"...Περίπου έναν χρόνο πριν πεθάνει ο Τσακυράκης, τυπώθηκε ένα βιβλίο με τα πρακτικά μιας δημόσιας συζήτησής του με τον Δοξιάδη στην Οξφόρδη. Τίτλος του βιβλίου «Από πού κι ώς πού όλοι οι αγώνες είναι δίκαιοι;» (Μεταίχμιο 2017). Στη συζήτηση εκείνη υπήρχε και μια στιχομυθία των δύο παλιών συντρόφων για τη δικτατορία. Στη σελίδα 13, ο Δοξιάδης κάνει λόγο για το βαθύτατο νόημα που έλαβε, για κάποιους, η αντιστασιακή δράση στη χούντα. Οταν όμως έπεσε η χούντα, χάθηκε για πολλούς αυτό το βαθύ νόημα - και κάποιοι δεν χειρίστηκαν καλά την απώλεια. Κάποιοι έγιναν φανατικοί, κάποιοι μελαγχόλησαν, ορισμένοι μετέτρεψαν την απώλεια «σε βαριά ψυχική νόσο». Λίγοι «στράφηκαν στα πιστόλια»...."

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 13-14/07/19

"ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ",
του Ηλία Κανέλλη

Η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα περιστρέφεται συχνά περί ηρώων και τάφων. Τα αποκαλούμενα «αφηγήματα» των πολιτικών ιδεολογιών και των κομματικών εκφράσεών τους έχουν ανάγκη για να θεμελιωθούν την αναφορά σε μύθους που βαπτίζονται ιστορικές βεβαιότητες που έχουν την αξία φετίχ. Ως μύθοι, αίρονται υποχρεωτικά υπεράνω του ορθολογισμού. Πρέπει υποχρεωτικά να λατρεύονται από πιστούς. Και στην τυφλή πίστη δεν χωράνε πολλές συζητήσεις.

Τα προηγούμενα χρόνια, η εθνική πίστη, κράμα ιστορικών γεγονότων και της μυθολογικής πρόσληψής τους από την εθνική ιδεολογία, τροφοδότησε διάφορες εθνικές διαμαρτυρίες. Θυμίζω τις αντιδράσεις που ξεσήκωσε, πριν από μερικά χρόνια, σειρά τηλεοπτικών ντοκιμαντέρ η οποία εκλαΐκευσε περιόδους της ελληνικής Ιστορίας μη υπακούοντας στο εθνικό αφήγημα. Με τον ίδιο τρόπο είχαν αντιδράσει πιστοί στην ηρωική πρόσληψη της δραστηριότητας του ΚΚΕ τα χρόνια της Κατοχής αλλά, κυρίως, του Εμφυλίου, μετά την αποκληθείσα αναθεωρητική προσέγγιση της περιόδου από τους Καλύβα - Μαραντζίδη. Η «εθνική ψυχή» ή το «αριστερό ηθικό πλεονέκτημα», συχνά, διεκδικούν την υποκατάσταση των επιστημονικών εργαλείων όχι μόνο στις λαϊκές αναπαραστάσεις αλλά και στη δημόσια συζήτηση, μερικές φορές ακόμα και στην επιστημονική διαπάλη. Κι όταν υπερασπίζεται κανείς ηθικά πλεονεκτήματα, πιστεύει στο δίκαιο του αγώνα του και το βασικό εργαλείο του είναι η ηθικολογία. Οσοι δεν συμμερίζονται την ηθικολογία είναι εχθροί.

Διαβάζω συχνά τις επικρίσεις του Δημήτρη Ραυτόπουλου, τεράστιας προσωπικότητας της ελληνικής Αριστεράς, που αποδομεί συστηματικά τους αυταρχικούς της μονόδρομους - και παρακολουθώ με απόλαυση τη σιωπή, συνήθως, με την οποία οι ενδιαφερόμενοι προσπερνούν την αποδόμησή τους. Και ασφαλώς είμαι γνώστης της αυτοσαρκαστικής ματιάς του αξέχαστου καθηγητή Σταύρου Τσακυράκη, όταν αναφερόταν στη δική του μυθολογία που μεταπολιτευτικά μετατράπηκε σε ηρωικό αφήγημα ολόκληρης γενιάς πάντα στο όνομα της Αριστεράς - της υποτιθέμενης γενιάς του Πολυτεχνείου, που δεν ήταν ούτε γενιά ούτε ηρωική (ακόμα κι αν κάποιοι είχαν κάνει ηρωισμούς). Τη δράση και τις αντιφάσεις μερικών από εκείνα τα πρόσωπα μπορείτε να τις διαβάσετε στο βιβλίο του Απόστολου Δοξιάδη «Ερασιτέχνης επαναστάτης» (Ικαρος, 2018).

Περίπου έναν χρόνο πριν πεθάνει ο Τσακυράκης, τυπώθηκε ένα βιβλίο με τα πρακτικά μιας δημόσιας συζήτησής του με τον Δοξιάδη στην Οξφόρδη. Τίτλος του βιβλίου «Από πού κι ώς πού όλοι οι αγώνες είναι δίκαιοι;» (Μεταίχμιο 2017). Στη συζήτηση εκείνη υπήρχε και μια στιχομυθία των δύο παλιών συντρόφων για τη δικτατορία. Στη σελίδα 13, ο Δοξιάδης κάνει λόγο για το βαθύτατο νόημα που έλαβε, για κάποιους, η αντιστασιακή δράση στη χούντα. Οταν όμως έπεσε η χούντα, χάθηκε για πολλούς αυτό το βαθύ νόημα - και κάποιοι δεν χειρίστηκαν καλά την απώλεια. Κάποιοι έγιναν φανατικοί, κάποιοι μελαγχόλησαν, ορισμένοι μετέτρεψαν την απώλεια «σε βαριά ψυχική νόσο». Λίγοι «στράφηκαν στα πιστόλια».


Αυτή την αποστροφή του κειμένου επιχείρησε να αναδείξει η τότε επισκέπτρια λέκτορας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ Δόμνα Μιχαηλίδου, που ήταν στο πάνελ της παρουσίασης του βιβλίου. Κάποια δραστήρια τρολ του Διαδικτύου απομόνωσαν κάποιες φράσεις από εκείνη την παρουσίαση για να υποστηρίξουν ότι η σημερινή υφυπουργός Εργασίας στην κυβέρνηση Μητσοτάκη αμφισβητεί το ιερό φετίχ, τους αντιδικτατορικούς αγωνιστές. Αρα είναι ακροδεξιά. Κακός και βέβηλος άνθρωπος.

Εξανέστησαν οι ευαίσθητοι και οι θιγμένοι, οπαδοί της αριστερής θεολογίας και των κλισέ μαζί με τους ανθρωποφάγους της δημόσιας ζωής. Εκάς οι βέβηλοι; Μπα! Νέα κατάσταση, ζητούνται νέοι εχθροί.