογράφοι και εννεαμελές πλήρωμα. 

Το ταξίδι του ξεκίνησε από το Σάο Πάολο και με ενδιάμεσο σταθμό τη Βολιβία θα κατέληγε στο Μεντεγίν, όπου σήμερα η βραζιλιάνικη ομάδα θα αντιμετώπιζε στον πρώτο από τους δύο τελικούς του δεύτερου τη τάξει τροπαίου της Λατινικής Αμερικής, την τοπική Ατλέτικο Νασιονάλ. 

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας της Κολομβίας, έξι άνθρωποι επέζησαν της συντριβής του αεροσκάφους. Πρόκειται για τους βραζιλιάνους ποδοσφαιριστές Αλαν Ρούσκελ, Τζάκσον Φόλμαν και Ελιο Νέτο, τη βολιβιανή αεροσυνοδό Χιμένα Σουάρες, τον συμπατριώτη της ιπτάμενο τεχνικό Ερβιν Τουμίρι και τον δημοσιογράφο Ραφαέλ Βαλμορμπίντα. 

Το αθλητικό δίκτυο Telemundo Deportes τουίταρε πως ο Ρούσκελ ήταν σε κατάσταση σοκ, αλλά μπορούσε να μιλά και ζήτησε να κρατήσει τη βέρα του και να δει την οικογένειά του.

 
Στο πρώτο ιατρικό ανακοινωθέν του νοσοκομείου Σαν Χουάν ντε Δίος αναφέρεται πως ο Ρούσκελ κινδυνεύει να μείνει παραπληγικός, ενώ σε κίνδυνο βρίσκεται η ζωή του Νέτο. Η κατάσταση των λοιπών διασωθέντων είναι σοβαρή αλλά σταθερή. Οι Βραζιλιάνοι ωστόσο μετέδωσαν πως ο Φόλμαν έχασε το πόδι του. 

Ζωντανός από τα συντρίμμια ανασύρθηκε και ο τερματοφύλακας Μάρκος Παντίλια, γνωστός ως Ντανίλο, αλλά εξέπνευσε στο νοσοκομείο όπου διεκομίσθη και ενώ προηγουμένως είχε προλάβει να μιλήσει στο τηλέφωνο με τη γυναίκα του από το νοσοκομείο! Ο Ντανίλο είχε πρωταγωνιστήσει στον επαναληπτικό ημιτελικό με την Σα Λορέντσο της περασμένης Τετάρτης σφραγίζοντας ουσιαστικά το εισιτήριο για το ταξίδι του θανάτου.

Η μοιραία αλλαγή στην πτήση
Η γραφειοκρατία ήταν αυτή που ανάγκασε την Σαπεκοένσε να ταξιδέψει στο Μεντεγίν μέσω της πόλης Σάντα Κρουζ της Βολιβίας προκαλώντας την οργή των συγγενών. Το αίτημα του συλλόγου για απευθείας πτήση απορρίφθηκε από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας της Βραζιλίας με το αιτιολογικό πως τέτοια δρομολόγια μπορούν να εκτελούν μόνο αεροσκάφη εταιρειών της Βραζιλίας και της Κολομβίας. Η εταιρεία Lamia ωστόσο είναι βολιβιανών συμφερόντων. 

Το τι ακριβώς προκάλεσε την πτώση του αεροσκάφους παραμένει ασαφές. Το αεροπλάνο το οποίο πριν από μερικές ημέρες είχε μεταφέρει την Εθνική Αργεντινής στη Βραζιλία, έχασε επαφή με τον πύργο ελέγχου του αεροδρομίου Χοσέ Μαρία Κόρντοβα ντε Ριονέγκρο του Μεντεγίν στις 22.15. Ενα τέταρτο νωρίτερα ο πιλότος είχε αναφέρει πρόβλημα στα ηλεκτρικά. 

Το αεροσκάφος συνετρίβη σε ορεινή αγροτική περιοχή, 30 χλμ. από το Μεντεγίν, κοντά στην πόλη Λα Ουνιόν. Η καταρρακτώδης βροχή, η ομίχλη και το σκοτάδι έκαναν ιδιαίτερα δύσκολο το έργο των σωστικών συνεργείων που έσπευσαν.
Φωτορεπόρτερ του πρακτορείου Ρόιτερ ανέφερε πως το αεροσκάφος είχε κοπεί στα δύο και μόνο η μύτη και τα φτερά ήταν αναγνωρίσιμα.

Η συμπαράσταση του ποδοσφαιρικού κόσμου
Η είδηση της τραγωδίας προκάλεσε τσουνάμι μηνυμάτων συμπαράστασης από όλο τον ποδοσφαιρικό κόσμο και όχι μόνο, ενώ οι βραζιλιάνικες ομάδες προτίθενται να δανείσουν παίκτες στη Σαπεκοένσε για να μη διαλυθεί. 

Σε ποστάρισμά του στο facebook ο Ντιέγκο Μαραντόνα έγραψε μεταξύ άλλων: «Δυστυχώς, αυτά τα παιδιά που άνοιγαν δυναμικά τον δρόμο τους στο ποδόσφαιρο, μπήκαν σε λάθος αεροπλάνο. Από σήμερα είμαι οπαδός της Σαπεκοένσε». 

Οι παίκτες της Ρεάλ και της Μπαρτσελόνα κράτησαν ενός λεπτού σιγή πριν από την έναρξη της προπόνησης, ενώ ο Νεϊμάρ έστειλε το δικό του μήνυμα μέσω των social media: «Σήμερα όλος ο κόσμος θρηνεί, αλλά ο Παράδεισος χαίρεται γιατί υποδέχεται πρωταθλητές. Κουράγιο στις οικογένειες και τους φίλους των θυμάτων». 

Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Μισέλ Τεμέρ εξέφρασε τη συμπαράστασή του στους συγγενείς των θυμάτων: «Η κυβέρνηση θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να ανακουφίσει από τον πόνο τους φίλους και τους συγγενείς των αθλητών και των δημοσιογράφων». 

Ο Ραϊμούντο Κολόμπο, κυβερνήτης της πολιτείας Σάντα Καταρίνα στην οποία βρίσκεται η πόλη Σαπέκο, έδρα της Σαπεκοένσε, δήλωσε πως «είναι στιγμή μεγάλου πόνου για την αθλητική κοινότητα της Σάντα Καταρίνα και της Βραζιλίας».

Οι φίλοι της Σαπεκοένσε συγκεντρώθηκαν έξω από το γήπεδό της θρηνώντας για την τραγωδία, ενώ σκηνή από αρχαία τραγωδία θυμίζει η εικόνα των παικτών που για διάφορους λόγους δεν έκαναν το ταξίδι στο Μεντεγίν και παρέμειναν αποσβολωμένοι στα αποδυτήρια. 

Ενας από αυτούς, ο Αλεχάντρο Μαρτινούτσιο που είχε τεθεί νοκάουτ λόγω τραυματισμού, δήλωσε στο Radio La Red: «Βρισκόμαστε όλοι στον σύλλογο και αδυνατούμε να το πιστέψουμε. Σώθηκα λόγω του τραυματισμού μου. Νιώθω βαθιά θλίψη για τους συμπαίκτες μου. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να προσευχηθώ γι’ αυτούς».

Η αγωνιστική εκτόξευση της Σαπεκοένσε την τελευταία επταετία με αποκορύφωμα την πρόκρισή της στον τελικό του Κόπα Σουδαμερικάνα έγινε αιτία για να την παρομοιάζουν με την αγγλική Λέστερ. 

Η εκτίναξη στην πρώτη κατηγορία
Η μικρή ομάδα της αγροτικής πόλης Σαπέκο ιδρύθηκε το 1973 και μέχρι το 2009 αγωνιζόταν στην τέταρτη κατηγορία. 

Στην πρώτη κατηγορία ανέβηκε μόλις το 2014 και στις 7 Δεκεμβρίου, στον επαναληπτικό με την Ατλέτικο Νασιονάλ στην πόλη Κουριτίμπα (το γήπεδο της δεν είναι κατάλληλο να φιλοξενεί τελικούς) φιλοδοξούσε να γράψει ιστορία στο βραζιλιάνικο ποδόσφαιρο. 

Σε επίσημη ανακοίνωσή της η Ατλέτικο Νασιονάλ ζητά να απονεμηθεί το τρόπαιο του Κόπα Σουδαμερικάνα (αντίστοιχο του Γιουρόπα Λιγκ) στη Σαπεκοένσε. Προς το παρόν, η Συνομοσπονδία της Λατινικής Αμερικής διέκοψε μέχρι νεωτέρας όλες τις δραστηριότητές της.

ΞΥΠΝΗΣΑΝ ΜΝΗΜΕΣ
Μελανές σελίδες στον αθλητισμό


1949
Η πρώτη μεγάλη αεροπορική τραγωδία που διέλυσε μία από τις καλύτερες ομάδες της εποχής συνέβη στις 4 Μαΐου 1949. Το αεροπλάνο που μετάφερε την αποστολή της Τορίνο από τη Λισαβόνα έπειτα από αγώνα με την Μπενφίκα προσέκρουσε στον λόφο Σουπέργκα, ενώ πλησίαζε το αεροδρόμιο του Τορίνο. Και οι 31 επιβαίνοντες έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους και τα 18 μέλη της πανίσχυρης τότε Τόρο.


1958
Στην τραγωδία του Μονάχου, τον Φεβρουάριο του 1958, έχασαν τη ζωή τους 23 άνθρωποι, ανάμεσά τους και 8 ποδοσφαιριστές της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Μεταξύ των 21 επιζώντων στο χιονισμένο αεροδρόμιο του Μονάχου ήταν και ο 20χρονος τότε Μπόμπι Τσάρλτον, ο οποίος λίγα χρόνια αργότερα θα οδηγούσε τους Κόκκινους Διάβολους στην κατάκτηση του Κυπέλλου Πρωταθλητριών και την Εθνική Αγγλίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο.


1987
Τον Δεκέμβριο του 1987 στη Λίμα του Περού 16 παίκτες της ομάδας Αλιάντσα Λίμα και ο προπονητής τους σκοτώθηκαν σε συντριβή αεροσκάφους.


1993
Τον Απρίλιο του 1993 σκοτώθηκαν με τον ίδιο τρόπο στο Λίμπρεβιλ της Γκαμπόν 18 ποδοσφαιριστές της εθνικής ομάδας της Ζάμπια.


2011
Μία από τις μελανότερες σελίδες του αθλητισμού γράφτηκε τον Σεπτέμβριο του 2011. Τριάντα έξι παίκτες, προπονητές και παράγοντες της ρωσικής ομάδας χόκεϊ επί πάγου Λοκομοτίβ σκοτώθηκαν όταν το αεροπλάνο που τους μετέφερε συνετρίβη βορειοανατολικά της Μόσχας.

"...Ο Τσίπρας ενέδωσε σε μία όντως μοναδική ευκαιρία να αποδράσει στο παρελθόν, με την κηδεία του δικτάτορα της Κούβας. Για την ακρίβεια, δεν ήταν κηδεία, αλλά μια «ανοικτή, λαϊκή συγκέντρωση» (πλατιά και δημοκρατική, βεβαίως...) μαζί με χιλιάδες κόσμου, σε μια πλατεία. Δεν είναι να απορείς που σοβαρός ηγέτης δεν τόλμησε να πατήσει το πόδι του εκεί*. Ολοι έστειλαν κάποιον εκπρόσωπο, κάτω από β΄ τάξεως μάλιστα. Μόνον ο Τσίπρας ήταν εκεί αυτοπροσώπως από την Ευρώπη – αφήνοντας πίσω του μια ανοικτή αξιολόγηση, για την οποία ζητεί «πολιτική συμφωνία», και έναν τουρίστα υπουργό να τη χειρίζεται, ο οποίος επικαλείται σε ακατάληπτα, μπερδεμένα ελληνικά το δίκαιο του Ζορμπά..."

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"



                                                            "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/11/16

Ο Τσίπρας στην Αβάνα

Του Στέφανου Κασιμάτη
Ε​​πιλέγοντας την Αθήνα ως σταθμό της τελευταίας χειρονομίας του προς τον κόσμο, ο Ομπάμα προσέφερε στον Τσίπρα μια σπάνια ευκαιρία να στραφεί προς το μέλλον. Αυτός, όπως είδαμε, ούτε που κατάλαβε. Ο Τσίπρας μπορεί να μιλάει συνεχώς για το μέλλον (και ποιος πολιτικός δεν το κάνει εξάλλου), αλλά δεν έχει ιδέα ούτε για το παρόν. Διότι ο ίδιος προέρχεται από το παρελθόν –τον αυτάρκη κόσμο της ελληνικής Αριστεράς– και ανήκει πάντα εκεί, στο παρελθόν. Το απέδειξαν τα τεράστια κενά μόρφωσης και παιδείας, που αποκαλύφθηκαν αμέσως μόλις αναμετρήθηκε με τις απαιτήσεις του πρωθυπουργικού αξιώματος και του σημερινού κόσμου. Κενά τα οποία, μάλιστα, ήσαν το αποτέλεσμα των ενσυνείδητων επιλογών του ιδίου, όχι ευκαιριών που δήθεν δεν είχε ο καημένος.

Το συμπίλημα από μαρξιστικές μπροσούρες και καφενειακές συζητήσεις, που αποτελεί την παιδεία του, του δίνει μεν ένα ένστικτο για το παρελθόν (τι θα έλεγε ο Λένιν, πώς θα απαντούσε ο πρόεδρος Μάο και άλλα τέτοια), αλλά τον καθιστά εντελώς ακατάλληλο για το μέλλον, που μάλιστα έρχεται πολύ πιο γρήγορα στις μέρες μας. Γι’ αυτό και ο Τσίπρας ενέδωσε σε μία όντως μοναδική ευκαιρία να αποδράσει στο παρελθόν, με την κηδεία του δικτάτορα της Κούβας. Για την ακρίβεια, δεν ήταν κηδεία, αλλά μια «ανοικτή, λαϊκή συγκέντρωση» (πλατιά και δημοκρατική, βεβαίως...) μαζί με χιλιάδες κόσμου, σε μια πλατεία. Δεν είναι να απορείς που σοβαρός ηγέτης δεν τόλμησε να πατήσει το πόδι του εκεί*. Ολοι έστειλαν κάποιον εκπρόσωπο, κάτω από β΄ τάξεως μάλιστα. Μόνον ο Τσίπρας ήταν εκεί αυτοπροσώπως από την Ευρώπη – αφήνοντας πίσω του μια ανοικτή αξιολόγηση, για την οποία ζητεί «πολιτική συμφωνία», και έναν τουρίστα υπουργό να τη χειρίζεται, ο οποίος επικαλείται σε ακατάληπτα, μπερδεμένα ελληνικά το δίκαιο του Ζορμπά...

Οι ισορροπίες στην Ευρώπη αλλάζουν με τρόπο που προφανώς δεν ευνοεί την παράταση εκκρεμοτήτων. Υπάρχει, κατ’ αρχάς, η αβεβαιότητα που προκαλεί στο σύστημα ο Τραμπ· υπάρχουν και οι σοβαρότατες προκλήσεις στη συνοχή της Ενωσης: από το Brexit, που τείνει να γίνει ένας επικίνδυνος βάλτος και για τις δύο πλευρές (ενδιαφέρουσα ειρωνεία έναν αιώνα μετά τον Μεγάλο Πόλεμο του 1914-1918...), μέχρι το δημοψήφισμα της Κυριακής στην Ιταλία, υπέρ ή κατά των μεταρρυθμίσεων, καθώς και την προεδρική εκλογή στην Αυστρία, όπου είναι πολύ πιθανό να επικρατήσει ο Χόφερ.

Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, υπάρχουν και ενδείξεις συσπείρωσης γύρω από το λαβωμένο ευρωπαϊκό ιδεώδες – μια αντίδραση στις απειλητικές αλλαγές, την οποία πολλοί ειδικοί προέβλεψαν. Βλέπουμε, λ.χ., στις πανευρωπαϊκές μετρήσεις της κοινής γνώμης, να ανεβαίνει το ποσοστό υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής μεταξύ των πολιτών της Ευρώπης, ακριβώς επειδή οι απειλές για το ευρωπαϊκό μέλλον είναι πολύ σοβαρές, λένε οι ειδικοί. Ακόμη και η επιλογή του Φιγιόν από τη γαλλική Κεντροδεξιά ως αντιπάλου της Λεπέν στην προσεχή προεδρική εκλογή μια παρόμοια ένδειξη είναι. Ο Φιγιόν είναι, ως προς τις ιδέες και την πολιτική του θέση, ένας Σαρκοζί χωρίς το ναρκισσιστικό καραγκιοζιλίκι του Σαρκό. Είναι ένας κεντροδεξιός, συντηρητικός, αλλά και πραγματιστής, δηλαδή προσαρμοστικός, πραγματιστής και συντηρητικός, κυρίως όμως είναι ευρωπαϊστής. Η θέση του, λ.χ., υπέρ της βελτίωσης των σχέσεων με τη Ρωσία του Πούτιν δεν οφείλεται σε κάποια γοητεία που του ασκεί το μείγμα τσάρου και Στάλιν στον Πούτιν. Οφείλεται στον ευρωπαϊκό πραγματισμό, που επιτάσσει τη μακροπρόθεσμη συνεννόηση και συνεργασία με τη Ρωσία για λόγους ενεργειακούς.

Παρά την εντεινόμενη ρευστότητα του περιβάλλοντος, ο Τσίπρας, χωρίς τον Βαρουφάκη, ανεβάζει μόνος του ξανά την παράσταση του 2015: παίζει τη διαπραγμάτευση με τους Ευρωπαίους στα όρια, λες και έχει την πολυτέλεια να τα σπάσει μαζί τους αύριο. (Στα αγγλικά, κύrιε πrόεδρε, αυτό λέγεται brinkmanship…) Και προσφέρει στον κόσμο άλλη μία άκρως κολακευτική εικόνα για την Ελλάδα στον κόσμο: ο Τσίπρας στην Αβάνα να θρηνεί τον τελευταίο κομμουνιστή δικτάτορα του 20ού αιώνα. (Σ.σ.: Ο τσιμπητούλης της Β. Κορέας είναι μια ξεχωριστή, sui generis περίπτωση, λόγω του μακραίωνου και αδιάσπαστου αυτοκρατορικού παρελθόντος της Κορέας.) Δεν τον νοιάζει αν εκπροσωπεί τη χώρα και την εκθέτει, διότι το κάνει για τον εαυτό του και μόνο. Το είπε υπέροχα με τον τρόπο του ο Πετρουλάκης στο χθεσινό σκίτσο του: είναι κομμουνιστής ο άνθρωπος, τόσο απλό είναι. Μα είναι τρελό στον 21ο αιώνα – δεν είναι; Ναι, αλλά δεν παύει να είναι απλό. Σιγά, λοιπόν, μην άφηνε την ευκαιρία μιας σπάνιας τουριστικής εμπειρίας για κάθε συνειδητοποιημένο κομμουνιστή. Τις κηδείες του Λένιν και του Στάλιν τις έχασε διότι ακόμη δεν είχε γεννηθεί, στου Μάο ήταν μόλις δύο ετών. Να αφήσει την κηδεία του Κάστρο; Ποιος άλλος πρόεδρος δεκαπενταμελούς, από όλο τον κόσμο, είχε ποτέ το προνόμιο να βρεθεί σε ένα τέτοιο ιστορικό γεγονός;

Αυτός είναι ο Τσίπρας, αλλά αυτοί είμαστε κι εμείς. Διότι εμείς τον κάναμε πρωθυπουργό· και, για όσο μείνει, είναι αυτός που μας απεικονίζει και αυτός που μας αξίζει. Αν δεν μας αξίζει, ας το αποδείξουμε στις εκλογές, όποτε και αν είναι. (Παρεμπιπτόντως, η νομοθέτηση μέτρων που ευνοούν το λαθρεμπόριο καυσίμων, τρέχα γύρευε για ποιο λόγο, αλλά εμένα με κάνουν να σκέπτομαι εκλογές και ο νοών νοείτω...)

*: Αξιοσημείωτη, παρ’ όλα αυτά, είναι η εξαίρεση του Χουάν Κάρλος, που δεν βρίσκεται πια στον θρόνο της Ισπανίας, αλλά δεν παύει να είναι μια προσωπικότητα ιδιαίτερου κύρους στην Ευρώπη, με προσφορά στην εμπέδωση των δημοκρατικών θεσμών στη χώρα του. Στην περίπτωση αυτή, όμως, είμαι βέβαιος ότι το κίνητρο είναι η βαθιά απέχθεια του Χουάν Κάρλος για τον Κάστρο. Αυτός δεν είναι που του είχε φωνάξει κάποτε «σκάσε, επιτέλους»; Αν, λοιπόν, πράγματι είναι ο Χουάν Κάρλος τόσο ωραίος τύπος όσο λένε, τότε σίγουρα πηγαίνει στην «ανοικτή, λαϊκή εκδήλωση» για να το διασκεδάσει... 

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ",
30/11/16

Ούτε Μπατίστα ούτε Κάστρο

Του Σωκράτη Τσιχλιά
Εχουμε ξεχάσει, φαίνεται, στην Ελλάδα των παθών, των φανατισμών και του διχασμού ότι δεν είναι διόλου υποχρεωτικό να διαλέγεις πλευρά από τις κεντρικά προσφερόμενες. Στο δίλημμα δηλαδή Μπατίστα ή Φιντέλ, είναι θεμιτό ένας δημοκράτης να απαντήσει: κανένας από τους δυο. Το έκαναν πολλοί πολίτες στον πλανήτη μας ακόμη κι όταν τα δίπολα ήταν πολύ πιο ευανάγνωστα, τότε που επέλεγες μαύρο ή άσπρο, υπήρχαν γενναίοι που αντέτειναν ότι υπάρχει και το γκρίζο.

Οποιος χαρακτηρίζει σήμερα τον μακαρίτη τον Κάστρο δικτάτορα που κυβέρνησε την πατρίδα του με διώξεις και φυλακίσεις αντιφρονούντων και ομοφυλόφιλων, επισημαίνει ότι στην ελεύθερη Κούβα δεν έγιναν ποτέ εκλογές και προσάπτει στον κομαντάντε πρακτική νεποτισμού, δεν τίθεται στη λάθος πλευρά της ιστορίας, όπως νομίζει ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ κ. Παπαδημούλης. Οποιος απεχθάνεται τον ολοκληρωτισμό με προοδευτικό πρόσημο, δεν σημαίνει ότι, αυτομάτως, καταπίνει αμάσητο τον υπόλοιπο άνισο και θλιβερό κόσμο ως έχει.

Αλλωστε, δεν υπάρχει τίποτα πιο ταπεινωτικό, μεγαλύτερη κατάντια από το να στρατεύεται κάποιος με πάθος στο μη χείρον.

Ο Φιντέλ Κάστρο προφανώς δεν ήταν απλώς ένας ακόμη κόκκινος δικτάτορας. Υπήρξε κάποτε ρομαντικός, οραματιστής, επαναστάτης, ένας νέος ταλαντούχος μορφωμένος Κουβανός, που τα έβαλε με χυδαίες συμμορίες, εγχώριες και εισαγόμενες, που καταδυνάστευαν την Κούβα. Ξεκίνησε ελευθερωτής. Το θλιβερό είναι ότι αυτό το χαρισματικό πλάσμα, που, όπως γράφει ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, διέθετε αχαλίνωτη φαντασία, μεγάλη οξυδέρκεια και του ήταν αδύνατο να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι η μοίρα του δεν θα ταυτιστεί με κάτι τερατωδώς μεγάλο, κατέληξε ένα γεροντάκι αγκιστρωμένο στην εξουσία που, όταν αναγκάστηκε να την εγκαταλείψει, την έδωσε στον αδελφό του! Αυτός ο «γάτος» της Λατινικής Αμερικής, μετά 50 χρόνια επαναστατικής διακυβέρνησης, δεν κατάφερε να αναδείξει κανέναν άλλο άξιο, εκτός της οικογένειάς του. Τι ντροπή.

Θλίβομαι για λογαριασμό της αριστεράς που δεν έχει τη γενναιότητα να δει αυτό το δράμα. Να ξεχωρίσει τα πρώτα από τα στερνά, να αναστοχαστεί πάνω στην εξουσία, να κοιτάξει κατάματα την πραγματικότητα χωρίς να καταρρεύσει. Τελικά τι κέρδισε η Κούβα; Ελευθερία, ευημερία, δημοκρατία; Ποιος αντέχει την απάντηση «τίποτα»; Ακόμη και το πολυδιαφημισμένο σύστημα υγείας, όπου δήθεν ο Μαραντόνα και ο Αλαίν Ντελόν νοσηλεύονταν στις ίδιες κλινικές με τους εργάτες των ζαχαροκάλαμων, ένας καλοστημένος μύθος ήταν. Αλλού γιατροπορεύονταν οι διάσημοι πελάτες και οι φίλοι του Φιντέλ, μέρος μιας καλοστημένης μηχανής εσόδων και δημοσίων σχέσεων, αλλού η κομματική νομενκλατούρα κι αλλού ο λαός. Ο Κάστρο ήταν ο πιο χαρισματικός από τους επαναστάτες του εικοστού αιώνα. Ενας σταρ, που θαυμάστηκε από καλλιτέχνες, φίλους αλλά και αντιπάλους. Είναι, γι’ αυτό, δυο φορές κρίμα που άφησε πίσω του ερείπια και κουρέλια.

"...Βρισκόμαστε σε κρίσιμο σημείο. Είμαστε μια ανάσα από την κανονικότητα. Ετσι τουλάχιστον μοιάζει στους έξω και σε όσους παρακολουθούν τα πράγματα με ψυχραιμία και από απόσταση. Στο μυαλό του κ. Τσίπρα, όμως, αυτή η ανάσα μπορεί να μοιάζει ατελείωτη και ίσως πολιτικά ίση με την πλήρη καταστροφή. Βιάστηκε πολύ να γίνει πρωθυπουργός, έπρεπε να έχει αφήσει τον κ. Σαμαρά να βγάλει το φίδι από την τρύπα και να παραλάβει ο ίδιος μια κανονική χώρα σε ανάπτυξη. Τώρα όμως είναι πολύ αργά για να αλλάξει ρόλους. Δύσκολο να ξαναπαίξει τον επαναστάτη, το πιθανότερο είναι να βαδίσει τον δρόμο των προκατόχων του της εποχής των μνημονίων..."

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"



"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/11/16

Η χίμαιρα του επαναστάτη

Του Αλέξη Παπαχελά
Ο πρωθυπουργός, το έχουμε ξαναπεί, βρίσκεται περίπου εκεί όπου βρισκόταν ο προκάτοχός του Αντώνης Σαμαράς το φθινόπωρο του 2014. Βιάστηκε να πάρει την εξουσία και ύστερα από μια απίστευτη περιπέτεια με τεράστιο κόστος είναι αντιμέτωπος με σκληρά διλήμματα. Τι είναι σαφές αυτή την ώρα; Πρώτον, ότι πρέπει να δώσει «αίμα» σε κάποιον κρίσιμο τομέα, τα εργασιακά ή το ασφαλιστικό για παράδειγμα. Χωρίς «αίμα» δύσκολα θα μπει το ΔΝΤ στο παιχνίδι ώστε ο κ. Τσίπρας να πάρει κάτι για το χρέος. Δεύτερον, ότι έχει ένα πολύ μικρό παράθυρο ευκαιρίας, που θα κλείσει κατά τον Φεβρουάριο. Ο Ολλανδός επικεφαλής του Eurogroup, ο οποίος βοηθάει τις ελληνικές θέσεις το τελευταίο διάστημα, είναι πολύ πιθανό να φύγει από τη θέση του μετά τις εκλογές στη χώρα του. Ο πρόεδρος Ολάντ είναι ήδη ανίσχυρος, αλλά σε λίγες εβδομάδες θα έχει την ισχύ ενός μελλοντικά συνταξιούχου πολιτικού. Η Ευρώπη θα εισέρχεται σε έναν εκλογικό κύκλο που θα δυσκολεύει πολύ τις αποφάσεις για το ελληνικό χρέος.

Ο κ. Τσίπρας συνειδητοποιεί ότι το άμεσα ανακοινώσιμο πακέτο ελάφρυνσης του χρέους θα είναι πολύ δύσκολο να πουληθεί στην κοινή γνώμη. Πρόκειται για ουσιαστικές τεχνικές ρυθμίσεις που θα αφήσουν παγερά αδιάφορο τον ψηφοφόρο, ο οποίος έχει δει τον μισθό ή τη σύνταξή του να μειώνεται. Βλέπει ταυτόχρονα τις δημοσκοπήσεις και νιώθει πως στενεύουν πολύ τα πολιτικά περιθώριά του. Θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να δώσει «κάτι» που να μετράει στην άλλη πλευρά χωρίς εσωκομματικούς κλυδωνισμούς.

Και όλα αυτά σε μια Ευρώπη που σκοτεινιάζει σιγά σιγά, με το ιταλικό δημοψήφισμα στον ορίζοντα. Γνωρίζοντας όλα αυτά, δεν είναι ανεξήγητος ο αναχωρητισμός προς ουτοπικές φαντασιώσεις της επαναστατικής του νιότης. Ο κ. Τσίπρας βρέθηκε από τον «όρκο της Καισαριανής» στον «όρκο του μνημονίου» μετά το σχιζοφρενές δημοψήφισμα. Φαντάζομαι πολύ δικούς του ανθρώπους να μοιράζονται την αίσθηση της μεγάλης ήττας, ενδεχομένως και να τον συμβουλεύουν ότι κακώς έμπλεξε σε ένα παιχνίδι που δεν κερδίζεται.

Τώρα, πάντως, βρισκόμαστε σε κρίσιμο σημείο. Είμαστε μια ανάσα από την κανονικότητα. Ετσι τουλάχιστον μοιάζει στους έξω και σε όσους παρακολουθούν τα πράγματα με ψυχραιμία και από απόσταση. Στο μυαλό του κ. Τσίπρα, όμως, αυτή η ανάσα μπορεί να μοιάζει ατελείωτη και ίσως πολιτικά ίση με την πλήρη καταστροφή.

Βιάστηκε πολύ να γίνει πρωθυπουργός, έπρεπε να έχει αφήσει τον κ. Σαμαρά να βγάλει το φίδι από την τρύπα και να παραλάβει ο ίδιος μια κανονική χώρα σε ανάπτυξη. Τώρα όμως είναι πολύ αργά για να αλλάξει ρόλους. Δύσκολο να ξαναπαίξει τον επαναστάτη, το πιθανότερο είναι να βαδίσει τον δρόμο των προκατόχων του της εποχής των μνημονίων.

"...Είναι προφανές πως οι δύο επαναστάσεις είχαν άλλους στόχους, άλλα κίνητρα και φυσικά όπως φαίνεται από τα Συντάγματα άλλα αποτελέσματα. Εξ ου και οποιαδήποτε σύγκριση είναι ατυχής, αφού η μεν ελληνική επανάσταση δημιούργησε ένα ελεύθερο δημοκρατικό δυτικό κράτος, η δε κουβανική εγκαθίδρυσε μία λαϊκή δημοκρατία, χωρίς σεβασμό στα ατομικά δικαιώματα, τον πυρήνα δηλαδή του δυτικού πολιτισμού..."

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (ηλεκτρονική έκδοση)

Το 1821 και το 1959: Οι μεγάλες διαφορές στα Συντάγματα 

Ελλάδας και Κούβας μετά την επανάσταση

Του Σταύρου Μιχαηλίδη

«Ελευθερία ή θάνατος ήταν το σύνθημα της Ελληνικής Επανάστασης το 1821. Patria o muerte, Πατρίδα ή θάνατος, το σύνθημα της κουβανικής Επανάστασης το 1959» είπε ο Αλέξης Τσίπρας κατά την διάρκεια του επικηδείου που εξεφώνησε για τον Φιντέλ Κάστρο στην Αβάνα της Κούβας, συγκρίνοντας τις δύο επαναστάσεις.

Ακόμα και αν αντιπαρέλθουμε τη γεωγραφική θέση, τη φύση και τα κίνητρα της κάθε επανάστασης - όπου είναι διαφορετικά- και πάμε στα αποτελέσματα, δηλαδή τι ακολούθησε των δύο επαναστάσεων, θα βρούμε τις μεγαλύτερες διαφορές, όπως αυτές αποτυπώνονται στα Συντάγματα και τις ελευθερίες της κάθε χώρας.

Η ελληνική επανάσταση είχε ως αποτέλεσμα -με τις πολλές ακόμα και σήμερα ατέλειες – να δημιουργηθεί ένα δυτικό κράτος, με ατομικά δικαιώματα, ελευθερίες, βασισμένο στις μεγάλες δυτικές δημοκρατίες. Δεν ισχύει το ίδιο για την κουβανική επανάσταση, που εγκαθίδρυσε τελικά ένα καθεστώς με πολλά μη δημοκρατικά στοιχεία.

Για του λόγου το αληθές αρκεί μία ματιά σε βασικά σημεία των πρώτων ελληνικών «Συνταγμάτων» , αυτά δηλαδή της Επιδαύρου, του Αστρους και της Τροιζήνας, που παρά τον πρώιμο και μη ολοκληρωμένο χαρακτήρα τους, είναι γεμάτα από αναφορές που έχουν να κάνουν με δημοκρατία, ελευθερία, ατομικά δικαιώματα και κράτους δικαίου. Μία ματιά από την άλλη σε όσα προβλέπει το Σύνταγμα της Κούβας είναι ενδεικτική της διαφορετικής κοσμοθεωρίας και το πόσο άτοπη ήταν η αναφορά του Αλέξη Τσίπρα. Ας δούμε μερικά παραδείγματα.

Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου

Ο Δημήτριος Υψηλάντης σε προκήρυξή τον Οκτωβρίου 1821 πριν την Α΄ Εθνοσυνέλευση έγραφε: «Ήλθον να διεκδικήσω τα δίκαιά σας, την τιμήν, την ζωήν, την περιουσίαν σας. Ήλθον να σας δώσω νόμους δικαίου, δικαστήρια αμερόληπτα. Καιρός είναι να παύση πλέον η τυραννία όχι μόνον των Τούρκων, αλλά και η τυραννία των ατόμων εκείνων, τα οποία, συμμεριζόμενα τα αισθήματα των Τούρκων, ζητούν να καταπιέζουν τον λαόν». Οι λέξεις που χρησιμοποιεί (δίκαιο, αμερόληπτα δικαστήρια, περιουσία) είναι όλες εμποτισμένες με αρχές και αξίες του δυτικού πολιτισμού. Και πράγματι. Την 1η Ιανουαρίον 1822 η Α’ Εθνική Συνέλευση ψήφισε τη Διακήρυξη της Εθνικής Ανεξαρτησίας αλλά και Το Σύνταγμα της Επιδαύρου, το λεγόμενο και «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος», με το οποίο καθιερωνόταν έστω σε πρώιμη φάση η δημοκρατική αρχή καθώς και η αρχή της ισότητας με την χαρακτηριστική φράση «όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες, και απολαμβάνουσιν άνευ τινός διαφοράς όλων των πολιτικών δικαιωμάτων».

Επιπλέον το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Επιδαύρου» προέβλεπε πως «όλοι οι Έλληνες, εις όλα τα αξιώματα και τιμάς έχουν το αυτό δικαίωμα, δοτήρ δε τούτων μόνη η αξιότης εκάστου» ενώ συμπλήρωνε πως «όλοι οι Έλληνες εισίν όμοιοι ενώπιον των νόμων άνευ τινός εξαιρέσεως ή βαθμού ή κλάσεως ή αξιώματος».

Το πρώιμο αυτό «Σύνταγμα» διασφάλιζε ορισμένα ατομικά δικαιώματα, όπως η ιδιοκτησία, η ασφάλεια και η τιμή, η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, ενώ απαγορευόταν και η «διαπαντός» κατάργηση των βασανιστηρίων και της ποινής της δήμευσης.

Εθνοσυνέλευση Αστρους

Το Σύνταγμα του Αστρους, βελτιωμένο σε σχέση με εκείνο της Επιδαύρου ψηφίστηκε στις 13 Απριλίου 1823. Μεταξύ άλλων, το Σύνταγμα του Άστρους βελτίωνε περαιτέρω την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, ενώ απαγόρευσε την δουλεία η οποία εξακολουθούσε να ισχύει σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη, ορίζοντας χαρακτηριστικά πως «εις την Ελληνικήν Επικράτειαν ούτε πωλείται ούτε αγοράζεται άνθρωπος». Επιπλέον καθιέρωσε το δικαίωμα του «νόμιμου» δικαστή και της ελευθεροτυπίας. Είναι προφανές πως ήδη από τα πρώρα χρόνια μετά την Επανάσταση και ενώ η Ελλάδα μαστιζόταν από εμφυλίους πολέμους, είχαν αρχίσει να γίνονται τα πρώρα βήματα για την δημιουργία ενός φιλελεύθερου κράτους δικαίου.

Εθνοσυνέλευση Τροιζήνας

Ακολουθεί η Γ’ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας το 1827. Εκεί ορίζεται ο δημοκρατικός χαρακτήρας του πολιτεύματος που προκύπτει από την καθιέρωση της αρχής της ισότητας ενώπιον του νόμου, του προσιτού όλων των «δημοσίων επαγγελμάτων» σε όλους ανεξαιρέτως τους Έλληνες και της αναλογικής κατανομής των φορολογικών βαρών. Το αποκορύφωμα ωστόσο του δημοκρατικού πολιτισμού βρίσκεται στο άρθρο 5 του «Πολιτικού Συντάγματος της Ελλάδος» , όπου για πρώτη φορά καθιερώνεται ρητά η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, ορίζοντας ότι «η Κυριαρχία ενυπάρχει εις το Έθνος· πάσα εξουσία πηγάζει εξ αυτού, και υπάρχει υπέρ αυτού».

Η ρητή αυτή διακήρυξη επαναλήφθηκε σχεδόν αυτούσια σε όλα τα Συντάγματα, από το 1864 μέχρι και σήμερα. Το Σύνταγμα της Τροιζήνας είχε φιλελεύθερα στοιχεία καθώς μεταξύ άλλων «ο νόμος ασφαλίζει την προσωπικήν εκάστου ελευθερίαν», ενώ προστατεύεται η ελευθεροτυπία και η ελευθερία γνώμης: «oι Έλληνες έχουσι το δικαίωμα χωρίς προεξέτασιν να γράφωσιν και να δημοσιεύσωσιν ελευθέρως δια του τύπου ή αλλέως του στοχασμούς και τας γνώμας των, φυλάττοντες τους ακολούθους όρους».

Δεν είναι τυχαίο πως κατά τον Αλεξάνδρου Σβώλο αποτελεί «το τελειότερον των Συνταγμάτων της Επαναστάσεως, εμπνευσμένον τόσον εντόνως από τας δημοκρατικάς και φιλελεύθερας ιδέας, ώστε δικαίως ελέχθη ότι υπερέβαινε τα ισχύοντα τότε εν Ευρώπη».

Οι ανελευθερίες της Κούβας

Πηγαίνοντας στο Σύνταγμα της Κούβας και όσα αυτά προέβλεπε για τους πολίτες θα δούμε μία εντελώς διαφορετική φιλοσοφία που δεν έχει σχέση με φιλελεύθερες αρχές, δημοκρατία και ατομικά δικαιώματα.

Αποκαλυπτικό είναι το άρθρο του Βασίλη Σταματίου στην «Athens Voice» με τίτλο «Ανατομία μιας δικτατορίας» όπου αναφέρεται στο Σύνταγμα της Κούβας. Όπως αναφέρει στον πρόλογο του Συντάγματος ορίζεται ευθύς ότι οι Κουβανοί πολίτες «οδηγούνται από τις πολιτικο-κοινωνικές ιδέες των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν» και είναι «αποφασισμένοι να προωθήσουν τη θριαμβευτική Επανάσταση της οποίας ηγήθηκε ο Φιντέλ Κάστρο, και που στηριγμένη στην ενότητα επαναστατικών δυνάμεων και λαού, κατέκτησε την απόλυτη εθνική ανεξαρτησία, εγκαθίδρυσε την επαναστατική εξουσία, πραγματοποίησε τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και, με το Κομμουνιστικό Κόμμα επικεφαλής, συνεχίζει με τελικό σκοπό το χτίσιμο της κομμουνιστικής κοινωνίας».

Παραθέτοντας μερικά από τα άρθρα του Συντάγματος, εύκολα μπορεί να τα φέρει κάποιος σε αντιδιαστολή με τα όσα προέβλεπαν τα πρώτα μετεπαναστατικά Συντάγματα της Ελλάδος.

Άρθρο 3: Οι Κουβανοί πολίτες έχουν δικαίωμα να αγωνιστούν «ακόμα και με τα όπλα» εναντίον όσων προσπαθήσουν «να αλλάξουν την πολιτική, κοινωνική και οικονομική τάξη που ορίζει αυτό το σύνταγμα». Στο ίδιο άρθρο ορίζεται ρητά και κατηγορηματικά πως «ο σοσιαλισμός και το επαναστατικό κοινωνικο-πολιτικό σύστημα που εγκαθίδρυσε η Επανάσταση είναι μη αναστρέψιμα, και η Κούβα δεν θα επιστρέψει ποτέ στον καπιταλισμό».

Άρθρο 5: Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας είναι η ανώτατη καθοδηγητική αρχή της κοινωνίας και του κράτους

Άρθρο 25: Το Κράτος έχει το δικαίωμα να κατάσχει την περιουσία των πολιτών όποτε συντρέχουν «λόγοι δημοσίου συμφέροντος».

Άρθρο 39: Ορίζεται ως ένας από τους σκοπούς της σχολικής παιδείας «η παροχή πατριωτικής και κομμουνιστικής εκπαίδευσης» στα παιδιά.

Στο ίδιο άρθρο αναφέρεται: «Η καλλιτεχνική έκφραση είναι ελεύθερη, εφ’ όσον το περιεχόμενό της δεν είναι αντίθετο στην Επανάσταση».

Άρθρο 45: Αναγνωρίζεται η «εθελοντική εργασία χωρίς ανταμοιβή» ως τρόπος ενίσχυσης της κομμουνιστικής συνείδησης του λαού.

Άρθρο 53: Το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης και η ελευθεροτυπία «πρέπει να συμμορφώνονται με τους σκοπούς της σοσιαλιστικής κοινωνίας». Στο ίδιο άρθρο: «Ο Τύπος, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση και ο κινηματογράφος αποτελούν αποκλειστική ιδιοκτησία του Κράτους και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να περάσουν στην κυριότητα ιδιωτών».

Αρθρο 62: «Καμία από τις ελευθερίες που δίνονται στους πολίτες δεν μπορεί να εξασκηθεί εναντίον του Σοσιαλιστικού Κράτους και της απόφασης του κουβανικού λαού να χτίσει τον σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό. Οποιαδήποτε παραβίαση αυτής της αρχής τιμωρείται».

Είναι προφανές πως οι δύο επαναστάσεις είχαν άλλους στόχους, άλλα κίνητρα και φυσικά όπως φαίνεται από τα Συντάγματα άλλα αποτελέσματα. Εξ ου και οποιαδήποτε σύγκριση είναι ατυχής, αφού η μεν ελληνική επανάσταση δημιούργησε ένα ελεύθερο δημοκρατικό δυτικό κράτος, η δε κουβανική εγκαθίδρυσε μία λαϊκή δημοκρατία, χωρίς σεβασμό στα ατομικά δικαιώματα, τον πυρήνα δηλαδή του δυτικού πολιτισμού.

ΣΕ ΡΟΛΟ ΑΥΤΟΚΛΗΤΟΥ(;) Body-guard ΤΗΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΣΣΑΣ, Ο ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ Δ.Τ.;

Από τον κλώνο της "Ε"

"Εφ.Συν"- 30/11/16

"...Αναφερόμαστε στην πληθυσμική ομάδα, η οποία αποτελεί την απανταχού μεσαία τάξη (ελαφρώς ή βαρέως συμπιεσμένη). Ανθρώπους που βλέπουν ακροδεξιές - εθνικιστικές κυβερνήσεις να αναλαμβάνουν τη διακυβέρνηση της χώρας τους, αντιλαμβάνονται ότι το τοπίο αλλάζει δραματικά και στρέφονται εκεί όπου η δημοκρατία ακόμη ανθίσταται. Η Ελλάδα, μέσα σε αυτόν τον κυκλώνα και παρά τα οξύτατα εσωτερικά προβλήματα της και τους τραυματισμένους θεσμούς της, παραμένει μια δημοκρατική χώρα. Οι επόμενοι 12 μήνες είναι εξαιρετικά κρίσιμοι, οι αλλαγές είναι ραγδαίες και κάποτε μη ελεγχόμενες (εξαιτίας και της προσπάθειας υπερβολικού ελέγχου). Τι άλλο πολυτιμότερο, εκτός από τη δημοκρατία, απομένει να περιφρουρήσουμε;.."

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

                                                        "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/11/16

Ενα νέο «μεταναστευτικό ρεύμα»

Της Μαρίας Κατσουνάκη

Τ​​ην ημέρα των αμερικανικών εκλογών έπεσε το σάιτ της υπηρεσίας μετανάστευσης του Καναδά, γιατί, όπως γράφτηκε, Αμερικανοί αναζητούσαν πληροφορίες για πιθανή μετεγκατάστασή τους στη γείτονα χώρα, μετά την επικράτηση του Ντόναλντ Τραμπ.

Σε πρόσφατο δημοσίευμα της «Κ» με τίτλο «Πολλοί Τούρκοι αναζητούν σπίτι στην Αθήνα» (27/11, του Γιάννη Ελαφρού), διαβάζουμε ότι: «Από τον Σεπτέμβριο και μετά έχουν αυξηθεί σημαντικά οι επισκέψεις Τούρκων στην Ελλάδα με στόχο την αγορά ακινήτου», γεγονός το οποίο συνδέεται με «το αποτυχημένο πραξικόπημα και τις πολιτικές εξελίξεις που πυροδότησε».

Την προσεχή Κυριακή, οι Ιταλοί προσέρχονται στις κάλπες με το ερώτημα αν θέλουν να τεθεί σε ισχύ ή όχι η αναθεώρηση του συντάγματος που σχεδίασε η κυβέρνηση του Ματέο Ρέντσι. Αν και καμία πρόβλεψη πλέον δεν είναι ασφαλής, θεωρείται πιθανόν ότι θα επικρατήσει το «Οχι», ενισχύοντας τον κίνδυνο της κατάρρευσης του ιταλικού τραπεζικού συστήματος. Την ίδια μέρα προσέρχονται στις κάλπες και οι Αυστριακοί, με τον ακροδεξιό, εθνικιστή, με αντιευρωπαϊκή ρητορική, υποψήφιο Νόρμπερτ Χόφερ να συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες εκλογής. Τι θα συμβεί, λοιπόν, αν κάποιοι Ιταλοί ή Αυστριακοί θελήσουν να μεταναστεύσουν, για τους λόγους τους ο καθένας, σε κάποια άλλη ευρωπαϊκή, ίσως, χώρα; Και σε ποια; Στη Γαλλία ο Φρανσουά Φιγιόν με την ακραία συντηρητική ατζέντα είναι το ανάχωμα της Μαρίν Λεπέν, στην Ολλανδία προηγείται το ακροδεξιό ολλανδικό Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) για τις εκλογές του 2017.

Ασφαλώς, ο κόσμος που θα θελήσει να μετακινηθεί δεν έχει καμία σχέση ούτε με τους Μεξικανούς που αναζητούν στον ήλιο μοίρα, στην Αμερική, ούτε με τους Αφγανούς ή τους Ιρακινούς αλλά ακόμη ούτε και με τους Σύρους (ορισμένοι εξ αυτών ανήκουν στη μεσαία τάξη) που είδαν τη ζωή τους συντρίμμια από τη μια μέρα στην άλλη και βρέθηκαν σε καταυλισμούς στην Τουρκία ή στην Ελλάδα.

Αυτό το νέο «μεταναστευτικό ρεύμα» έχει εντελώς διαφορετική σύνθεση. Πρόκειται για λίγο έως πολύ ευκατάστατους ανθρώπους, οι οποίοι, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ και για την περίπτωση των Τούρκων, είναι «διανοούμενοι και γενικότερα απόφοιτοι πανεπιστημίου, στελέχη εταιρειών ή ελεύθεροι επαγγελματίες». Η ηλικία τους, μεταξύ 50 - 60 ετών. Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα προκάλεσε το «brain drain» (σε 430.000 υπολογίζονται οι επιστήμονες που έφυγαν την τελευταία 8ετία από τη χώρα)· οι πόλεμοι, η ακραία φτώχεια, οι εμφύλιοι, δικτατορικά καθεστώτα, ευθύνονται για τις μετακινήσεις πληθυσμών από τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική, κ.ο.κ. Η δυσφορία και οι αλλαγές που προκαλεί στην καθημερινότητα των ανθρώπων η συρρίκνωση της δημοκρατίας και της ελευθερίας (η ερντογανική παράνοια υπερβαίνει κατά πολύ αυτήν την περιγραφή) ενδέχεται να δημιουργήσει και μια νέα τάση. Δεν πρόκειται για τους πολύ πλούσιους, το «μεγάλο κεφάλαιο», το οποίο ούτως ή άλλως διαγράφει τη δική του τροχιά ανάλογα με τα συμφέροντά του.

Αναφερόμαστε στην πληθυσμική ομάδα, η οποία αποτελεί την απανταχού μεσαία τάξη (ελαφρώς ή βαρέως συμπιεσμένη). Ανθρώπους που βλέπουν ακροδεξιές - εθνικιστικές κυβερνήσεις να αναλαμβάνουν τη διακυβέρνηση της χώρας τους, αντιλαμβάνονται ότι το τοπίο αλλάζει δραματικά και στρέφονται εκεί όπου η δημοκρατία ακόμη ανθίσταται.

Η Ελλάδα, μέσα σε αυτόν τον κυκλώνα και παρά τα οξύτατα εσωτερικά προβλήματα της και τους τραυματισμένους θεσμούς της, παραμένει μια δημοκρατική χώρα. Οι επόμενοι 12 μήνες είναι εξαιρετικά κρίσιμοι, οι αλλαγές είναι ραγδαίες και κάποτε μη ελεγχόμενες (εξαιτίας και της προσπάθειας υπερβολικού ελέγχου). Τι άλλο πολυτιμότερο, εκτός από τη δημοκρατία, απομένει να περιφρουρήσουμε;

ΓΙΑ ΝΑ ΧΑΛΑΡΩΣΟΥΜΕ ΛΙΓΑΚΙ: ΑΦΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΕΙΝΑΙ-ΜΕ ΤΟ ΚΟΜΜΑΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΑ ΑΠΟΤΥΠΩΝΕΙ ΤΟΝ ΣΦΙΓΜΟ ΤΗΣ- ΚΑΙ ΕΝΟΧΛΟΥΝΤΑΙ ΤΟΣΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΣΗΜΙΤΗ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ, ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΛΥΣΗ ΝΑ ΤΗΝ...ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΟΥΝ!

ΟΙ ΚΗΠΟΥΡΟΙ ΤΗΣ "ΑΥΓΗΣ", 1436(85)

"Η ΑΥΓΗ", 30/11/16

"...Ο νέος δημόσιος χαβαλές είναι ο Κώστας Ζουράρις. Είναι βουλευτής των ΑΝΕΛ αλλά θα μπορούσε να είναι και ΣΥΡΙΖΑ - όχι διότι στο παρελθόν υπήρξε αριστερός αλλά επειδή το τελευταίο διάστημα έχει κανείς την εντύπωση ότι ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ είναι πλέον ένα κόμμα, οι Συριζανέλ. Το αριστερό κομμάτι μιλάει στην καρδιά των οπαδών των κινημάτων, το δεξιό διακινεί τον εθνικισμό - και ανάμεσα, όλοι μαζί, ελεεινολογούν την Ευρώπη, τα Μνημόνια, τον καπιταλισμό (εκείνοι που γλείφουν τους ευρωπαίους εταίρους για να παραμείνουν αυτοί που εφαρμόζουν τα Μνημόνια για τα οποία λυπούνται, αλλά και εργάζονται για την εφαρμογή τους)..."

Από "ΤΑ ΝΕΑ" και τον κλώνο της "Ε"

"ΤΑ ΝΕΑ", 30/11/16

"Εφ.Συν", 30/11/16

"...Συνηθίζουμε να μιλάμε για τον «ευαίσθητο χώρο του πολιτισμού». Κολοκύθια ρίγανη. Πρόκειται για έναν εντελώς αναίσθητο χώρο –αν τον αντιμετωπίσουμε ως «χώρο»– όπου ο εγωισμός ανταγωνίζεται τις εμμονές και τον αχαλίνωτο ναρκισσισμό ο οποίος, προκειμένου να εκφραστεί, αδιαφορεί και για το κόστος και για την ποιότητα. Επαναλαμβάνω ότι αυτό ισχύει όταν ο πολιτισμός αντιμετωπίζεται ως «χώρος» και δεν αφορά τα άτομα που δημιουργούν έργο. Αυτός ο «χώρος», λοιπόν, είναι κατά προτίμησιν προοδευτικός και αποτελεί προνομιακό έδαφος για την πανίδα του ΣΥΡΙΖΑ. Ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται ο ΣΥΡΙΖΑ το προνομιακό του πεδίο, εκεί όπου δεν έχει να κατηγορήσει κανέναν Σόιμπλε, απεικονίζει και την ανικανότητα, αλλά και τη χαμηλή νοημοσύνη –με την καλή έννοια το λέω– όσων αποφασίζουν εκεί μέσα..."

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/11/16

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

 και  "ΤΑ ΝΕΑ"

Εθνικές εφεδρείες:
"ΔΙΑΓΩΝΙΩΣ", 

του Τάκη Θεοδωρόπουλου

Τ​​ο κύρος του κ. Μηλιού στον χώρο των τεχνών είναι εγνωσμένο. Ως εκ τούτου, θα μου επιτρέψετε να μην επεκταθώ στις πολυσχιδείς δραστηριότητές του στους τομείς του θεάτρου, του κινηματογράφου, της μουσικής, της ζωγραφικής, της γλυπτικής, του χορού, της video art, της ποίησης, της πεζογραφίας και του πολιτισμού με την ευρεία έννοια. Συγχωρήστε με αν ξεχνώ ορισμένους τομείς, όμως είναι τόσο πολλοί που δικαιολογούμαι. Εμαθα από κύκλους του Φεστιβάλ ότι έχει ορισμένα κενά στην όπερα, τα οποία και βεβαίως μπορούν εύκολα να καλυφθούν. Ας ταξιδέψει μαζί με τον καλλιτεχνικό διευθυντή για να παρακολουθήσει παραστάσεις. Τον κ. Θεοδωρόπουλο (τον Βαγγέλη) συνοδεύουν και οι σύμβουλοί του, για να του εξηγούν τι βλέπει – υπόθεση του έργου, ερμηνείες, σκηνικά κτλ., τα οποία εκτός Ελλάδος γίνονται στα «ξένα». Πώς πήγαινε κάποτε η Βουγιουκλάκη στο Λονδίνο για καλλιτεχνική ενημέρωση, κοινώς για να ψαρέψει πόζες και φορέματα; Οι σύμβουλοι είναι τέσσερις και όταν ο άνθρωπος ζήτησε τον απαραίτητο πέμπτο, για να καταλαβαίνει ακόμη καλύτερα τι βλέπει, του τον αρνήθηκαν και έτσι ξεκίνησε το δράμα της παραίτησής, του που απείλησε με τεράστιο κενό τη βαριά βιομηχανία της χώρας.

Η ανάθεση της προεδρίας του Δ.Σ. του Φεστιβάλ στον κ. Μηλιό κλείνει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, έναν επικό κύκλο που ξεκίνησε με την αποπομπή του κ. Λούκου, την πρόσληψη του Γιαν Φαμπρ, την αποχώρηση του ιδίου, την πρόσληψη του κ. Θεοδωρόπουλου (του Βαγγέλη), την απειλή παραίτησης του κ. Θεοδωρόπουλου (του Βαγγέλη επαναλαμβάνω) και την παραμονή του. Και όλ’ αυτά μέσα σε μερικούς μόνον μήνες και μόλις δύο υπουργούς Πολιτισμού. Βέβαια, ο κ. Μηλιός (ο Γιάννης) δεν είναι καλλιτεχνικός διευθυντής. Αλλά δεν είναι ούτε Φαμπρ. Αυτό συνάγεται εκ του γεγονότος ότι δεν είναι Φλαμανδός και, το κυριότερο, δεν έχει πετάξει ποτέ στη ζωή του γατάκια στον αέρα για να δει πώς προσγειώνονται στο μάρμαρο. Για να δείτε πόσο καλά τα πάει ο δυτικός πολιτισμός, σκεφθείτε μόνον ότι ο Γιαν Φαμπρ θεωρείται ότι υπηρετεί την ίδια τέχνη που κάποτε υπηρετούσαν ο Ρέμπραντ και ο Βερμέερ. Ζωγράφοι αυτοί, εικαστικός εκείνος. Ισα βάρκα ίσα νερά. Ο κ. Μηλιός δεν έχει ούτε την αγγελική μορφή του Αϊ Ουέι Ουέι – όμως δεν πρέπει να κρίνεις τους ανθρώπους από την εμφάνισή τους.

Συνηθίζουμε να μιλάμε για τον «ευαίσθητο χώρο του πολιτισμού». Κολοκύθια ρίγανη. Πρόκειται για έναν εντελώς αναίσθητο χώρο –αν τον αντιμετωπίσουμε ως «χώρο»– όπου ο εγωισμός ανταγωνίζεται τις εμμονές και τον αχαλίνωτο ναρκισσισμό ο οποίος, προκειμένου να εκφραστεί, αδιαφορεί και για το κόστος και για την ποιότητα. Επαναλαμβάνω ότι αυτό ισχύει όταν ο πολιτισμός αντιμετωπίζεται ως «χώρος» και δεν αφορά τα άτομα που δημιουργούν έργο. Αυτός ο «χώρος», λοιπόν, είναι κατά προτίμησιν προοδευτικός και αποτελεί προνομιακό έδαφος για την πανίδα του ΣΥΡΙΖΑ. Ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται ο ΣΥΡΙΖΑ το προνομιακό του πεδίο, εκεί όπου δεν έχει να κατηγορήσει κανέναν Σόιμπλε, απεικονίζει και την ανικανότητα, αλλά και τη χαμηλή νοημοσύνη –με την καλή έννοια το λέω– όσων αποφασίζουν εκεί μέσα.

Πρόταση εθνοπροδότη. Τον κ. Μηλιό τον χρειαζόμαστε ως εθνική εφεδρεία. Το Φεστιβάλ δεν το χρειαζόμαστε απαραιτήτως. Ως εκ τούτου, μπορεί να ανατεθεί στον κ. Μηλιό η αναστολή της λειτουργίας του θεσμού, η παραμονή του όμως στη θέση του προέδρου, με τον κ. Θεοδωρόπουλο (τον Βαγγέλη) καλλιτεχνικό διευθυντή. Πώς φρουρούσαν οι δύο αστυνομικοί τη Μελίνα Μερκούρη μια εικοσαετία μετά τον θάνατό της; Θα μου πείτε: η Μελίνα ζει. Μα και το Φεστιβάλ θα ζει μες στις ελληνικές καρδιές μας.

"ΤΑ ΝΕΑ", 30/11/16

ΑΝΤΙ-ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ, ΩΣ ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ, ΕΝ ΑΠΟΥΣΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΕΝΟΣ ΑΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΥ...

Το κύριο θέμα από την "ΕΣΤΙΑ"

"ΕΣΤΙΑ", 30/11/16

"...Η λύση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας έχει ουσιαστικά πιθανά οφέλη (εδαφικά, μείωση της τουρκικής παρουσίας και επιρροής, οικονομική ανάπτυξη), αλλά εμπεριέχει και σημαντικούς κινδύνους σε περίπτωση που η διαμορφωθείσα κατάσταση αποδειχθεί δυσλειτουργική και μη βιώσιμη, με αποτέλεσμα την πρόκληση εντάσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων αλλά ενδεχομένως και μεταξύ των δύο «μητέρων-πατρίδων». Η μετατροπή της ενιαίας Κύπρου σε Βοσνία-Ερζεγοβίνη επί το «θερμότερον», είτε λόγω αντικειμενικών δυσκολιών, είτε και λόγω τουρκικής υπονόμευσης της κατάστασης μετά μια ενδεχόμενη λύση δεν μπορεί να αποκλειστεί. Εναλλακτικά, μπορεί να επιλεγεί η διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης σε αναμονή ευνοϊκότερης συγκυρίας και συσχετισμού δυνάμεων..."

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" και τον κλώνο της "Ε"


                                               "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/11/16

ΘΑΝΟΣ Π. ΝΤΟΚΟΣ*
Τι λύση θέλουμε στο Κυπριακό;

Ως αποτέλεσμα λανθασμένων εκτιμήσεων, εγκλημάτων και θηριωδιών, διαστρεβλωμένων αντιλήψεων και στερεοτύπων, εξωτερικών παρεμβάσεων και κατεστημένων συμφερόντων, το Κυπριακό έχει σταδιακά μετατραπεί σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο και περίπλοκο πρόβλημα. Η πιθανή λύση του, ωστόσο, βασίζεται σε μια απλή εκτίμηση κόστους-οφέλους μεταξύ δύο επιλογών: επανένωση ή μη επανένωση της νήσου. Στην πρώτη περίπτωση, η όποια λύση χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένους περιορισμούς, καθώς η σημερινή δυσμενής για τον ελληνισμό κατάσταση είναι αποτέλεσμα ήττας σε πολεμική σύγκρουση και, ως γνωστόν, οι απώλειες στο πεδίο των μαχών δεν αποκαθίστανται πλήρως στο τραπέζι των διπλωματικών διαπραγματεύσεων. Οποιασδήποτε μορφής επανένωση της νήσου δεν θα επιτρέψει την εξαφάνιση της τουρκικής επιρροής, αλλά μπορεί ενδεχομένως να επιτύχει τη σημαντική μείωσή της. Θα υπάρχουν εδαφικά οφέλη, αλλά η πλήρης κατάργηση των εγγυήσεων καθώς και η άμεση απόσυρση όλων των ξένων στρατευμάτων είναι βεβαίως επιθυμητή, ωστόσο δεν θεωρείται ιδιαίτερα ρεαλιστική επιδίωξη. Αντίθετα, μπορούν να υιοθετηθούν λιγότερο μαξιμαλιστικές θέσεις όσον αφορά την «απονεύρωση» του συστήματος εγγυήσεων και την πρόβλεψη για σταδιακή κατάργηση, καθώς και για την άμεση αποχώρηση του μεγαλύτερου μέρους των κατοχικών στρατευμάτων και την ένταξη των υπολοίπων σε πολυεθνική δύναμη, με πρόβλεψη πλήρους αποχώρησης στη βάση χρονοδιαγράμματος.

Θα πρέπει, ωστόσο, να είναι ξεκάθαρο ότι η λύση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας έχει ουσιαστικά πιθανά οφέλη (εδαφικά, μείωση της τουρκικής παρουσίας και επιρροής, οικονομική ανάπτυξη), αλλά εμπεριέχει και σημαντικούς κινδύνους σε περίπτωση που η διαμορφωθείσα κατάσταση αποδειχθεί δυσλειτουργική και μη βιώσιμη, με αποτέλεσμα την πρόκληση εντάσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων αλλά ενδεχομένως και μεταξύ των δύο «μητέρων-πατρίδων». Η μετατροπή της ενιαίας Κύπρου σε Βοσνία-Ερζεγοβίνη επί το «θερμότερον», είτε λόγω αντικειμενικών δυσκολιών, είτε και λόγω τουρκικής υπονόμευσης της κατάστασης μετά μια ενδεχόμενη λύση δεν μπορεί να αποκλειστεί. Εναλλακτικά, μπορεί να επιλεγεί η διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης σε αναμονή ευνοϊκότερης συγκυρίας και συσχετισμού δυνάμεων. Ωστόσο, το πέρασμα του χρόνου δεν έχει ευνοήσει τη δική μας πλευρά και κάθε νέο σχέδιο λύσης ήταν χειρότερο από το προηγούμενο. Το πιθανότερο είναι ότι η μη λύση θα παγιώσει τη διχοτόμηση.

Σε κάθε περίπτωση, ο ελληνικός ρόλος θα πρέπει να είναι επικουρικός και υποστηρικτικός (ιδιαίτερα σε περίπτωση ισχυρών και μονομερών διεθνών πιέσεων), στηρίζοντας τις επιλογές της Λευκωσίας και συμβάλλοντας στη συζήτηση για θέματα ασφαλείας (όπου η Ελλάδα οφείλει να έχει άποψη ως, επί της ουσίας, εγγυήτρια της ασφάλειας του κυπριακού ελληνισμού). Η τελική απόφαση, όμως, ανήκει στους Ελληνοκυπρίους που θα σταθμίσουν τα πιθανά οφέλη και κινδύνους κάθε επιλογής. Θα πρέπει, όμως, να αποφευχθεί το χειρότερο δυνατό σενάριο, δηλαδή η απόρριψη μιας λύσης στο δημοψήφισμα, γιατί έτσι θα ανοίξει διάπλατα ο δρόμος για αναγνώριση των Κατεχομένων από αριθμό χωρών. Αν δεν υπάρχει επαρκής λαϊκή υποστήριξη, η διαπραγμάτευση πρέπει να διακοπεί εγκαίρως. Και ίσως τότε θα είναι ώρα να συζητηθεί σοβαρά το «βελούδινο διαζύγιο» (έδαφος έναντι αναγνώρισης).

* Γενικός διευθυντής στο ΕΛΙΑΜΕΠ

"Εφ.Συν", 30/11/16

Το Κυπριακό στην κόψη του ξυραφιού

Του Αλέξη Ηρακλείδη*
Εχει περάσει μία βδομάδα από το σοκ της αποτυχίας της δεύτερης συνάντησης Αναστασιάδη-Ακιντζί στο Μον Πελερέν της Ελβετίας υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, συνάντηση που ασχολήθηκε με ένα από τα πλέον ακανθώδη εκκρεμούντα ζητήματα για την επίλυση του Κυπριακού, το εδαφικό.

Το σοκ ήταν ακόμη μεγαλύτερο γιατί είχε δημιουργηθεί η εντύπωση στην Κύπρο και διεθνώς ότι θα είχαμε διέξοδο, που θα άνοιγε την αυλαία για τελική επίλυση (με ομοσπονδιακή λύση) ίσως μέχρι το τέλος του 2016.

Τώρα που έπεσε ο κουρνιαχτός από τη συνάντηση Μον Πελερέν-2 είναι καιρός για μια αποτίμηση: (1) πώς επιμερίζονται οι ευθύνες των δύο κύριων πρωταγωνιστών, (2) ο ρόλος της Τουρκίας, αλλά αυτή τη φορά, ως μη έδει, και της Ελλάδας σε ρόλο spoiler, (3) τι μέλλει γενέσθαι από εδώ και πέρα;

1. Σε ό,τι αφορά τις ευθύνες των δύο κύριων πρωταγωνιστών, η ελληνοκυπριακή πλευρά τονίζει ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης υπαναχώρησε σε σχέση με τη θέση του στο Μον Πελερέν-1, τόσο ως προς το ποσοστό του εδάφους όσο και στο ποσοστό των προσφύγων που θα επέστρεφαν στα εδάφη που θα περιέρχονταν στο ελληνοκυπριακό ομόσπονδο κράτος.

Η τουρκοκυπριακή πλευρά αντιτείνει ότι η ελληνοκυπριακή ήρθε με μαξιμαλιστικές απαιτήσεις.

Η αλήθεια ίσως βρίσκεται κάπου στη μέση, με την ευθύνη να βαραίνει και τις δύο πλευρές, αλλά μάλλον, στη συγκεκριμένη συγκυρία, βαραίνει κυρίως τους Τουρκοκύπριους.

Μπορεί η στάση τους να οφείλεται στην κριτική που υφίσταται τον τελευταίο καιρό ο αντιεθνικιστής Ακιντζί, η οποία προέρχεται από δεξιούς αλλά ακόμη και από αριστερούς Τουρκοκύπριους, ότι δηλαδή παραείναι υποχωρητικός.

2. Οσο για τις τυχόν ευθύνες των κυβερνήσεων των «μητέρων-πατρίδων» για το ναυάγιο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπήρξε δάκτυλος της Αγκυρας στην τελική στάση του Ακιντζί στην Ελβετία.

Πώς όμως προέκυψε ο αρνητικός ρόλος της Τουρκίας που αποφάσισε την τελευταία στιγμή να τραβήξει τα γκέμια στον Ακιντζί;

Ο έγκυρος ελληνοκυπριακός Τύπος, τα άλλα ΜΜΕ και οι σοβαροί Ελληνοκύπριοι σχολιαστές του Κυπριακού που επιθυμούν την ευόδωση των συνομιλιών και την άρση της de facto διχοτόμησης, είναι πεπεισμένοι για το τι συνέβη.

Γι' αυτούς είναι ηλίου φαεινότερο ότι οι «απειλές» του Ελληνα ΥΠΕΞ Ν. Κοτζιά (τέλος στις εγγυήσεις εδώ και τώρα και απομάκρυνση όλων των τουρκικών στρατευμάτων) εξόργισαν την Αγκυρα και εξώθησαν τον Ερντογάν να επιβάλει την υπαναχώρηση Ακιντζί στο Μον Πελερέν-2.

Προφανώς η Τουρκία δεν ήταν διατεθειμένη να δεχθεί λύση που θα την έθετε εκτός του συστήματος ασφάλειας το οποίο της δίνει εγγυητικά δικαιώματα και στρατιωτική παρουσία στη βάση των Συνθηκών Εγγύησης και Συμμαχίας (άρθρο 181 του Συντάγματος του 1960, το οποίο, σημειωτέον, δεν έχει εξαιρεθεί από τη Συνθήκη Προσχώρησης στην Ε.Ε. το 2003).

Ομολογώ ότι δυσκολεύομαι να δεχθώ τέτοια εσκεμμένη υπονόμευση της διαδικασίας εκ μέρους της Αθήνας, η οποία μάλιστα θα είχε και την έγκριση του Αλέξη Τσίπρα.

Υποπτεύομαι ότι πρόκειται για μια άτσαλη κίνηση στην εθνικιστική λογική που επικρατεί σε ορισμένους κύκλους της συγκυβέρνησης, λογική που ισχύει και με τους εθνικιστές σε όλα ανεξαιρέτως τα ελληνικά πολιτικά κόμματα και βέβαια μεταξύ των απορριπτικών Ελληνοκυπρίων με τους οποίους συνομιλεί ο κ. Κοτζιάς.

Εξυπακούεται ότι η λογική αυτή βέβαια εξοβελίζει την ομοσπονδιακή επίλυση και συμβάλλει στην εδραίωση της οριστικής διχοτόμησης και των τετελεσμένων του «Αττίλα» (με τον Ραούφ Ντενκτάς να πανηγυρίζει στον τάφο του).

Υποπτεύομαι ότι από ορισμένους εθνικιστές σε Ελλάδα και Κύπρο αυτό γίνεται ασυνείδητα (στο πλαίσιο των ευσεβών πόθων ενός άκρατου εθνοκεντρισμού που αυτο-ορίζεται, λανθασμένα, ως πατριωτισμός), αλλά από άλλους γίνεται σαφώς συνειδητά, με το σκεπτικό ότι θα έρθουν καλύτερες μέρες, μια λύση σε «βάθος χρόνου» που θα ευνοεί περισσότερο την ελληνοκυπριακή πλευρά, η σχολή του Τάσσου Παπαδόπουλου (που πρόσφατα υποστήριξε στην «Καθημερινή» και ο πρέσβης Ζαχαράκις), κοντολογίς μια ενιαία ελληνοκρατούμενη Κύπρος, πράγμα που, εννοείται, είναι εντελώς αδύνατον να πραγματοποιηθεί (παρεκτός αν… ο Θεός είναι Ελληνας ή έχει σύμβουλό του τον Μακάριο).

3. Ως προς το τι μέλλει γενέσθαι, επισήμως και οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν, ο Ακιντζί μάλιστα είπε ότι επίλυση θα μπορούσε να επιτευχθεί παρά το πρόσφατο ναυάγιο, ακόμη και πριν από το τέλος του έτους.

Ο δε Τούρκος ΥΠΕΞ στο πρόσφατο ταξίδι του στη βόρεια Κύπρο δήλωσε ότι ακόμη βρισκόμαστε στο πλαίσιο του Plan A (δηλαδή στην επανένωση με διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία) και δεν ήρθε ακόμη η στιγμή για το Plan B (φαντάζομαι, θα εννοούσε το βελούδινο διαζύγιο) ή το Plan C (μάλλον το ανταγωνιστικό οριστικό διαζύγιο).

Αλλωστε οι αποκλίσεις δεν είναι αγεφύρωτες ούτε στο εδαφικό ούτε στο περιουσιακό.

Στο πρώτο είναι 28,2% (Ε/Κ θέση) έναντι 29,2% (Τ/Κ) στο τουρκοκυπριακό ομόσπονδο κράτος από το σχεδόν 37% που κατέχουν τώρα, με την επακόλουθη επιστροφή προσφύγων 75.000-90.000 (Ε/Κ θέση) και 50.000-65.000 (Τ/Κ θέση στο Μον Πελερέν-2 και άνω των 70.000 στο Μον Πελερέν-1) αντιστοίχως.

Στο δε περιουσιακό έχουν πέσει στο τραπέζι εδώ και πολύ καιρό τρεις επιλογές για όσους έχουν περιουσία (επιστροφή της περιουσίας, αποζημίωση και ανταλλαγή).

Συμπερασματικά, οι συνομιλίες δεν έχουν ναυαγήσει παρά τις επιθυμίες των εκατέρωθεν απορριπτικών στην Κύπρο, και ορισμένων σε υπεύθυνες θέσεις στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Ισως μάλιστα το «ατόπημα» της Αθήνας (εσκεμμένο ή γκάφα πρώτου μεγέθους) και η σκληρή αντίδραση της Αγκυρας να δράσουν θετικά, να κάνουν αυτούς που επιθυμούν την επανένωση και την ομοσπονδιακή λύση, οι οποίοι ευτυχώς στην παρούσα φάση του Κυπριακού έχουν τα ηνία, να μην πτοηθούν, να γίνουν πιο τολμηροί και γενναιόδωροι στην εξεύρεση μιας μέσης λύσης «θετικού αθροίσματος», δηλαδή χωρίς κερδισμένους και χαμένους, αφήνοντας σύξυλους την Αθήνα και την Αγκυρα, που άλλωστε δεν τους πέφτει λόγος ως προς την ουσία της λύσης.

* Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγγραφέας δύο βιβλίων για το Κυπριακό και την επίλυσή του

"...Ο συνδυασμός ΔΝΤ και Γερμανίας οδηγεί σε συνειρμούς για επιπλέον μέτρα, περιλαμβανομένων των εργασιακών, για τα οποία η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι έχει βάλει τη λεγόμενη «κόκκινη γραμμή» της. Κι αυτό γιατί το ΔΝΤ ζητά οπωσδήποτε μέτρα, θεωρώντας ότι τα υφιστάμενα δεν επαρκούν για να επιτευχθεί ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% του ΑΕΠ, ενώ η Γερμανία δεν προβλέπεται να κάνει τόσο μεγάλη μείωση χρέους ώστε να αντισταθμίζεται η έλλειψη μέτρων. Το ΔΝΤ εξάλλου θεωρεί ότι αλλαγές στο συνταξιοδοτικό, μείωση του αφορολογήτου και περαιτέρω απελευθέρωση της αγοράς εργασίας είναι ούτως ή άλλως απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, ανεξάρτητα από το δημοσιονομικό τους αποτέλεσμα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντεϊσελμπλούμ κατέστησε σαφές χθες ότι ενώ συζητείται κάποια ελαστικότητα σε σχέση με το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων μετά το 2018, το «αντάλλαγμα» θα είναι η ριζική αναμόρφωση της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα και η λήψη πρόσθετων δημοσιονομικού χαρακτήρα μέτρων έως και το 2018..."

Το κύριο θέμα, από "ΤΑ ΝΕΑ", την "Εφ.Συν"

+εσωτερικά θεματα αναφοράς

"ΤΑ ΝΕΑ", 30/11/16

"Εφ.Συν", 30/11/16

"ΤΑ ΝΕΑ", 30/11/16 

«Να κάνουμε κάτι για τις ανησυχίες της Γερμανίας»
Η τοποθέτηση του Πιερ Μοσκοβισί για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης προκάλεσε παγωνιά στην Αθήνα

Των Ειρήνης Χρυσολωρά και Μανώλη ΣπινθουράκηΤην ανάγκη ενός συμβιβασμού που θα επαναφέρει το ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα και θα ικανοποιεί και τη Γερμανία υπέδειξε, όπως όλα δείχνουν, στην κυβέρνηση ο επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί κατά τη διήμερη επίσκεψή του στην Αθήνα.

Μάλιστα, ο συμβιβασμός αυτός πρέπει να επιτευχθεί μέσα σε μόλις τρεις εργάσιμες ημέρες, μέχρι το Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου, σύμφωνα με τον ίδιο.

«Ολοι οι θεσμοί πρέπει να συνεργαστούν, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ. Δεν θα υπάρξει ρήγμα με το Ταμείο» είπε ο Γάλλος σε συνέντευξη Τύπου χθες, ενώ σε άλλο σημείο παρατήρησε με νόημα ότι «πρέπει να κάνουμε κάτι και για τις ανησυχίες της Γερμανίας. Το κάναμε πάντα».

Ο συνδυασμός ΔΝΤ και Γερμανίας οδηγεί σε συνειρμούς για επιπλέον μέτρα, περιλαμβανομένων των εργασιακών, για τα οποία η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι έχει βάλει τη λεγόμενη «κόκκινη γραμμή» της. Κι αυτό γιατί το ΔΝΤ ζητά οπωσδήποτε μέτρα, θεωρώντας ότι τα υφιστάμενα δεν επαρκούν για να επιτευχθεί ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% του ΑΕΠ, ενώ η Γερμανία δεν προβλέπεται να κάνει τόσο μεγάλη μείωση χρέους ώστε να αντισταθμίζεται η έλλειψη μέτρων. Το ΔΝΤ εξάλλου θεωρεί ότι αλλαγές στο συνταξιοδοτικό, μείωση του αφορολογήτου και περαιτέρω απελευθέρωση της αγοράς εργασίας είναι ούτως ή άλλως απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, ανεξάρτητα από το δημοσιονομικό τους αποτέλεσμα.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντεϊσελμπλούμ κατέστησε σαφές χθες ότι ενώ συζητείται κάποια ελαστικότητα σε σχέση με το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων μετά το 2018, το «αντάλλαγμα» θα είναι η ριζική αναμόρφωση της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα και η λήψη πρόσθετων δημοσιονομικού χαρακτήρα μέτρων έως και το 2018.

Παράλληλα ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης υποστήριζε από το βήμα του συνεδρίου του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου ότι η μοναδική πηγή αβεβαιότητας για το κλείσιμο της συμφωνίας είναι το ΔΝΤ. Ο στόχος των δανειστών, όπως προκύπτει από τις περιγραφές χθες του Μοσκοβισί και του Ντεϊσελμπλούμ, είναι να υπάρξει συμφωνία σε επίπεδο τεχνοκρατών (staff level agreement) μέχρι το Eurogroup της Δευτέρας και στη συνέχεια να συζητηθούν και να συμφωνηθούν τα μέτρα για το χρέος. Ο Μοσκοβισί έθεσε ως προοπτική για την τελική συμφωνία το τέλος του χρόνου - μη αποκλείοντας ένα νέο, έκτακτο Eurogroup.

Οσον αφορά τα εργασιακά σημείωσε ότι «χρειάζεται ευελιξία για να μπορούν να κάνουν οι επιχειρήσεις προσλήψεις, αλλά και διαπραγματευτική ισχύς» για τους εργαζομένους. Μια παρατήρηση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως πίεση για ελληνικές υποχωρήσεις στις ομαδικές απολύσεις, με αντάλλαγμα υποχωρήσεις των δανειστών στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.
Ο Μοσκοβισί είπε, εξάλλου, ότι ενώ δεν μπορεί να αποκλείσει ένα τέταρτο Μνημόνιο, «σε καμία περίπτωση, δεν είναι αυτό που θέλουμε». Το τρίτο ήταν ήδη πολύ, είπε.

ΜΕΙΩΣΗ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑΤΩΝ. Μοσκοβισί και Ντεϊσελμπλούμ άνοιξαν χθες δημοσίως τη συζήτηση για μείωση του στόχου των πρωτογενών πλεονασμάτων, για τα οποία το Μνημόνιο προβλέπει 3,5% του ΑΕΠ το 2018 και μεσοπρόθεσμα. Ο Μοσκοβισί είπε ότι μετά το 2018 τελειώνει το πρόγραμμα «οπότε οι στόχοι μπορεί να αλλάξουν», ενώ ο Ντεϊσελμπλούμ παραδέχτηκε χθες ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες ότι το ΔΝΤ έχει κάποιο δίκιο όταν λέει ότι ο στόχος αυτός είναι υπερβολικός.

«Από τη μια, το ΔΝΤ θεωρεί ότι είναι δύσκολο η Ελλάδα να διατηρήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα πρωτογενές πλεόνασμα στο 3,5% του ΑΕΠ και από την άλλη, κάποιοι το θεωρούν απαραίτητο δεδομένου ότι η Ελλάδα πρέπει να συμμορφωθεί με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης» ανέφερε ο πρόεδρος του Eurogroup και πρόσθεσε: «Πρέπει να βρούμε έναν ρεαλιστικό τρόπο να προχωρήσουμε». Ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Ευρωβουλής δήλωσε, επίσης, ότι έως σήμερα η Ελλάδα έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο και ευελπιστεί πως θα ληφθούν όλα τα απαραίτητα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα για την εδραίωση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους.

Οσον αφορά τη βιωσιμότητα του χρέους, ο Ντεϊσελμπλούμ είπε ότι ο Eυρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) θα παρουσιάσει στο Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου τι μπορεί να γίνει με τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για να μειωθεί το κόστος των δανείων. «Είμαι αρκετά αισιόδοξος» ανέφερε και υπενθύμισε ότι το ΔΝΤ έχει συμφωνήσει ήδη από τον Μάιο πως πριν από την εκπνοή του έτους το θέμα θα πάει για συζήτηση στο Διοικητικό του Συμβούλιο. Ο πρόεδρος του Eurogroup είπε ακόμη πως συμφωνεί με τον επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, ότι «πρέπει να εκμεταλλευτούμε το θετικό momentum» για να κάνουμε βήματα προόδου.

Καταλήγοντας τόνισε μάλιστα ότι Ελλάδα και πιστωτές πρέπει να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους. «Χρειάζονται και τα δύο μέρη για να οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη» είπε ο Ντεϊσελμπλούμ και εξήγησε ότι, από τη μια, οι πιστώτριες χώρες πρέπει να είναι έτοιμες να στηρίξουν την Ελλάδα και να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και από την άλλη, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να δεσμευθεί ότι δεν θα αφήσει τα πράγματα να παρεκτραπούν και ότι θα χτίσει μια ισχυρή οικονομία.

Ο ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Υπέρ της ταχείας ολοκλήρωσης της δεύτερης αξιολόγησης μίλησε χθες στο συνέδριο του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας. Κάτι τέτοιο, είπε, θα ενισχύσει την πρόβλεψη για υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2017, θα επιτρέψει τη συμμετοχή των ελληνικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, θα συμβάλει στην άρση των κεφαλαιακών περιορισμών και θα επιτρέψει την πρόσβαση του Δημοσίου στις αγορές.

Σε αντίθετη περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος να ανακοπεί η ανοδική πορεία της οικονομίας, να αναζωπυρωθεί η αβεβαιότητα και να εξασθενήσουν οι προοπτικές εξόδου από την κρίση.

"ΤΑ ΝΕΑ", 30/11/16 

Ο σκληρός Δεκέμβρης της διαπραγμάτευσης
«Μέσα στον μήνα θα κριθούν πολλά και σημαντικά για την πρόοδο της ελληνικής οικονομίας» δήλωσε στη Βουλή ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ο οποίος διαπιστώνει βελτίωση του επενδυτικού κλίματος
Της Αγγελικής Κ. Καραγεώργου

Από αύριο μπαίνουμε στον πιο κρίσιμο μήνα από το καλοκαίρι του 2015. Η ομολογία προέρχεται από τα πιο επίσημα χείλη, αυτά του υπουργού Οικονομικών. Ειπώθηκε μάλιστα στη Βουλή, κατά τη χθεσινή συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού για το 2017 στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων. Ειδικότερα ο Ευκλείδης Τσακαλώτος υποστήριξε ότι «μέσα στον Δεκέμβριο θα κριθούν πολλά και σημαντικά για την πρόοδο της ελληνικής οικονομίας και τη δυνατότητά μας να πετύχει ο οδικός χάρτης που ανακοινώσαμε το καλοκαίρι του '15». Χαρακτήρισε άλλωστε ως ημερομηνία-ορόσημο την 5η Δεκεμβρίου, εξηγώντας πως τότε η ελληνική οικονομία ευελπιστεί πως τα τρία κομμάτια της διαπραγμάτευσης - δηλαδή μεταρρυθμίσεις, δημοσιονομικοί στόχοι και χρέος - θα ενωθούν. Ο ίδιος δεν απέκλεισε να υπάρξει κι άλλο Eurogroup, σημειώνοντας πως «πολύ σύντομα θα έχουμε εικόνα αν θα μπορούμε να πάμε στο σύστημα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) αλλά και πότε θα περάσουμε στην άρση των capital controls».

ΤΡΙΑ ΣΤΑΔΙΑ. Ο υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε εκτενώς στα τρία στάδια της διαπραγμάτευσης. Για το κομμάτι των μεταρρυθμίσεων υποστήριξε ότι οι συζητήσεις με τους θεσμούς είναι διαδοχικές και υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις ως προς το πώς θα καλυφθούν οι στόχοι εντός του προγράμματος το 2017 και το 2018. Για τους δημοσιονομικούς στόχους εξήγησε ότι η συζήτηση αφορά και για μετά το 2018. Αν, όπως είπε, «θα είναι 3,5% του ΑΕΠ το πρωτογενές πλεόνασμα ή αν θα μειωθεί ή αν θα είναι για κάποια χρόνια 3,5% και για κάποια άλλα λιγότερο». Για το τρίτο σκέλος, αυτό του χρέους, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ήταν περισσότερο αποκαλυπτικός. Προσδιόρισε ως χρονικό ορίζοντα για νέες εξελίξεις που θα αφορούν τη διευθέτησή του τις αρχές του νέου έτους. «Νομίζω ότι μέχρι τον Ιανουάριο θα έχουν δοθεί οι λεπτομέρειες και θα μπορέσουμε να αξιολογήσουμε τις προοπτικές για την ελληνική οικονομία για την επόμενη περίοδο» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα ο Τσακαλώτος συνέστησε στο ΔΝΤ «να έχει το θάρρος της γνώμης του (δηλ. της θέσης περί αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους)». Ειδικότερα είπε πως αν το ΔΝΤ θέλει μείωση του στόχου του πλεονάσματος λίγο πάνω από το 1,5%, αντί του 3,5%, και εφόσον συμφωνεί με όσα λένε Ντράγκι, Μοσκοβισί, Ομπάμα, Λιου, ότι η ελληνική οικονομία δεν πρέπει να πάρει άλλα μέτρα και το χρέος χρειάζεται να μειωθεί, «τότε να μην πιέζει τον αδύνατο παίκτη, αλλά να πιέζει αυτόν που δεν θέλει να δώσει πολλά για το χρέος».

Στο εσωτερικό, από την κριτική του υπουργού δεν ξέφυγε η Νέα Δημοκρατία. Συγκεκριμένα απέκρουσε με τον δικό του, ξεχωριστό, τρόπο τις κατηγορίες της αξιωματικής αντιπολίτευσης περί απομόνωσης της κυβέρνησης. Οχι, αυτήν τη φορά δεν επικαλέστηκε την Κατίνα Παξινού, αλλά την Γκρέις Κέλι και την πριγκίπισσα Νταϊάνα. «Τέτοια απομόνωση της ελληνικής κυβέρνησης έχω να δω από τους γάμους της Γκρέις Κέλι με τον πρίγκιπα Ρενιέ του Μονακό και της Νταϊάνα με τον πρίγκιπα Κάρολο» ανέφερε χαρακτηριστικά, χωρίς να γίνεται ακριβώς σαφές πάντως το υπονοούμενο. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, το επενδυτικό κλίμα για τη χώρα καλυτερεύει. Τουλάχιστον αυτό το ενδιαφέρον διαπιστώνει, όπως έκανε γνωστό, κατά τις επαφές του με επενδυτές. Κι αυτό επειδή όλοι κατανοούν ότι έχουν γίνει μεγάλες μεταρρυθμίσεις.

Σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό του 2017, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος τον χαρακτήρισε ως «απεικόνιση» της κυβερνητικής πολιτικής από πλευράς φόρων και δαπανών. «Εχει θετικά μηνύματα και δυσκολίες, όπως όλοι οι προϋπολογισμοί, ιδιαίτερα στην περίοδο της κρίσης» είπε, υποστηρίζοντας ότι στρατηγική της κυβέρνησης είναι να ελαφρύνει τις πιο ευάλωτες τάξεις και να αντιμετωπίσει τα ζητήματα της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου. Για τα δύο τελευταία τόνισε μάλιστα ότι η κυβέρνηση περιμένει, από την εφαρμογή των σχετικών νομοσχεδίων, «πολλά και σημαντικά έσοδα».

ΥΦΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Χθες πάντως ο υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε και στις προβλέψεις του προϋπολογισμού για ανάπτυξη 2,7%, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση «δεν κρύβει πως υπάρχουν υφεσιακά μέτρα». Το ζήτημα όμως, πρόσθεσε, είναι πως υπάρχουν αντισταθμίσεις. Επ' αυτού επικαλέστηκε τις προβλέψεις για αύξηση της απασχόλησης. Μάλιστα, δεν έκρυψε την αισιοδοξία του για ανάπτυξη το 2017 και το 2018, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι «για να είναι βιώσιμη η ανάπτυξη χρειαζόμαστε ένα άλλο αναπτυξιακό μοντέλο». Ποιο είναι αυτό; Αυτό που, όπως τόνισε, έλεγε από την αρχή ο ΣΥΡΙΖΑ: «Να αλλάξει το μοντέλο, να μη βασίζεται μόνο σε μεγάλα έργα, αλλά να έχουμε ένα μοντέλο πιο σοφιστικέ, πιο πλούσιο σε πρωτοβουλίες».

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/11/16 

Δοκιμάζονται οι «κόκκινες γραμμές» των θεσμών

Του Σωτήρη Νίκα

Στο παρά πέντε του κρίσιμου Eurogroup της ερχόμενης Δευτέρας για τη δεύτερη αξιολόγηση, για το χρέος και τα πρωτογενή πλεονάσματα μετά το 2018, όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς δοκιμάζουν ο ένας τις «κόκκινες γραμμές» του άλλου, με την Αθήνα να φοβάται ότι θα κληθεί να πληρώσει τον λογαριασμό ενός συμβιβασμού μεταξύ των θεσμών, ο οποίος μπορεί να φθάσει έως και τα 3,6 δισ. ευρώ.

Τις τελευταίες ημέρες υπήρξε μπαράζ τοποθετήσεων από Ευρωπαίους αξιωματούχους, αλλά και του υπουργού Οικονομικών Ευκλ. Τσακαλώτου, οι οποίοι επί της ουσίας επιδίωξαν να θέσουν τις «κόκκινες γραμμές», ενόψει των αποφάσεων για την εμπλοκή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στο ελληνικό πρόγραμμα με νέο δικό του πρόγραμμα, το οποίο στη χειρότερη περίπτωση θα πρέπει να περιλαμβάνει προβλέψεις πολύ κοντά σε εκείνες του υφιστάμενου μνημονίου.

Ωστόσο, οι όροι που έχει θέσει το Ταμείο για να συνάψει νέο πρόγραμμα με την Ελλάδα έχουν δημιουργήσει προβλήματα. Το Ταμείο στην πράξη ζητεί τα εξής:

1. Η ελληνική κυβέρνηση να εφαρμόσει πλήρως όλες τις μεταρρυθμίσεις και μάλιστα να προχωρήσει ένα βήμα παραπάνω. Για παράδειγμα, στο θέμα των ομαδικών απολύσεων ζητάει την πλήρη απελευθέρωσή τους, όταν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξετάζουν την αύξηση του ορίου απολύσεων.

2. Να αλλάξουν οι δημοσιονομικοί στόχοι ή εναλλακτικά να είναι πολύ πιο γενναία η ρύθμιση του χρέους από ό,τι σχεδιάζεται από την Ευρωζώνη. Το ΔΝΤ υποστηρίζει πως με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει η Αθήνα το πρωτογενές πλεόνασμα του 2018 θα είναι στο 1,5% του ΑΕΠ, αντί ελληνικής και ευρωπαϊκής πρόβλεψης για 3,5% του ΑΕΠ. Και για να καλυφθεί η διαφορά του 2% του ΑΕΠ ή των περίπου 3,6 δισ. ευρώ, έχει στείλει σαφές μήνυμα ότι θα δεχθεί μόνο μέτρα περικοπής των συντάξεων και «κουρέματος» του αφορολόγητου ορίου.

Το ίδιο υποστηρίζει πως δεν πρέπει να ληφθούν νέα μέτρα και ότι οι δημοσιονομικοί στόχοι θα πρέπει να μειωθούν στο 1,5% του ΑΕΠ, παραμένοντας σε αυτά τα επίπεδα για πολλά χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό, καλεί την Ευρωζώνη να καλύψει τη διαφορά μέσω γενναίας ρύθμισης του ελληνικού χρέους. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΔΝΤ έχει ζητήσει η ελάφρυνση που θα προκύψει από την εφαρμογή των βραχυπρόθεσμων μέτρων να κυμανθεί στα επίπεδα των 70-80 δισ. ευρώ, όταν τα σενάρια που έχει επεξεργαστεί ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) οδηγούν σε όφελος 36-40 δισ. ευρώ.

Ωστόσο, η αρνητική στάση του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Β. Σόιμπλε, τόσο στο θέμα της ελάφρυνσης όσο και σε εκείνο της μείωσης των πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2019 και μετά, είναι αυτό που φοβίζει την Αθήνα ότι θα οδηγήσει τους πιστωτές της χώρας σε συμβιβασμό εις βάρος της Ελλάδας. Δεν είναι τυχαίες οι τοποθετήσεις του κ. Τσακαλώτου τις τελευταίες δύο ημέρες για ενδεχόμενο συμβιβασμό, τα βάρη του οποίου θα κληθεί να «σηκώσει» η Αθήνα. Η αγωνία αυτή της κυβέρνησης εξηγεί και την επίθεση του κ. Τσακαλώτου στο ΔΝΤ (που δεν πιέζει το Βερολίνο για το θέμα του χρέους) και σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες («φωτογραφίζοντας» τη Γερμανία) για τη στάση που τηρούν στις διαπραγματεύσεις.

Σε κάθε περίπτωση, όλοι συμφωνούν ότι το Eurogroup της Δευτέρας είναι κρίσιμο, αφού θα δοκιμαστούν στην πράξη οι «κόκκινες γραμμές» κάθε πλευράς και θα αποδειχθεί εάν μπορεί να επέλθει ο πολυπόθητος συμβιβασμός. Πάντως, όλοι έχουν ξεκαθαρίσει πως θέλουν να έχει επιτευχθεί συμφωνία για τα ζητήματα της αξιολόγησης, του χρέους και των πρωτογενών πλεονασμάτων εντός του 2016.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/11/16