Ο Κώστας Σημίτης, ένας μεγάλος της πολιτικής (για τα δικά μας μέτρα τουλάχιστον), κατάφερε ποτέ να επιβληθεί στο κόμμα του και να τους εμφυσήσει το πνεύμα του εκσυγχρονισμού; Κάθε άλλο! Είχε κάπως μεθοδεύσει έναν άτυπο συμβιβασμό, ώστε εκείνοι να ασχολούνται με εκείνα που ήξεραν, ενώ ο ίδιος με όσους καταλάβαιναν δούλευε για την επίτευξη των μεγάλων εθνικών στόχων. Ενδεικτική της αποτυχίας του Κώστα Σημίτη να επιβληθεί στο κόμμα του ήταν η αμηχανία με την οποία αντιμετώπισαν τον θάνατό του στο ΠΑΣΟΚ. Πίσω από τις φλυαρίες, ένιωθες την ψυχρότητα και την απόσταση κι ας είχαν περάσει είκοσι χρόνια αφότου ο μακαρίτης είχε αποσυρθεί από την πολιτική. Στην πραγματικότητα, δεν ήταν αποτυχία του Σημίτη ότι δεν άλλαξε το κόμμα του. Ηταν ρεαλισμός, δηλαδή αποδοχή των συνθηκών της πραγματικότητας χωρίς να διακινδυνεύει τον στόχο. Το ίδιο που κάνει και σήμερα ο Μητσοτάκης. Και αυτός, όπως ο Σημίτης, κυβερνά ισορροπώντας ανάμεσα στο κόμμα του που τον λοξοκοιτάζει και σε ένα ευρύτερο κοινό κεντρώων ψηφοφόρων, χωρίς το οποίο κυβέρνηση δεν γίνεται. Αν ο Σημίτης πρόσφερε στη χώρα του, ήταν επειδή μας έβαλε στο ευρώ και έχωσε και την Κύπρο στην ΕΕ, όχι επειδή τον θυμόμαστε ηρωικώς πεσόντα στην προσπάθειά του να κάνει Ευρωπαίους τους πασόκους. Δεν είναι σκοπός της πολιτικής, νομίζω, να αλλάξει τον άνθρωπο, γενικώς και αορίστως – εφόσον τουλάχιστον δεν μιλάμε για ολοκληρωτικά πολιτεύματα μαρξιστικής έμπνευσης, αλλά για την κοινοβουλευτική δημοκρατία όπως την ξέρουμε στη Δύση. Επιπλέον, ούτε ο Σημίτης ούτε όμως και ο Μητσοτάκης ανήκουν στην κατηγορία των χαρισματικών πολιτικών, κατά την έννοια του Βέμπερ. Ανήκουν μάλλον στους τεχνοκράτες της πολιτικής – κι αν ο Μητσοτάκης βγαίνει πολύ καλός επικοινωνιακά, αυτό οφείλεται σε πολλή δουλειά. Τέτοιους πολιτικούς χρειαζόμαστε όμως, δηλαδή καλούς τεχνοκράτες, με γερή συγκρότηση και πνευματική πειθαρχία. Στο κάτω κάτω, οι άλλοι, οι χαρισματικοί, σπανίζουν! Πού και πού εμφανίζονται οι μπαγάσηδες, μια ή άντε το πολύ δύο φορές στον αιώνα. Ενδιαμέσως, μέχρι να εμφανιστεί ο επόμενος χαρισματικός, εμείς ας διαλέγουμε τους ικανότερους για τη δουλειά, ώστε όταν με το καλό εμφανιστεί ο Μεσσίας να έχουμε μπαγιόκο, για να πάμε στα μπουζούκια και να κάνουμε χαμό… Υπό το πρίσμα αυτό, λοιπόν, δεν θα έλεγα ότι από φόβο ο Μητσοτάκης διάλεξε τον Τασούλα. Αν ο κυβερνήτης του Τιτανικού είχε δει το παγόβουνο και είχε αλλάξει πορεία, δεν νομίζω ότι θα το είχε κάνει από φόβο.

"ΤΑΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 18-19/01/25

"ΤΑΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 18-19/01/25

Ευάγγελος Βενιζέλος

ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΧΩΜΕΝΙΔΗ

Πέρα από τις πολιτικές αναλύσεις – ποια στρατηγική εξυπηρετεί η επιλογή του τάδε, ποια του δείνα από τον πρωθυπουργό –, ως επωδός γραφόταν το εξής: «Ο Βενιζέλος είναι πολύς…». Ή αντιστρόφως «η θέση του πέφτει λίγη…».

Αντιλαμβάνονται εκείνοι που ως εκ τούτου θριαμβολογούν με την υποψηφιότητα Τασούλα πόσο προσβάλλουν τον επόμενο Πρόεδρο; «Χωράς» σαν να του λένε «σε ετούτο το εφαρμοστό κοστούμι. Δεν θα στενεύεσαι, δεν θα ξεχειλίζεις… Εξασφαλίσαμε» ανακουφίζονται «πέντε χρόνια ηρεμίας στην Ηρώδου Αττικού. Χωρίς απρόβλεπτες παρεμβάσεις. Δίχως εντάσεις ανάμεσα στα δυο μέγαρα – πυλώνες της δημοκρατίας μας».

Πιθανότατα θα επαληθευτούν. Κι ούτε στιγμή δεν πρόκειται να τους απασχολήσει τι γεύση αφήνει αυτή η ιστορία. Ποιο μήνυμα εκπέμπεται.

Πως για να φτάσεις στην κορυφή, πρέπει να κρατάς χαμηλούς τόνους. Σε βάθος δεκαετιών να έχεις αποδειχτεί ξεφτέρι στις στοχαστικές προσαρμογές. Ακόμα και η αντίρρησή σου να εκφράζεται προσεκτικά και μετρημένα. Οσο για τις προσωπικές φιλοδοξίες σου, πάντοτε να τις κρύβεις και από τον ίδιο τον εαυτό σου αν γίνεται. «Με απασχολεί το μέλλον του τόπου» να χαμογελάς σεμνά. Ή έστω «της παράταξής μας».

Ρεαλιστική, πράγματι, προσέγγιση. Αρα και καρποφόρα. Πρώτο σου μέλημα όταν πολιτεύεσαι; Να επιβιώνεις μέσα σε μια λίμνη με πιράνχας. Δεύτερο; Να βρίσκεσαι εκεί που πρέπει την κατάλληλη στιγμή. Η τύχη, άμα δεν της πας κόντρα, θα σου χαμογελάσει.

Θα ευφραινόμουν, το λέω απερίφραστα, αν εκλεγόταν στο ύπατο αξίωμα ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Δικαίωση, θα το ένιωθα, μιας στάσης ζωής που έρχεται σε αντίθεση με όλα τα παραπάνω.

Τι ακριβώς με συγκινεί στην πορεία του Βενιζέλου; Τι ξεπερνά τον θαυμασμό που σε πάρα πολλούς εμπνέει η νοημοσύνη του και η βαθιά παιδεία του;

Πως ένα παιδί από τους υποβαθμισμένους τότε Αμπελόκηπους Θεσσαλονίκης, με μόνο εφόδιο τον εαυτό του, απέκτησε διακριτή πολιτική οντότητα πριν καν συμπληρώσει τα είκοσι. Πως με το κύρος του ακαδημαϊκού δασκάλου υπερασπίστηκε δυναμικά τον Ανδρέα Παπανδρέου στη δυσκολότερη στιγμή της ζωής του ενώ πλείστοι όσοι ευεργετηθέντες έκοβαν λάσπη ή περίμεναν στωικά να περάσει η μπόρα. Πως ενετάχθη στο ΠΑΣΟΚ χωρίς να απεμπολήσει την ιδιοπροσωπία του, αρνούμενος να στοιχηθεί στον κομματικό στρατό ή να δημιουργήσει έναν δικό του.

Πως το 2007 διεκδίκησε ευθαρσώς την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Συγκρούστηκε με τον γιο του ιδρυτή, που το επίθετό του και μόνο μαγνήτιζε. Βιάστηκε; Αστόχησε; Το πλήρωσε στο ακέραιο.

Οτι το 2011, έβαλε το κεφάλι του στον ντορβά. Αυτοκαταστράφηκε σχεδόν για το καλό της πατρίδας. Δέχθηκε τα σφοδρότερα και δηλητηριωδέστερα πυρά – ερέθιζε την πλειονότητα των Ελλήνων ο συγκροτημένος κι αυστηρός του λόγος – πόσο αντιθέτως αγαλλίαζαν με τις κούφιες υποσχέσεις εκείνων που θα έσκιζαν τα μνημόνια… Η διαφορά ήταν ότι το «Οχι» που είπε στον Σόιμπλε όταν του πρότεινε να βγει η Ελλάδα από την ευρωζώνη ο Βενιζέλος το εννοούσε. Ενώ το «Οχι» του δημοψηφίσματος, το 2015, ανετράπη μέσα σε ελάχιστες ώρες.

Οτι αφού, το 2019, η Φώφη Γεννηματά στέρησε τη Βουλή από την παρουσία του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος πέρασε στον χώρο της «μεταπολιτικής». Παράγει έκτοτε πνευματικά γεγονότα απροσδόκητης απήχησης.

Θα είχε κάτι ουσιαστικό να του προσθέσει η εγκατάστασή του στο Προεδρικό Μέγαρο; Προφανώς όχι. Η ακτινοβολία δεν μετριέται με επίσημους τίτλους, ο Κωνσταντίνος Καβάφης τιμήθηκε στη ζωή του μονάχα με ένα, δεύτερης κατηγορίας, παράσημο. Θα πρόσθετε ο Βενιζέλος κύρος στον θεσμό; Ακομψο να υποστηρίζουμε κάτι τέτοιο – κάθε δημοκρατικά εκλεγμένος πολίτης μπορεί κατά τεκμήριο να τον υπηρετήσει ευδοκίμως, πόσω δε μάλλον ο Κωνσταντίνος Τασούλας που διαθέτει και πείρα και τέχνη.

Θα αποτελούσε ωστόσο ένα μήνυμα παιδαγωγικού περιεχομένου. Πως όταν υπερβαίνεις το προσωπικό σου συμφέρον, όταν κολυμπάς κόντρα στο ρεύμα με πυξίδα το κοινό καλό, στο τέλος δικαιώνεσαι.

«Μα για ένα διακοσμητικό αξίωμα πρόκειται!» θα αναφωνήσουν οι πολιτικάντηδες. Ποιος τότε ο λόγος να πονοκεφαλιάσουμε; Ας διαλέγαμε μια ευειδή τηλεπερσόνα. Ή έναν επικοινωνιακό διακοσμητή.