Τα πρωτοσέλιδα από τα ΣΥΡΙΖΑίϊκα φύλλα,
την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" , την "ΕΣΤΙΑ" και "ΤΑ ΝΕΑ"
 |
| "Η ΑΥΓΗ", 19/01/18 |
 |
| "Εφ.Συν", 19/01/18 |
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 19/01/18 |
 |
| "ΕΣΤΙΑ", 19/01/18 Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΥ |
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 19/01/18 |
Δύσκολο παζλ για τον Ζάεφ
η γραμμή διαπραγμάτευσης
Του Άγγελου Αλ. Αθανασόπουλου
Η κίνηση του σκοπιανού διαπραγματευτή Βάσκο Ναουμόσκι να δηλώσει, χωρίς να έχει καν ενημερώσει την κυβέρνηση της χώρας του, ότι οι ιδέες που παρουσίασε στη Νέα Υόρκη ο Μάθιου Νίμιτς δεν συνιστούν βάση για μια αξιοπρεπή λύση ανέδειξε με απόλυτη σαφήνεια τις σοβαρές διαφωνίες που πρέπει να ξεπεραστούν στο εσωτερικό της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ), ώστε να βρεθεί λύση στη χρονίζουσα εκκρεμότητα.
Η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ, ο οποίος εκείνη την ώρα βρισκόταν σε δείπνο με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, στο οποίο συμμετείχε και ο υπουργός Εξωτερικών Νίκολα Ντιμιτρόφ, εξέδωσε λίγο μετά τα μεσάνυχτα ανακοίνωση με την οποία ουσιαστικά άδειαζε τον Ναουμόσκι (ο οποίος είχε επιλεγεί από την προηγούμενη κυβέρνηση) και έλεγε ότι όσα διημείφθησαν στα Ηνωμένα Εθνη υπό τον Νίμιτς μπορούν να αποτελέσουν βάση για να συνεχιστεί η διαπραγματευτική διαδικασία.
Ο Ζόραν Ζάεφ μπορεί να κατάφερε να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές του Δεκεμβρίου 2016 στην ΠΓΔΜ, χάρη στη συνεργασία του με αλβανικά κόμματα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η πορεία του είναι ανέφελη. Ο συνασπισμός της Σοσιαλδημοκρατικής Ενωσης (SDSM) του οποίου ηγείται ο Ζάεφ έλαβε 49 έδρες στο Κοινοβούλιο (σε σύνολο 120 εδρών), αλλά το μεγαλύτερο κόμμα σε αυτό αναδείχθηκε το εθνικιστικό VMRO - DPMNE που κέρδισε 51 έδρες.
Ο βασικός εταίρος του Ζάεφ είναι το αλβανικό κόμμα Δημοκρατική Ενωση για την Ενσωμάτωση (DUI), που αν και έχασε σχεδόν το ήμισυ της κοινοβουλευτικής του δύναμης, διατήρησε 10 έδρες. Συνολικά η κυβέρνηση έχει πλειοψηφία 62 εδρών στο 120μελές Κοινοβούλιο. Πρόκειται για ισχνή πλειοψηφία, που αφαιρεί μάλιστα κάθε δυνατότητα συνταγματικών τροποποιήσεων καθώς για αυτές απαιτούνται τουλάχιστον 80 έδρες.
Το εθνικιστικό VMRO - DPMNE που υπέστη και σοβαρή ήττα στις πρόσφατες τοπικές εκλογές προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές του μετά την περίοδο Γκρούεφσκι, η οποία σημαδεύτηκε από εκτεταμένη διαφθορά. Ουσιαστικά, μετά την αποχώρηση του πρώην πρωθυπουργού, ο άνθρωπος που εκφράζει τις θέσεις του VMRO είναι ο πρόεδρος Γκιόργκι Ιβανόφ που διατηρεί καλό όνομα εντός της χώρας. Η δε συνεργασία του Ζάεφ με τους Αλβανούς της χώρας αναδεικνύει περισσότερο τον ρόλο του Ιβανόφ σε αυτή την ιδιότυπη «συγκατοίκηση», όπως φαίνεται από την πρόθεσή του να ασκήσει βέτο στη διεύρυνση χρήσης της αλβανικής γλώσσας. Παρά τα προβλήματά του με τη Δικαιοσύνη, ο Γκρούεφσκι εξακολουθεί να ελέγχει σε σημαντικό βαθμό το VMRO - DPMNE, καθώς τον περασμένο Δεκέμβριο μπόρεσε να επιβάλει στην ηγεσία του κόμματος τον Χρίστιαν Μισκόφσκι, που θεωρείται «μαριονέτα». Ηδη έχουν υπάρξει αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος από κορυφαία στελέχη όπως ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Μιλόσοσκι, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Τράικο Βελιανόσκι και ο πρώην επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας Ιλια Ντιμόσκι που είχαν ζητήσει αναβολή της εκλογής νέου αρχηγού.
Και η.."εκπληξη" του ΥΠΕΞ της ΠΓΔΜ
Την έκπληξή του για τις δηλώσεις του εκπροσώπου της ΠΓΔΜ στις διαπραγματεύσεις για το ζήτημα της ονομασίας που διεξάγονται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, Βάσκο Ναουμόφσκι, εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Νίκολα Ντιμιτρόφ, ο οποίος αποστασιοποιήθηκε πλήρως από αυτές και εκτίμησε ότι αυτές έγιναν περισσότερο για «εσωτερική κατανάλωση».
Πάντως, ο Νίκολα Νιτμιτρόφ, σημείωσε ότι με τις δηλώσεις αυτές του Ναουμόφσκι δημιουργείται πρόβλημα, αφής στιγμής αυτές ακούστηκαν και μεταδόθηκαν στην Ελλάδα.
Ο Βάσκο Ναουμόφσκι τοποθετήθηκε εκπρόσωπος της ΠΓΔΜ στις διαπραγματεύσεις στον ΟΗΕ από την προηγούμενη κυβέρνηση, εκείνη του VMRO-DPMNE, στην οποία μάλιστα ένα διάστημα είχε διατελέσει και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, αρμόδιος για ευρωπαϊκές υποθέσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών της ΠΓΔΜ, σε χθεσινοβραδινή συνέντευξή του σε τηλεοπτικό σταθμό των Σκοπίων, ανέφερε ακόμη ότι γίνονται προσπάθειες προκειμένου να υπάρξει σύντομα συνάντηση των πρωθυπουργών της Ελλάδας και της ΠΓΔΜ.
Ο Ντιμιτρόφ ανέφερε ότι οι κυβερνήσεις των δύο χωρών είναι αφοσιωμένες στην εξεύρεση λύσης στο ζήτημα της ονομασίας και πρόσθεσε ότι οι συναντήσεις και η επικοινωνία που έχει αυτός με τον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας Νίκο Κοτζιά είναι ανοιχτές και ειλικρινείς.
Σημείωσε ότι η χώρα του «δεν έχει την πολυτέλεια να απολέσει και αυτή την ευκαιρία για την εξεύρεση λύσης στο ζήτημα της ονομασίας», καθώς, όπως υποστήριξε, η επίλυση του καυτού αυτού προβλήματος θα λειτουργήσει καταλυτικά προκειμένου η ΠΓΔΜ να βγει από την απομόνωση και να προσεγγίσει την ΕΕ όπως και να καταστεί μέλος του ΝΑΤΟ. Η προώθηση της ευρωπαϊκής και ευρωατλαντικής προοπτικής της ΠΓΔΜ, σύμφωνα με όσα είπε ο Ντιμιτρόφ, σημαίνει αυτομάτως πρόοδο και ευημερία για τη χώρα.
Σχετικά με τις θέσεις στις οποίες προσέρχονται η Ελλάδα και η ΠΓΔΜ στη διαπραγματευτική διαδικασία για το θέμα του ονόματος, ο Ντιμιτρόφ ανέφερε ότι το «ενδιαφέρον της Ελλάδας εστιάζεται στο να υπάρχει όσο το δυνατό πιο σαφής διαχωρισμός μεταξύ της δικής της περιοχής της Μακεδονίας και της δικής μας», ενώ το ενδιαφέρον της ΠΓΔΜ εστιάζεται «στη διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας», καθώς, όπως υποστήριξε «ήμασταν και θα είμαστε "Μακεδόνες"».
Επιστολή Μίκη Θεοδωράκη:
Του Άγγελου Αλ. Αθανασόπουλου
Η κίνηση του σκοπιανού διαπραγματευτή Βάσκο Ναουμόσκι να δηλώσει, χωρίς να έχει καν ενημερώσει την κυβέρνηση της χώρας του, ότι οι ιδέες που παρουσίασε στη Νέα Υόρκη ο Μάθιου Νίμιτς δεν συνιστούν βάση για μια αξιοπρεπή λύση ανέδειξε με απόλυτη σαφήνεια τις σοβαρές διαφωνίες που πρέπει να ξεπεραστούν στο εσωτερικό της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ), ώστε να βρεθεί λύση στη χρονίζουσα εκκρεμότητα.
Η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ, ο οποίος εκείνη την ώρα βρισκόταν σε δείπνο με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, στο οποίο συμμετείχε και ο υπουργός Εξωτερικών Νίκολα Ντιμιτρόφ, εξέδωσε λίγο μετά τα μεσάνυχτα ανακοίνωση με την οποία ουσιαστικά άδειαζε τον Ναουμόσκι (ο οποίος είχε επιλεγεί από την προηγούμενη κυβέρνηση) και έλεγε ότι όσα διημείφθησαν στα Ηνωμένα Εθνη υπό τον Νίμιτς μπορούν να αποτελέσουν βάση για να συνεχιστεί η διαπραγματευτική διαδικασία.
Ο Ζόραν Ζάεφ μπορεί να κατάφερε να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές του Δεκεμβρίου 2016 στην ΠΓΔΜ, χάρη στη συνεργασία του με αλβανικά κόμματα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η πορεία του είναι ανέφελη. Ο συνασπισμός της Σοσιαλδημοκρατικής Ενωσης (SDSM) του οποίου ηγείται ο Ζάεφ έλαβε 49 έδρες στο Κοινοβούλιο (σε σύνολο 120 εδρών), αλλά το μεγαλύτερο κόμμα σε αυτό αναδείχθηκε το εθνικιστικό VMRO - DPMNE που κέρδισε 51 έδρες.
Ο βασικός εταίρος του Ζάεφ είναι το αλβανικό κόμμα Δημοκρατική Ενωση για την Ενσωμάτωση (DUI), που αν και έχασε σχεδόν το ήμισυ της κοινοβουλευτικής του δύναμης, διατήρησε 10 έδρες. Συνολικά η κυβέρνηση έχει πλειοψηφία 62 εδρών στο 120μελές Κοινοβούλιο. Πρόκειται για ισχνή πλειοψηφία, που αφαιρεί μάλιστα κάθε δυνατότητα συνταγματικών τροποποιήσεων καθώς για αυτές απαιτούνται τουλάχιστον 80 έδρες.
Το εθνικιστικό VMRO - DPMNE που υπέστη και σοβαρή ήττα στις πρόσφατες τοπικές εκλογές προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές του μετά την περίοδο Γκρούεφσκι, η οποία σημαδεύτηκε από εκτεταμένη διαφθορά. Ουσιαστικά, μετά την αποχώρηση του πρώην πρωθυπουργού, ο άνθρωπος που εκφράζει τις θέσεις του VMRO είναι ο πρόεδρος Γκιόργκι Ιβανόφ που διατηρεί καλό όνομα εντός της χώρας. Η δε συνεργασία του Ζάεφ με τους Αλβανούς της χώρας αναδεικνύει περισσότερο τον ρόλο του Ιβανόφ σε αυτή την ιδιότυπη «συγκατοίκηση», όπως φαίνεται από την πρόθεσή του να ασκήσει βέτο στη διεύρυνση χρήσης της αλβανικής γλώσσας. Παρά τα προβλήματά του με τη Δικαιοσύνη, ο Γκρούεφσκι εξακολουθεί να ελέγχει σε σημαντικό βαθμό το VMRO - DPMNE, καθώς τον περασμένο Δεκέμβριο μπόρεσε να επιβάλει στην ηγεσία του κόμματος τον Χρίστιαν Μισκόφσκι, που θεωρείται «μαριονέτα». Ηδη έχουν υπάρξει αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος από κορυφαία στελέχη όπως ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Μιλόσοσκι, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Τράικο Βελιανόσκι και ο πρώην επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας Ιλια Ντιμόσκι που είχαν ζητήσει αναβολή της εκλογής νέου αρχηγού.
Και η.."εκπληξη" του ΥΠΕΞ της ΠΓΔΜ
Την έκπληξή του για τις δηλώσεις του εκπροσώπου της ΠΓΔΜ στις διαπραγματεύσεις για το ζήτημα της ονομασίας που διεξάγονται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, Βάσκο Ναουμόφσκι, εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Νίκολα Ντιμιτρόφ, ο οποίος αποστασιοποιήθηκε πλήρως από αυτές και εκτίμησε ότι αυτές έγιναν περισσότερο για «εσωτερική κατανάλωση».
Πάντως, ο Νίκολα Νιτμιτρόφ, σημείωσε ότι με τις δηλώσεις αυτές του Ναουμόφσκι δημιουργείται πρόβλημα, αφής στιγμής αυτές ακούστηκαν και μεταδόθηκαν στην Ελλάδα.
Ο Βάσκο Ναουμόφσκι τοποθετήθηκε εκπρόσωπος της ΠΓΔΜ στις διαπραγματεύσεις στον ΟΗΕ από την προηγούμενη κυβέρνηση, εκείνη του VMRO-DPMNE, στην οποία μάλιστα ένα διάστημα είχε διατελέσει και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, αρμόδιος για ευρωπαϊκές υποθέσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών της ΠΓΔΜ, σε χθεσινοβραδινή συνέντευξή του σε τηλεοπτικό σταθμό των Σκοπίων, ανέφερε ακόμη ότι γίνονται προσπάθειες προκειμένου να υπάρξει σύντομα συνάντηση των πρωθυπουργών της Ελλάδας και της ΠΓΔΜ.
Ο Ντιμιτρόφ ανέφερε ότι οι κυβερνήσεις των δύο χωρών είναι αφοσιωμένες στην εξεύρεση λύσης στο ζήτημα της ονομασίας και πρόσθεσε ότι οι συναντήσεις και η επικοινωνία που έχει αυτός με τον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας Νίκο Κοτζιά είναι ανοιχτές και ειλικρινείς.
Σημείωσε ότι η χώρα του «δεν έχει την πολυτέλεια να απολέσει και αυτή την ευκαιρία για την εξεύρεση λύσης στο ζήτημα της ονομασίας», καθώς, όπως υποστήριξε, η επίλυση του καυτού αυτού προβλήματος θα λειτουργήσει καταλυτικά προκειμένου η ΠΓΔΜ να βγει από την απομόνωση και να προσεγγίσει την ΕΕ όπως και να καταστεί μέλος του ΝΑΤΟ. Η προώθηση της ευρωπαϊκής και ευρωατλαντικής προοπτικής της ΠΓΔΜ, σύμφωνα με όσα είπε ο Ντιμιτρόφ, σημαίνει αυτομάτως πρόοδο και ευημερία για τη χώρα.
Σχετικά με τις θέσεις στις οποίες προσέρχονται η Ελλάδα και η ΠΓΔΜ στη διαπραγματευτική διαδικασία για το θέμα του ονόματος, ο Ντιμιτρόφ ανέφερε ότι το «ενδιαφέρον της Ελλάδας εστιάζεται στο να υπάρχει όσο το δυνατό πιο σαφής διαχωρισμός μεταξύ της δικής της περιοχής της Μακεδονίας και της δικής μας», ενώ το ενδιαφέρον της ΠΓΔΜ εστιάζεται «στη διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας», καθώς, όπως υποστήριξε «ήμασταν και θα είμαστε "Μακεδόνες"».
Επιστολή Μίκη Θεοδωράκη:
Δούρειος ίππος του Τίτο τα Σκόπια
Απάντηση στην επιστολή του σκοπιανού καλλιτένχη Μπλαγκόζα Νακόσκι δίνει μέσω των ΝΕΩΝ ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης.
Στην επιστολή του, μεταξύ άλλων αναφέρει, ότι σε όλη του τη ζωή απέδειξε πόσο πραγματικά ταγμένος είναι στην υπόθεση της ειρηνικής συνύπαρξης των δύο λαών προσθέτοντας ότι «όταν όμως βλέπω την υπόθεση αυτή της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών μας να γίνεται πρόσχημα στα χέρια κάποιων σκοτεινών δυνάμεων που εκμεταλλεύονται τους λαούς και το τελικό αποτέλεσμα να είναι να κινδυνεύει αυτή τη στιγμή η εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μου, δεν είναι δυνατόν να μην αντιδράσω με όλες μου τις δυνάμεις».
Κύριε Νακόσκι,
Υποθέτω ότι είσθε πολύ νέος και επομένως δεν γνωρίζετε ορισμένα γεγονότα που συνέβησαν πριν από πάρα πολλά χρόνια και που εξηγούν τη σημερινή στάση μου στο θέμα των σχέσεων ανάμεσα στους δύο λαούς μας.
Πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το νεαρό και αδύνατο τότε ΚΚΕ θέλησε να γίνει μέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Μόσχα), το Βουλγαρικό και το Γιουγκοσλαυικό Κομμουνιστικό Κόμμα έθεσαν ως προϋπόθεση για την ένταξή του να δηλώσει ότι συμφωνεί να σχηματισθεί ανεξάρτητο κομμουνιστικό κράτος με το όνομα «Μακεδονία» που να συμπεριλαμβάνει όλη την Βόρειο Ελλάδα.
Οπως ήταν φυσικό, ξεσηκώθηκε θύελλα στην Ελλάδα, που ανάγκασε το ΚΚΕ να αναθεωρήσει αυτή τη θέση. Του έμεινε όμως ένα μεγάλο στίγμα, που νομίζω ότι έσβησε όταν το ΚΚΕ μπήκε στα 1941 επικεφαλής της Αντίστασης κατά των Γερμανών.
Στο τέλος του πολέμου, δημιουργήθηκε η Κομμουνιστική Γιουγκοσλαυία και τότε ο Τίτο έδωσε στο νότιο τμήμα της χώρας, στην περιοχή του Βαρδάρη, το όνομα «Μακεδονία», με την ελπίδα ότι θα μπορούσε να βρεθεί στο μέλλον η ευκαιρία να φτάσουν τα σύνορα της χώρας του στο Αιγαίο.
Το δυστύχημα για τη χώρα μας ήταν ότι μετά την απελευθέρωσή της από τους Γερμανούς οδηγηθήκαμε στον Εμφύλιο πόλεμο κατά τον οποίο η Κυβέρνηση των Αθηνών εξαρτούσε την επιβίωσή της από την βοήθεια των Δυτικών Δυνάμεων. Ηταν εντελώς εξαρτημένη και όπως φάνηκε, ειδικά οι Αγγλοι δεν ήθελαν να ενοχληθεί ο Τίτο, με την ελπίδα ότι θα έκανε αυτό που τελικά έκανε. Δηλαδή να διακόψει τις σχέσεις του με την Μόσχα. Γι' αυτόν τον λόγο οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν διαμαρτυρήθηκαν τότε, ενώ όλος ο κόσμος γνώριζε ότι με το όνομα αυτό ο Γιουγκοσλαύος ηγέτης δημιουργούσε τον Δούρειο Ιππο για να επαναλάβει αυτό που έκανε ως άνθρωπος της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Δηλαδή την δημιουργία της Μακεδονίας του Αιγαίου.
ΤΟΤΕ δημιουργήθηκε ο μύθος της καταγωγής των κατοίκων της περιοχής αυτής από τον Μέγα Αλεξάνδρου με όλα τα γνωστά που περιλαμβάνονταν (και δεν ξέρω αν περιλαμβάνονται ακόμα) και στο Σύνταγμα της χώρας σας. Δηλαδή της Μεγάλης Ιδέας του Αλυτρωτισμού με την οποία γαλουχήθηκαν πολλές γενιές, οι οποίες έχουν συνδεθεί - όπως κι εσείς υποθέτω - με την Ιδέα αυτή ολοκληρωτικά. Κι εγώ τους καταλαβαίνω απολύτως που θεωρούν τον εαυτό τους Μακεδόνες, αφού με τον μύθο αυτόν μεγάλωσαν.
Θα πρέπει όμως να αναγνωρίσετε κι εσείς ότι κι εμείς έχουμε δίκιο όταν με βάση αυτό το όνομα, στέλνετε χάρτες της Μακεδονίας του Αιγαίου που φτάνουν ώς τον Ολυμπο, διατείνεσθε ότι εμείς οι Ελληνες είμαστε κατακτητές της ίδιας μας της συμπρωτεύουσας, της ελληνικής Θεσσαλονίκης κ.λπ. κ.λπ. αμφισβητώντας έτσι την ίδια την ακεραιότητα της χώρας μας.
Πώς λοιπόν ζητάτε από μένα να είμαι… «κοσμοπολίτης» όταν με όλα αυτά τα μυθεύματα κάποιοι επιδιώκουν να ακρωτηριάσουν την πατρίδα μου;
Η Μοίρα όμως, αγαπητέ κύριε Νακόσκι, το έφερε έτσι, ώστε να μάθω από πρώτο χέρι τις δολοπλοκίες της Γιουγκοσλαυικής Ηγεσίας, προκειμένου να γίνω κι εγώ συνεργός σ' αυτή την πολιτική της «Μεγάλης Μακεδονίας». Ηταν τότε που συνέθετα τη μουσική για τη μάχη της Σιουκέσκα και επισκεπτόμουν συχνά την ενιαία τότε Γιουγκοσλαυία, προσκεκλημένος του σ. Τίτο που τόσο θαύμαζα και εκτιμούσα.
Τότε λοιπόν ο ίδιος ο Τίτο μου ζήτησε να γράψω τη μουσική για μια σκοπιανή ταινία. Οταν διάβασα το σενάριο, το οποίο εμφάνιζε εμάς τους Ελληνες ως κατακτητές της Θεσσαλονίκης και καταπιεστές των κατοίκων της, τότε όχι μόνο αρνήθηκα να γράψω τη μουσική αλλά είχα και το θάρρος να έρθω σε έντονη αντιπαράθεση με τον Τίτο. Διότι διαπίστωσα ότι ήταν ο ίδιος που θεωρούσε ότι αφού η Μακεδονία «η δική του» ήταν ιστορική αναγκαιότητα σύμφωνα με τη δική του «κομμουνιστική» αντίληψη, νομιμοποιείτο να δημιουργήσει ένα κομμουνιστικό κράτος σε βάρος μιας χώρας καπιταλιστικής όπως ήταν η Ελλάδα.
Οι σχέσεις μας τότε διαταράχθηκαν, ιδίως όταν του τόνισα ότι δεν έπρεπε αυτός που έθεσε την πατρίδα του πάνω από τη Μόσχα και τον Στάλιν να μη μπορεί να εκτιμήσει τον δικό μου πατριωτισμό που κι εγώ έχω το θάρρος να τον θέτω πάνω απ' όλα.
Στη ζωή μου ολόκληρη απέδειξα, νομίζω, πόσο είμαι πραγματικά ταγμένος στην υπόθεση της ειρηνικής συνύπαρξης των Λαών.
Και δεν έχω κανένα δισταγμό να δηλώσω ότι δεν έχω τίποτα με τον λαό σας που τον αισθάνομαι πολύ κοντά μου, όπως τότε που διηύθυνα τον «Ζορμπά» στα Σκόπια.
Οταν όμως βλέπω την υπόθεση αυτή της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών μας να γίνεται πρόσχημα στα χέρια κάποιων σκοτεινών δυνάμεων που εκμεταλλεύονται τους λαούς και το τελικό αποτέλεσμα να είναι να κινδυνεύει αυτή τη στιγμή η εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μου, δεν είναι δυνατόν να μην αντιδράσω με όλες μου τις δυνάμεις.
Μετά τιμής
Μίκης Θεοδωράκης
Κάποτε στα Σκόπια
Κύριε Θεοδωράκη,
Πραγματικά μένω έκπληκτος διαβάζοντας τα σχόλιά σας στη σημερινή έκδοση της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα», όπου συσχετίζετε το πρόβλημα στη χώρα σας με το όνομα της πατρίδας μου. Η έκπληξή μου συνίσταται σε πολλούς λόγους:
Πρώτον, από ένα άτομο όπως εσάς, καταξιωμένο καλλιτέχνη παγκοσμίως, περίμενα τουλάχιστο λίγο περισσότερο κοσμοπολιτισμό. Εμείς οι καλλιτέχνες έχουμε την ευχαρίστηση να εργαζόμαστε σε ένα ευγενές επάγγελμα το οποίο μας επιτρέπει να ταξιδεύουμε ανά τον κόσμο και να μιλάμε μια γλώσσα [η μουσική] που επιτρέπει να ρίχνει τείχη και να γκρεμίζει συγκρούσεις. Αυτό μας επιτρέπει όλους να είμαστε ενωμένοι σε μία μεγάλη οικογένεια όπου οι πολιτιστικές διαφορές μεταξύ των εθνών μας αναπαριστούν τον πλούτο της ανθρώπινης έκφρασης.
Δεύτερον, το 1997, το δημοφιλέστερό σας έργο, ο «Ζορμπάς», παρουσιάστηκε στο Μακεδονικό Εθνικό Θέατρο παρουσία του πρώην προέδρου Κίρο Γκλιγκόροφ (…) και μεταδόθηκε ζωντανά από την ελληνική τηλεόραση. Προσωπικά ως μαθητής στο γυμνάσιο των Σκοπίων παρακολούθησα όλες τις πρόβες και η μητέρα μου συμμετείχε στην παράσταση. (…) Τότε επισκεφτήκατε τον τάφο του Ζορμπά στο νεκροταφείο στο Μπούτελ. Αυτή ακριβώς η ιστορία του Ζορμπά θα μπορούσε να είναι ένα από τα θετικά παραδείγματα για τις επαφές μεταξύ των πολιτισμών των λαών των Βαλκανίων, αλλά θα μπορούσε και να μας δώσει ώθηση στην αναζήτηση εποικοδομητικών λύσεων.
Απάντηση στην επιστολή του σκοπιανού καλλιτένχη Μπλαγκόζα Νακόσκι δίνει μέσω των ΝΕΩΝ ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης.
Στην επιστολή του, μεταξύ άλλων αναφέρει, ότι σε όλη του τη ζωή απέδειξε πόσο πραγματικά ταγμένος είναι στην υπόθεση της ειρηνικής συνύπαρξης των δύο λαών προσθέτοντας ότι «όταν όμως βλέπω την υπόθεση αυτή της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών μας να γίνεται πρόσχημα στα χέρια κάποιων σκοτεινών δυνάμεων που εκμεταλλεύονται τους λαούς και το τελικό αποτέλεσμα να είναι να κινδυνεύει αυτή τη στιγμή η εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μου, δεν είναι δυνατόν να μην αντιδράσω με όλες μου τις δυνάμεις».
Κύριε Νακόσκι,
Υποθέτω ότι είσθε πολύ νέος και επομένως δεν γνωρίζετε ορισμένα γεγονότα που συνέβησαν πριν από πάρα πολλά χρόνια και που εξηγούν τη σημερινή στάση μου στο θέμα των σχέσεων ανάμεσα στους δύο λαούς μας.
Πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το νεαρό και αδύνατο τότε ΚΚΕ θέλησε να γίνει μέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Μόσχα), το Βουλγαρικό και το Γιουγκοσλαυικό Κομμουνιστικό Κόμμα έθεσαν ως προϋπόθεση για την ένταξή του να δηλώσει ότι συμφωνεί να σχηματισθεί ανεξάρτητο κομμουνιστικό κράτος με το όνομα «Μακεδονία» που να συμπεριλαμβάνει όλη την Βόρειο Ελλάδα.
Οπως ήταν φυσικό, ξεσηκώθηκε θύελλα στην Ελλάδα, που ανάγκασε το ΚΚΕ να αναθεωρήσει αυτή τη θέση. Του έμεινε όμως ένα μεγάλο στίγμα, που νομίζω ότι έσβησε όταν το ΚΚΕ μπήκε στα 1941 επικεφαλής της Αντίστασης κατά των Γερμανών.
Στο τέλος του πολέμου, δημιουργήθηκε η Κομμουνιστική Γιουγκοσλαυία και τότε ο Τίτο έδωσε στο νότιο τμήμα της χώρας, στην περιοχή του Βαρδάρη, το όνομα «Μακεδονία», με την ελπίδα ότι θα μπορούσε να βρεθεί στο μέλλον η ευκαιρία να φτάσουν τα σύνορα της χώρας του στο Αιγαίο.
Το δυστύχημα για τη χώρα μας ήταν ότι μετά την απελευθέρωσή της από τους Γερμανούς οδηγηθήκαμε στον Εμφύλιο πόλεμο κατά τον οποίο η Κυβέρνηση των Αθηνών εξαρτούσε την επιβίωσή της από την βοήθεια των Δυτικών Δυνάμεων. Ηταν εντελώς εξαρτημένη και όπως φάνηκε, ειδικά οι Αγγλοι δεν ήθελαν να ενοχληθεί ο Τίτο, με την ελπίδα ότι θα έκανε αυτό που τελικά έκανε. Δηλαδή να διακόψει τις σχέσεις του με την Μόσχα. Γι' αυτόν τον λόγο οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν διαμαρτυρήθηκαν τότε, ενώ όλος ο κόσμος γνώριζε ότι με το όνομα αυτό ο Γιουγκοσλαύος ηγέτης δημιουργούσε τον Δούρειο Ιππο για να επαναλάβει αυτό που έκανε ως άνθρωπος της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Δηλαδή την δημιουργία της Μακεδονίας του Αιγαίου.
ΤΟΤΕ δημιουργήθηκε ο μύθος της καταγωγής των κατοίκων της περιοχής αυτής από τον Μέγα Αλεξάνδρου με όλα τα γνωστά που περιλαμβάνονταν (και δεν ξέρω αν περιλαμβάνονται ακόμα) και στο Σύνταγμα της χώρας σας. Δηλαδή της Μεγάλης Ιδέας του Αλυτρωτισμού με την οποία γαλουχήθηκαν πολλές γενιές, οι οποίες έχουν συνδεθεί - όπως κι εσείς υποθέτω - με την Ιδέα αυτή ολοκληρωτικά. Κι εγώ τους καταλαβαίνω απολύτως που θεωρούν τον εαυτό τους Μακεδόνες, αφού με τον μύθο αυτόν μεγάλωσαν.
Θα πρέπει όμως να αναγνωρίσετε κι εσείς ότι κι εμείς έχουμε δίκιο όταν με βάση αυτό το όνομα, στέλνετε χάρτες της Μακεδονίας του Αιγαίου που φτάνουν ώς τον Ολυμπο, διατείνεσθε ότι εμείς οι Ελληνες είμαστε κατακτητές της ίδιας μας της συμπρωτεύουσας, της ελληνικής Θεσσαλονίκης κ.λπ. κ.λπ. αμφισβητώντας έτσι την ίδια την ακεραιότητα της χώρας μας.
Πώς λοιπόν ζητάτε από μένα να είμαι… «κοσμοπολίτης» όταν με όλα αυτά τα μυθεύματα κάποιοι επιδιώκουν να ακρωτηριάσουν την πατρίδα μου;
Η Μοίρα όμως, αγαπητέ κύριε Νακόσκι, το έφερε έτσι, ώστε να μάθω από πρώτο χέρι τις δολοπλοκίες της Γιουγκοσλαυικής Ηγεσίας, προκειμένου να γίνω κι εγώ συνεργός σ' αυτή την πολιτική της «Μεγάλης Μακεδονίας». Ηταν τότε που συνέθετα τη μουσική για τη μάχη της Σιουκέσκα και επισκεπτόμουν συχνά την ενιαία τότε Γιουγκοσλαυία, προσκεκλημένος του σ. Τίτο που τόσο θαύμαζα και εκτιμούσα.
Τότε λοιπόν ο ίδιος ο Τίτο μου ζήτησε να γράψω τη μουσική για μια σκοπιανή ταινία. Οταν διάβασα το σενάριο, το οποίο εμφάνιζε εμάς τους Ελληνες ως κατακτητές της Θεσσαλονίκης και καταπιεστές των κατοίκων της, τότε όχι μόνο αρνήθηκα να γράψω τη μουσική αλλά είχα και το θάρρος να έρθω σε έντονη αντιπαράθεση με τον Τίτο. Διότι διαπίστωσα ότι ήταν ο ίδιος που θεωρούσε ότι αφού η Μακεδονία «η δική του» ήταν ιστορική αναγκαιότητα σύμφωνα με τη δική του «κομμουνιστική» αντίληψη, νομιμοποιείτο να δημιουργήσει ένα κομμουνιστικό κράτος σε βάρος μιας χώρας καπιταλιστικής όπως ήταν η Ελλάδα.
Οι σχέσεις μας τότε διαταράχθηκαν, ιδίως όταν του τόνισα ότι δεν έπρεπε αυτός που έθεσε την πατρίδα του πάνω από τη Μόσχα και τον Στάλιν να μη μπορεί να εκτιμήσει τον δικό μου πατριωτισμό που κι εγώ έχω το θάρρος να τον θέτω πάνω απ' όλα.
Στη ζωή μου ολόκληρη απέδειξα, νομίζω, πόσο είμαι πραγματικά ταγμένος στην υπόθεση της ειρηνικής συνύπαρξης των Λαών.
Και δεν έχω κανένα δισταγμό να δηλώσω ότι δεν έχω τίποτα με τον λαό σας που τον αισθάνομαι πολύ κοντά μου, όπως τότε που διηύθυνα τον «Ζορμπά» στα Σκόπια.
Οταν όμως βλέπω την υπόθεση αυτή της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών μας να γίνεται πρόσχημα στα χέρια κάποιων σκοτεινών δυνάμεων που εκμεταλλεύονται τους λαούς και το τελικό αποτέλεσμα να είναι να κινδυνεύει αυτή τη στιγμή η εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μου, δεν είναι δυνατόν να μην αντιδράσω με όλες μου τις δυνάμεις.
Μετά τιμής
Μίκης Θεοδωράκης
Κάποτε στα Σκόπια
Κύριε Θεοδωράκη,
Πραγματικά μένω έκπληκτος διαβάζοντας τα σχόλιά σας στη σημερινή έκδοση της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα», όπου συσχετίζετε το πρόβλημα στη χώρα σας με το όνομα της πατρίδας μου. Η έκπληξή μου συνίσταται σε πολλούς λόγους:
Πρώτον, από ένα άτομο όπως εσάς, καταξιωμένο καλλιτέχνη παγκοσμίως, περίμενα τουλάχιστο λίγο περισσότερο κοσμοπολιτισμό. Εμείς οι καλλιτέχνες έχουμε την ευχαρίστηση να εργαζόμαστε σε ένα ευγενές επάγγελμα το οποίο μας επιτρέπει να ταξιδεύουμε ανά τον κόσμο και να μιλάμε μια γλώσσα [η μουσική] που επιτρέπει να ρίχνει τείχη και να γκρεμίζει συγκρούσεις. Αυτό μας επιτρέπει όλους να είμαστε ενωμένοι σε μία μεγάλη οικογένεια όπου οι πολιτιστικές διαφορές μεταξύ των εθνών μας αναπαριστούν τον πλούτο της ανθρώπινης έκφρασης.
Δεύτερον, το 1997, το δημοφιλέστερό σας έργο, ο «Ζορμπάς», παρουσιάστηκε στο Μακεδονικό Εθνικό Θέατρο παρουσία του πρώην προέδρου Κίρο Γκλιγκόροφ (…) και μεταδόθηκε ζωντανά από την ελληνική τηλεόραση. Προσωπικά ως μαθητής στο γυμνάσιο των Σκοπίων παρακολούθησα όλες τις πρόβες και η μητέρα μου συμμετείχε στην παράσταση. (…) Τότε επισκεφτήκατε τον τάφο του Ζορμπά στο νεκροταφείο στο Μπούτελ. Αυτή ακριβώς η ιστορία του Ζορμπά θα μπορούσε να είναι ένα από τα θετικά παραδείγματα για τις επαφές μεταξύ των πολιτισμών των λαών των Βαλκανίων, αλλά θα μπορούσε και να μας δώσει ώθηση στην αναζήτηση εποικοδομητικών λύσεων.
Μπλαγκόζα Νακόσκι
ΛΥΤΡΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΛΥΤΡΩΤΙΣΜΟ
Του Γιώργου Σ. Κατρούγκαλου*
Το Mακεδονικό έπρεπε να είχε λυθεί από τη δεκαετία του '90. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε δηλώσει - post factum - ότι υπήρχε εθνικά συμφέρουσα λύση («σύνθετη ονομασία»), αλλά δεν την έφερε στη Βουλή γιατί φοβόταν ότι δεν θα περνούσε από την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία (στη συνέχεια, βεβαίως, ο κύριος Σαμαράς τον έβγαλε από το δίλημμα…). Εκτοτε συμβαίνει το εξής παράδοξο: η γειτονική χώρα δεν έχει ούτε κατά διάνοια την οικονομική, πολιτική ή στρατιωτική ισχύ να απειλήσει τη δική μας, το Ονοματολογικό όμως δηλητηριάζει συνεχώς τις διμερείς σχέσεις και την ατμόσφαιρα στην περιοχή. Λειτουργεί ως όχημα αλυτρωτισμού για τους ακραίους της άλλης πλευράς και, αντανακλαστικά, ως καύσιμο εθνικισμού για τους «δικούς» μας.
ΛΥΤΡΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΛΥΤΡΩΤΙΣΜΟ
Του Γιώργου Σ. Κατρούγκαλου*
Το Mακεδονικό έπρεπε να είχε λυθεί από τη δεκαετία του '90. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε δηλώσει - post factum - ότι υπήρχε εθνικά συμφέρουσα λύση («σύνθετη ονομασία»), αλλά δεν την έφερε στη Βουλή γιατί φοβόταν ότι δεν θα περνούσε από την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία (στη συνέχεια, βεβαίως, ο κύριος Σαμαράς τον έβγαλε από το δίλημμα…). Εκτοτε συμβαίνει το εξής παράδοξο: η γειτονική χώρα δεν έχει ούτε κατά διάνοια την οικονομική, πολιτική ή στρατιωτική ισχύ να απειλήσει τη δική μας, το Ονοματολογικό όμως δηλητηριάζει συνεχώς τις διμερείς σχέσεις και την ατμόσφαιρα στην περιοχή. Λειτουργεί ως όχημα αλυτρωτισμού για τους ακραίους της άλλης πλευράς και, αντανακλαστικά, ως καύσιμο εθνικισμού για τους «δικούς» μας.
Γιατί τώρα; Γιατί, λόγω επώνυμων ευθυνών που δεν είναι η ώρα τώρα να αποδοθούν, ήδη η πλειονότητα των χωρών του ΟΗΕ έχει αναγνωρίσει την ΠΓΔΜ με το συνταγματικό της όνομα. Κάθε μέρα που περνά διαιωνίζει ως τετελεσμένο γεγονός τη χρήση του ονόματος αυτού, de jure ή de facto. Και τούτο παρά τη διαρκή αιμορραγία διπλωματικού κεφαλαίου, που θα μπορούσε να επενδυθεί με απείρως μεγαλύτερη απόδοση στα άλλα εθνικά θέματα. Και στην περίπτωση αυτή, συνεπώς, το τέλμα δεν είναι υπέρ των εθνικών μας συμφερόντων. Εμείς έχουμε αποδείξει ότι είμαστε κυβέρνηση που δεν παραδίδεται στην αδράνεια, αλλά θέλει να επιλύει χρονίζοντα προβλήματα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, από τη σαρία έως τους δασικούς χάρτες και το Κτηματολόγιο. Πρέπει όμως να γίνει, επίσης, συνείδηση ότι επιδιώκουμε έντιμη συμφωνία, όχι μόνο για λόγους αποκατάστασης της Ιστορίας, αλλά και γιατί η σταθεροποίηση όλων των χωρών της περιοχής μας, συμπεριλαμβανομένων των Σκοπίων, και η υποστήριξη της ευρωπαϊκής και διεθνούς προοπτικής τους συνάδουν απολύτως και με τα δικά μας εθνικά συμφέροντα.
Ποια είναι, επομένως, η εθνικά συμφέρουσα λύση; Μια συμφωνία που θα περιλαμβάνει, αφενός, μια ονομασία γενικής χρήσης - erga omnes -, η οποία θα διακρίνει σαφώς το γειτονικό κράτος από την ιστορική, ελληνική Μακεδονία, θα ξεχωρίζει δηλαδή τη γεωγραφία από την ιστορία. Αφετέρου, θα εξαλείφει κάθε εστία αλυτρωτισμού, με την έννοια της αμφισβήτησης των συνόρων, σε όλες τις κρατικές πρακτικές. Ορθά τόνισε σχετικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ότι, υπό την άποψη αυτή, το Μακεδονικό δεν είναι μόνο θέμα σεβασμού της Ιστορίας, αλλά και θέμα σεβασμού του διεθνούς δικαίου. Είναι, βέβαια, αυτονόητο και ότι οποιαδήποτε λύση δεν μπορεί παρά να αποτελεί έναν έντιμο συμβιβασμό, που θα λαμβάνει υπόψη και την υποκειμενική αίσθηση ταυτότητας που έχει δημιουργηθεί μεταπολεμικά στους γείτονες.
Υπάρχει «παράθυρο ευκαιρίας» για παρόμοια συμφωνία; Χωρίς τίποτα να είναι δεδομένο, για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες, ναι, υπάρχει. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στην απομάκρυνση της νέας κυβέρνησης της ΠΓΔΜ από την άγονη εθνικιστική πολιτική των προηγούμενων κυβερνήσεων, αλλά και στην ενεργητική και συστηματική εκ μέρους μας διπλωματική προσπάθεια. Εξι διαπραγματευτικοί κύκλοι έχουν διεξαχθεί για την ενίσχυση της διαφάνειας και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ήδη η συζήτηση έχει αναβαθμιστεί σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών. Η μπάλα, βεβαίως, βρίσκεται κυρίως στο γήπεδο της άλλης πλευράς. Πρέπει να αποδείξει στην πράξη ότι εννοεί όσα μέχρι σήμερα έχουν ειπωθεί στα λόγια.
Υπάρχει «παράθυρο ευκαιρίας» για παρόμοια συμφωνία; Χωρίς τίποτα να είναι δεδομένο, για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες, ναι, υπάρχει. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στην απομάκρυνση της νέας κυβέρνησης της ΠΓΔΜ από την άγονη εθνικιστική πολιτική των προηγούμενων κυβερνήσεων, αλλά και στην ενεργητική και συστηματική εκ μέρους μας διπλωματική προσπάθεια. Εξι διαπραγματευτικοί κύκλοι έχουν διεξαχθεί για την ενίσχυση της διαφάνειας και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ήδη η συζήτηση έχει αναβαθμιστεί σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών. Η μπάλα, βεβαίως, βρίσκεται κυρίως στο γήπεδο της άλλης πλευράς. Πρέπει να αποδείξει στην πράξη ότι εννοεί όσα μέχρι σήμερα έχουν ειπωθεί στα λόγια.
Ποιος δεν θέλει λύση; Οσοι έχουν τον πατριωτισμό επάγγελμα, όσοι φοβούνται ότι θα αποκαλυφθούν άλυτες εσωτερικές τους αντιθέσεις, όσοι απλώς θέλουν να ψαρέψουν στα θολά νερά διχάζοντας τον ελληνικό λαό. Είναι ολοφάνερο ότι όσοι προσπαθούν να μεταθέσουν τη συζήτηση από τη λογική στο θυμικό, από τον πατριωτισμό στην πατριδοκαπηλία, όσοι χαρακτηρίζουν «συριζοκομιτατζήδες» αυτούς που επιδιώκουν την εθνική λύση, υπερασπίζονται άλλα, ιδιοτελή συμφέροντα, και όχι τα εθνικά. Το Μακεδονικό όμως απαιτεί ομοψυχία, η οποία δεν πρέπει να υπονομευθεί από μισαλλοδοξία και ακρότητες που στο παρελθόν οδήγησαν σε διχασμούς και εθνικές ήττες.
Ενα είναι το διακύβευμα: όλοι οι λογικά σκεπτόμενοι Ελληνες να ενεργήσουμε εθνικά.
*Αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου