Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
«Ενα καμιόνι έσπασε τη γέφυρα του Σαγγάριου, του μεγάλου ποταμού που δημιούργησε τόσο πολλές δυσκολίες στην ελληνική στρατιά στην καταδίωξη των κεμαλικών. Η φωτογραφία τραβήχτηκε κατά τη διέλευση της στρατιάς, που έκανε μια μεγάλη κυκλική κίνηση με πορεία 100 έως 150 χιλιομέτρων». Από το ιστορικό-φωτογραφικό λεύκωμα του Henri-Paul Boissonnas, γόνου Ελβετών φιλελλήνων, «Μικρά Ασία 1921», εκδοτική σύμπραξη του Μουσείου Μπενάκη και του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού. Εκατό χρόνια μετά την αφετηρία της εθνικής παλιγγενεσίας το υφάδι της Ιστορίας, μετά ένα διάστημα ανάτασης, νικών και προσδοκιών, θα ξετύλιγε με ρυθμό καταιγιστικό τη μεγαλύτερη τραγωδία των νεότερων χρόνων. Ετσι, το 2022 προβάλλει κι αυτό ως ένα έτος μαζικού αναστοχασμού, με εξίσου πλούσιο υλικό αλλά από σελίδες ασήκωτες κι ανήλιαγες.1. Η Μικρασιατική εκστρατεία, το «Τετράδιο σκέψεων» του Μεταξά και οι νυχτερινοί διάλογοι
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΙΑΚ. ΓΕΩΡΓΑΝΑΣ
Κύριε διευθυντά,
Είτε συμφωνεί κανείς με τον καθηγητή κ. Γιώργο Θ. Μαυρογορδάτο είτε διαφωνεί με τις κρίσεις του για την ελληνική ιστορία, πάντως αναγνωρίζει ότι στο πρόσωπό του είχαμε το προνόμιο να δούμε και να ακούσουμε κι εμείς έναν διδάσκαλο του Γένους. Διότι, έχει μπορέσει να φέρει στο προσκήνιο του δημοσίου διαλόγου γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας που η αδιαφορία αλλά και η σκοπιμότητα είχαν οδηγήσει στη λήθη. Και αυτό, με λόγο, γραπτό και προφορικό, γλαφυρό και προσιτό στον μέσο πολίτη. Βεβαίως, την επιτυχία πιστούται και ο ενημερωτικός όμιλος «ΣΚΑΪ – Καθημερινής», που δίδει τόσο τακτικά βήμα στον κ. Μαυρογορδάτο. Και, μαζί, και πολλοί επαγγελματίες ιστορικοί μας, που έχουν και αυτοί, στα χνάρια του κ. Μαυρογορδάτου, εδώ και περίπου δέκα χρόνια, αρχίσει να προσφέρουν στο ευρύ κοινό δημοσιεύσεις που, ενώ είναι εύληπτες, είναι και ρηξικέλευθες και αποκαλυπτικές. Ζητώ την κατανόησή τους που δεν τους αναφέρω ονομαστικώς.
Στην «Καθημερινή» της Κυριακής, 28ης Μαρτίου 2021, ο κ. Μαυρογορδάτος επιλέγει να αναδείξει ένα από τα πιο καίρια γεγονότα της Ιστορίας μας (που είναι και επετειακό): Τις αγωνιώδεις συνομιλίες του αποστράτου και ιδιωτεύοντος τότε Ιωάννη Μεταξά με τους μετανοεμβριανούς κυβερνήτες, το βράδυ της 25ης Μαρτίου και της 29ης Μαρτίου 1921 (7 και 11 Απριλίου με το νέον ημερολόγιο). Το κατ’ εμέ, θα ήθελα να προτείνω στην «Καθημερινή» να επανεκδώσει, ως προσφορά στο έθνος, το κείμενο αυτών των συνομιλιών σε ένθετό της. Περιέχει λιγότερες από 13 χιλιάδες λέξεις. Ακόμη καλύτερα, θα πρότεινα να συμπεριλάβει στην έκδοσή της και την εισαγωγή του Παναγιώτη Σιφναίου στο σχετικό με τη Μικρασιατική Εκστρατεία κεφάλαιο του «Ημερολογίου» του Μεταξά, η οποία, με άλλες 13 χιλιάδες λέξεις, δίδει με καταπληκτική συντομία όλα τα καίρια γεγονότα της εκστρατείας εκείνης. Ποιος ξέρει, ίσως κάποιος θεατρικός σκηνοθέτης, συγγραφέας ή ηθοποιός μας εμπνευσθεί από τους πράγματι τραγικούς διαλόγους και έτσι οι συνομιλίες και τα διδάγματά τους γίνουν κτήμα ενός ακόμη μεγαλύτερου κοινού.
Θέλω να κλείσω με τις λίγες λέξεις που έγραψε ο Μεταξάς στο «Τετράδιο των Σκέψεών» του, ενώ ακόμη δεν είχε ολοκληρώσει τη σύνταξη των δύο ιστορικών υπομνημάτων του. Εχουν τόση αξία για το σήμερα όση είχαν και πριν από εκατό χρόνια: «Οι σημερινοί Ελληνες έχουσιν εις μεγάλον βαθμόν την ιδιότητα να προσαρμόζωσι τον εαυτόν των προς τας εξωτερικάς περιστάσεις. Και εις πολύ μικρόν βαθμόν την ιδιότητα να προσαρμόζωσι τας εξωτερικάς περιστάσεις προς τον εαυτόν των. Το κύριον χαρακτηριστικόν των είναι η νοημοσύνη και όχι η δύναμις του χαρακτήρος. Η παθητική υπομονή και όχι η ψυχική ενέργεια. Ρέπουσιν όθεν εις την ταχείαν και εύκολον εκμετάλλευσιν των πραγμάτων και όχι εις την επίμονον και έντονον καλλιέργειαν αυτών. Διά τούτο η εθνική μας δράσις έλαβε την μορφήν κατακτητικών αγώνων και ουχί δημιουργίας πολιτισμού. Τα όνειρά μας είναι όπισθεν αντί να είναι έμπροσθεν.
Νέον Φάληρον, 16/29 Μαΐου 1921.»
Με αφορμή την πρόσφατη επιστολή του αγαπητότατου κ. Κώστα Μπουραντά, καθηγητού της Ιατρικής, με τον οποίο συνυπηρετήσαμε στο Λαϊκό Νοσοκομείο προ αμνημονεύτων χρόνων, σχετικά με την επέτειο της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων θα ήθελα να προσθέσω τα εξής: Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, όπως νωρίτερα ο Μακεδονικός Αγώνας, αποτελούν ορόσημα του νέου ελληνισμού. Από το χωριό μου, το Επιτάλιον Ηλείας (τότε λεγόταν Αγουλινίτσα), σκοτώθηκαν το 1912 δύο φαντάροι στο Μπιζάνι και ένας στο Γρίμποβο της Αρτας (και άλλοι αλλού). Αυτοί είναι οι Νίκος Παναγάκης (στο Γρίμποβο), Βασίλης Μαστροβασιλόπουλος (στις 9/2 τραυματίας στο στρατιωτικό νοσοκομείο της Κέρκυρας) και Τάσης Τσούρας (στις 20/2, μία μέρα πριν μπει ο ελληνικός στρατός στα Γιάννενα). Η τραυματιολογία και η αντισηψία ήταν ανύπαρκτες τότε και πολλοί πέθαναν από αιμορραγίες ή επιμολύνσεις τραυμάτων που σήμερα αντιμετωπίζονται εύκολα. Για μεταγγίσεις βέβαια, το 1912, ούτε λόγος.
Εν πάση περιπτώσει, ένας άλλος χωριανός μου, ο Γεώργιος Συννεφόπουλος ή Συνέφης, νεαρός άνδρας τότε, και ενώ είχε ήδη υπηρετήσει τη θητεία του, ήρθε από την Αμερική να πολεμήσει ως εθελοντής. Στο ιστορικό αρχείο του πανεπιστημίου της Νεβάδας στο Ρίνο, όπου είχαμε πάει για άλλη δουλειά, τυχαία βρήκαμε μία φωτογραφία του Συνέφη με άλλους Ελληνες ομογενείς φαντάρους από την Αμερική, στρατοπεδευμένους στη Γευγελή! Η κατάληψη της Γευγελής από τον ελληνικό στρατό έγινε τον Ιούνιο του 1913. Μετά τους πολέμους ο Συνέφης ξαναγύρισε μόνιμα στην Αμερική, εργάστηκε στα ορυχεία χαλκού και πέθανε το 1988. Επομένως, δικαιούνται και αυτοί ένα (μικρό έστω) μερίδιο μνήμης στην εφετινή επέτειο των 200 χρόνων.
Ημουν ακτήμων και απαλλαγμένος από τα δεινά και τα έξοδα που συνοδεύουν την ακίνητη περιουσία. Σεβόμενος την τελευταία βούληση των γονέων μου, απέκτησα, κληρονομικώ δικαίω, ακίνητη περιουσία και δισέλιδο Ε9 με διάφορα αγροτεμάχια μικρής ή και ασήμαντης αξίας. Ως εδώ, ας πούμε, καλά. Καλοδεχούμενος και ο ΕΝΦΙΑ. Τα προβλήματα ήρθαν αργότερα. Θα παραβλέψω τη συνηθισμένη γραφειοκρατική ταλαιπωρία για τη δημοσίευση διαθήκης, δήλωση στη ΔΟΥ κληρονομίας, αποδοχή κληρονομίας, διανομή, τυχόν πώληση αγροτεμαχίου κ.λπ. Τα δύσκολα και ο τραγέλαφος ήρθαν αργότερα με το δασολόγιο και το κτηματολόγιο.
Αναρτήθηκαν οι δασικοί χάρτες και ο νόμος έδωσε το δικαίωμα υποβολής αντιρρήσεων. Με τις περιορισμένες τεχνικές γνώσεις μου και με την επισήμανση ειδικότερων διαπίστωσα ότι οι συντάκτες των δασικών χαρτών διαπίστωσαν ότι τα αγροτεμάχια του Ε9 ήταν δασικές εκτάσεις (τα περισσότερα) ή δασικές εκτάσεις (πρώην αγροί) ή δασωμένοι αγροί και κατ’ εξαίρεση μόνο κανονικοί αγροί. Δηλ. κτήματα οριοθετημένα με πετρότοιχους από αμνημονεύτων ετών και κτήματα με ελαιόδεντρα ηλικίας 100-150 ετών χαρακτηρίζονται δασικά. Κτήματα που καλλιεργούσαν οι παππούδες μου και οι γονείς μου και στα οποία και εγώ ο ίδιος είχα εργαστεί στα νιάτα μου διαγράφονται αυθαίρετα με την «ερμηνεία» αμφίβολων αεροφωτογραφιών. Κτήματα που έθρεψαν πολύτεκνες οικογένειες είναι ανύπαρκτα. Κτήματα από τα οποία εγώ και τα αδέλφια μου μάθαμε λίγα γράμματα είναι αόρατα. Μην αντέχοντας τους αναιτιολόγητους και παράνομους χαρακτηρισμούς και σπεύδοντας να προλάβω τις προθεσμίες, συγκέντρωσα τα απαραίτητα έγγραφα (συμβόλαια, σχεδιαγράμματα με συντεταγμένες κ.λπ.) και κατέθεσα αντιρρήσεις, οι οποίες θα εξετάζονταν εντός ολίγων μηνών από επιτροπές, στις οποίες θα συμμετείχαν δικαστής, δασολόγος, δικηγόρος κ.λπ. Πέρασαν 4 χρόνια και δεν έχει δοθεί απάντηση. Εν τω μεταξύ, ήρθε το κτηματολόγιο για τις ίδιες περιοχές. Πάλι δικαιολογητικά, σχεδιαγράμματα, μηχανικός. Πιστεύω ότι το ανακάτεμα του δασολογίου με το κτηματολόγιο δημιούργησε ένα άλυτο, σχεδόν εφιαλτικό πρόβλημα στις αγροτικές περιοχές, το οποίο, αν κάποτε λυθεί, η λύση του δεν θα έχει ούτε ιστορική αξία.
4. Μάντσεστερ του ’50, φοιτητικές αναμνήσεις
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΡΑΚΑΤΟΣ
Κύριε διευθυντά,
Ξέρετε, όταν πια φτάσεις σε μεγάλη ηλικία, αν δεν είσαι καθισμένος μπροστά στην τηλεόραση να βλέπεις ειδήσεις, κάποιο ελληνικό σίριαλ ή μια σειρά του Netflix, οι σκέψεις σου συχνά ανατρέχουν σε κάποιες στιγμές της ζωής σου, σε κάποια περιστατικά, σε σταυροδρόμια μπροστά στα οποία κοντοστάθηκες πριν κάνεις την επιλογή σου. Σε πλημμυρίζουν οι αναμνήσεις. Θυμάσαι ένα σωρό λεπτομέρειες γεγονότων που συνέβησαν πριν από πάρα πολλά χρόνια…
Τη δύσκολη, μεταβατική για την Αγγλία περίοδο 1950-1955, ήμουν φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Mάντσεστερ και στο Ινστιτούτο Επιστημών και Τεχνολογίας του ιδίου ιδρύματος. Οχι, δεν υπήρχε αστυνομία στο πανεπιστήμιο, απλώς γιατί δεν διανοείτο κανείς να μπει στους χώρους του πανεπιστημίου εάν δεν είχε συγκεκριμένη δουλειά εκεί μέσα. Κατά τη διάρκεια διαλέξεων, οι καθηγητές και εμείς οι φοιτητές φορούσαμε μια απλή μαύρη υφασμάτινη τήβεννο, ίσως από σεβασμό για το ίδρυμα όπου διδασκόμασταν.
Θυμάμαι συχνά εκείνα τα χρόνια στην Αγγλία. Και θυμάμαι ακόμα τον καθηγητή μας Dr Lewis να μας λέει στο μάθημα Πολιτικής Οικονομίας ότι «the duty of the opposition is to oppose» (το καθήκον της αντιπολίτευσης είναι να αντιτάσσεται). Δεν μας έδινε βέβαια κάποια διευκρίνιση τι εννοούσε με τη λέξη «αντιτάσσεται» ή «αντικρούει».
Μιλούσε ο άνθρωπος για τη Βουλή της Αγγλίας, όπου τα έδρανα των βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος βρίσκονται ακριβώς απέναντι από τα έδρανα της αντιπολίτευσης, οι δε βουλευτές, όταν απαντούν στους απέναντί τους, απευθύνονται με τις λέξεις «the honourable gentleman» (εντιμότατος κύριος, με την πλήρη αγγλική έννοια της τελευταίας λέξης).
Και όταν «αντικρούουν» ή «αντιτάσσονται», δικαιολογούν τις θέσεις τους, προτείνουν βελτιώσεις στα υπό συζήτηση θέματα και αναλύουν την πολιτική του κόμματός τους, ώστε να γνωρίζουν οι ψηφοφόροι πώς θα αντιμετώπιζε το πρόβλημα το δικό τους κόμμα…
…και μετά συνήλθα και επέστρεψα στα δικά μας. Επεσα επάνω στη συζήτηση της Ωρας του Πρωθυπουργού πριν από μερικές μέρες. Ενα κλίμα διχαστικό, που ανέδυε αντιπαλότητα, έχθρα, ίσως και μίσος εκ μέρους της αντιπολίτευσης, ακόμα και από αυτή την αχθοφόρο του πατρικού ονόματος – κατά την παλιά έκφραση του γέρου Παπανδρέου, φυσικά για άλλο πολιτικό πρόσωπο.
Η Ιστορία, λένε, διδάσκει. Αλλού ίσως, στην Ελλάδα όχι. Πόσες φορές δεν έζησε καταστροφικά γεγονότα η χώρα μας από έντονες πολιτικές διαμάχες, μίση, αντιπαλότητες αχρείαστες, εμφύλιο σπαραγμό. Αλλά εμείς πάντοτε οι ίδιοι, αυτοκαταστροφικοί, αιώνες τώρα.
Θυμάμαι ήταν το 1989 –με κυβέρνηση ειδικού σκοπού Τ.Τζαννετάκη με τη στήριξη των Χ. Φλωράκη και Λ. Κύρκου–, ήμουν πρόεδρος εργοδοτικού συνδικαλιστικού συλλόγου και επισκεφτήκαμε όλους τους τότε αρχηγούς κομμάτων για κάποιο πρόβλημα που μας απασχολούσε. Ο Φλωράκης μας δέχθηκε στα γραφεία του κόμματος στον Περισσό και μας διηγήθηκε ένα περιστατικό από μια πρόσφατη περιοδεία του. Στο καφενείο ενός χωριού, ένας παλιός ελασίτης του είπε: «Ρε, πρόεδρε, είναι δυνατόν να συνεργαζόμαστε σήμερα με αυτούς πoυ μας σκότωναν;» «Ναι, αλλά μην ξεχνάς τι τους κάναμε κι εμείς», ήταν η απάντηση του Φλωράκη. Μια απάντηση αντρίκια, ειλικρινής, ευθεία. Και δεν αναφερόταν προφανώς στις μάχες ΕΛΑΣ – Στρατού, αλλά στα τραγικά αδελφοκτόνα γεγονότα κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου και τη μετέπειτα εποχή.
Μήπως διδαχθήκαμε κάτι, όταν βρίσκουμε το παραμικρό, ασήμαντο και ανόητο γεγονός για να κατηγορήσει η αντιπολίτευση την κυβέρνηση και να προκαλέσει νέες αχρείαστες αντιπαραθέσεις;
Για τ’ όνομα του Θεού, εάν έχετε ζήσει την εποχή του Εμφυλίου από κοντά ή αν έχετε ακούσει διηγήσεις από οποιαδήποτε πλευρά για την περίοδο εκείνη, μην προκαλείτε διχαστικές αντιπαραθέσεις. Δεν αντέχει άλλες η χώρα μας.
Αν και δεν είμαι ορθοπεδικός, από τη σχολή θυμάμαι ότι τα ψηλοτάκουνα παπούτσια προξενούν αρκετή καταπόνηση στα άτομα που τα φορούν, συγκεκριμένα στην οσφύ γιατί το σώμα υποχρεώνεται σε λόρδωση, ενώ και στο άκρο πόδι δημιουργούνται επώδυνες παραμορφώσεις, όπως π.χ. το λεγόμενο «κότσι», αλλά και επιβάρυνση του μεταταρσίου. Και εξ ιδίας πείρας μπορώ να πω ότι είναι πολύ κουραστικά να τα φοράει κανείς, και ύστερα από λίγο θέλεις επειγόντως ή περίπου επειγόντως να καθίσεις, ή και να τα βγάλεις. Κατόπιν τούτου, θα μπορούσε να μου εξηγήσει κάποιος ποιος άνθρωπος θα ήθελε αυθορμήτως να φοράει τέτοια παπούτσια στη δουλειά του, κάθε μέρα; Πώς είναι δυνατόν όλες οι τηλεοπτικές παρουσιάστριες (δεν είμαι σίγουρη αν κάποια μου διαφεύγει, αν ναι, είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα) να φορούν από 10ποντο και πάνω, είτε σε ειδησεογραφικές είτε σε ψυχαγωγικές εκπομπές; Η κόρη μου μάλιστα μου λέει ότι είναι τουλάχιστον 12ποντα. Βλέπω καμιά φορά με στενοχώρια ορισμένες, όταν είναι όρθιες, να εναλλάσσουν το βάρος από το ένα πόδι στο άλλο, πάντα βέβαια με λόρδωση, αφού προφανώς είναι ανυπόφορο να σταθούν ακίνητες.
Αναρωτιέμαι, μια δημοσιογράφος στην τηλεόραση πρέπει να είναι και σέξι; Πρέπει όλες να υποχρεώνονται σε αυτό το dress code, 12ποντο-φουστα-μπλούζα ή φόρεμα και βαρύ μακιγιάζ; Το βρίσκω καταπιεστικό, και τουλάχιστον υποκριτικό, στην εποχή του ελληνικού #ΜeΤoo, να επιβάλλεται από τα κανάλια αυτό το στερεότυπο γυναικείας ας το πούμε ομορφιάς, που υποχρεώνει μια γυναίκα μαζί με τη δημοσιογραφική – επαγγελματική αξία, να φοράει και αυτή τη βιτρίνα που την προβάλλει ως σεξουαλική. Τι σχέση έχει αυτό με την επαγγελματική τους ανέλιξη; Για άλλη μια φορά, θα μπορούσε να πει κάποιος κυνικά, ότι μια γυναίκα πρέπει να δουλέψει διπλά από έναν άντρα για την ίδια επαγγελματική άνοδο και αναγνώριση και τρίδιπλα…
Θα μου πείτε, υπερβολές, είναι μόνο μια μικρή καταπίεση, χάριν της τηλεοπτικής εικόνας. Θα απαντούσα ότι η επίδραση αυτού του στερεοτύπου είναι μαζική, σε όλον τον πληθυσμό, αφού προβάλλεται παντού, όλες τις ώρες, ύπουλη, γιατί η εικόνα είναι πολύ δυνατή, και το τελικό αποτέλεσμα, που είναι η επιβολή και στα δύο φύλα αυτού του στερεοτύπου για τις γυναίκες σε έναν επαγγελματικό χώρο (σέξι αλλά και χαμηλών τόνων), πανίσχυρο και πολλαπλασιαστικό.
6. «Drinks» εντός κι εκτός πανδημίας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ, Ομότιμος καθηγητής Παθολογίας
Κύριε διευθυντά ,
Για αρκετό καιρό τώρα ακούμε επανειλημμένως από τα ΜΜΕ τη φράση: «Στο τάδε σημείο της πρωτεύουσας, ή άλλης πόλης, συρρέουν νεαρά συνήθως άτομα έξω από ένα μπαρ ή και περίπτερο για να προμηθευτούν το ποτό τους…». Είναι απολύτως ευνόητο ότι αυτός ο συγχρωτισμός, για αρκετή μάλιστα ώρα (μεγάλες συνήθως ουρές), ενέχει σοβαρούς κινδύνους μεταδόσεως του κορωνοϊού.
Εκτός από αυτό, ας μου επιτραπεί και μια προσωπική σημείωση, στην οποία πιστεύω ότι θα συμφωνήσουν πολλοί συμπολίτες μας. Ασφαλώς υπάρχουν και άλλοι που θα διαφωνήσουν, επικαλούμενοι διάφορα επιχειρήματα, πάντα, βεβαίως, σεβαστά. Ως παλαιότερος όμως ιατρός, πιστεύω ότι τα διάφορα «drinks» συχνά αλκοολούχα, είναι μια σχετικά νεότερη ελληνική συνήθεια, ακόμη και προ πανδημίας. Εμείς, οι Ελληνες, διαφέρουμε σε αρκετά σημεία από τους Αγγλοσάξονες και προπαντός από τους κατοίκους των σκανδιναβικών χωρών, οι οποίοι ζουν σε άλλο κλιματικό περιβάλλον με σκοτεινιασμένο, μελαγχολικό για πολλούς μήνες ουρανό, συχνά απομονωμένοι ο ένας από τον άλλο. Αυτοί οι άνθρωποι είναι σχετικά, θα έλεγα, δικαιολογημένοι, παρότι σοβαρά νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα πρακτικώς απορρίπτουν τη συχνή κατανάλωση αλκοολούχων ποτών, ακόμη και σε μικρή ποσότητα. Επιπροσθέτως, ορισμένοι από τους ξένους πίνουν μόνο τα Σαββατοκύριακα, ενώ σε μερικούς από εμάς η κατανάλωση αλκοόλ τείνει να γίνει καθημερινή συνήθεια. Παλαιότερα εξάλλου στη χώρα μας, οι επιπτώσεις (νευρολογικές, χρόνιες ηπατοπάθειες αλκοολικής αιτιολογίας κ.ά.) της μικρής κατανάλωσης αλκοόλ (λίγη ή καθόλου ρετσίνα) ήταν σπάνιες, σε άκρα αντίθεση με αυτό που συμβαίνει σήμερα.
Ειλικρινά νομίζω ότι εμείς, οι κάτοικοι της Ελλάδος, έχουμε αρκετές άλλες διεξόδους για να διοχετεύσουμε τη ζωντάνια μας και τα ευγενή μας αισθήματα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου