"...Η κατάργηση του νόμου του 2014 για τη μικρή ΔΕΗ και η απαγόρευση διακοπής της παροχής του ηλεκτρικού ρεύματος οφειλών μέχρι και χίλια ευρώ, μαζί και με άλλες αρνητικές πρωτοβουλίες, οδήγησαν τη ΔΕΗ σε αδιέξοδο και πρόσφατα σε αρνητικά οικονομικά αποτελέσματα. Δυστυχώς η ΔΕΗ δεν μπορεί να ξαναγίνει ποτέ αυτό που ήταν κάποτε. Τα πρακτικό συμπέρασμα που αναφέραμε στην αρχή, σταμάτησε να παράγει αποτελέσματα. Ενας δημόσιος πλούτος χάθηκε και δεν ξαναγυρνά...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 13-14/07/19

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΠΟΥΛΙΑ

Στη μακρά πορεία των επιχειρήσεων του Δημόσιου Τομέα μετά τη Μεταπολίτευση και μέχρι σήμερα, πιστεύω ότι έχουν γραφεί και καταγραφεί όλα εκείνα τα στοιχεία που τις καθιστούν αντικείμενο περιορισμένου ενδιαφέροντος για την κοινή γνώμη. Και αυτό διότι πολλές από αυτές, είτε δεν υπάρχουν πλέον επειδή χρεοκόπησαν πολυτελώς όπως η ΟΑ, είτε αποδόθηκαν στον ιδιωτικό τομέα όπως ο ΟΤΕ και συνεχίζουν εκεί το έργο τους με περισσή επιτυχία. Υπάρχουν βέβαια και πολλές άλλες, όπως η ΔΕΗ, τα ΕΛΤΑ, ο ΟΣΕ, οι αστικές συγκοινωνίες, η ΕΑΒ, το Μετρό κ.ά., που βρίσκονται σε ένα μεικτό νομικό και οικονομικό καθεστώς σε σχέση με το κράτος, την αγορά και την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών ΑΕ, που όλες χαροπαλεύουν. Τις θυμόμαστε μόνο όταν η λειτουργικότητά τους φτάνει σε ακραία σημεία και δημιουργηθεί κίνδυνος χρεοκοπίας και δυσμενών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων.

Υπάρχει επιπλέον ένα συμπέρασμα που αφορά τις επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα, το οποίο η εμπειρία έχει επίσης καταγράψει: στο κράτος και στον δημόσιο τομέα, όσες φορές οι κυβερνήσεις, οι διοικήσεις και οι εργαζόμενοι, με ή και χωρίς τα συνδικάτα τους, συνέπεσαν σε ένα σχέδιο και σε μια κοινή αντίληψη στη λήψη μεγάλων αποφάσεων, τα αποτελέσματα υπήρξαν σχεδόν πάντα θετικά για την επιχείρηση, τη χώρα, την οικονομία της και το κοινωνικό σύνολο. Οσες φορές δεν υπήρξε αυτή η σύμπτωση, τότε υπήρξε ή μπορεί να υπάρξει καταστροφή. Ανασχετικός παράγοντας καταστροφών πάντως υπήρξαν κάποιες διοικήσεις που σε πείσμα των καιρών κατάφερναν να βρουν ισορροπία. Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαιώνονται σε τρεις εμβληματικές επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα, την ΟΑ, τον ΟΤΕ και τη ΔΕΗ. Ειδικότερα:

1. Η ΟΑ κληρονομήθηκε από τον Ωνάση και φαινόταν σύμφωνα με τα δεδομένα της εποχής των κρατικοποιήσεων του 1975, να δημιουργεί προϋποθέσεις εξέλιξης σε περιφερειακή αεροπορική εταιρεία στα πλαίσια μιας μικρής και αδύναμης χώρας όπως η Ελλάδα, λίγο μετά τη χούντα. Εμπεριείχε δυνάμεις αδράνειας και τάση σπατάλης που δεν αντεστράφησαν. Στη μακρά της πορεία το παραπάνω συμπέρασμα διαψεύστηκε πλήρως. Σπάνια, ακόμα και για την ελληνική πραγματικότητα, υπήρξε τόσο κακή διαχείριση δημόσιων πόρων. Δεν υπήρξαν διοικήσεις να σηκώσουν ανάστημα, ενώ είχε πανίσχυρα συνδικάτα. Με αποτέλεσμα η επιχείρηση να χρεοκοπήσει επί της ουσίας κατ' επανάληψιν και να οδηγηθεί σε κλείσιμο υπό δυσμενείς όρους και πολυτελείς παροχές και εξασφαλίσεις στους εργαζομένους και πώληση των υπολοίπων της το 2009.

2. Παράδειγμα σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση αποτέλεσε η περίπτωση του ΟΤΕ. Οχι τόσο για τη χρηστή ή μη χρηστή διαχείρισή του από το 1949 που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του κράτους ως κλασική δημόσια επιχείρηση, με τεχνολογία πάντα σε καθυστέρηση, παχυλές αμοιβές των εργαζομένων και αδυναμία κάλυψης των τηλεφωνικών αναγκών της χώρας. Οσο την ετοιμότητα των διοικήσεων μετά το 1996 με την ίδρυση της COSMOTE και ιδιαιτέρως μετά το 2004 επί ηγεσίας Π. Βουρλούμη, με την ολοκλήρωση του εκσυγχρονισμού του δικτύου του, της πλήρους ιδιωτικοποίησής του και της πώλησής του τελικά στη γερμανική Deutsche Telecom. O OTE αποτέλεσε παράδειγμα επιχείρησης προς μίμηση στον τρόπο που βγήκε από τον δημόσιο τομέα της οικονομίας. (δι)Εφυγε ενισχυμένος και με σοβαρές υπεραξίες.

3. Η περίπτωση της ΔΕΗ είναι περισσότερο σύνθετη και αποκαλύπτει ενδιαφέροντα στοιχεία της ελληνικής πραγματικότητας. Ιδρύεται στα πλαίσια του Σχεδίου Marshall το 1950 και εξελίσσεται σε ένα συμπαγές και ολοκληρωμένο σύστημα υδροηλεκτρικών και θερμικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τον λιγνίτη, που την καθιστούν την κορωνίδα των μεγάλων βιομηχανιών της χώρας. Είναι η επιχείρηση που ενώ εργάζεται και παράγει υπό τον ασφυκτικό έλεγχο του κράτους και την πιεστική παρουσία του συνδικάτου σε κάθε βήμα, επιτυγχάνει σε περιόδους ικανών και θαρραλέων διοικήσεων να παράγει εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Θυμάμαι με συγκίνηση, μιλώντας σε προσωπικό επίπεδο, την περίοδο 2000-2004 και τα οικονομικά της αποτελέσματα. Παράδειγμα, κέρδη προ φόρων 502 εκατ. ευρώ, το έτος 2004. Ηταν η περίοδος που το πρακτικό συμπέρασμα που αναφέρω στην εισαγωγή, βρήκε την πλήρη εφαρμογή του. Διοίκηση, εργαζόμενοι και το συνδικάτο είχαν σημειώσει μια μεγάλη επιτυχία. Η επιχείρηση ήταν ψηλά στο χρηματιστήριο, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος ήταν σταθερή χωρίς αυξήσεις για χρόνια και το υπουργείο Οικονομικών και οι μέτοχοι ευχαριστημένοι με τα μερίσματα, τους φόρους επί των κερδών και τις υπεραξίες. Η ΔΕΗ πήγε σχετικά καλά και μετά. Η πίεση βέβαια για την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας έβαινε συνεχώς αυξανόμενη. Επρεπε να ληφθούν αποφάσεις που μετατοπίστηκαν λόγω κρίσης και άγνοιας για αργότερα. Η κατάργηση του νόμου του 2014 για τη μικρή ΔΕΗ και η απαγόρευση διακοπής της παροχής του ηλεκτρικού ρεύματος οφειλών μέχρι και χίλια ευρώ, μαζί και με άλλες αρνητικές πρωτοβουλίες, οδήγησαν τη ΔΕΗ σε αδιέξοδο και πρόσφατα σε αρνητικά οικονομικά αποτελέσματα. Δυστυχώς η ΔΕΗ δεν μπορεί να ξαναγίνει ποτέ αυτό που ήταν κάποτε. Τα πρακτικό συμπέρασμα που αναφέραμε στην αρχή, σταμάτησε να παράγει αποτελέσματα. Ενας δημόσιος πλούτος χάθηκε και δεν ξαναγυρνά.

-Ο Δημήτρης Β. Παπούλιας είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ηταν πρόεδρος των ΔΣ ΟΤΕ και ΔΕΗ τις περιόδους 1996-1998 και 2000-2004, αντιστοίχως. Το βιβλίο του «Πώς Συντελούνται οι Μεταρρυθμίσεις» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 13-14/07/19

ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΟΛΩΝΑ

Στην αναζήτηση ενός νέου deal με τις Βρυξέλλες για τη ΔΕΗ κινείται ήδη η Αθήνα και αφετηρία των εξελίξεων αναμένεται να είναι η έκβαση του διαγωνισμού πώλησης των λιγνιτικών μονάδων της Μελίτης και της Μεγαλόπολης.

Η σχετική προθεσμία υποβολής δεσμευτικών προσφορών είναι η Δευτέρα 15 Ιουλίου και όλα δείχνουν ότι κανένας από τους υποψήφιους επενδυτές δεν πρόκειται να εκδηλώσει ενδιαφέρον. Ετσι, εκτός απροόπτου η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που εποπτεύει τη συγκεκριμένη διαγωνιστική διαδικασία, θα αναζητήσει από τη νέα κυβέρνηση τη λήψη εναλλακτικών διαρθρωτικών μέτρων ώστε η χώρα να συμμορφωθεί αφενός με την καταδικαστική εις βάρος της απόφασης για το μονοπώλιο της ΔΕΗ στον λιγνίτη και αφετέρου με τα όσα έχουν συμφωνηθεί για τη μείωση του μεριδίου της δημόσιας εταιρείας στην αγορά σε ποσοστό κάτω από το 50% στο τέλος του χρόνου. Δηλαδή να ανοίξει ο ανταγωνισμός με την πρόσβαση τρίτων στις αποκλειστικές πηγές ενέργειας της επιχείρησης.

Τα προεκλογικά πλάνα της κυβέρνησης της ΝΔ ήθελαν να προωθείται η σύσταση δύο με τριών χαρτοφυλακίων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από διαφορετική πηγή καυσίμου η καθεμία.

Π.χ. το κάθε «καλάθι» θα έχει σταθμούς παραγωγής με λιγνίτη, νερό και φυσικό αέριο. Δεν αποκλείεται να επιδιωχθεί και η κατανομή και πελατολογίου, σημειώνουν ανεπιβεβαίωτες πηγές.

Η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέλει να προχωρήσει άμεσα στην εφαρμογή του σχεδίου διάσωσης της ΔΕΗ, αλλά με βήματα τα οποία δεν θα απαξιώσουν περαιτέρω τη μεγαλύτερη δημόσια επιχείρηση της χώρας και χωρίς φυσικά να προκαλέσουν την εμπιστοσύνη των εταίρων.

Σε αυτό το πλαίσιο κινούνται ο υπουργός Κωστής Χατζηδάκης και ο υφυπουργός Γεράσιμος Θωμάς, δύο πρόσωπα με τεχνοκρατική εμπειρία και γνώση των τρόπων λειτουργίας των οργάνων της Κομισιόν. Ο πρώτος από την παλιότερη θητεία του στην Ευρωβουλή και ο δεύτερος από την πολυετή σταδιοδρομία σε γενικές διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο Γεράσιμος Θωμάς μάλιστα ήταν από το 2014 μέχρι να αποδεχθεί την πρόταση για υπουργοποίησή του αναπληρωτής γενικός διευθυντής Ενέργειας της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αν και η ηγεσία του υπουργείου κρατά κλειστά τα χαρτιά της, άμεσες αναμένεται να είναι και οι παρεμβάσεις ως προς την ενίσχυση της ρευστότητας της ΔΕΗ.

Βέβαια, ο μόνος σίγουρος δρόμος για την άντληση εσόδων είναι οι αυξήσεις των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτά δεν αναπροσαρμόστηκαν την τελευταία τετραετία και πληροφορίες αναφέρουν ότι αν και ο σημερινός πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Μανώλης Παναγιωτάκης ζητούσε από τον προϊστάμενο υπουργό του Γιώργο Σταθάκη την επιβολή ρήτρας διοξειδίου άνθρακα από τον περασμένο Δεκέμβριο, εντούτοις το αίτημά του δεν γινόταν αποδεκτό.

Η ηγεσία του υπουργείου και συνολικά η κυβέρνηση θέλει το μέτρο αυτό να το έχει ως έσχατο στη φαρέτρα της.

Πάντως, μαγικές συνταγές ως προς την ενίσχυση της ρευστότητας της δημόσιας εταιρείας δεν φαίνεται να υπάρχουν.

Ετσι, σύμφωνα με πληροφορίες, θα τρέξει κανονικά η διαδικασία της τιτλοποίησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών ύψους 1,5 δισ. ευρώ. Με τον τρόπο αυτόν, όπως αναφέρουν πηγές, η εταιρεία θα επιδιώξει χρηματοδότηση της τάξεως των 350 με 400 εκατ. ευρώ, ουσιαστικά δηλαδή funds θα κληθούν να τη δανειοδοτήσουν, με δέλεαρ ένα ελκυστικό κουπόνι.

Για την υλοποίηση του εγχειρήματος θα συσταθούν δύο εταιρείες ειδικού σκοπού (SPV), οι οποίες θα ανήκουν εξ ολοκλήρου στη δημόσια επιχείρηση. Αυτές αναμένεται να είναι έτοιμες μέσα στο καλοκαίρι. Στη μία, θα μεταφερθούν ληξιπρόθεσμες οφειλές ρεύματος με καθυστέρηση άνω των 60 ημερών και στη δεύτερη, με υπερήμερους λογαριασμούς άνω των 90 ημερών. Ενα σημαντικό μέρος της τελευταίας κατηγορίας θα περιλαμβάνει και οφειλές σε καθυστέρηση άνω των 180 ημερών, συμπληρώνουν πηγές.

Τα προσδοκώμενα ποσά θα μπουν άμεσα στα ταμεία της εταιρείας η οποία αναμένεται να πάρει βαθιά οικονομική ανάσα...

Επιπλέον, στο τραπέζι είναι και η κατάργηση της έκπτωσης συνέπειας 10% η οποία θα βάλει στα ταμεία της εταιρείας ποσό της τάξεως των 120 εκατ. ευρώ. Με τον τρόπο αυτόν αναμένεται να επιτευχθεί και ο στόχος της απώλειας πελατών προκειμένου να ανοίξει η αγορά.

Η τρίτη φάση του σχεδίου διάσωσης της ΔΕΗ, μετά τα μέτρα ενίσχυσης ρευστότητας και της πώλησης «πακέτων» μονάδων, θα είναι η είσοδος στρατηγικού επενδυτή.

Οπως αναφέρουν πληροφορίες, προϋπόθεση για την είσοδο του στρατηγικού επενδυτή θα είναι η ανάκτηση σημαντικού μέρους της χαμένης υπεραξίας της δημόσιας εταιρείας. Ο επενδυτής που θα μπει θα αναλάβει να την τρέξει σε νέες δραστηριότητες, όπως η έξοδος σε ξένες αγορές, οι ΑΠΕ, η προμήθεια φυσικού αερίου και η παροχή υπηρεσιών ηλεκτροκίνησης.

Για την υλοποίηση του προαναφερόμενου σχεδίου απαιτείται φυσικά η τοποθέτηση προσώπου ή προσώπων (στις θέσεις του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου) έτοιμων να ρισκάρουν με την ηλεκτρική καρέκλα της ΔΕΗ. Κι εδώ η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας κρατά κλειστά τα χαρτιά της. Το σίγουρο είναι πως υπάρχουν δυσκολίες στην πρόσκληση προσώπων και με δεδομένο το πλαφόν στους μισθούς των διοικητών των ΔΕΚΟ.

Από την άλλη μεριά, πηγές αναφέρουν ότι το πρόσωπο που θα αναλάβει την επικίνδυνη αποστολή της ΔΕΗ έχει βρεθεί και θεωρείται της απολύτου εμπιστοσύνης του Πρωθυπουργού και φυσικά και του Κωστή Χατζηδάκη.