Με το κενό από το θάνατο του πρωτοπόρου διανοητή Στέλιου Ράμφου, με τη μεγάλη συμβολή του στους δρόμους της σύγχρονος σκέψης απέραντη και κυρίως εν πολλοίς ανεξερεύνητη ακόμη, κείμενα όπως αυτά που ακολουθούν, εν προκειμένω αυτό του θεολόγου Διονύση Σκλήρη και αυτό του καλού φίλου Γιώργου Θαλασσινού, ως σχολιασμός στο κείμενο του πρώτου, αποκτούν ιδιαίτερη αξία. Φωτίζονται-ανεξερεύνητοι, ενδεχομένως-δρόμοι και υποδεικνύεται τί θα πρέπει να δούμε με θάρρος και προοπτική, αναξαρτήτως του βαθμού ή/και της έκτασης συμφωνίας, επιφύλαξης, διαφωνίας, ενδεχομένως και απόρριψης ενός εκάστου εξ ημών. Διότι τολμάν χρη...
Σεραφείμ Χ. Μηχιώτης
περισσότερο στην κοινωνία και τη σχέση. Εμβληματικός είναι λ.χ. ο τρόπος με τον οποίο κατέδειξε στη σκέψη του αγίου Συμεών του Θεολόγου για τον θείο έρωτα ταυτοχρόνως μια μετάπλαση του «φιλοσόφου έρωτος» του πλατωνισμού, αλλά και ένα σκίρτημα οιονεί πρωτονεωτερικής εξατομίκευσης σε μια περίοδο κρίσιμη για τον βυζαντινό κοινοτισμό.[1] Μια άλλη χαρακτηριστική στιγμή ήταν ότι κατά τον χριστιανομαρξιστικό διάλογο των αρχών της δεκαετίας του 1980, ο Στέλιος Ράμφος, παλαιός μαρξιστής στα πρώτα νιάτα του ο ίδιος, δεν συμμερίστηκε το κλίμα ευφορίας της συζήτησης και επεσήμανε ότι η συνείδηση δεν μπορεί να υπαχθεί στο είναι, αναδεικνύοντας την εσωτερική ζωή ως μη αναγώγιμη «πρώτη φιλοσοφία».
Ένας ιστορικός διαλεκτικός τρόπος σκέψης
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 περίπου οι ίδιες επικεντρώσεις, οι οποίες αρχικά τον είχαν οδηγήσει στη σημασία της σπουδής της ορθόδοξης παράδοσης και της κατάδειξης της επικαιρότητάς της, τον ώθησαν σε μια κριτική της ορθόδοξης ανατολής, καθώς και σε ένα εγχείρημα εγκόλπωσης της υπαρξιακής και φιλοσοφικής περιπέτειας της Δύσης. Επικριτές του μπορεί να είδαν σε αυτό παλινωδίες ή αντιφάσεις, φαίνεται, όμως, ότι από τη μαρξιστική νιότη του ο Στέλιος Ράμφος διακράτησε τη σημασία της ιστορικής διαλεκτικής σκέψης. Όσα έγραφε και έλεγε δεν ήταν στόχευση άχρονων αληθειών, αλλά συντονισμός με το παλλόμενο ιστορικό γίγνεσθαι μέσα στις εντάσεις και τη δυναμική του, έχοντας ταυτόχρονα ως βαθύ αίτημα ένα είδος φιλοσοφικής «διαποίμανσης» του ελληνικού λαού.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αν σε μια περίοδο επικρατούσε ως ανάγκη η επανανακάλυψη της παράδοσης, η εντόπια πρωτοτυπία και αξία ή ακόμη και η ευφορία ως τόνωση «εθνικής» ή πολιτισμικής αυτοπεποίθησης, σε μια άλλη περίοδο μπορεί να ήταν πιο κρίσιμη η αυτοκριτική και η θεωρούμενη ως απαίτηση των καιρών για μεταμόρφωση των Ελλήνων. Ο ιστορικός διαλεκτικός τρόπος σκέψης υπήρξε διήκον στοιχείο του προβληματισμού του Στέλιου Ράμφου μέχρι τα τελευταία χρόνια της εν τω κόσμω ζωής του: Φαίνεται να είχε στραφεί σε ένα είδος κριτικής ορισμένων μεταμοντέρνων στοιχείων της Δύσης που οδηγούσαν κατ’ αυτόν σε κατακερματισμό και μερικότητα, ενώ ο ίδιος αναζητούσε πλέον μια παγκόσμια καθολικότητα και ανθρωπινότητα, ήτοι το ιδιαζόντως ανθρώπινον στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, μακριά από τους προηγούμενους πολέμους των πολιτισμών.
Η σωκρατική αλογόμυγα των θεολόγων
Για τους θεολόγους, η συνεισφορά του Στέλιου Ράμφου υπήρξε σημαντική, καθώς ήταν ένα είδος σωκρατικής αλογόμυγας ή οίστρου, που προκαλούσε αφύπνιση από τον καθησυχασμό εύκολων στερεοτύπων και απολιθωμένων διανοητικών σχημάτων. Η πλέον πολύτιμη προσφορά του στη νεοελληνική θεολογία ίσως είναι το ότι έθεσε το αίτημα για μια σύνθεση ανάμεσα αφενός στην αγαπητική κοινωνία και, αφετέρου, στην εσωτερικότητα και τη ζωή του πνεύματος, κατά τρόπο ώστε η καθολικότητα του ανθρώπου ως κατ’ εικόνα του Θεού να περιλαμβάνει και τα δύο. Τη σύνθεση αυτή δεν είναι σίγουρο ότι ο ίδιος την πέτυχε στο έργο του, τουλάχιστον όχι με τρόπο θεολογικό, την άφησε όμως ως μια οξεία και ανοιχτή εκκρεμότητα για τους επιγενόμενους θεολόγους και φιλοσόφους.
Στην αξιολόγηση της Ιστορίας, ο Στέλιος Ράμφος επισημαίνει κατ’ αρχήν τον δυναμισμό που έφερε ο Χριστιανισμός, ανατολικός/βυζαντινός και δυτικός, στον ανθρώπινο πολιτισμό μέσω της έμφασης στη γραμμικότητα της ανθρώπινης Ιστορίας και στην εκδίπλωσή της ως φορέως νοημάτων.[2] Θεωρεί, ωστόσο, μία ορισμένη απολίθωση αυτής της δυναμικής σε ένα ορισμένο σημείο της ύστερης βυζαντινής Ιστορίας λόγω της επικράτησης ενός κλειστού συμβολικού συστήματος. Το πρόβλημα του Βυζαντίου κατά τον Ράμφο είναι ότι δεν ολοκλήρωσε ειδικά στην ύστερη περίοδό του μια διαδικασία εξατομίκευσης, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Δύση.
Το αίτημα της εσωτερικότητας στην Τριαδολογία
Ιδιαιτέρως τολμηρή είναι η κριτική που κάνει ο Στέλιος Ράμφος στο «κοινωνικό» μοντέλο της θεολογίας της Αγίας Τριάδας. Ο Ράμφος επισημαίνει την εξωτερικότητα των σχέσεων στην ανατολική Τριαδολογία, καθώς τα υποστατικά ιδιώματα είναι «ακοινώνητα», δηλαδή κατά τον Ράμφο εξωτερικά και «κατοπτρικά» ή «ανακλαστικά».[3] Το αποτέλεσμα κατά τον Ράμφο είναι ότι αν μια παρόμοια τριαδολογική θεολογία θεωρηθεί ως το πρότυπο της κατ’ εικόνα Θεού ανθρώπινης κοινωνίας, τότε οι σχέσεις των ανθρωπίνων προσώπων είναι εξωτερικές, χωρίς διείσδυση στην ατομική ψυχική περιπέτεια μέσω ενδοβολής ή εσωτερίκευσης, και εντέλει στην πράξη ανάγονται σε ρόλους, λ.χ. κοινωνικούς, συμβολικούς και εν γένει στερεοτυπικούς. Κατά τον τρόπο αυτό, ο Ράμφος ασκεί κριτική σε ένα είδος «στρουκτουραλιστικών» Τριαδολογιών της θεολογίας του 1960, οι οποίες απορρίπτουν την ψυχολογική εσωτερικότητα, με αποτέλεσμα η μεταφορά τους στην ανθρωπολογία να οδηγεί σε μια κατάποση της ατομικής ψυχολογικής περιπέτειας από τα άκαμπτα συμβολικά συστήματα. Θεολόγοι της γενιάς του 1960, που είχαν αρχίσει από μια μοντερνιστική υπαρξιστική αντίθεση μεταξύ οντολογίας και ψυχολογίας, είχαν καταλήξει σε μια οιονεί μεταμοντέρνα στρουκτουραλιστική έμφαση στις δομές των θεσμών, υποτιμώντας ανοικτά την ψυχολογική εμπειρία των πιστών. Το κυρίως πρόβλημα κατά τον Ράμφο είναι ότι ο κατοπτρικός χαρακτήρας μιας ανακλαστικής ταυτότητας, όπου ταυτιζόμαστε από το εξωτερικό καθρέφτισμά μας στον άλλο, αποτρέπει μια αυθεντική αυτοσυνειδησία, η οποία να περιλαμβάνει την ατομική ενδεχομενικότητα.[4]
Το άτομο ως «ενυπόστατο» στο πρόσωπο
Παρά ταύτα, ο Ράμφος εξακολουθεί να αναζητεί πηγές έμπνευσης στο Βυζάντιο, ώστε ο Νεοέλληνας να επιτύχει την εξατομίκευση εκ των ένδον της δικής του παράδοσης. Για παράδειγμα, η θεωρία του «ενυποστάτου» του Λεοντίου Βυζαντίου τον 6ο αιώνα, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην κατεύθυνση μιας γόνιμης σχέσης της εξατομίκευσης με τον προσωπικό χαρακτήρα του ανθρώπου. Η ατομικότητα, με τα στοιχεία της ψυχολογικής εσωτερικότητας και της ιστορικής διακινδύνευσης, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «ενυπόστατη» στο πρόσωπο ως έναν ευρύτερο εαυτό και ορίζοντα νοήματος.[5] Υπενθυμίζεται ότι ο Λεόντιος Βυζάντιος εννοούσε ότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού δεν είναι αυθύπαρκτη, αλλά ενυπόστατη στο Πρόσωπο του Θεού Λόγου. Όμως τον Ράμφο τον ενδιέφερε να μεταφέρουμε αυτό το μοντέλο σκέψης στο σήμερα, για μια γόνιμη σχέση που θα διατηρούσε τον πόλο τόσο του ατόμου όσο και του προσώπου στον ορισμό της ανθρωπινότητας: Το άτομο συνεισφέρει την ψυχολογία και την ιστορικότητα, ενώ το πρόσωπο την καθολικότητα διά της κοινωνίας με όλους τους άλλους, αλλά και με το νόημα, ήτοι με τον «λόγο», με μικρό ή κεφαλαίο λάμδα.
Ανάλογη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στη βούληση και τη θέληση από τον άγιο Μάξιμο Ομολογητή.[6] Αν η βούληση αφορά στην τοποθέτηση ενός στόχου από την ατομική υπόσταση, η θέληση ή φυσικό θέλημα έχει έναν ευρύτερο οντολογικό χαρακτήρα, ως μια έφεση της φύσης να βρει την πλήρη ύπαρξή της στο μέλλον με το πρόσωπο να είναι αυτό που προσφέρει ελεύθερα τον τρόπο αυτής της αναζήτησης της καθολικότητας. Η διάκριση αυτή επανέρχεται δυναμικά στη νεωτερικότητα μεταξύ άλλων με τον γερμανικό ιδεαλισμό.
Ένας ιστορικός διαλεκτικός τρόπος σκέψης
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 περίπου οι ίδιες επικεντρώσεις, οι οποίες αρχικά τον είχαν οδηγήσει στη σημασία της σπουδής της ορθόδοξης παράδοσης και της κατάδειξης της επικαιρότητάς της, τον ώθησαν σε μια κριτική της ορθόδοξης ανατολής, καθώς και σε ένα εγχείρημα εγκόλπωσης της υπαρξιακής και φιλοσοφικής περιπέτειας της Δύσης. Επικριτές του μπορεί να είδαν σε αυτό παλινωδίες ή αντιφάσεις, φαίνεται, όμως, ότι από τη μαρξιστική νιότη του ο Στέλιος Ράμφος διακράτησε τη σημασία της ιστορικής διαλεκτικής σκέψης. Όσα έγραφε και έλεγε δεν ήταν στόχευση άχρονων αληθειών, αλλά συντονισμός με το παλλόμενο ιστορικό γίγνεσθαι μέσα στις εντάσεις και τη δυναμική του, έχοντας ταυτόχρονα ως βαθύ αίτημα ένα είδος φιλοσοφικής «διαποίμανσης» του ελληνικού λαού.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αν σε μια περίοδο επικρατούσε ως ανάγκη η επανανακάλυψη της παράδοσης, η εντόπια πρωτοτυπία και αξία ή ακόμη και η ευφορία ως τόνωση «εθνικής» ή πολιτισμικής αυτοπεποίθησης, σε μια άλλη περίοδο μπορεί να ήταν πιο κρίσιμη η αυτοκριτική και η θεωρούμενη ως απαίτηση των καιρών για μεταμόρφωση των Ελλήνων. Ο ιστορικός διαλεκτικός τρόπος σκέψης υπήρξε διήκον στοιχείο του προβληματισμού του Στέλιου Ράμφου μέχρι τα τελευταία χρόνια της εν τω κόσμω ζωής του: Φαίνεται να είχε στραφεί σε ένα είδος κριτικής ορισμένων μεταμοντέρνων στοιχείων της Δύσης που οδηγούσαν κατ’ αυτόν σε κατακερματισμό και μερικότητα, ενώ ο ίδιος αναζητούσε πλέον μια παγκόσμια καθολικότητα και ανθρωπινότητα, ήτοι το ιδιαζόντως ανθρώπινον στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, μακριά από τους προηγούμενους πολέμους των πολιτισμών.
Η σωκρατική αλογόμυγα των θεολόγων
Για τους θεολόγους, η συνεισφορά του Στέλιου Ράμφου υπήρξε σημαντική, καθώς ήταν ένα είδος σωκρατικής αλογόμυγας ή οίστρου, που προκαλούσε αφύπνιση από τον καθησυχασμό εύκολων στερεοτύπων και απολιθωμένων διανοητικών σχημάτων. Η πλέον πολύτιμη προσφορά του στη νεοελληνική θεολογία ίσως είναι το ότι έθεσε το αίτημα για μια σύνθεση ανάμεσα αφενός στην αγαπητική κοινωνία και, αφετέρου, στην εσωτερικότητα και τη ζωή του πνεύματος, κατά τρόπο ώστε η καθολικότητα του ανθρώπου ως κατ’ εικόνα του Θεού να περιλαμβάνει και τα δύο. Τη σύνθεση αυτή δεν είναι σίγουρο ότι ο ίδιος την πέτυχε στο έργο του, τουλάχιστον όχι με τρόπο θεολογικό, την άφησε όμως ως μια οξεία και ανοιχτή εκκρεμότητα για τους επιγενόμενους θεολόγους και φιλοσόφους.
