Aπό την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", κύριο θέμα, 04/02/18
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΖΙΜΑ
Ο Ζόραν Ζάεφ βιάζεται, αλλά προσέχει για να μην πέσει στον γκρεμό. Θέλει άμεσα συμφωνία με την Ελλάδα, για να προλάβει τη σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο στις Βρυξέλλες, ώστε να πανηγυρίσει μια μεγάλη εθνική επιτυχία (του). Εδώ και 25 χρόνια πασχίζουν, ανεπιτυχώς, τα Σκόπια να περάσουν το κατώφλι της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας αλλά και της Ευρωπαϊκής Ενωσης και εάν ο νεαρός πρωθυπουργός το πετύχει κυβερνώντας μόλις λίγους μήνες, τότε το πορτρέτο του θα αναρτηθεί πλάι σε εκείνο του ιδρυτή του κράτους Κίρο Γκλιγκόροφ. Τρέχει, λοιπόν, να προλάβει να κλείσει, έστω μερικώς, την πληγή με την Ελλάδα, για να έχει να επιδείξει έργο –και τι έργο– προτού αρχίσει να εξασθενεί η πολιτική του δυναμική και αρχίσουν να «ξεφουσκώνουν» τα πανιά της εξουσίας.
Προσέχει όμως και να μη διαβεί σ’ αυτή τη διαδρομή τον Ρουβίκωνα. Ο πολιτικός θρίαμβος ενός αξιοπρεπούς συμβιβασμού με την Ελλάδα και το άνοιγμα της πόρτας του ΝΑΤΟ δεν απέχει πολύ από την τραγωδία μιας «εθνικής προδοσίας», όπως μπορεί να εκληφθεί από τη σλαβομακεδονική κοινή γνώμη ενδεχόμενη υποχώρηση σε θέματα ταυτότητας. Και ο Ζάεφ δεν θα θελήσει ν’ αυτοκτονήσει πολιτικά.
Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκολα Ντιμιτρόφ, μετά τη συνάντησή του με τον Μάθιου Νίμιτς την Πέμπτη, αλλά και σε δηλώσεις του το προηγούμενο διάστημα, όπως και ο ίδιος ο πρωθυπουργός του, έδειξε πού είναι ο Ρουβίκωνας. «Δεν μπορεί να είναι αντικείμενο των συνομιλιών το θέμα της ταυτότητας. Αν φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για λύση που θα ακουμπάει την ταυτότητα, τότε δυστυχώς λύση δεν θα υπάρξει», δήλωσε ο ΥΠΕΞ της ΠΓΔΜ μετά τη συνάντηση με τον μεσολαβητή του ΟΗΕ, ο οποίος ναι μεν εμφανίστηκε αισιόδοξος, αλλά έσπευσε να επισημάνει ότι «θα είναι πραγματική τραγωδία για την περιοχή αν περάσουν άλλα 20 χρόνια και δεν έχουμε λύσει το ζήτημα».
Μίνιμουμ συναίνεση
Ποιο είναι το κλίμα στα Σκόπια καθώς ανοίγει το παιχνίδι της διαπραγμάτευσης και στην Ελλάδα φουντώνει ο πατριωτικός πυρετός; Στο πολιτικό επίπεδο, από τη σύγκληση του συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών την περασμένη εβδομάδα, μεταδόθηκε, διά των δηλώσεων που ακολούθησαν, μίνιμουμ εθνική συναίνεση, μηδέ του εθνικιστικού VMRO εξαιρουμένου.
Επί του παρόντος η αντιπολίτευση εμφανίζεται αδύναμη, ακόμα και αν το επιθυμεί, να κατεβάσει κόσμο στον δρόμο, καθώς δεν έχει συνέλθει από τη συντριβή της στις εκλογές, ενώ ο Γκρούεφσκι βρίσκεται στο περιθώριο και τρέμει μήπως πάει φυλακή. Αυτό όμως καθόλου δεν σημαίνει ότι το VMRO δεν μπορεί να επιφέρει ζημία εάν ο Ζάεφ φέρει προς έγκριση στη Βουλή μια συμφωνία με την Ελλάδα η οποία θα θεωρηθεί επιβλαβής για το έθνος. Σ’ αυτή την περίπτωση μπορεί κάλλιστα να την μπλοκάρει καταθέτοντας μερικές χιλιάδες τροπολογίες, όπως έπραξε με τη συμφωνία για την αλβανική γλώσσα που, για να ψηφιστεί, πρέπει πρώτα να συζητηθούν οι 35.534 τροπολογίες της αντιπολίτευσης!
Ο ίδιος ο Ζάεφ έχει δεσμευθεί ότι θα πάει σε δημοψήφισμα οποιαδήποτε συμφωνία, αλλά οι Αλβανοί πιέζουν –το δήλωσε ο ηγέτης τους Αλί Αχμέτι στη συνέντευξή του στην «Κ» της περασμένης Κυριακής– αντί για την προσφυγή στον λαό, να εγκριθεί από τη Βουλή, όπως έγινε με τη συμφωνία με τη Βουλγαρία.
Ωστόσο τα πάντα θα εξαρτηθούν από το περιεχόμενο μιας συμφωνίας, για την οποία πάντως στη γειτονική χώρα αρχίζουν πολλοί να αμφιβάλλουν ότι θα υπάρξει, λαμβάνοντας τα μηνύματα από την Ελλάδα, κυρίως από τα συλλαλητήρια τα οποία έχουν προκαλέσει έκπληξη, καθώς, όπως λένε, «οι Ελληνες ζητούν πράγματα που κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να δεχθεί».
Οι προτάσεις της Αθήνας που έχουν διαρρεύσει εκλαμβάνονται από τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη όχι μόνο ως μαξιμαλιστικές αλλά περίπου ως αδιανόητες, όσον αφορά την ταυτότητα, την εθνικότητα, τη γλώσσα και το σύνταγμα. Συνομιλητές της «Κ» προσκείμενοι στην κυβέρνηση, στους οποίους θέσαμε το ερώτημα για το «όριο των υποχωρήσεων του Ζάεφ», απάντησαν πως πρέπει να θεωρείται αδύνατο ότι θα υποχωρήσει σε όλα τα παραπάνω.
Οι αντοχές
«Μέχρι ενός σημείου θα διαπραγματευθεί σοβαρά. Εάν η ελληνική πλευρά επιμείνει να θέλει να μας αλλάξει και τη συνείδησή μας, αυτό κανένας δεν μπορεί να το αποδεχθεί. Θα απευθυνθεί τότε στους συμμάχους και θα τους πει, αυτά που αξιώνει η Αθήνα δεν γίνονται, και εκεί θα τελειώσει το πράγμα. Δεν βλέπω ότι μπορεί να δώσει κάτι παραπάνω από ένα όνομα σύνθετο για τη διεθνή χρήση, δεν νομίζω ότι η κοινή γνώμη μπορεί ν’ αντέξει άλλες υποχωρήσεις», είπε ένας εξ αυτών.
Πολλοί αναλυτές στα Σκόπια θεωρούν ότι με τα συλλαλητήρια και τις «παράλογες απαιτήσεις», σε περίπτωση ναυαγίου, η ελληνική πλευρά θα είναι εκείνη που θα χρεωθεί την αποτυχία, το ότι δεν θα φτάσει, δηλαδή, σε αποτέλεσμα η διαπραγμάτευση, εξέλιξη που θεωρούν πιθανή. «Η διεθνής κοινότητα βλέπει αυτές τις συγκεντρώσεις στην Ελλάδα ως εκρήξεις εθνικισμού και επομένως όχι με καλό μάτι», έλεγε ένας άλλος συνομιλητής.
Το συλλαλητήριο της Αθήνας
Με εκατοντάδες λεωφορεία και άλλα μέσα από όλη την Ελλάδα και με κάθε τρόπο από τις γειτονιές της Αθήνας, πλήθος κόσμου αναμένεται να λάβει μέρος στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία, που διοργανώνεται σήμερα στις 2 μ.μ. στην πλατεία Συντάγματος. Η οργανωτική επιτροπή του συλλαλητηρίου, που απαρτίζεται από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτικών Συλλόγων Μακεδονίας, τις Παμμακεδονικές Οργανώσεις των ομογενών και άλλους φορείς, έχει ανακοινώσει ως ομιλητές τον Μίκη Θεοδωράκη, τον συνταγματολόγο Γιώργο Κασιμάτη και τον μητροπολίτη Σύρου Δωρόθεο, ο οποίος θα αναγνώσει το σχετικό ανακοινωθέν της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου.
Στην αντιπροσωπεία της ΔΙΣ συμμετέχουν επίσης οι μητροπολίτες Δράμας και Χίου, ενώ αρκετοί ακόμη μητροπολίτες και ιερείς αναμένεται να παρευρίσκονται στην πλατεία. Χαιρετισμούς θα απευθύνουν εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων, ενώ στο τέλος της συγκέντρωσης θα εκδοθεί ψήφισμα, το οποίο θα παραδοθεί στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον πρωθυπουργό και στον πρόεδρο της Βουλής.
Η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε πως οι σταθμοί του μετρό Σύνταγμα, Πανεπιστήμιο και Ομόνοια θα κλείσουν σήμερα Κυριακή 4 Φεβρουαρίου από τις 10 π.μ. για λόγους ασφαλείας. Η ΕΛ.ΑΣ. βρίσκεται σε επιφυλακή για την αποφυγή επεισοδίων, ενώ οι δυνάμεις της Αθήνας θα ενισχυθούν από όμορες περιοχές. Σχεδιασμός θα υπάρχει έτσι ώστε να μην έρθουν σε επαφή οι συμμετέχοντες στο συλλαλητήριο του Συντάγματος με τους συγκεντρωμένους στα Προπύλαια αντιεξουσιαστές. «Πονοκέφαλο» στην ΕΛ.ΑΣ. προκαλεί το στοίχημα διαχείρισης των λεωφορείων, αρχικά με δύο σημεία αποβίβασης, ένα στη λεωφόρο Συγγρού και ένα στην Κατεχάκη, στο Πάρκο Στρατού.
Εν μέσω όλων αυτών, η κοινωνία στην ΠΓΔΜ δείχνει να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να αντιδρά, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το πώς θα συμπεριφερθεί εάν θεωρήσει ότι στη διαπραγμάτευση της «παίρνουν την ψυχή της».
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 04/02/18
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΝΕΔΟΥ
Πριν από περίπου έξι μήνες, σε ανύποπτο χρόνο για το λεγόμενο «Μακεδονικό» (16 Ιουλίου 2017), η «Κ» άνοιγε τον φάκελο της σύσκεψης των πολιτικών αρχηγών της 13ης Απριλίου 1992 υπό τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή, που οδήγησε σε ένα ανακοινωθέν που –εν πολλοίς– καθόρισε τη στάση των περισσοτέρων κυβερνήσεων που κληρονόμησαν το ονοματολογικό τα χρόνια που ακολούθησαν. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου και οι –μοναδικοί εν ζωή πρωταγωνιστές– Μαρία Δαμανάκη ως πρόεδρος του Συνασπισμού, Αλέκα Παπαρήγα ως γ.γ. του ΚΚΕ και, για τα λίγα πρώτα λεπτά της σύσκεψης, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς συνομιλούσαν για αρκετές ώρες, προτού καταλήξουν στην απόφαση ότι το νεοσύστατο κράτος θα γίνει δεκτό στους διεθνείς οργανισμούς μόνο δίχως να περιέχεται στην ονομασία του ο όρος «Μακεδονία».
Η «Κ» επανέρχεται σήμερα στο θέμα της σύσκεψης του 1992, βασισμένη σε μακρόχρονη έρευνα και συνομιλίες με πρωταγωνιστές και πηγές οι οποίες έχουν βαθύτατη γνώση όσων συνέβησαν τότε. Φαίνεται ότι οι προβληματισμοί των ηγετών ήταν παρόμοιοι με τους σημερινούς. Κάποια στιγμή ο Μητσοτάκης, προκειμένου να επισημάνει τους μεγαλύτερους κινδύνους που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, φέρεται να είπε ότι προς το παρόν η Τουρκία φαίνεται ότι συγκρατείται λόγω του Κουρδικού. Αν όμως κάποια στιγμή έστρεφε την προσοχή της προς την Ελλάδα, τότε τα προβλήματα της χώρας μας θα ξεπερνούσαν κατά πολύ το ονοματολογικό. Οντας, βέβαια, πολιτικός, ο Μητσοτάκης δεν ήθελε να διχάσει τον ελληνικό λαό, γι’ αυτό και ζητούσε επιμόνως ομόφωνη απόφαση.
Ο Καραμανλής φέρεται να συμφώνησε και να σημείωσε ότι η Ελλάδα είχε ήδη διασυρθεί διεθνώς εξαιτίας του συγκεκριμένου θέματος. Η στάση του Μητσοτάκη υπαγορευόταν, σύμφωνα με τις πηγές που διαθέτουμε, από την οξύτατη επικριτική διάθεση του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έλεγε ότι Μητσοτάκης και Σαμαράς, παρά τις επιμέρους διαφορές, εξέπεμπαν την ίδια μουσική. Από την αποστροφή περί μουσικής φαίνεται ότι πιάστηκε και η Αλέκα Παπαρήγα, η οποία διερωτήθηκε ποιος προκάλεσε την ψύχωση μεγάλου μέρους του κόσμου, αναφερόμενη, βεβαίως, στη συγκέντρωση του ενός εκατομμυρίου κατά του πιθανού συμβιβασμού με την ΠΓΔΜ (όπως ονομάζεται πλέον η συγκεκριμένη χώρα από την Ελλάδα).
Ο Παπανδρέου, βέβαια, υπερασπιζόταν το συλλαλητήριο. Και, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, συμπέρανε πως η μόνη λύση για τη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών είναι να αποφασίσει πως η Δημοκρατία των Σκοπίων δεν θα πρέπει να περιέχει πουθενά στην ονομασία της τον όρο «Μακεδονία», ενώ πρότεινε και κλιμάκωση των μέτρων. Σύμφωνα με πηγές, ο Μητσοτάκης εκτιμούσε ότι η απόφαση της σύσκεψης θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα νέο Κυπριακό. Απευθυνόμενος κατά κύριο λόγο στον Παπανδρέου, ο τότε πρωθυπουργός φέρεται να μίλησε για ένα πρόβλημα που θα διαρκούσε για ακόμη 50 χρόνια, όπως και το Κυπριακό.
Το αδιέξοδο
«Θα αποφασίσουμε κάτι ηρωικό», φέρεται να είπε ο Μητσοτάκης, «δίχως καμία διέξοδο». «Δεν πρόκειται να βγούμε από το αδιέξοδο ούτε σε πέντε ούτε σε δέκα χρόνια», είπε. Μάλιστα, φέρεται να υποστήριξε μια ειρηνική διευθέτηση, έναν συμβιβασμό, ο οποίος θα ρυμουλκούσε την ΠΓΔΜ στη Δυτική Ευρώπη και θα έδινε στην Ελλάδα τη δυνατότητα να επεκτείνει τα συμφέροντά της στη γειτονική χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Παπανδρέου επανέλαβε ότι συμφωνεί στην περίπτωση που δεν χρησιμοποιήσουν τον όρο «Μακεδονία», διαφορετικά η επιλογή αυτού του όρου θα οδηγήσει σε εθνικά καταστρεπτική πορεία.
Η «Κ» θα επιχειρήσει να αναπαραστήσει τον διάλογο που σημειώθηκε, με βάση τις πληροφορίες που διαθέτει. Ο Μητσοτάκης είπε ότι ο τρόπος που θέτει τη μη χρήση του όρου «Μακεδονία» ο Παπανδρέου απλώς ανατινάζει τις γέφυρες προς όλες τις κατευθύνσεις. Ο Παπανδρέου αναρωτήθηκε για ποιες γέφυρες μιλάει ο Μητσοτάκης και ο τότε πρωθυπουργός τού είπε ότι, αν κλείσουν τα σύνορα της Γιουγκοσλαβίας, τότε τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα δεν θα έχουν διέξοδο. Ο Παπανδρέου όξυνε κι άλλο την ατμόσφαιρα κάνοντας μια υπόθεση.
Παπανδρέου: Η ΔΑΣΕ αποφασίζει ότι στη Δυτική Θράκη θα πρέπει να αυτονομηθούν οι μουσουλμάνοι και ακολουθεί σε ανάλογο τόνο η Ε.Ε. (τότε ΕΟΚ).
Μητσοτάκης: Δεν είναι δυνατόν να το πουν ποτέ αυτοί οι εταίροι.
Παπανδρέου: Oλοι γνωρίζουμε τις ευαισθησίες του εταίρου.
Μητσοτάκης: Τι θα μπορούσε να συμβεί σε περίπτωση που η σύσκεψη κατέληγε σε μια θέση του τύπου «ή συμφωνείτε με όνομα χωρίς τον όρο “Μακεδονία” ή αύριο κλείνουμε όλες τις συνοριακές διαβάσεις Ελλάδας - Σκοπίων»;
Καραμανλής: Κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε προβλήματα.
Μητσοτάκης: Θα ήταν μια τραγωδία.
Στην προσπάθειά του να εντοπίσει έναν συμβιβασμό, ο τότε πρωθυπουργός πρότεινε να παζαρέψει η κυβέρνηση μέχρι τέλους σκληρά με τα Σκόπια και, αν δεν επιτύχει η διαπραγμάτευση, να έχει ετοιμάσει ένα εναλλακτικό όνομα το οποίο θα είναι βολικό για την Αθήνα, αναφέροντας μάλιστα ότι αυτό θα μπορούσε να είναι το «Βόρεια Μακεδονία».
Παρακολουθώντας την ακραία ταλάντευση του εκκρεμούς της συζήτησης, ο Καραμανλής επέμεινε ότι θα πρέπει να υπάρξει απόφαση προκειμένου να μη γελοιοποιηθούν οι αρχηγοί ενώπιον των πολιτών. Ο Παπανδρέου επέμεινε στη σκληρή άποψη, με τον Μητσοτάκη να του λέει ότι η κυβέρνηση διαπραγματεύεται λύση-πακέτο και με τη στάση που τηρεί αυτή τη στιγμή χάνεται η ουσία της συζήτησης και η Ελλάδα κινδυνεύει να έλθει αντιμέτωπη με αναγνώριση της ΠΓΔΜ από όλες της χώρες της Γης.
Μάλιστα, ο Μητσοτάκης δεν αναφέρθηκε μόνο στις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, το σύνολο του Τρίτου Κόσμου, ακόμα και τη Σερβία. Το σημείο υποχώρησης του Παπανδρέου ήταν τα μέτρα που θα λάβει η Ελλάδα εναντίον της ΠΓΔΜ, επιμένοντας ότι ο όρος «Μακεδονία» δεν θα πρέπει να περιλαμβάνεται στην ονομασία.
«Να πούμε ότι η Ελλάδα είναι πρόθυμη να αναγνωρίσει τη Δημοκρατία των Σκοπίων με τη διευκρίνιση ότι δεν θα περιλαμβάνεται ο όρος “Μακεδονία”», είπε ο Καραμανλής. Κάτι που δεν καθησύχαζε τον Μητσοτάκη, ο οποίος αναφέρθηκε στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Αντώνη Σαμαρά εκείνες τις ημέρες περί επικείμενου κλεισίματος των συνόρων. «Δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χειρισμών, ούτε και η κυβέρνηση να κάνει τον ακροβάτη», είπε ο Μητσοτάκης, επισήμανση την οποία βρήκε σωστή και ο Παπανδρέου. Εν συνεχεία, ο Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι είναι υποχρεωμένος να αλλάξει τον Αντώνη Σαμαρά από υπουργό Εξωτερικών, όχι τόσο διότι διαφωνεί μαζί του για το ονοματολογικό, αλλά επειδή ο Σαμαράς προτείνει πολιτική Ζαλόγγου.
Η «γελοιοποίηση»
Ο Παπανδρέου είπε ότι δεν είναι βέβαιος πως η στάση Σαμαρά συνιστά πολιτική Ζαλόγγου. Ο Καραμανλής διερωτήθηκε αν θα πρέπει να γελοιοποιηθεί το πολιτικό σύστημα από τα Σκόπια. Η Αλέκα Παπαρήγα εκτίμησε ότι η γελοιοποίηση είναι αναπόφευκτη, καθώς η τακτική θα οδηγήσει σε αρχική άρνηση του όρου «Μακεδονία», ενώ την επόμενη ημέρα θα αρχίσουν οι προσπάθειες εξομάλυνσης. Ο Παπανδρέου ρώτησε τον Μητσοτάκη αν δέχεται το όνομα «Νέα Μακεδονία». Ο Μητσοτάκης του απάντησε αρνητικά αντιπροτείνοντας για ακόμα μία φορά το «Μακεδονία του Βαρδάρη». Και προσέθεσε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να δημιουργήσει «μακεδονικό» ζήτημα η Βουλγαρία, κάτι που σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει επίθεση φιλίας στα Σκόπια.
Ως παλαιότερος όλων, ο Καραμανλής επανέλαβε την ανάγκη για ομόφωνη απόφαση.
Καραμανλής: Oλες οι συμφορές που έζησε η Ελλάδα στο παρελθόν ήταν αποτέλεσμα της αδυναμίας μας να χαράξουμε κοινή θέση σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Tα θέματα εξωτερικής πολιτικής τα καθιστούμε πάντα αντικείμενο εσωτερικών μας ανταγωνισμών, διότι δεν έχουμε ακόμα καταλάβει ότι τα θέματα αυτά τα ελέγχουμε στην έκταση των εθνικών μας δυνατοτήτων και κατά τα λοιπά κρίνονται από δυνάμεις που δεν ελέγχουμε.
Η Παπαρήγα ήταν απολύτως αντίθετη με το κλείσιμο των συνόρων λέγοντας ότι θα βρεθούν τα Σκόπια δικαιωμένα, κάτι που δεν θέλει κανένας. Προς το τέλος της σύσκεψης ο Καραμανλής παρουσίασε ένα προσχέδιο, με βάση την απόφαση ότι δεν θα υπάρχει πουθενά στην ονομασία της ΠΓΔΜ ο όρος «Μακεδονία». Παρατήρησε, μάλιστα, παραστατικά:
Kαραμανλής: Eνας σοφέρ ο οποίος δεν ξέρει να βάζει όπισθεν δεν είναι καλός σοφέρ. Στα κρίσιμα εθνικά θέματα πρέπει να γίνονται και υποχωρήσεις.
Η Δαμανάκη κάποια στιγμή πρότεινε να δοθεί η δυνατότητα συνέχισης των διαπραγματεύσεων. Ο Μητσοτάκης, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, είπε σε κάποια στιγμή ότι ίσως ήταν πιο αποτελεσματικό να μη βγει ανακοινωθέν, να πουν όλοι οι αρχηγοί ότι συνεχίζει η κυβέρνηση τις διαπραγματεύσεις και, εν τω μεταξύ, να προετοιμάζονται όλοι για αλλαγή του ονόματος.
Αφού είχαν προηγηθεί όλες αυτές οι μακροσκελείς συζητήσεις, ο Καραμανλής έκλεισε τη σύσκεψη με τρόπο που παραπέμπει και στη σημερινή επικαιρότητα.
Καραμανλής: Tα κόμματα δεν μπορούν να αγνοούν το λαϊκό αίσθημα. Οφείλουν να καθοδηγούν το λαϊκό αίσθημα, αντί να το πυροδοτούν και να το καθιστούν ανεξέλεγκτο. Διαφορετικά, τα κόμματα αιχμαλωτίζονται στο κλίμα που τα ίδια δημιουργούν.
Στη συνεχεία ενημέρωσε ότι το ανακοινωθέν θα είναι της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Και κάλεσε μέσα στην αίθουσα τον γ.γ. της Προεδρίας, πρέσβη Πέτρο Μολυβιάτη, ο οποίος ανέγνωσε ενώπιον των πολιτικών αρχηγών το περίφημο, πια, ανακοινωθέν της σύσκεψης της 13ης Απριλίου 1992.
Έντυπη
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 04/02/18
Το κείμενο παρέμβασης του Ν. Ι. Μέρτζου*
Νωπά μεγαλειώδη γεγονότα εικονογράφησαν τη Θεσσαλονίκη με ένα πρόσωπο που δεν της πρέπει ούτε υπηρετεί το εθνικό συμφέρον. Πόλη περίκλειστη και εχθρική στην άμεση ενδοχώρα της. Πόλη πιασμένη σε φοβίες και δεισιδαιμονίες, σε ξόρκια και σε φωνασκίες. Πόλη στενόχωρη και αναίτια στεναχωρημένη που δεν εννοεί την ιστορική αποστολή της ούτε καν τα αυταπόδεικτα συμφέροντά της. Πόλη που τρέμει το πλούσιο μέλλον της και, φυσικά, δεν το σχεδιάζει. Πόλη που φοβάται ένα τίποτε και κρύβεται σαν μικρό παιδί στην ποδιά της δοξασμένης Μάνας μας Μακεδονίας.
Ωστόσο, η Θεσσαλονίκη έχει δείξει πρόσφατα και το άλλο πρόσωπό της, αλλά σαν γνήσια αρχόντισσα δεν το επέδειξε. Σεμνά και ταπεινά, χωρίς ταρατατζούμ, οι πράξεις της απέδειξαν μια πόλη ανοικτή στο μέλλον και στον σύγχρονο κόσμο. Πόλη γενναιόδωρη και φιλόξενη με πλήρη αυτοπεποίθηση και αίσθηση της Ιστορίας. Πόλη
Συμβασιλεύουσα με απόλυτη συνείδηση της τωρινής ιστορικής αποστολής της και της πατρώας κληρονομιάς της. Πόλη πύλη των Βαλκανίων και καθέδρα τους.
Αυτό συνέβη αθόρυβα μα γόνιμα τον Μάρτιο του 2016. Τότε η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών προσκάλεσε στη Θεσσαλονίκη εκατό φοιτητές και καθηγητές από το Πανεπιστήμιο «Αγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος». Το απόλυτο δικαίωμα επιλογής τους άφησε ανοιχτόκαρδα στις αρμόδιες αρχές τους. «Βεβήλωση», θα ανακράξουν αναδρομικά όσοι επικαλούνται εναντίον των «προδοτών» την αποκλειστικότητα του πατριωτισμού. «Δεν σκεφθήκατε, βέβηλοι, ότι οι Αγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος ήσαν Θεσσαλονικείς και μας τους έκλεψαν οι –τάδε– Σκοπιανοί;». Για φαντάσου! Πώς να το ξέρει η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών που εταίροι της είναι 175 Μακεδόνες καθηγητές πανεπιστημίου; Που επί 77 χρόνια έως τότε έγραψε και δίδαξε την άγνωστη ιστορία της ελληνικής Μακεδονίας; «Ελα, παππού, να σου δείξω το αμπέλι μας». Αλλά η Θεσσαλονίκη έδειξε τότε το άλλο πρόσωπό της. Ολο φως.
Οι ξενοδόχοι προσέφεραν δωρεάν διανυκτέρευση με πλούσιο πρωινό, δύο μέρες. Επιχειρηματίες χάρισαν δεξιώσεις και λουκούλλεια γεύματα. Τα μουσεία, δωρεάν είσοδο. Οι ξεναγοί, ξενάγηση. Ο ΟΑΣΘ, περιήγηση στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Οι ιεροψάλτες της Θεολογικής Σχολής, κατανυκτικούς ψαλμούς στην Αγία Σοφία.
Επίσημη υποδοχή, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, την Εστία του. Το κινηματοθέατρο «Αριστοτέλειον», τη μεγάλη αίθουσά του. Κοινοί χοροί εκεί, αγκαλιά όλοι μαζί. Και να λαλούν τα κλαρίνα, να βογγούν τα χάλκινα.
Οσα δίνεις παίρνεις – μας ορμήνευαν οι γέροντές μας. Και τότε η Θεσσαλονίκη πήρε την καρδιά όλων εκείνων των παιδιών που διδάσκονται τον αλυτρωτισμό. Χαρά, ευφροσύνη και αδελφοσύνη διατράνωσαν στο κράτος των Σκοπίων όλα τα εκεί ΜΜΕ που εξ επαγγέλματος επιτίθενται στην Ελλάδα επί τρεις γενεές. Παρατίθενται αυτούσια δύο αποσπάσματα από το μέτωπο των «εχθρών»:
• Στις 9 Μαρτίου 2016, η εφημερίδα Nova Makedonija δημοσίευσε: «Εκατό νέοι φοιτητές επισκέφθηκαν τη Θεσσαλονίκη μαζί με τους επτά καθηγητές τους. Είναι εκείνοι που θα εγκαινιάσουν μια νέα περίοδο συνεργασίας μεταξύ Μακεδονίας και Ελλάδας. Η εν λόγω επίσκεψη μπορεί να θεωρηθεί ως μία γέφυρα φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των δύο λαών. Η Nova Makedonija παρακολούθησε στενά την επίσκεψη των μαθητών και οι γενικές δηλώσεις και εκτιμήσεις τόσο από τους επισκέπτες όσο από τους οικοδεσπότες ήταν περισσότερο από θετικές».
• Την ίδια μέρα ο τηλεοπτικός σταθμός Κanal 5 μετέδωσε: «Μόλις επέστρεψαν οι φοιτητές και οι καθηγητές που φιλοξενήθηκαν στη Θεσσαλονίκη μίλησαν στην κάμερά μας και χαρακτήρισαν την επίσκεψή τους ενδιαφέρουσα, χρήσιμη και αξιέπαινη. Οι φοιτητές, από την πλευρά τους, δήλωσαν ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να υπάρξει συνεργασία μεταξύ των δύο λαών, ενώ κάποιοι άλλοι δήλωσαν ότι η φιλία μεταξύ των δύο λαών είναι χρήσιμη. Η φιλοξενία ήταν εξαιρετική».
Στη βαλκανική ενδοχώρα των Ελλήνων, κυρίως Μακεδόνων, απλώνονται κλιμακωτά επτά κράτη: Σκόπια, Βουλγαρία και Αλβανία σε επαφή με τα σύνορα της Ελλάδος και, στη συνέχεια, Σερβία, Κοσσυφοπέδιο, Μαυροβούνιο και Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η Ελλάδα είναι μεταξύ των τριών πρώτων ξένων επενδυτών και εμπορικών εταίρων στα τρία όμορά της κράτη. Ο πληθυσμός, η σύνθεσή του και το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) σε δισεκατομμύρια δολάρια είχε το 2016 ως εξής ανά κράτος:
Σκόπια: 2.082.000 κάτοικοι. Μουσουλμάνοι 32%. Αλβανοί 25,3%. Αναγνωρισμένες εθνικές μειονότητες: Σέρβοι, Βόσνιοι, Βλάχοι, Τούρκοι, Ρομά κ.ά. ΑΕΠ: 10,09 δισ. δολ. Βουλγαρία: 7.038.000. Μουσουλμάνοι 12,5%, εκ των οποίων Τούρκοι 8% και Ρομά 4,5%. ΑΕΠ: 52,04. Αλβανία: 3.100.000. Μουσουλμάνοι 75%, ορθόδοξοι 20%, καθολικοί 20%. Εννέα αναγνωρισμένες εθνικές μειονότητες. ΑΕΠ: 11,93. Σερβία: 7.310.555. Μουσουλμάνοι 3,2%, Σέρβοι 83%, άλλες μειονότητες 13,8%. Επίσημα αναφέρονται μόνον 57.000 Αλβανοί στο Πρέσεβο και στο σερβικό τμήμα του Σαντζάκ. Ωστόσο, οι «λίγοι» Αλβανοί κυριαρχούν στο Πρέσεβο και συγκροτούν ανά δύο αλβανικά κόμματα σε Πρέσεβο και Σαντζάκ. ΑΕΠ: 37,75. Κοσσυφοπέδιο: 1.836. 529. Μουσουλμάνοι 95%. Αλβανοί 82%. Σέρβοι 5% και 3% Βόσνιοι, Τούρκοι, Ρομά κ.ά. Διεθνές προτεκτοράτο. ΑΕΠ: 6,65. Μαυροβούνιο: 657.394. Μουσουλμάνοι 17,7%. Αλβανοί 5%. Βόσνιοι 8%. Ρομά 4,7%. Οι Αλβανοί αντιπροσωπεύονται στη Βουλή με αλβανικό κόμμα. ΑΕΠ: 4,73. Βοσνία-Ερζεγοβίνη: 3.880.000. 48% μουσουλμάνοι, 37,1% Σέρβοι, 14,3% Κροάτες. Συνομοσπονδία Σέρβων και Βοσνίων-Κροατών υπό διεθνή επιτήρηση, ΑΕΠ: 16,05.
Αθροιζόμενο το ΑΕΠ των επτά αυτών βαλκανικών χωρών ανερχόταν το 2016 σε 139,24 δισ. δολάρια, ενώ μόνον το ΑΕΠ της Ελλάδος ήταν 194,06, παρότι είχε μειωθεί από το 2008, οπότε σημείωσε ρεκόρ 354,46 δισ. δολάρια.
Οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις είναι μακράν ισχυρότερες από τις συνολικές δυνάμεις όλων μαζί των παραπάνω βαλκανικών χωρών. Τι φοβούνται οι Ελληνες;
* Συγγραφέας, τέως πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
Το κείμενο παρέμβασης του Γιώργου Πρεβελάκη*
Μια πιθανή αποτυχία των διαπραγματεύσεων για την ονομασία της γείτονος χώρας συνεπάγεται πολύ δυσάρεστες συνέπειες για τα ελληνικά συμφέροντα. Θα επιβαρυνθεί περισσότερο η αρνητική εικόνα της Ελλάδας. Σε διεθνές επίπεδο, ενδέχεται να παρακαμφθούν οι ενστάσεις της – θα είναι μια σοβαρή επικοινωνιακή και διπλωματική ήττα, μια χώρα ακόμη περισσότερο δυσφημισμένη και αδυνατισμένη.
Τι θα συμβεί, όμως, αν ο ελληνικός πολιτικός κόσμος αποδεχθεί τη «λύση»; Αντίθετα με ό,τι νομίζεται, σημασία δεν έχει πλέον με ποιο όνομα θα αναγνωριστεί το γειτονικό κράτος· μόνον στην Ελλάδα δεν αποκαλείται «Μακεδονία». Ανεξαρτήτως τού τι θα συμφωνηθεί, ουδείς θα προσαρμοστεί στην όποια νέα εκδοχή. Εμπράκτως, η συμφωνία θα περιορίζεται σε κάποια επίσημα διεθνή κείμενα. Επομένως, τι διακυβεύεται;
Καλώς ή κακώς, στις παγκόσμιες ιστορικές αναπαραστάσεις, όποιος κατέχει την Αθήνα κατέχει το σύνολο της ελληνικής ιστορικής κληρονομίας. Δεν υφίσταται, δηλαδή, απειλή για τη μακεδονική ιστορική κληρονομία, όσο και αν τη διεκδικεί μια άλλη πρωτεύουσα, με σαφή εξάλλου βαλκανική εικόνα. Ως προς το ζήτημα του αλυτρωτισμού, σημασία δεν έχουν οι εθνικές φαντασιώσεις, αλλά οι συσχετισμοί δυνάμεων. Και εμείς ονειρευόμαστε την Κωνσταντινούπολη· δεν αισθάνεται, όμως, η Τουρκία απειλούμενη από τον ελληνικό αλυτρωτισμό.
Η «λύση» υπό τις υφιστάμενες σημερινές συνθήκες συνεπάγεται δύο πραγματικούς κινδύνους οι οποίοι, αντίθετα με όποιους επικαλούνται οι σημερινοί «μακεδονομάχοι», δεν είναι υποθετικοί και μακρινοί, αλλά απτοί και άμεσοι.
Ο πρώτος κίνδυνος είναι εσωτερικός. Ηδη στην Αμερική και στην Ευρώπη διακρίνεται το ρήγμα ανάμεσα στις ελίτ και στους λαούς. Το πρόβλημα είναι δυνάμει σοβαρότερο σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η ελίτ συνδέεται με την εισαγωγή δυτικών προτύπων, σε αντιπαράθεση με τις παραδοσιακές αξίες. Οχι μόνον η Αμερική του Τραμπ, αλλά και η Τουρκία του Ερντογάν δείχνουν τον δυσοίωνο δρόμο προς τη λαϊκιστική και αυταρχική κατάκτηση της εξουσίας.
Η παρατηρούμενη συστράτευση της ελληνικής κοσμοπολιτικής ελίτ για τη «λύση» κινδυνεύει να εξελιχθεί όπως το δημοψήφισμα του 2015: η φιλοευρωπαϊκή πίεση έφερε το ακριβώς αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Η αντίδραση αυτή πρέπει να ερμηνευτεί ως φυσική συνέπεια της στάσης των διανοουμένων. Η υπεροπτική και συχνά προσβλητική αντιμετώπιση όσων αντιτίθενται στις «ορθές» θέσεις βαθαίνει το χάσμα: όποιοι διαφωνούν χαρακτηρίζονται ακροδεξιοί ή ανεγκέφαλοι.
Η πνευματική και πολιτική ελίτ δεν εφοδίασε τον ελληνικό πληθυσμό με τα απαραίτητα διανοητικά εργαλεία ώστε να κατανοεί και να επεξεργάζεται τα σύνθετα διεθνή ζητήματα τα οποία, άλλωστε, έχει καταστήσει ιδιαιτέρως περίπλοκα η εκρηκτική ανάδυση του ζητήματος της ταυτότητας. Η ελίτ αυτή επί δεκαετίες κήρυσσε τη «σύνδεση της Παιδείας με την παραγωγή», την αποδυνάμωση των κλασικών και ανθρωπιστικών σπουδών. Κυρίως, όμως, ανέχθηκε να διαβρωθεί η ελευθερία της έκφρασης: «Η αποσιώπηση των αντιθέσεων δεν γονιμοποιεί τις θέσεις για να προκύψουν επωφελείς για τη χώρα συνθέσεις» (Πάσχος Μανδραβέλης, «Καθημερινή», 28/1/18). Χωρίς βαθιά και κριτική γνώση της Ιστορίας και της Γεωγραφίας, χωρίς ανοικτό, ελεύθερο και ευρύ δημόσιο διάλογο, πώς να εκλογικευθούν οι γεωπολιτικοί φόβοι; Αφορούν πληθυσμούς οι πρόγονοι των οποίων υπέστησαν εθνοκαθάρσεις· οι οποίοι, μόλις προ εικοσαετίας, είδαν να εκτυλίσσονται οι ίδιες τραγωδίες στους γειτονικούς λαούς. Ο πρώτος κίνδυνος, λοιπόν, είναι η «τραμποποίηση» της ελληνικής πολιτικής ζωής.
Το δεύτερο πρόβλημα αφορά τη θέση της Ελλάδας στη διεθνή σκηνή. Ουδείς θα θεωρήσει ότι η «λύση» προέκυψε από μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική, με γνώμονα τα συμφέροντα και τη βούληση του ελληνικού λαού. Αντιθέτως, θα εκληφθεί ως μία ακόμη υποχώρηση σε διεθνείς πιέσεις. Μετά την πρώτη «κωλοτούμπα» στην οικονομία, ετοιμάζεται η δεύτερη, σε έναν τομέα πολύ πιο ευαίσθητο – εφόσον αφορά, σύμφωνα με τις διαρκείς ελληνικές δηλώσεις, την εθνική ταυτότητα και κληρονομία. Τι μήνυμα λαμβάνουν, επί παραδείγματι, οι Τούρκοι για τις δυνάμεις αντιστάσεως της Ελλάδας σε έξωθεν πιέσεις; Οσοι έχουν βλέψεις στα ελληνικά ιστορικά κεκτημένα θα ενθαρρυνθούν από την εικόνα αδυναμίας για να προωθήσουν επιθετικά τις απαιτήσεις τους.
Η κυβέρνηση έχει οδηγήσει τη χώρα σε ένα αδύνατο δίλημμα: χαμένοι χωρίς «λύση», χαμένοι και με «λύση». Η διέξοδος από τη δεινή αυτή κατάσταση απαιτεί εμπνευσμένη και ευέλικτη διπλωματία και, κυρίως, ειλικρίνεια απέναντι στους πολίτες. Απαιτεί, επίσης, χρόνο για να αναπτυχθούν οι πολλαπλές πλευρές μιας τέτοιας στρατηγικής: επικοινωνιακή πολιτική προς την Ευρώπη και την Αμερική, προσέγγιση με τις σοβαρές δυνάμεις της γείτονος και, βέβαια, ανοικτός και ελεύθερος διάλογος στο εσωτερικό. Εν τω μεταξύ, πρέπει να καλυφθούν οι ανησυχίες των δυτικών συμμάχων, οι οποίοι βλέπουν να πλησιάζουν απειλητικά στα Βαλκάνια αφενός η τουρκική αστάθεια και επιθετικότητα και, αφετέρου, ο ρωσικός αυτοκρατορικός αναθεωρητισμός.
* Καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη (Paris I)
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", κύριο θέμα, 04/02/18
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 04/02/18 |
Ο Ζόραν Ζάεφ βιάζεται, αλλά προσέχει για να μην πέσει στον γκρεμό. Θέλει άμεσα συμφωνία με την Ελλάδα, για να προλάβει τη σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο στις Βρυξέλλες, ώστε να πανηγυρίσει μια μεγάλη εθνική επιτυχία (του). Εδώ και 25 χρόνια πασχίζουν, ανεπιτυχώς, τα Σκόπια να περάσουν το κατώφλι της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας αλλά και της Ευρωπαϊκής Ενωσης και εάν ο νεαρός πρωθυπουργός το πετύχει κυβερνώντας μόλις λίγους μήνες, τότε το πορτρέτο του θα αναρτηθεί πλάι σε εκείνο του ιδρυτή του κράτους Κίρο Γκλιγκόροφ. Τρέχει, λοιπόν, να προλάβει να κλείσει, έστω μερικώς, την πληγή με την Ελλάδα, για να έχει να επιδείξει έργο –και τι έργο– προτού αρχίσει να εξασθενεί η πολιτική του δυναμική και αρχίσουν να «ξεφουσκώνουν» τα πανιά της εξουσίας.
Προσέχει όμως και να μη διαβεί σ’ αυτή τη διαδρομή τον Ρουβίκωνα. Ο πολιτικός θρίαμβος ενός αξιοπρεπούς συμβιβασμού με την Ελλάδα και το άνοιγμα της πόρτας του ΝΑΤΟ δεν απέχει πολύ από την τραγωδία μιας «εθνικής προδοσίας», όπως μπορεί να εκληφθεί από τη σλαβομακεδονική κοινή γνώμη ενδεχόμενη υποχώρηση σε θέματα ταυτότητας. Και ο Ζάεφ δεν θα θελήσει ν’ αυτοκτονήσει πολιτικά.
Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκολα Ντιμιτρόφ, μετά τη συνάντησή του με τον Μάθιου Νίμιτς την Πέμπτη, αλλά και σε δηλώσεις του το προηγούμενο διάστημα, όπως και ο ίδιος ο πρωθυπουργός του, έδειξε πού είναι ο Ρουβίκωνας. «Δεν μπορεί να είναι αντικείμενο των συνομιλιών το θέμα της ταυτότητας. Αν φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για λύση που θα ακουμπάει την ταυτότητα, τότε δυστυχώς λύση δεν θα υπάρξει», δήλωσε ο ΥΠΕΞ της ΠΓΔΜ μετά τη συνάντηση με τον μεσολαβητή του ΟΗΕ, ο οποίος ναι μεν εμφανίστηκε αισιόδοξος, αλλά έσπευσε να επισημάνει ότι «θα είναι πραγματική τραγωδία για την περιοχή αν περάσουν άλλα 20 χρόνια και δεν έχουμε λύσει το ζήτημα».
Μίνιμουμ συναίνεση
Ποιο είναι το κλίμα στα Σκόπια καθώς ανοίγει το παιχνίδι της διαπραγμάτευσης και στην Ελλάδα φουντώνει ο πατριωτικός πυρετός; Στο πολιτικό επίπεδο, από τη σύγκληση του συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών την περασμένη εβδομάδα, μεταδόθηκε, διά των δηλώσεων που ακολούθησαν, μίνιμουμ εθνική συναίνεση, μηδέ του εθνικιστικού VMRO εξαιρουμένου.
Επί του παρόντος η αντιπολίτευση εμφανίζεται αδύναμη, ακόμα και αν το επιθυμεί, να κατεβάσει κόσμο στον δρόμο, καθώς δεν έχει συνέλθει από τη συντριβή της στις εκλογές, ενώ ο Γκρούεφσκι βρίσκεται στο περιθώριο και τρέμει μήπως πάει φυλακή. Αυτό όμως καθόλου δεν σημαίνει ότι το VMRO δεν μπορεί να επιφέρει ζημία εάν ο Ζάεφ φέρει προς έγκριση στη Βουλή μια συμφωνία με την Ελλάδα η οποία θα θεωρηθεί επιβλαβής για το έθνος. Σ’ αυτή την περίπτωση μπορεί κάλλιστα να την μπλοκάρει καταθέτοντας μερικές χιλιάδες τροπολογίες, όπως έπραξε με τη συμφωνία για την αλβανική γλώσσα που, για να ψηφιστεί, πρέπει πρώτα να συζητηθούν οι 35.534 τροπολογίες της αντιπολίτευσης!
Ο ίδιος ο Ζάεφ έχει δεσμευθεί ότι θα πάει σε δημοψήφισμα οποιαδήποτε συμφωνία, αλλά οι Αλβανοί πιέζουν –το δήλωσε ο ηγέτης τους Αλί Αχμέτι στη συνέντευξή του στην «Κ» της περασμένης Κυριακής– αντί για την προσφυγή στον λαό, να εγκριθεί από τη Βουλή, όπως έγινε με τη συμφωνία με τη Βουλγαρία.
Ωστόσο τα πάντα θα εξαρτηθούν από το περιεχόμενο μιας συμφωνίας, για την οποία πάντως στη γειτονική χώρα αρχίζουν πολλοί να αμφιβάλλουν ότι θα υπάρξει, λαμβάνοντας τα μηνύματα από την Ελλάδα, κυρίως από τα συλλαλητήρια τα οποία έχουν προκαλέσει έκπληξη, καθώς, όπως λένε, «οι Ελληνες ζητούν πράγματα που κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να δεχθεί».
Οι προτάσεις της Αθήνας που έχουν διαρρεύσει εκλαμβάνονται από τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη όχι μόνο ως μαξιμαλιστικές αλλά περίπου ως αδιανόητες, όσον αφορά την ταυτότητα, την εθνικότητα, τη γλώσσα και το σύνταγμα. Συνομιλητές της «Κ» προσκείμενοι στην κυβέρνηση, στους οποίους θέσαμε το ερώτημα για το «όριο των υποχωρήσεων του Ζάεφ», απάντησαν πως πρέπει να θεωρείται αδύνατο ότι θα υποχωρήσει σε όλα τα παραπάνω.
Οι αντοχές
«Μέχρι ενός σημείου θα διαπραγματευθεί σοβαρά. Εάν η ελληνική πλευρά επιμείνει να θέλει να μας αλλάξει και τη συνείδησή μας, αυτό κανένας δεν μπορεί να το αποδεχθεί. Θα απευθυνθεί τότε στους συμμάχους και θα τους πει, αυτά που αξιώνει η Αθήνα δεν γίνονται, και εκεί θα τελειώσει το πράγμα. Δεν βλέπω ότι μπορεί να δώσει κάτι παραπάνω από ένα όνομα σύνθετο για τη διεθνή χρήση, δεν νομίζω ότι η κοινή γνώμη μπορεί ν’ αντέξει άλλες υποχωρήσεις», είπε ένας εξ αυτών.
Πολλοί αναλυτές στα Σκόπια θεωρούν ότι με τα συλλαλητήρια και τις «παράλογες απαιτήσεις», σε περίπτωση ναυαγίου, η ελληνική πλευρά θα είναι εκείνη που θα χρεωθεί την αποτυχία, το ότι δεν θα φτάσει, δηλαδή, σε αποτέλεσμα η διαπραγμάτευση, εξέλιξη που θεωρούν πιθανή. «Η διεθνής κοινότητα βλέπει αυτές τις συγκεντρώσεις στην Ελλάδα ως εκρήξεις εθνικισμού και επομένως όχι με καλό μάτι», έλεγε ένας άλλος συνομιλητής.
Το συλλαλητήριο της Αθήνας
Με εκατοντάδες λεωφορεία και άλλα μέσα από όλη την Ελλάδα και με κάθε τρόπο από τις γειτονιές της Αθήνας, πλήθος κόσμου αναμένεται να λάβει μέρος στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία, που διοργανώνεται σήμερα στις 2 μ.μ. στην πλατεία Συντάγματος. Η οργανωτική επιτροπή του συλλαλητηρίου, που απαρτίζεται από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτικών Συλλόγων Μακεδονίας, τις Παμμακεδονικές Οργανώσεις των ομογενών και άλλους φορείς, έχει ανακοινώσει ως ομιλητές τον Μίκη Θεοδωράκη, τον συνταγματολόγο Γιώργο Κασιμάτη και τον μητροπολίτη Σύρου Δωρόθεο, ο οποίος θα αναγνώσει το σχετικό ανακοινωθέν της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου.
Στην αντιπροσωπεία της ΔΙΣ συμμετέχουν επίσης οι μητροπολίτες Δράμας και Χίου, ενώ αρκετοί ακόμη μητροπολίτες και ιερείς αναμένεται να παρευρίσκονται στην πλατεία. Χαιρετισμούς θα απευθύνουν εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων, ενώ στο τέλος της συγκέντρωσης θα εκδοθεί ψήφισμα, το οποίο θα παραδοθεί στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον πρωθυπουργό και στον πρόεδρο της Βουλής.
Η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε πως οι σταθμοί του μετρό Σύνταγμα, Πανεπιστήμιο και Ομόνοια θα κλείσουν σήμερα Κυριακή 4 Φεβρουαρίου από τις 10 π.μ. για λόγους ασφαλείας. Η ΕΛ.ΑΣ. βρίσκεται σε επιφυλακή για την αποφυγή επεισοδίων, ενώ οι δυνάμεις της Αθήνας θα ενισχυθούν από όμορες περιοχές. Σχεδιασμός θα υπάρχει έτσι ώστε να μην έρθουν σε επαφή οι συμμετέχοντες στο συλλαλητήριο του Συντάγματος με τους συγκεντρωμένους στα Προπύλαια αντιεξουσιαστές. «Πονοκέφαλο» στην ΕΛ.ΑΣ. προκαλεί το στοίχημα διαχείρισης των λεωφορείων, αρχικά με δύο σημεία αποβίβασης, ένα στη λεωφόρο Συγγρού και ένα στην Κατεχάκη, στο Πάρκο Στρατού.
Εν μέσω όλων αυτών, η κοινωνία στην ΠΓΔΜ δείχνει να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να αντιδρά, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το πώς θα συμπεριφερθεί εάν θεωρήσει ότι στη διαπραγμάτευση της «παίρνουν την ψυχή της».
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 04/02/18
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΝΕΔΟΥ
Πριν από περίπου έξι μήνες, σε ανύποπτο χρόνο για το λεγόμενο «Μακεδονικό» (16 Ιουλίου 2017), η «Κ» άνοιγε τον φάκελο της σύσκεψης των πολιτικών αρχηγών της 13ης Απριλίου 1992 υπό τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή, που οδήγησε σε ένα ανακοινωθέν που –εν πολλοίς– καθόρισε τη στάση των περισσοτέρων κυβερνήσεων που κληρονόμησαν το ονοματολογικό τα χρόνια που ακολούθησαν. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου και οι –μοναδικοί εν ζωή πρωταγωνιστές– Μαρία Δαμανάκη ως πρόεδρος του Συνασπισμού, Αλέκα Παπαρήγα ως γ.γ. του ΚΚΕ και, για τα λίγα πρώτα λεπτά της σύσκεψης, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς συνομιλούσαν για αρκετές ώρες, προτού καταλήξουν στην απόφαση ότι το νεοσύστατο κράτος θα γίνει δεκτό στους διεθνείς οργανισμούς μόνο δίχως να περιέχεται στην ονομασία του ο όρος «Μακεδονία».
Η «Κ» επανέρχεται σήμερα στο θέμα της σύσκεψης του 1992, βασισμένη σε μακρόχρονη έρευνα και συνομιλίες με πρωταγωνιστές και πηγές οι οποίες έχουν βαθύτατη γνώση όσων συνέβησαν τότε. Φαίνεται ότι οι προβληματισμοί των ηγετών ήταν παρόμοιοι με τους σημερινούς. Κάποια στιγμή ο Μητσοτάκης, προκειμένου να επισημάνει τους μεγαλύτερους κινδύνους που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, φέρεται να είπε ότι προς το παρόν η Τουρκία φαίνεται ότι συγκρατείται λόγω του Κουρδικού. Αν όμως κάποια στιγμή έστρεφε την προσοχή της προς την Ελλάδα, τότε τα προβλήματα της χώρας μας θα ξεπερνούσαν κατά πολύ το ονοματολογικό. Οντας, βέβαια, πολιτικός, ο Μητσοτάκης δεν ήθελε να διχάσει τον ελληνικό λαό, γι’ αυτό και ζητούσε επιμόνως ομόφωνη απόφαση.
Ο Καραμανλής φέρεται να συμφώνησε και να σημείωσε ότι η Ελλάδα είχε ήδη διασυρθεί διεθνώς εξαιτίας του συγκεκριμένου θέματος. Η στάση του Μητσοτάκη υπαγορευόταν, σύμφωνα με τις πηγές που διαθέτουμε, από την οξύτατη επικριτική διάθεση του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έλεγε ότι Μητσοτάκης και Σαμαράς, παρά τις επιμέρους διαφορές, εξέπεμπαν την ίδια μουσική. Από την αποστροφή περί μουσικής φαίνεται ότι πιάστηκε και η Αλέκα Παπαρήγα, η οποία διερωτήθηκε ποιος προκάλεσε την ψύχωση μεγάλου μέρους του κόσμου, αναφερόμενη, βεβαίως, στη συγκέντρωση του ενός εκατομμυρίου κατά του πιθανού συμβιβασμού με την ΠΓΔΜ (όπως ονομάζεται πλέον η συγκεκριμένη χώρα από την Ελλάδα).
Ο Παπανδρέου, βέβαια, υπερασπιζόταν το συλλαλητήριο. Και, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, συμπέρανε πως η μόνη λύση για τη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών είναι να αποφασίσει πως η Δημοκρατία των Σκοπίων δεν θα πρέπει να περιέχει πουθενά στην ονομασία της τον όρο «Μακεδονία», ενώ πρότεινε και κλιμάκωση των μέτρων. Σύμφωνα με πηγές, ο Μητσοτάκης εκτιμούσε ότι η απόφαση της σύσκεψης θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα νέο Κυπριακό. Απευθυνόμενος κατά κύριο λόγο στον Παπανδρέου, ο τότε πρωθυπουργός φέρεται να μίλησε για ένα πρόβλημα που θα διαρκούσε για ακόμη 50 χρόνια, όπως και το Κυπριακό.
Το αδιέξοδο
«Θα αποφασίσουμε κάτι ηρωικό», φέρεται να είπε ο Μητσοτάκης, «δίχως καμία διέξοδο». «Δεν πρόκειται να βγούμε από το αδιέξοδο ούτε σε πέντε ούτε σε δέκα χρόνια», είπε. Μάλιστα, φέρεται να υποστήριξε μια ειρηνική διευθέτηση, έναν συμβιβασμό, ο οποίος θα ρυμουλκούσε την ΠΓΔΜ στη Δυτική Ευρώπη και θα έδινε στην Ελλάδα τη δυνατότητα να επεκτείνει τα συμφέροντά της στη γειτονική χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Παπανδρέου επανέλαβε ότι συμφωνεί στην περίπτωση που δεν χρησιμοποιήσουν τον όρο «Μακεδονία», διαφορετικά η επιλογή αυτού του όρου θα οδηγήσει σε εθνικά καταστρεπτική πορεία.
Η «Κ» θα επιχειρήσει να αναπαραστήσει τον διάλογο που σημειώθηκε, με βάση τις πληροφορίες που διαθέτει. Ο Μητσοτάκης είπε ότι ο τρόπος που θέτει τη μη χρήση του όρου «Μακεδονία» ο Παπανδρέου απλώς ανατινάζει τις γέφυρες προς όλες τις κατευθύνσεις. Ο Παπανδρέου αναρωτήθηκε για ποιες γέφυρες μιλάει ο Μητσοτάκης και ο τότε πρωθυπουργός τού είπε ότι, αν κλείσουν τα σύνορα της Γιουγκοσλαβίας, τότε τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα δεν θα έχουν διέξοδο. Ο Παπανδρέου όξυνε κι άλλο την ατμόσφαιρα κάνοντας μια υπόθεση.
Παπανδρέου: Η ΔΑΣΕ αποφασίζει ότι στη Δυτική Θράκη θα πρέπει να αυτονομηθούν οι μουσουλμάνοι και ακολουθεί σε ανάλογο τόνο η Ε.Ε. (τότε ΕΟΚ).
Μητσοτάκης: Δεν είναι δυνατόν να το πουν ποτέ αυτοί οι εταίροι.
Παπανδρέου: Oλοι γνωρίζουμε τις ευαισθησίες του εταίρου.
Μητσοτάκης: Τι θα μπορούσε να συμβεί σε περίπτωση που η σύσκεψη κατέληγε σε μια θέση του τύπου «ή συμφωνείτε με όνομα χωρίς τον όρο “Μακεδονία” ή αύριο κλείνουμε όλες τις συνοριακές διαβάσεις Ελλάδας - Σκοπίων»;
Καραμανλής: Κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε προβλήματα.
Μητσοτάκης: Θα ήταν μια τραγωδία.
Στην προσπάθειά του να εντοπίσει έναν συμβιβασμό, ο τότε πρωθυπουργός πρότεινε να παζαρέψει η κυβέρνηση μέχρι τέλους σκληρά με τα Σκόπια και, αν δεν επιτύχει η διαπραγμάτευση, να έχει ετοιμάσει ένα εναλλακτικό όνομα το οποίο θα είναι βολικό για την Αθήνα, αναφέροντας μάλιστα ότι αυτό θα μπορούσε να είναι το «Βόρεια Μακεδονία».
Παρακολουθώντας την ακραία ταλάντευση του εκκρεμούς της συζήτησης, ο Καραμανλής επέμεινε ότι θα πρέπει να υπάρξει απόφαση προκειμένου να μη γελοιοποιηθούν οι αρχηγοί ενώπιον των πολιτών. Ο Παπανδρέου επέμεινε στη σκληρή άποψη, με τον Μητσοτάκη να του λέει ότι η κυβέρνηση διαπραγματεύεται λύση-πακέτο και με τη στάση που τηρεί αυτή τη στιγμή χάνεται η ουσία της συζήτησης και η Ελλάδα κινδυνεύει να έλθει αντιμέτωπη με αναγνώριση της ΠΓΔΜ από όλες της χώρες της Γης.
Μάλιστα, ο Μητσοτάκης δεν αναφέρθηκε μόνο στις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, το σύνολο του Τρίτου Κόσμου, ακόμα και τη Σερβία. Το σημείο υποχώρησης του Παπανδρέου ήταν τα μέτρα που θα λάβει η Ελλάδα εναντίον της ΠΓΔΜ, επιμένοντας ότι ο όρος «Μακεδονία» δεν θα πρέπει να περιλαμβάνεται στην ονομασία.
«Να πούμε ότι η Ελλάδα είναι πρόθυμη να αναγνωρίσει τη Δημοκρατία των Σκοπίων με τη διευκρίνιση ότι δεν θα περιλαμβάνεται ο όρος “Μακεδονία”», είπε ο Καραμανλής. Κάτι που δεν καθησύχαζε τον Μητσοτάκη, ο οποίος αναφέρθηκε στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Αντώνη Σαμαρά εκείνες τις ημέρες περί επικείμενου κλεισίματος των συνόρων. «Δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χειρισμών, ούτε και η κυβέρνηση να κάνει τον ακροβάτη», είπε ο Μητσοτάκης, επισήμανση την οποία βρήκε σωστή και ο Παπανδρέου. Εν συνεχεία, ο Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι είναι υποχρεωμένος να αλλάξει τον Αντώνη Σαμαρά από υπουργό Εξωτερικών, όχι τόσο διότι διαφωνεί μαζί του για το ονοματολογικό, αλλά επειδή ο Σαμαράς προτείνει πολιτική Ζαλόγγου.
Η «γελοιοποίηση»
Ο Παπανδρέου είπε ότι δεν είναι βέβαιος πως η στάση Σαμαρά συνιστά πολιτική Ζαλόγγου. Ο Καραμανλής διερωτήθηκε αν θα πρέπει να γελοιοποιηθεί το πολιτικό σύστημα από τα Σκόπια. Η Αλέκα Παπαρήγα εκτίμησε ότι η γελοιοποίηση είναι αναπόφευκτη, καθώς η τακτική θα οδηγήσει σε αρχική άρνηση του όρου «Μακεδονία», ενώ την επόμενη ημέρα θα αρχίσουν οι προσπάθειες εξομάλυνσης. Ο Παπανδρέου ρώτησε τον Μητσοτάκη αν δέχεται το όνομα «Νέα Μακεδονία». Ο Μητσοτάκης του απάντησε αρνητικά αντιπροτείνοντας για ακόμα μία φορά το «Μακεδονία του Βαρδάρη». Και προσέθεσε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να δημιουργήσει «μακεδονικό» ζήτημα η Βουλγαρία, κάτι που σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει επίθεση φιλίας στα Σκόπια.
Ως παλαιότερος όλων, ο Καραμανλής επανέλαβε την ανάγκη για ομόφωνη απόφαση.
Καραμανλής: Oλες οι συμφορές που έζησε η Ελλάδα στο παρελθόν ήταν αποτέλεσμα της αδυναμίας μας να χαράξουμε κοινή θέση σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Tα θέματα εξωτερικής πολιτικής τα καθιστούμε πάντα αντικείμενο εσωτερικών μας ανταγωνισμών, διότι δεν έχουμε ακόμα καταλάβει ότι τα θέματα αυτά τα ελέγχουμε στην έκταση των εθνικών μας δυνατοτήτων και κατά τα λοιπά κρίνονται από δυνάμεις που δεν ελέγχουμε.
Η Παπαρήγα ήταν απολύτως αντίθετη με το κλείσιμο των συνόρων λέγοντας ότι θα βρεθούν τα Σκόπια δικαιωμένα, κάτι που δεν θέλει κανένας. Προς το τέλος της σύσκεψης ο Καραμανλής παρουσίασε ένα προσχέδιο, με βάση την απόφαση ότι δεν θα υπάρχει πουθενά στην ονομασία της ΠΓΔΜ ο όρος «Μακεδονία». Παρατήρησε, μάλιστα, παραστατικά:
Kαραμανλής: Eνας σοφέρ ο οποίος δεν ξέρει να βάζει όπισθεν δεν είναι καλός σοφέρ. Στα κρίσιμα εθνικά θέματα πρέπει να γίνονται και υποχωρήσεις.
Η Δαμανάκη κάποια στιγμή πρότεινε να δοθεί η δυνατότητα συνέχισης των διαπραγματεύσεων. Ο Μητσοτάκης, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, είπε σε κάποια στιγμή ότι ίσως ήταν πιο αποτελεσματικό να μη βγει ανακοινωθέν, να πουν όλοι οι αρχηγοί ότι συνεχίζει η κυβέρνηση τις διαπραγματεύσεις και, εν τω μεταξύ, να προετοιμάζονται όλοι για αλλαγή του ονόματος.
Αφού είχαν προηγηθεί όλες αυτές οι μακροσκελείς συζητήσεις, ο Καραμανλής έκλεισε τη σύσκεψη με τρόπο που παραπέμπει και στη σημερινή επικαιρότητα.
Καραμανλής: Tα κόμματα δεν μπορούν να αγνοούν το λαϊκό αίσθημα. Οφείλουν να καθοδηγούν το λαϊκό αίσθημα, αντί να το πυροδοτούν και να το καθιστούν ανεξέλεγκτο. Διαφορετικά, τα κόμματα αιχμαλωτίζονται στο κλίμα που τα ίδια δημιουργούν.
Στη συνεχεία ενημέρωσε ότι το ανακοινωθέν θα είναι της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Και κάλεσε μέσα στην αίθουσα τον γ.γ. της Προεδρίας, πρέσβη Πέτρο Μολυβιάτη, ο οποίος ανέγνωσε ενώπιον των πολιτικών αρχηγών το περίφημο, πια, ανακοινωθέν της σύσκεψης της 13ης Απριλίου 1992.
Έντυπη
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 04/02/18
Το κείμενο παρέμβασης του Ν. Ι. Μέρτζου*
Νωπά μεγαλειώδη γεγονότα εικονογράφησαν τη Θεσσαλονίκη με ένα πρόσωπο που δεν της πρέπει ούτε υπηρετεί το εθνικό συμφέρον. Πόλη περίκλειστη και εχθρική στην άμεση ενδοχώρα της. Πόλη πιασμένη σε φοβίες και δεισιδαιμονίες, σε ξόρκια και σε φωνασκίες. Πόλη στενόχωρη και αναίτια στεναχωρημένη που δεν εννοεί την ιστορική αποστολή της ούτε καν τα αυταπόδεικτα συμφέροντά της. Πόλη που τρέμει το πλούσιο μέλλον της και, φυσικά, δεν το σχεδιάζει. Πόλη που φοβάται ένα τίποτε και κρύβεται σαν μικρό παιδί στην ποδιά της δοξασμένης Μάνας μας Μακεδονίας.
Ωστόσο, η Θεσσαλονίκη έχει δείξει πρόσφατα και το άλλο πρόσωπό της, αλλά σαν γνήσια αρχόντισσα δεν το επέδειξε. Σεμνά και ταπεινά, χωρίς ταρατατζούμ, οι πράξεις της απέδειξαν μια πόλη ανοικτή στο μέλλον και στον σύγχρονο κόσμο. Πόλη γενναιόδωρη και φιλόξενη με πλήρη αυτοπεποίθηση και αίσθηση της Ιστορίας. Πόλη
Συμβασιλεύουσα με απόλυτη συνείδηση της τωρινής ιστορικής αποστολής της και της πατρώας κληρονομιάς της. Πόλη πύλη των Βαλκανίων και καθέδρα τους.
Αυτό συνέβη αθόρυβα μα γόνιμα τον Μάρτιο του 2016. Τότε η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών προσκάλεσε στη Θεσσαλονίκη εκατό φοιτητές και καθηγητές από το Πανεπιστήμιο «Αγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος». Το απόλυτο δικαίωμα επιλογής τους άφησε ανοιχτόκαρδα στις αρμόδιες αρχές τους. «Βεβήλωση», θα ανακράξουν αναδρομικά όσοι επικαλούνται εναντίον των «προδοτών» την αποκλειστικότητα του πατριωτισμού. «Δεν σκεφθήκατε, βέβηλοι, ότι οι Αγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος ήσαν Θεσσαλονικείς και μας τους έκλεψαν οι –τάδε– Σκοπιανοί;». Για φαντάσου! Πώς να το ξέρει η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών που εταίροι της είναι 175 Μακεδόνες καθηγητές πανεπιστημίου; Που επί 77 χρόνια έως τότε έγραψε και δίδαξε την άγνωστη ιστορία της ελληνικής Μακεδονίας; «Ελα, παππού, να σου δείξω το αμπέλι μας». Αλλά η Θεσσαλονίκη έδειξε τότε το άλλο πρόσωπό της. Ολο φως.
Οι ξενοδόχοι προσέφεραν δωρεάν διανυκτέρευση με πλούσιο πρωινό, δύο μέρες. Επιχειρηματίες χάρισαν δεξιώσεις και λουκούλλεια γεύματα. Τα μουσεία, δωρεάν είσοδο. Οι ξεναγοί, ξενάγηση. Ο ΟΑΣΘ, περιήγηση στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Οι ιεροψάλτες της Θεολογικής Σχολής, κατανυκτικούς ψαλμούς στην Αγία Σοφία.
Επίσημη υποδοχή, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, την Εστία του. Το κινηματοθέατρο «Αριστοτέλειον», τη μεγάλη αίθουσά του. Κοινοί χοροί εκεί, αγκαλιά όλοι μαζί. Και να λαλούν τα κλαρίνα, να βογγούν τα χάλκινα.
Οσα δίνεις παίρνεις – μας ορμήνευαν οι γέροντές μας. Και τότε η Θεσσαλονίκη πήρε την καρδιά όλων εκείνων των παιδιών που διδάσκονται τον αλυτρωτισμό. Χαρά, ευφροσύνη και αδελφοσύνη διατράνωσαν στο κράτος των Σκοπίων όλα τα εκεί ΜΜΕ που εξ επαγγέλματος επιτίθενται στην Ελλάδα επί τρεις γενεές. Παρατίθενται αυτούσια δύο αποσπάσματα από το μέτωπο των «εχθρών»:
• Στις 9 Μαρτίου 2016, η εφημερίδα Nova Makedonija δημοσίευσε: «Εκατό νέοι φοιτητές επισκέφθηκαν τη Θεσσαλονίκη μαζί με τους επτά καθηγητές τους. Είναι εκείνοι που θα εγκαινιάσουν μια νέα περίοδο συνεργασίας μεταξύ Μακεδονίας και Ελλάδας. Η εν λόγω επίσκεψη μπορεί να θεωρηθεί ως μία γέφυρα φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των δύο λαών. Η Nova Makedonija παρακολούθησε στενά την επίσκεψη των μαθητών και οι γενικές δηλώσεις και εκτιμήσεις τόσο από τους επισκέπτες όσο από τους οικοδεσπότες ήταν περισσότερο από θετικές».
• Την ίδια μέρα ο τηλεοπτικός σταθμός Κanal 5 μετέδωσε: «Μόλις επέστρεψαν οι φοιτητές και οι καθηγητές που φιλοξενήθηκαν στη Θεσσαλονίκη μίλησαν στην κάμερά μας και χαρακτήρισαν την επίσκεψή τους ενδιαφέρουσα, χρήσιμη και αξιέπαινη. Οι φοιτητές, από την πλευρά τους, δήλωσαν ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να υπάρξει συνεργασία μεταξύ των δύο λαών, ενώ κάποιοι άλλοι δήλωσαν ότι η φιλία μεταξύ των δύο λαών είναι χρήσιμη. Η φιλοξενία ήταν εξαιρετική».
Στη βαλκανική ενδοχώρα των Ελλήνων, κυρίως Μακεδόνων, απλώνονται κλιμακωτά επτά κράτη: Σκόπια, Βουλγαρία και Αλβανία σε επαφή με τα σύνορα της Ελλάδος και, στη συνέχεια, Σερβία, Κοσσυφοπέδιο, Μαυροβούνιο και Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η Ελλάδα είναι μεταξύ των τριών πρώτων ξένων επενδυτών και εμπορικών εταίρων στα τρία όμορά της κράτη. Ο πληθυσμός, η σύνθεσή του και το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) σε δισεκατομμύρια δολάρια είχε το 2016 ως εξής ανά κράτος:
Σκόπια: 2.082.000 κάτοικοι. Μουσουλμάνοι 32%. Αλβανοί 25,3%. Αναγνωρισμένες εθνικές μειονότητες: Σέρβοι, Βόσνιοι, Βλάχοι, Τούρκοι, Ρομά κ.ά. ΑΕΠ: 10,09 δισ. δολ. Βουλγαρία: 7.038.000. Μουσουλμάνοι 12,5%, εκ των οποίων Τούρκοι 8% και Ρομά 4,5%. ΑΕΠ: 52,04. Αλβανία: 3.100.000. Μουσουλμάνοι 75%, ορθόδοξοι 20%, καθολικοί 20%. Εννέα αναγνωρισμένες εθνικές μειονότητες. ΑΕΠ: 11,93. Σερβία: 7.310.555. Μουσουλμάνοι 3,2%, Σέρβοι 83%, άλλες μειονότητες 13,8%. Επίσημα αναφέρονται μόνον 57.000 Αλβανοί στο Πρέσεβο και στο σερβικό τμήμα του Σαντζάκ. Ωστόσο, οι «λίγοι» Αλβανοί κυριαρχούν στο Πρέσεβο και συγκροτούν ανά δύο αλβανικά κόμματα σε Πρέσεβο και Σαντζάκ. ΑΕΠ: 37,75. Κοσσυφοπέδιο: 1.836. 529. Μουσουλμάνοι 95%. Αλβανοί 82%. Σέρβοι 5% και 3% Βόσνιοι, Τούρκοι, Ρομά κ.ά. Διεθνές προτεκτοράτο. ΑΕΠ: 6,65. Μαυροβούνιο: 657.394. Μουσουλμάνοι 17,7%. Αλβανοί 5%. Βόσνιοι 8%. Ρομά 4,7%. Οι Αλβανοί αντιπροσωπεύονται στη Βουλή με αλβανικό κόμμα. ΑΕΠ: 4,73. Βοσνία-Ερζεγοβίνη: 3.880.000. 48% μουσουλμάνοι, 37,1% Σέρβοι, 14,3% Κροάτες. Συνομοσπονδία Σέρβων και Βοσνίων-Κροατών υπό διεθνή επιτήρηση, ΑΕΠ: 16,05.
Αθροιζόμενο το ΑΕΠ των επτά αυτών βαλκανικών χωρών ανερχόταν το 2016 σε 139,24 δισ. δολάρια, ενώ μόνον το ΑΕΠ της Ελλάδος ήταν 194,06, παρότι είχε μειωθεί από το 2008, οπότε σημείωσε ρεκόρ 354,46 δισ. δολάρια.
Οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις είναι μακράν ισχυρότερες από τις συνολικές δυνάμεις όλων μαζί των παραπάνω βαλκανικών χωρών. Τι φοβούνται οι Ελληνες;
* Συγγραφέας, τέως πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 04/02/18 |
Το κείμενο παρέμβασης του Γιώργου Πρεβελάκη*
Μια πιθανή αποτυχία των διαπραγματεύσεων για την ονομασία της γείτονος χώρας συνεπάγεται πολύ δυσάρεστες συνέπειες για τα ελληνικά συμφέροντα. Θα επιβαρυνθεί περισσότερο η αρνητική εικόνα της Ελλάδας. Σε διεθνές επίπεδο, ενδέχεται να παρακαμφθούν οι ενστάσεις της – θα είναι μια σοβαρή επικοινωνιακή και διπλωματική ήττα, μια χώρα ακόμη περισσότερο δυσφημισμένη και αδυνατισμένη.
Τι θα συμβεί, όμως, αν ο ελληνικός πολιτικός κόσμος αποδεχθεί τη «λύση»; Αντίθετα με ό,τι νομίζεται, σημασία δεν έχει πλέον με ποιο όνομα θα αναγνωριστεί το γειτονικό κράτος· μόνον στην Ελλάδα δεν αποκαλείται «Μακεδονία». Ανεξαρτήτως τού τι θα συμφωνηθεί, ουδείς θα προσαρμοστεί στην όποια νέα εκδοχή. Εμπράκτως, η συμφωνία θα περιορίζεται σε κάποια επίσημα διεθνή κείμενα. Επομένως, τι διακυβεύεται;
Καλώς ή κακώς, στις παγκόσμιες ιστορικές αναπαραστάσεις, όποιος κατέχει την Αθήνα κατέχει το σύνολο της ελληνικής ιστορικής κληρονομίας. Δεν υφίσταται, δηλαδή, απειλή για τη μακεδονική ιστορική κληρονομία, όσο και αν τη διεκδικεί μια άλλη πρωτεύουσα, με σαφή εξάλλου βαλκανική εικόνα. Ως προς το ζήτημα του αλυτρωτισμού, σημασία δεν έχουν οι εθνικές φαντασιώσεις, αλλά οι συσχετισμοί δυνάμεων. Και εμείς ονειρευόμαστε την Κωνσταντινούπολη· δεν αισθάνεται, όμως, η Τουρκία απειλούμενη από τον ελληνικό αλυτρωτισμό.
Η «λύση» υπό τις υφιστάμενες σημερινές συνθήκες συνεπάγεται δύο πραγματικούς κινδύνους οι οποίοι, αντίθετα με όποιους επικαλούνται οι σημερινοί «μακεδονομάχοι», δεν είναι υποθετικοί και μακρινοί, αλλά απτοί και άμεσοι.
Ο πρώτος κίνδυνος είναι εσωτερικός. Ηδη στην Αμερική και στην Ευρώπη διακρίνεται το ρήγμα ανάμεσα στις ελίτ και στους λαούς. Το πρόβλημα είναι δυνάμει σοβαρότερο σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η ελίτ συνδέεται με την εισαγωγή δυτικών προτύπων, σε αντιπαράθεση με τις παραδοσιακές αξίες. Οχι μόνον η Αμερική του Τραμπ, αλλά και η Τουρκία του Ερντογάν δείχνουν τον δυσοίωνο δρόμο προς τη λαϊκιστική και αυταρχική κατάκτηση της εξουσίας.
Η παρατηρούμενη συστράτευση της ελληνικής κοσμοπολιτικής ελίτ για τη «λύση» κινδυνεύει να εξελιχθεί όπως το δημοψήφισμα του 2015: η φιλοευρωπαϊκή πίεση έφερε το ακριβώς αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Η αντίδραση αυτή πρέπει να ερμηνευτεί ως φυσική συνέπεια της στάσης των διανοουμένων. Η υπεροπτική και συχνά προσβλητική αντιμετώπιση όσων αντιτίθενται στις «ορθές» θέσεις βαθαίνει το χάσμα: όποιοι διαφωνούν χαρακτηρίζονται ακροδεξιοί ή ανεγκέφαλοι.
Η πνευματική και πολιτική ελίτ δεν εφοδίασε τον ελληνικό πληθυσμό με τα απαραίτητα διανοητικά εργαλεία ώστε να κατανοεί και να επεξεργάζεται τα σύνθετα διεθνή ζητήματα τα οποία, άλλωστε, έχει καταστήσει ιδιαιτέρως περίπλοκα η εκρηκτική ανάδυση του ζητήματος της ταυτότητας. Η ελίτ αυτή επί δεκαετίες κήρυσσε τη «σύνδεση της Παιδείας με την παραγωγή», την αποδυνάμωση των κλασικών και ανθρωπιστικών σπουδών. Κυρίως, όμως, ανέχθηκε να διαβρωθεί η ελευθερία της έκφρασης: «Η αποσιώπηση των αντιθέσεων δεν γονιμοποιεί τις θέσεις για να προκύψουν επωφελείς για τη χώρα συνθέσεις» (Πάσχος Μανδραβέλης, «Καθημερινή», 28/1/18). Χωρίς βαθιά και κριτική γνώση της Ιστορίας και της Γεωγραφίας, χωρίς ανοικτό, ελεύθερο και ευρύ δημόσιο διάλογο, πώς να εκλογικευθούν οι γεωπολιτικοί φόβοι; Αφορούν πληθυσμούς οι πρόγονοι των οποίων υπέστησαν εθνοκαθάρσεις· οι οποίοι, μόλις προ εικοσαετίας, είδαν να εκτυλίσσονται οι ίδιες τραγωδίες στους γειτονικούς λαούς. Ο πρώτος κίνδυνος, λοιπόν, είναι η «τραμποποίηση» της ελληνικής πολιτικής ζωής.
Το δεύτερο πρόβλημα αφορά τη θέση της Ελλάδας στη διεθνή σκηνή. Ουδείς θα θεωρήσει ότι η «λύση» προέκυψε από μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική, με γνώμονα τα συμφέροντα και τη βούληση του ελληνικού λαού. Αντιθέτως, θα εκληφθεί ως μία ακόμη υποχώρηση σε διεθνείς πιέσεις. Μετά την πρώτη «κωλοτούμπα» στην οικονομία, ετοιμάζεται η δεύτερη, σε έναν τομέα πολύ πιο ευαίσθητο – εφόσον αφορά, σύμφωνα με τις διαρκείς ελληνικές δηλώσεις, την εθνική ταυτότητα και κληρονομία. Τι μήνυμα λαμβάνουν, επί παραδείγματι, οι Τούρκοι για τις δυνάμεις αντιστάσεως της Ελλάδας σε έξωθεν πιέσεις; Οσοι έχουν βλέψεις στα ελληνικά ιστορικά κεκτημένα θα ενθαρρυνθούν από την εικόνα αδυναμίας για να προωθήσουν επιθετικά τις απαιτήσεις τους.
Η κυβέρνηση έχει οδηγήσει τη χώρα σε ένα αδύνατο δίλημμα: χαμένοι χωρίς «λύση», χαμένοι και με «λύση». Η διέξοδος από τη δεινή αυτή κατάσταση απαιτεί εμπνευσμένη και ευέλικτη διπλωματία και, κυρίως, ειλικρίνεια απέναντι στους πολίτες. Απαιτεί, επίσης, χρόνο για να αναπτυχθούν οι πολλαπλές πλευρές μιας τέτοιας στρατηγικής: επικοινωνιακή πολιτική προς την Ευρώπη και την Αμερική, προσέγγιση με τις σοβαρές δυνάμεις της γείτονος και, βέβαια, ανοικτός και ελεύθερος διάλογος στο εσωτερικό. Εν τω μεταξύ, πρέπει να καλυφθούν οι ανησυχίες των δυτικών συμμάχων, οι οποίοι βλέπουν να πλησιάζουν απειλητικά στα Βαλκάνια αφενός η τουρκική αστάθεια και επιθετικότητα και, αφετέρου, ο ρωσικός αυτοκρατορικός αναθεωρητισμός.
* Καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη (Paris I)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου