Ανησυχία και σοβαρά ερωτηματικά προκαλεί στην Αθήνα η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να απορρίψει την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας. Κυρίως γιατί σε κυβέρνηση και αξιωματική αντιπολίτευση εκτιμούν ότι η εν λόγω απόφαση ενδέχεται να αποτελέσει θρυαλλίδα εξελίξεων, βάζοντας τη γειτονική χώρα σε μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας και ενίσχυσης του εθνικιστικών τάσεων και διαμορφώνοντας ένα ομιχλώδες τοπίο για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι μια περίοδος αστάθειας στα Σκόπια δεν θα αφήσει ανεπηρέαστη την Ελλάδα, καθώς και την ευρύτερη περιοχή της Νοτιανατολικής Ευρώπης, σε μια περίοδο κλιμακούμενης έντασης, με δεδομένες τις επιδιώξεις της Τουρκίας αλλά και το παιχνίδι της Ρωσίας. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών μπορεί να μη σχολιάζει τις πολιτικές εξελίξεις στη Βόρεια Μακεδονία, ωστόσο εκφράζει εμμέσως πλην σαφώς την ανησυχία του για τις εξελίξεις και διαμηνύει ότι εξακολουθεί να «στηρίζει διαχρονικά την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων», με γνώμονα την «εδραίωση της περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας». Ενδεικτικό της πολιτικής στάσης της Αθήνας είναι ότι το υπουργείο Εξωτερικών καλεί τα κράτη-μέλη της ΕΕ «να συνεργαστούν για την υλοποίηση της ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων προς όφελος της περιοχής αλλά και της ίδιας της Ευρώπης».

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 21/10/19

ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Π. ΜΑΛΟΥΧΟΥ
Ανησυχίες και φόβους προκάλεσε σε πολλούς ανά την Ευρώπη η τελευταία σύνοδος κορυφής της ΕΕ. Αιτία ήταν η απόρριψη της έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας στην Ενωση με απαίτηση κυρίως της Γαλλίας, αν και όχι μόνον. Περισσότερο ενοχλήθηκαν το Βερολίνο, οι ίδιες οι Βρυξέλλες και, από κοντά, η... Ελλάδα. Η ενόχληση εκφράστηκε με βαρύγδουπες τοποθετήσεις περί «ιστορικού λάθους». Το κύριο επιχείρημα γιατί ήταν «λάθος» αφορά στην πολυθρύλητη «σταθερότητα» των δυτικών Βαλκανίων. Το σκεπτικό είναι απλό και, στη βάση του, έχει ως εξής: όλοι μέσα και οι διαφορές θα απαλυνθούν. Είναι όμως έτσι; Και μάλιστα σε μία Ενωση που το μεγαλύτερο ίσως από τα προβλήματά της είναι ότι διαρκώς πλαταίνει αλλά ουδέποτε τελικά βαθαίνει και έρχεται σε αδιέξοδα.

Τις ίδιες ημέρες που μπλόκαρε η έναρξη της διαδικασίας διεύρυνσης, η Ευρώπη ταρακουνιέται σε δύο μέτωπα. Το ένα είναι το Brexit και το άλλο είναι τα γεγονότα στην Καταλωνία. Η Ισπανία είναι πλέον σήμερα ένα από τα παλιότερα αλλά και τα ισχυρότερα μέλη της ΕΕ. Μπήκε μαζί με την Πορτογαλία μετά από την Ελλάδα. Αν ίσχυε η θεωρία ότι τέτοιου είδους εσωτερικά - μειονοτικά ζητήματα λύνονται δια της ΕΕ, ούτε μισό εκατομμύριο άνθρωποι θα είχαν διαδηλώσει στη Βαρκελώνη, ούτε η κατάσταση θα είχε φτάσει στο σημείο έκρηξης ώστε η ισπανική κυβέρνηση να θελήσει να επιστρατεύσει την πολιτοφυλακή και να απειλεί κάποιους από τους διαδηλωτές με πολυετείς καθείρξεις. Αν οι Βρυξέλλες ήταν η συνταγή τα όσα έγιναν εκεί και προκάλεσαν παγκόσμιο σοκ δεν θα είχαν συμβεί. Κατά κάποιον τρόπο, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με ορισμένες από τις διαστάσεις του Brexit: τα πολύπλοκα ζητήματα που σχετίζονται με τη Βόρεια Ιρλανδία, την Ιρλανδία αλλά και με τη Σκωτία πηγάζουν σε μεγάλο βαθμό από τον ανταγωνισμό μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών: Το Λονδίνο βλέπει πρωτίστως την εικόνα του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ οι Βρυξέλλες της ΕΕ. Το πρώτο, πάντως, προϋπάρχει κατά μερικούς... αιώνες της δεύτερης.


Η διεύρυνση της ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια όχι μόνον δεν θα έλυνε τα όποια εσωτερικά προβλήματα των υποψήφιων κρατών, αλλά, αντιθέτως, είναι πιθανό και να τα ενίσχυε - και, πάντως, θα τα έκανε θεσμικά μέρος της ίδιας της ΕΕ, προσθέτοντάς τα απλά σε τόσα και τόσα άλλα που αυτή ήδη έχει αλλά και που αδυνατεί να λύσει. Στην ουσία, αυτή η διεύρυνση δεν θα ήταν πρωτίστως της ΕΕ, αλλά μία περαιτέρω διεύρυνση της γερμανικής ζώνης επιρροής και ως τέτοια επιχειρείται, φυσικά ανομολόγητα. Ολα τα υπόλοιπα είναι απλώς προσχηματικά.

Κατά συνέπεια, το να αντιδράσουν η Γερμανία και οι Βρυξέλλες στη γαλλική στάση που δεν την επέτρεψε, είναι απολύτως φυσιολογικό. Ομως το να αντιδρά η Ελλάδα; Αυτό, χρήζει ψυχιατρικής προσέγγισης. Δεν έχει μείνει χώρα που να μη δημιουργεί προβλήματα στην Ελλάδα και εμείς να μην απαντούμε με την... ενίσχυση της ευρωπαϊκής προοπτικής της. Το κάναμε, γελοιωδώς, με την Τουρκία, το
(παρα)κάναμε με τη Βόρεια, πλέον, Μακεδονία, το κάνουμε και με την Αλβανία, αντί να απαιτήσουμε την έμπρακτη απάλειψη των ζητημάτων που διαρκώς εγείρουν. Γιατί; Τι νομίζουμε ότι θα καταφέρουμε; Καλά οι Γερμανοί. Εμείς;

ΤΟΥ Π.Κ.ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗΗ Γαλλία σταμάτησε τελικά την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Β. Μακεδονία και την Αλβανία. Μια βαθύτατα λάθος επιλογή με κίνδυνο την αποσταθεροποίηση των Δ. Βαλκανίων (που θα πρέπει να διορθωθεί στο αμέσως επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου προτού είναι αργά). Υπογραμμίζει όμως τον νέο ρόλο της Γαλλίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση - ΕΕ. Ετσι, παρά το χαστούκι που δέχτηκε πρόσφατα το Παρίσι από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την απόρριψη της υποψήφιάς του για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Σιλβί Γκιουλάρ, και ενώ στη λαϊκή φαντασίωση η Γερμανία ηγεμονεύει στην Ενωση, η πραγματικότητα είναι σαφώς διαφορετική. Η Γαλλία υπό τον πρόεδρο Ε. Μακρόν έχει επανέλθει ως η ηγέτιδα πολιτική δύναμη στην ΕΕ, κάνει κουμάντο, ενώ η Γερμανία φαίνεται να περιορίζεται σε μια δευτερεύουσα οικονομική κυρίως θέση. Σε σειρά ζητημάτων κρίσιμου ενδιαφέροντος για την Ευρώπη, το Παρίσι και ο Εμανουέλ Μακρόν είχαν τις πρωτοβουλίες και επέβαλαν τελικά τις θέσεις τους. Και αυτό ισχύει τόσο για ζητήματα θεσμικού χαρακτήρα όσο και για θέματα υψηλής πολιτικής. Ειδικότερα για την πλήρωση των θέσεων των επικεφαλής των Οργάνων της Ενωσης (Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Επιτροπής, ύπατου εκπροσώπου, Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας - ΕΚΤ) το Παρίσι «κατασκεύασε» τους συμβιβασμούς και επέβαλε τα πρόσωπα της επιλογής του. Την πρόεδρο της Επιτροπής, τη Γερμανίδα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Εμανουέλ Μακρόν (και όχι η Ανγκελα Μέρκελ) την πρότεινε και τη στήριξε. Και βεβαίως η νέα πρόεδρος της ΕΚΤ - η πλέον ισχυρή θέση στην ΕΕ - είναι γαλλικής επιλογής και προέλευσης (Κριστίν Λαγκάρντ). Επιπλέον, η ευρωπαϊκή πρόταση για τη νέα επικεφαλής διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), τη Βουλγάρα Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, είναι επίσης γαλλικής επιλογής.

Ετσι σε καίριες θέσεις -κλειδιά της ΕΕ και του ΔΝΤ κυριαρχούν γαλλικές επιλογές. Αλλά και σε θέματα πολιτικής, όπως λ.χ. για την εμβάθυνση της ευρωζώνης με την προικοδότησή της με ξεχωριστό προϋπολογισμό και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής άμυνας, το Παρίσι εμφανίζεται να έχει τις πρωτοβουλίες και το σχέδιο. Στην πραγματικότητα, το Παρίσι εμφανίζεται να έχει ένα λίγο-πολύ ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σχέδιο για το μέλλον, ενώ η Γερμανία να στερείται και σχεδίου και στρατηγικής. Το χειρότερο είναι ότι το Βερολίνο αντιδρά αδέξια στις γαλλικές προτάσεις επιχειρώντας με διάφορους τρόπους να τις ματαιώσει. Και ταυτόχρονα επιδίδεται επισήμως ή ανεπισήμως σε δηλητηριώδη κριτική προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ιδιαίτερα την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την ευρωζώνη γενικότερα. Και τούτο ενώ τα αντικειμενικά δεδομένα λένε ότι η Γερμανία είναι η χώρα-μέλος που επωφελείται περισσότερο από το ενιαίο νόμισμα, το ευρώ. Σύμφωνα με τον Β. Μιντσάου των «Financial Times», η συζήτηση στη Γερμανία γύρω από την Ευρωπαϊκή Ενωση έχει πολλά παράλληλα στοιχεία με την πορεία που ακολούθησε το Ην. Βασίλειο για να καταλήξει στην απόφαση για έξοδο (Brexit), χωρίς να σημαίνει ότι η χώρα θα φθάσει οπωσδήποτε εκεί.



Πάντως, η επανάκαμψη της Γαλλίας ως της πολιτικής δύναμης στην ΕΕ μόνο ως θετική εξέλιξη μπορεί να θεωρηθεί από ελληνικής πλευράς. Οπως είναι γνωστό, διαχρονικά οι θέσεις Ελλάδας - Γαλλίας στο πλαίσιο της Ενωσης βρίσκονται εγγύτερα και σε ορισμένα θέματα τείνουν προς την ταύτιση (αν και όχι στο ζήτημα της ένταξης των Δ. Βαλκανίων).

-Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του FEPS


                        "ΤΑ ΝΕΑ", 21/10/19



ΤΗΣ ΜΥΡΤΟΥΣ ΛΙΑΛΙΟΥΤΗ

Το βέτο της Γαλλίας στην ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας έχει μια πτυχή με άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον - και δεν είναι άλλη από την εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η ανησυχία που εξέφρασε χθες από τα Ιωάννινα ο Ευάγγελος Βενιζέλος έγκειται στην τήρηση του erga omnes του ονόματος «Βόρεια Μακεδονία». Στο κατά πόσο, δηλαδή, η σύνθετη ονομασία θα είναι η ίδια εντός και εκτός των βορειομακεδονικών συνόρων.

Σύμφωνα με όσα προβλέπονται στη Συμφωνία, το νέο όνομα της ΠΓΔΜ πρέπει να αναγράφεται σε όλα τα ταξιδιωτικά έγγραφα. Η μετάβαση γίνεται με δύο τρόπους: τα έγγραφα που προορίζονται για διεθνή χρήση ή εκείνα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο εξωτερικό πρέπει να αλλάξουν έως και πέντε χρόνια από την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας. Εκείνα, όμως, που προορίζονται αποκλειστικά για εσωτερική χρήση συνδέονται αναπόσπαστα με τις ενταξιακές διαδικασίες στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς η έκδοσή τους «θα ξεκινά στο άνοιγμα κάθε διαπραγματευτικού κεφαλαίου της ΕΕ στο συναφές πεδίο και θα ολοκληρώνεται εντός πέντε ετών από τότε». Αυτή η μετάβαση ονομάστηκε «πολιτική» και διευκόλυνε την κυβέρνηση του Ζόραν Ζάεφ, υπενθυμίζοντας παράλληλα στους πολίτες της γείτονος χώρας πως η Συμφωνία των Πρεσπών ήταν το απαραίτητο βήμα για να μπουν στην Ενωση. «Η μη έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων συνεπάγεται καθυστέρηση ως προς την πραγματική εσωτερική χρήση του σύνθετου ονόματος. Δηλαδή καθυστέρηση ως προς την erga omnes χρήση του ονόματος» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Βενιζέλος, τονίζοντας πως με την άρνηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να προχωρήσει την ενταξιακή διαδικασία της Βόρειας Μακεδονίας «επηρεάζεται αρνητικά για την Ελλάδα η ισορροπία της Συνθήκης των Πρεσπών».

Πολιτική αστάθεια. Πέρα, όμως, από τις άμεσες συνέπειες στη Συμφωνία των Πρεσπών, κατά μια ανάγνωση η πολιτική αστάθεια στη Βόρεια Μακεδονία δημιουργεί περισσότερα προβλήματα. Αν στις επόμενες εκλογές δεν επανεκλεγεί το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα και κερδίσει το αντιπολιτευόμενο εθνικιστικό VMRO υπό τον Κρίστιαν Μίτσκοσκι, τότε θα δοκιμαστεί το σύνολο της Συμφωνίας και ειδικά οι ισχυρές δεσμεύσεις που προκύπτουν από αυτή για τη Βόρεια Μακεδονία.

ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΦΩΤΑΚΗ

Ανησυχία και σοβαρά ερωτηματικά προκαλεί στην Αθήνα η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να απορρίψει την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας. Κυρίως γιατί σε κυβέρνηση και αξιωματική αντιπολίτευση εκτιμούν ότι η εν λόγω απόφαση ενδέχεται να αποτελέσει θρυαλλίδα εξελίξεων, βάζοντας τη γειτονική χώρα σε μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας και ενίσχυσης του εθνικιστικών τάσεων και διαμορφώνοντας ένα ομιχλώδες τοπίο για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι μια περίοδος αστάθειας στα Σκόπια δεν θα αφήσει ανεπηρέαστη την Ελλάδα, καθώς και την ευρύτερη περιοχή της Νοτιανατολικής Ευρώπης, σε μια περίοδο κλιμακούμενης έντασης, με δεδομένες τις επιδιώξεις της Τουρκίας αλλά και το παιχνίδι της Ρωσίας.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών μπορεί να μη σχολιάζει τις πολιτικές εξελίξεις στη Βόρεια Μακεδονία, ωστόσο εκφράζει εμμέσως πλην σαφώς την ανησυχία του για τις εξελίξεις και διαμηνύει ότι εξακολουθεί να «στηρίζει διαχρονικά την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων», με γνώμονα την «εδραίωση της περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας». Ενδεικτικό της πολιτικής στάσης της Αθήνας είναι ότι το υπουργείο Εξωτερικών καλεί τα κράτη-μέλη της ΕΕ «να συνεργαστούν για την υλοποίηση της ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων προς όφελος της περιοχής αλλά και της ίδιας της Ευρώπης».

ΑΙΧΜΗΡΟΣ ΚΟΤΖΙΑΣ. Η απόφαση της Συνόδου Κορυφής είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο τη «διπλωματική» αντίδραση του ΥΠΕΞ, αλλά και ένα εξαιρετικά αιχμηρό tweet από τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά, τον αρχιτέκτονα της Συμφωνίας των Πρεσπών, ο οποίος συνδέει τη μη στήριξη της Συμφωνίας με τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή και τη σταθερότητα στη Νοτιανατολική Μεσόγειο. Χαρακτηρίζει «κοντόφθαλμη, ανεύθυνη, χωρίς όραμα και στρατηγική» την πολιτική «ηγετών» της ΕΕ που δεν έχουν καταλάβει τι περιμένει την Ευρώπη με Brexit, Συρία, Βοσνία, Κόσοβο, Ανατολική Μεσόγειο και δείχνει την Ευρώπη ως «υπεύθυνη για τυχόν νέες επιπλοκές στη γειτονιά μας».

Για ανευθυνότητα των ευρωπαίων ηγετών και αναξιοπιστία της ΕΕ κάνει λόγο στη δική του ανακοίνωση ο ΣΥΡΙΖΑ, που στρέφει τα βέλη του στη ΝΔ και προειδοποιεί για έκρηξη εθνικιστικών τάσεων, σημειώνοντας ότι όσοι μιλούσαν για επιζήμια Συμφωνία «σε λίγο θα παρακαλούν να μην εκλεγεί το αδελφό τους κόμμα VMRO και τεθεί σε κίνδυνο η Συμφωνία των Πρεσπών».

ΤΗΣ ΚΙΤΤΥΣ ΞΕΝΑΚΗ

Ραγδαίες εξελίξεις έφερε στη Βόρεια Μακεδονία το βέτο που άσκησε κατά την ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής της περασμένης εβδομάδας ο Εμανουέλ Μακρόν, μόνος μεταξύ των ηγετών της ΕΕ, στην έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη χώρα. Κάνοντας λόγο για ένα «ιστορικό λάθος της ΕΕ» - μια κρίση που έδειξαν να συμμερίζονται τόσο ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, όσο και ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ - ο Σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας Ζόραν Ζάεφ προανήγγειλε το Σάββατο με διάγγελμά του τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών. «Είμαι απογοητευμένος και οργισμένος και ξέρω πως όλος ο λαός μας αισθάνεται το ίδιο» δήλωσε. «Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο... Μόνο ο λαός μπορεί να αποφασίσει πλέον το μέλλον της χώρας». Αργά χθες, στο πέρας μίας πολύωρης, έκτακτης σύσκεψης των πολιτικών αρχηγών στα Σκόπια υπό τον πρόεδρο της χώρας Στέβο Πενταρόφσκι, ο Ζάεφ ανακοίνωσε πως οι πρόωρες εκλογές θα διεξαχθούν στις 12 Απριλίου.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η κυβέρνηση Ζάεφ θα παραιτηθεί και τη χώρα θα οδηγήσει στις εκλογές μία υπηρεσιακή κυβέρνηση, με πρωθυπουργό που θα προτείνει το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα αλλά υπουργούς και από τα αντιπολιτευόμενα κόμματα. «Ομόφωνη θέση όλων των πολιτικών αρχηγών, ότι η ευρωατλαντική ολοκλήρωση είναι ο στόχος μας», τόνισε με ανάρτησή του στο twitter ο Ζόραν Ζάεφ.

Το «Οχι» του Μακρόν. Κατά την πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής, οι ευρωπαίοι ηγέτες αρνήθηκαν την πρόσκληση για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων τόσο στη Βόρεια Μακεδονία όσο και στην Αλβανία. Στο ζήτημα των Τιράνων, ωστόσο, ο Μακρόν βρήκε συμπαραστάτες στο «όχι» του τη Δανία και την Ολλανδία, ενώ στο θέμα της Βόρειας Μακεδονίας ήταν ο μόνος αντίθετος. «Ολος ο κόσμος παραδέχεται ότι η Βόρεια Μακεδονία έκανε πολλά: άλλαξε το όνομά της, άλλαξε Σύνταγμα και έκανε τα πάντα προκειμένου να λάβει πρόσκληση» δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα. 

Σύμφωνα με πηγές της «Libération», η συζήτηση στις Βρυξέλλες ήταν «μακρά, δύσκολη, επίπονη». Και «η Ανγκελα Μέρκελ ιδιαίτερα συναισθηματική, ήταν εντυπωσιακό». «Οταν υποσχόμαστε κάτι, όταν θέτουμε κάποιες προδιαγραφές, η Ευρώπη πρέπει να είναι προβλέψιμη… Νομίζω πως είναι προς το συμφέρον μας να προσδέσουμε αυτές τις χώρες στην ΕΕ. Αν κοιτάξετε τον χάρτη, θα δείτε πόσο σημαντικό είναι» δήλωσε η καγκελάριος σε μια προσπάθεια να μεταπείσει τον γάλλο πρόεδρο. Το «όχι» του ήρθε απλώς να επιβεβαιώσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο επονομαζόμενος «γαλλογερμανικός άξονας».

 Αιτιολογώντας την αρνητική στάση που κράτησε σε πείσμα των ανησυχιών για την εντεινόμενη κινεζική και ρωσική επιρροή στα Βαλκάνια, ο Μακρόν δήλωσε πεπεισμένος πως η περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων είναι στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη. Ομως, «πριν από την οποιαδήποτε αποτελεσματική διεύρυνση, θα πρέπει να μεταρρυθμιστούμε εμείς οι ίδιοι» επισήμανε. «Χρειαζόμαστε μια μεταρρυθμισμένη ΕΕ και μια μεταρρυθμισμένη διαδικασία διεύρυνσης, μια πραγματική αξιοπιστία και ένα στρατηγικό όραμα του ποιοι είμαστε και ποιος είναι ο ρόλος μας» επέμεινε ο γάλλος πρόεδρος, σημειώνοντας ότι η ΕΕ στη σημερινή μορφή της δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των καιρών ή να διαχειριστεί μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση. Γιατί θεωρούμε ότι «αυτό που δεν λειτουργεί με 28 κράτη-μέλη θα λειτουργούσε με 30;» αναρωτήθηκε. Υπάρχουν βέβαια και εκείνοι που αποδίδουν το γαλλικό βέτο σε λόγους εσωτερικής πολιτικής, που συνδέονται με τα θέματα της μετανάστευσης. Αλλά αυτό το παραδέχθηκε, εν μέρει, και ο ίδιος ο Μακρόν λέγοντας: «Πώς θέλετε να το εξηγήσω στους συμπατριώτες μου, αφού η δεύτερη τη τάξει χώρα από την οποία προέρχονται οι αιτούντες άσυλο στη Γαλλία είναι η Αλβανία;». Το θέμα θα συζητηθεί και πάλι την άνοιξη του 2020, στη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής ΕΕ -Βαλκανίων στο Ζάγκρεμπ.

"ΤΑ ΝΕΑ", 21/10/19

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΛΤΣΩΝΗ

Το βέτο της Γαλλίας για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ καταδεικνύει ότι οι μεγάλες δυνάμεις άγονται και φέρονται ανάλογα με τα συμφέροντά τους. Η διαμάχη Γαλλίας και Γερμανίας, για εμβάθυνση ή διεύρυνση της ΕΕ αντίστοιχα, θα συνεχιστεί με τη Γαλλία να έχει τον δεύτερο ρόλο. Oι δυο δυνάμεις αδιαφορούν για διεθνείς και διακρατικές συμφωνίες, αποφάσεις των κοινοβουλίων, δημοψηφίσματα. Οτιδήποτε χθες ήταν έγκυρο, σήμερα μπορεί να πεταχτεί στα σκουπίδια, ακόμη και ολόκληρες χώρες, ακόμη και η εύθραυστη ειρήνη στην περιοχή. Σημασία έχει να προάγει η κάθε δύναμη τα συμφέροντά της και τις ζώνες επιρροής της.

Η διάλυση της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας και το δράμα των εμφύλιων συγκρούσεων στην περιοχή ξεκίνησαν από την εμμονή της Γερμανίας - θέση την οποία επέβαλε στην ΕΕ - να αναγνωριστεί η ανεξαρτητοποίηση της Κροατίας. Από εκεί άρχισε να διαλύεται μια ολόκληρη χώρα, να υποθάλπονται μέχρι παροξυσμού οι υπάρχοντες εθνικισμοί και όλα κορυφώθηκαν με τον πόλεμο που εξαπέλυσε το ΝΑΤΟ εναντίον της Σερβίας. Το αποτέλεσμα ήταν ο κατακερματισμός, οι διχόνοιες, οι ανοιχτές πληγές και η εγκαθίδρυση δύο τουλάχιστον προτεκτοράτων στην περιοχή (Κόσοβο και Βοσνία.

H ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ δεν αποτελεί εγγύηση για τη σταθερότητα ) που δεν διαθέτουν καλά καλά ούτε αυτοτελή, θεσμική, συνταγματική ανεξαρτησία.

και την ειρήνη στην περιοχή κράτησαν μια εξαιρετικά χλιαρή στάση έναντι της τουρκικής εισβολ. Αυτό φάνηκε και από ότι στην ίδια αυτή σύνοδο οι ευρωπαίοι εταίροιής στη Συρία και των τουρκικών προκλήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ. Η αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και οι εγγυήσεις για την ειρήνη για μια ακόμη φορά ήταν υποτυπώδεις, για να μην πούμε ανύπαρκτες.

Παρά το γαλλικό βέτο, η ουσία της Συμφωνίας των Πρεσπών φαίνεται πως θα διατηρηθεί. Και η ουσία βρίσκεται στο άρθρο 2 παρ. 4 που ορίζει πως «α. Το Δεύτερο Μέρος θα επιδιώξει ένταξη στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ...». Οι ΗΠΑ, η Γερμανία αλλά και η ελληνική κυβέρνηση θα συνεχίσουν να στηρίζουν αυτή την προοπτική, ανεξάρτητα από ή ίσως και με την έμμεση βοήθεια των εθνικιστικών φωνών και εξάρσεων και από τις δυο πλευρές των συνόρων. Υπό αυτή την έννοια η καρδιά της Συμφωνίας δεν θα αμφισβητηθεί.

Αλλά η ειρήνη στην περιοχή και η αναπτυξιακή πορεία των χωρών της περιοχής μπορούν να διασφαλιστούν μόνο αν τα κράτη πάψουν να είναι δορυφόροι των μεγάλων δυνάμεων, πελάτες των βιομηχανιών της Δύσης ανίκανοι να διαμορφώσουν τη δική τους βιομηχανική υποδομή, επαίτες που ξεπουλούν τον ορυκτό πλούτο και τη δημόσια περιουσία των βαλκανικών πατρίδων μας αντί πινακίου φακής. Μόνο σε αυτή την περίπτωση θα διαφυλαχθούν ουσιαστικά τα κεκτημένα που αφορούν την επίλυση του ονόματος, τη διακήρυξη του αμετάθετου των συνόρων, την αποκήρυξη κάθε μορφής αλυτρωτισμού, την αναγνώριση της ιδιαίτερης πολιτιστικής και γλωσσικής ιστορίας και πραγματικότητας του κάθε λαού που κατοχυρώνονται στα 1, 3, 4, 6 και 7 της Συμφωνίας. Τα σημεία αυτά θα εξακολουθήσουν να υπονομεύονται τόσο από την ενταξιακή προοπτική όσο και από τους εθνικιστικούς παροξυσμούς.

-Ο Δημήτρης Καλτσώνης είναι αναπληρωτής καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

"ΤΑ ΝΕΑ", 21/10/19

ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ Π. ΜΑΛΛΙΑ*


Η Συμφωνία των Πρεσπών αποτέλεσε κρίσιμη καμπή. Στο βιβλίο μου «Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία - Η αυτοψία της δύσκολης Συμφωνίας των Πρεσπών», που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο 2018 με πρόλογο του Ευάγγελου Βενιζέλου, διακινδύνευσα μια σειρά εκτιμήσεων. Κυρίως το γεγονός ότι προεξοφλούσε τις εξελίξεις και την ενταξιακή πορεία στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η απουσία κοινής θέσης των κρατών-μελών της ΕΕ για έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων δεν είναι αιφνιδιασμός. Υπήρχε ήδη κατά τη στιγμή της υπογραφής της Συμφωνίας των Πρεσπών. Επιβεβαιώθηκε εκ νέου, με ισχυρό πλέον πολιτικό αντίκτυπο, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17-18 Οκτωβρίου.

Οι εξελίξεις στις Βρυξέλλες κλονίζουν, εκτιμώ, την ισορροπία της πολιτικής «ράβδου και καρότου». Η απογοήτευση και οι αντιδράσεις του κ. Ζόραν Ζάεφ και οι ενδεχόμενες πολιτικές εξελίξεις που δρομολογούνται στη γειτονική μας χώρα επιβεβαιώνουν τη βασική εκτίμησή μου όπως αντανακλάται στον τίτλο του βιβλίου. Πρόκειται για μια «δύσκολη συμφωνία» ως προς την πλήρη εφαρμογή της.
Α. Γράφω στο βιβλίο ότι βασίζεται στη βεβαιότητα ότι η συνολική σε βάθος χρόνου άνευ υπαναχωρήσεων και παλινδρομήσεων οριστική εφαρμογή της Συμφωνίας θα μπορεί να βαδίσει αντίστροφα προς τη φορά των πολιτικών ανακατατάξεων και του αναθεωρητισμού που επικρατεί στην Ευρώπη. Σημείωνα ότι τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκονται σε διπλή περιδίνηση· του αναθεωρητισμού τόσο σε σχέση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο όσο και σε σχέση με τη διεύρυνση προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Η διαπίστωση υπήρχε. Τώρα επιβεβαιώνεται.

Β. Σημείωνα ότι αβέβαιο είναι κατά πόσον τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα θελήσουν να δώσουν το τελικό πολιτικό πράσινο φως για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. «Αν τούτο δεν συμβεί στο ορατό μέλλον κατά απόλυτα δεσμευτικό τρόπο, τόσο η Συμφωνία όσο και οι κυβερνήσεις των Σκοπίων και των Αθηνών θα μπορούσαν να βρεθούν ενώπιον απρόβλεπτων εξελίξεων». Απρόβλεπτων μεν, προβλέψιμων δε.
Γ. Προεξοφλεί την ύπαρξη συναινετικών και σταθερών πολιτικών και στις δύο χώρες υπέρ της εφαρμογής της Συμφωνίας. Αρα, προσέθετα, θεμελιώδης όρος είναι η εφεξής σταθερή και ταυτόχρονη ανάδειξη και εκλογική επικράτηση κομμάτων και σχηματισμού κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών στην Ελλάδα και στη Βόρεια Μακεδονία υπέρ της Συμφωνίας.



Με σημερινά δεδομένα, ένας εκτροχιασμός του τρένου αφαιρεί από την Ελλάδα τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις για βελτίωση συγκεκριμένων όρων και δουλειών της Συμφωνίας των Πρεσπών. Δεν γνωρίζω πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στη γειτονική μας χώρα. Με σημερινά δεδομένα, εκτιμώ ότι όποια κυβέρνηση και αν εκλεγεί θα προσφύγει σε εκλεπτυσμένη ρητορική προκειμένου να μη χρεωθεί την αποδέσμευσή της από μια Συμφωνία στην οποία ως αντιπολίτευση είχε αντιταχθεί.

-Ο Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς είναι πρέσβης επί τιμή

Το άρθρο στηρίζεται και σε απόσπασμα από το βιβλίο «Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία - Η αυτοψία της δύσκολης Συμφωνίας των Πρεσπών» που κυκλοφορεί με πρόλογο του Ευάγγελου Βενιζέλου (εκδόσεις Ι. Σιδέρης).