Στην αξιολόγηση της Ιστορίας, ο Στέλιος Ράμφος επισημαίνει κατ’ αρχήν τον δυναμισμό που έφερε ο Χριστιανισμός, ανατολικός/βυζαντινός και δυτικός, στον ανθρώπινο πολιτισμό μέσω της έμφασης στη γραμμικότητα της ανθρώπινης Ιστορίας και στην εκδίπλωσή της ως φορέως νοημάτων.[2] Θεωρεί, ωστόσο, μία ορισμένη απολίθωση αυτής της δυναμικής σε ένα ορισμένο σημείο της ύστερης βυζαντινής Ιστορίας λόγω της επικράτησης ενός κλειστού συμβολικού συστήματος. Το πρόβλημα του Βυζαντίου κατά τον Ράμφο είναι ότι δεν ολοκλήρωσε ειδικά στην ύστερη περίοδό του μια διαδικασία εξατομίκευσης, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Δύση.
Το αίτημα της εσωτερικότητας στην Τριαδολογία
Ιδιαιτέρως τολμηρή είναι η κριτική που κάνει ο Στέλιος Ράμφος στο «κοινωνικό» μοντέλο της θεολογίας της Αγίας Τριάδας. Ο Ράμφος επισημαίνει την εξωτερικότητα των σχέσεων στην ανατολική Τριαδολογία, καθώς τα υποστατικά ιδιώματα είναι «ακοινώνητα», δηλαδή κατά τον Ράμφο εξωτερικά και «κατοπτρικά» ή «ανακλαστικά».[3] Το αποτέλεσμα κατά τον Ράμφο είναι ότι αν μια παρόμοια τριαδολογική θεολογία θεωρηθεί ως το πρότυπο της κατ’ εικόνα Θεού ανθρώπινης κοινωνίας, τότε οι σχέσεις των ανθρωπίνων προσώπων είναι εξωτερικές, χωρίς διείσδυση στην ατομική ψυχική περιπέτεια μέσω ενδοβολής ή εσωτερίκευσης, και εντέλει στην πράξη ανάγονται σε ρόλους, λ.χ. κοινωνικούς, συμβολικούς και εν γένει στερεοτυπικούς. Κατά τον τρόπο αυτό, ο Ράμφος ασκεί κριτική σε ένα είδος «στρουκτουραλιστικών» Τριαδολογιών της θεολογίας του 1960, οι οποίες απορρίπτουν την ψυχολογική εσωτερικότητα, με αποτέλεσμα η μεταφορά τους στην ανθρωπολογία να οδηγεί σε μια κατάποση της ατομικής ψυχολογικής περιπέτειας από τα άκαμπτα συμβολικά συστήματα. Θεολόγοι της γενιάς του 1960, που είχαν αρχίσει από μια μοντερνιστική υπαρξιστική αντίθεση μεταξύ οντολογίας και ψυχολογίας, είχαν καταλήξει σε μια οιονεί μεταμοντέρνα στρουκτουραλιστική έμφαση στις δομές των θεσμών, υποτιμώντας ανοικτά την ψυχολογική εμπειρία των πιστών. Το κυρίως πρόβλημα κατά τον Ράμφο είναι ότι ο κατοπτρικός χαρακτήρας μιας ανακλαστικής ταυτότητας, όπου ταυτιζόμαστε από το εξωτερικό καθρέφτισμά μας στον άλλο, αποτρέπει μια αυθεντική αυτοσυνειδησία, η οποία να περιλαμβάνει την ατομική ενδεχομενικότητα.[4]
Το άτομο ως «ενυπόστατο» στο πρόσωπο
Παρά ταύτα, ο Ράμφος εξακολουθεί να αναζητεί πηγές έμπνευσης στο Βυζάντιο, ώστε ο Νεοέλληνας να επιτύχει την εξατομίκευση εκ των ένδον της δικής του παράδοσης. Για παράδειγμα, η θεωρία του «ενυποστάτου» του Λεοντίου Βυζαντίου τον 6ο αιώνα, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην κατεύθυνση μιας γόνιμης σχέσης της εξατομίκευσης με τον προσωπικό χαρακτήρα του ανθρώπου. Η ατομικότητα, με τα στοιχεία της ψυχολογικής εσωτερικότητας και της ιστορικής διακινδύνευσης, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «ενυπόστατη» στο πρόσωπο ως έναν ευρύτερο εαυτό και ορίζοντα νοήματος.[5] Υπενθυμίζεται ότι ο Λεόντιος Βυζάντιος εννοούσε ότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού δεν είναι αυθύπαρκτη, αλλά ενυπόστατη στο Πρόσωπο του Θεού Λόγου. Όμως τον Ράμφο τον ενδιέφερε να μεταφέρουμε αυτό το μοντέλο σκέψης στο σήμερα, για μια γόνιμη σχέση που θα διατηρούσε τον πόλο τόσο του ατόμου όσο και του προσώπου στον ορισμό της ανθρωπινότητας: Το άτομο συνεισφέρει την ψυχολογία και την ιστορικότητα, ενώ το πρόσωπο την καθολικότητα διά της κοινωνίας με όλους τους άλλους, αλλά και με το νόημα, ήτοι με τον «λόγο», με μικρό ή κεφαλαίο λάμδα.
Ανάλογη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στη βούληση και τη θέληση από τον άγιο Μάξιμο Ομολογητή.[6] Αν η βούληση αφορά στην τοποθέτηση ενός στόχου από την ατομική υπόσταση, η θέληση ή φυσικό θέλημα έχει έναν ευρύτερο οντολογικό χαρακτήρα, ως μια έφεση της φύσης να βρει την πλήρη ύπαρξή της στο μέλλον με το πρόσωπο να είναι αυτό που προσφέρει ελεύθερα τον τρόπο αυτής της αναζήτησης της καθολικότητας. Η διάκριση αυτή επανέρχεται δυναμικά στη νεωτερικότητα μεταξύ άλλων με τον γερμανικό ιδεαλισμό.
https://www.polymerwsvolos.org/2026/11/02/ramfos_orama/?fbclid=IwY2xjawVZ3w1leHRuA2FlbQIxMABwZG9mBWJyaWQRMVM2VHI2WXo5clZiMnlQaWVzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEftVMWF9w5s9I3KQgR9J4qpFWPR7LCVCxe0aQ38aFmOSVr7nl74YjY7ruzG5o_aem_nbMk7_oOvbQTT0s6Eb7Abg
Από τον 8ο αιώνα μέχρι σήμερα τι έχει ανακαλυφθεί ανθρωπολογικά;
Έχει ανακαλυφθεί, ο ανθρωπότυπος του εξατομικευμένου ανθρώπου της εσωτερικότητας και της συνείδησης.
Από τον 8ο αιώνα μέχρι σήμερα τι έχει ανακαλυφθεί ανθρωπολογικά;
Έχει ανακαλυφθεί, ο ανθρωπότυπος του εξατομικευμένου ανθρώπου της εσωτερικότητας και της συνείδησης.
Άρα αν θέλουμε να είμαστε σύμφωνοι με την παράδοση μας, τι πρέπει να κάνει η εκκλησία μας;
Πρέπει όπως οι Πατέρες πήραν την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη και τις ερμήνευσαν με βάση τις ανθρωπολογικές ανακαλύψεις τα εποχής τους, να πάρουμε κι εμείς με τη σειρά μας την Παλαιά και τη Καινή Διαθήκη των Πατέρων της Εκκλησίας μας, και να τις ερμηνεύσουμε με βάση τις ανθρωπολογικές ανακαλύψεις από τον 8ο αιώνα μέχρι τον 20ο της εποχής μας, δηλαδή του εσωτερικού ανθρώπου της συνείδησης, με αποτέλεσμα δίπλα στη θέση του Θαύματος και της Θεώσεως, χωρίς να τα καταργήσουμε, να βάλουμε και την ψυχολογική υποστήριξη.
Γιατί καλά οι μοναχοί-Άγιοι, θεώνονται και σώζονται, αλλά τι θα γίνει με όλους εμάς τους Λαικούς, τους υπολοίπους Ορθοδόξους απλούς ανθρώπους, πως θα σωθούμε εμείς, που δεν μπορούμε να θεωθούμε, όπως οι Άγιοι-μοναχοί;
Αντί λοιπόν, υποστήριζε ο Ράμφος, να πάρει εκκλησία μας την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, και να τις ερμηνεύσει με βάση τις ανθρωπολογικές ανακαλύψεις από τον 8ο αιώνα μέχρι σήμερα, βάζοντας δίπλα στο θαύμα την ψυχολογική υποστήριξη, πήρε την ερμηνεία των Πατέρων του 8ου αιώνος και προσπαθεί να μας την φορέσει σαν μπούργκα στον 20ο αιώνα.
Και μετά παραπονιούνται γιατί δεν πάνε οι νέοι στην εκκλησία.
Όταν οι πνευματικές μορφές αγκυλώνονται και δεν αναπνέουν στις καινούργιες ερμηνευτικές τους νοηματοδοτήσεις, τότε λογω ελλείψεως ερμηνευτικού οξυγόνου, και ανανεώσεως της μορφής, σαπίζουν, σε μια ασάλευτη τυποτελετουργική παράσταση (performance), όπου τo περίγραμμα δηλαδή ο τύπος κατατρωγει την μορφή και γίνεται ουσία της με μαγικές ιδιότητες, που στέλνουν στον άλλο κόσμο, ανθρώπους που πιστεύουν ότι με την Θεία Κοινωνία, θα καταπολεμηθούν μολυσματικοί υιοί όπως ο Covid.
Διαμορφώνουν δηλαδή νοοτροπίες, που δεν προοιωνίζουν, καμία προοπτική μελλοντικής εξελίξεως.
Δεν πρόκειται να σταματήσουμε να ανατριχιάζουμε όταν ακούμε το Πιστεύω εις Ένα Θεό… εντός των Ναών, ούτε θα χαθεί η Πίστη μας, αντιθέτως θα ισχυροποιηθεί, γιατί θα μιλεί με όρους που θα είναι κατανοητοί από όλους του συγχρόνους ανθρώπους.
Όπως δεν χάθηκε η Πίστη των Καθολικών, όταν στη Βατικανή Σύνοδο, κατήργησαν το αλάθητο του Πάπα.
Πιστεύω πως το γραπτό, πέραν της εκφραστικής καθαρότητος και φιλοσοφικής επιστημοσύνης, με την οποία αναλύει το θέμα, ο Dionysios Sκliris πλησιάζοντας τη ματιά του Δασκάλου, ανοίγει μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση, για ένα σπουδαίο πολιτισμικό μας θέμα, που σχετίζεται τόσο με την νοοτροπία μας, όσο και με την ταυτότητα μας, το οποίο είναι υπεύθυνο για τις τριβές που αντιμετωπίζουμε ως λαός, στην συνύπαρξη μας με τα άλλα δυο σκέλη του Δυτικού Χριστιανικού Πολιτισμού, τους Καθολικούς, και τους Διαμαρτυρομένους.
Θέλω να πιστεύω πως κάποιοι από την Εκκλησία μας, θα κατανοήσουν την σπουδαιότητα των λεγομένων του, ειδικά στους ταραγμένους καιρούς μας, όπου ο Ισλαμισμός καραδοκεί να επιβληθεί τυραννικά, χρησιμοποιώντας πολιτικά και άλλα μέσα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου