"ΜΗΝ ΞΕΓΕΛΙΕΣΤΕ, Η ΚΑΤΑΛΟΝΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΙΣΠΑΝΙΑ", ΤΟ ΣΥΝΘΗΜΑ ΤΗΣ ΟΓΚΩΔΟΥΣ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗΣ ΣΤΗ ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ, ΜΑΛΛΟΝ ΔΕΝ ΕΦΘΑΣΕ ΕΓΚΑΙΡΩΣ Η ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΝΤΙΘΕΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΤΣΙΑΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ "ΚΡΑΤΟΥΣ-ΚΟΝΚΙΣΤΑΔΟΡ"...

Από τον κλώνο της "Ε" (φωτογραφικό+ιδεολογικό μάθημα)

και "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"Εφ.ΣΥΝ", ηλεκτρονική έκδοση

"Εφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 07-08/10/17

Του Γιώργου Τσιάρα

Λειψό το «δρομο-λόγιο» σήμερα, ελλείψει χώρου και καθότι προηγούνται τα «καυτά» ρεπορτάζ που εξασφαλίσαμε κατ' αποκλειστικότητα για την Ελλάδα από Λιβύη και Βαρκελώνη, και για τα οποία εμείς του διεθνούς τμήματος είμαστε πολύ περήφανοι.

Για την Καταλονία πάντως και την άγρια καταστολή του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της από το ισπανικό «κράτος-κονκισταδόρ», την άποψη μου την έγραψα το ίδιο βράδυ των αιματηρών γεγονότων· αν και παιδιόθεν εχθρεύομαι τον εθνικισμό και τους πάσης φύσεως «πατριωτισμούς», που σωστά έχουν περιγραφεί εδώ και δυόμισι αιώνες -από τον σπουδαίο Αγγλο συγγραφέα Σάμιουελ Τζόνσον- ως το τελευταίο καταφύγιο των καθαρμάτων, η ίδια η βαρβαρότητα που επέδειξαν τα ροπαλοφόρα εγγόνια του Φράνκο με αναγκάζουν, όπως νομίζω και εκατομμύρια ακόμη αριστερούς, να στηρίξω τον καταλανικό αγώνα για αυτοδιάθεση.

Αλλωστε οι Καταλανοί, όπως φυσικά και οι Βάσκοι, έχουν κάθε δικαίωμα να διεκδικούν την απελευθέρωση τους από το ισπανικό «κλουβί»: η ιστορία τους, η γλώσσα τους, συνολικά ο πολιτισμός τους είναι διακριτός από τον καστιγιάνικο/μαδριλένικο, η κυριαρχία του οποίου τούς επιβλήθηκε διαχρονικά με τη δύναμη των όπλων.

Και καλά θα κάνουν, όσοι άσχετοι γράφουν και λένε με απόλυτη βεβαιότητα πως λαοί με μακραίωνη και καταματωμένη ιστορία, σαν τους Καταλανούς, τους Σκοτσέζους ή τους Βάσκους, θέλουν να αποσχιστούν για τα λεφτά, επειδή είναι και καλά πιο πλούσιοι και δεν θέλουν να πληρώνουν τα λοιπά φτωχαδάκια, να ανοίξουν κάνα βιβλίο και να δουν τι έχουν περάσει οι συγκεκριμένοι λαοί στα χέρια των κατακτητών γειτόνων τους.

Κι εγώ αγαπώ και ακόμη διαβάζω με πάθος τον Μαρξ, αλλά η «οικονομικίστικη» θεωρία του θείου Κάρολου για την πάλη των τάξεων δεν αρκεί για να εξηγήσει τα πάντα, και ιδιαίτερα το σύνθετο φαινόμενο του εθνικισμού.

Και όχι, δεν ερμηνεύονται όλα τα πολιτικοκοινωνικά φαινόμενα με τα χρήματα και τις κόντρες μεταξύ των τάξεων και των ελίτ: όπως έλεγε συχνά και ο μακαρίτης ο Βασίλης Ραφαηλίδης, τον οποίο είχα την τύχη να ακούσω και προσωπικά να μιλά για το θέμα, η έννοια της εθνικής ταυτότητας είναι κατ' εξοχήν ψυχολογική, έχει να κάνει πρωτίστως με το πώς και τι νιώθει πως είναι κανείς: γι' αυτό κάποιοι λαοί συν τω χρόνω αφομοιώνονται μέσα σε μεγαλύτερες ομοσπονδιακές ή συνηθέστερα αυτοκρατορικές οντότητες και άλλοι παραμένουν αδούλωτοι και... ανάδελφοι -καλή ώρα σαν τους Καταλανούς, και φυσικά σαν εμάς τους Ελληνες.

Από εκεί και πέρα, δεν μπορεί κανείς να παραγνωρίσει την υπαρξιακή αγωνία που προκαλεί το δημοψήφισμα στη Μαδρίτη, αλλά και σε άλλες πρωτεύουσες «τεχνητών» ευρωπαϊκών κρατών -ούτε βέβαια θα περίμενε κανείς να κάτσουν όλοι αυτοί στην άκρη και να παρακολουθήσουν άπραγοι τη διάλυση της κρατικής τους οντότητας.

Εδώ όμως φαίνεται, αν θέλετε, και η ωριμότητα των εκάστοτε επικυρίαρχων: και η Αγγλία απειλήθηκε από το σκοτσέζικο δημοψήφισμα, αλλά δεν έστειλε την αστυνομία να δείρει τους ψηφοφόρους και να κατασχέσει τις κάλπες.

Το Λονδίνο παρενέβη, φυσικά, και επηρέασε ποικιλοτρόπως τη λαϊκή ψήφο στη Σκοτία, επιστρατεύοντας την γκεμπελική προπαγάνδα και κινδυνολογία των ΜΜΕ και την απειλή του οικονομικού κραχ -καταφέρνοντας τελικά να πείσει, έστω και οριακά, τον σκοτσέζικο λαό ότι «έξω απ' το μαντρί σε τρώει ο λύκος».

Οι Ισπανοί, αντίθετα, πήγαν να λύσουν το πρόβλημα με τα κλομπ, και τώρα απαγορεύουν προληπτικά ακόμα και τις συνεδριάσεις της τοπικής Βουλής, ενώ απειλούν με οικονομικό στραγγαλισμό και άρση ακόμη και του καθεστώτος μερικής αυτονομίας, μέσω του περιβόητου «άρθρου 155» του συντάγματος: σωστά έγραψε ένας Ισπανός σχολιαστής πως, αν τελικά οι Καταλανοί αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους, πρέπει να βαφτίσουν τον κεντρικότερο δρόμο της Βαρκελώνης σε λεωφόρο Μαριάνο Ραχόι!

Οσο για την Ευρωπαϊκή Ενωση, που μετά το Brexit βιώνει κι αυτή τον εφιάλτη της σταδιακής «σμίκρυνσης» και του ξηλωμένου πουλόβερ, μετά τη μαζική διεύρυνση της τελευταίας εικοσαετίας, απέδειξε με την αμέριστη στήριξή της στον Ραχόι για ακόμη μια φορά την τεράστια απόσταση που χωρίζει τους καρεκλοκένταυρους ηγήτορές της από τα αισθήματα της πλειονότητας των πολιτών-υπηκόων της.

Δεν γίνεται έτσι η δουλειά, κύριοι των Βρυξελλών: δεν γίνεται να είναι σωστή και πρέπουσα η ανεξαρτησία π.χ. των Σλοβένων και των Κροατών, για χάρη της οποίας διαλύθηκε η Γιουγκοσλαβία, και λάθος η ανεξαρτησία των Καταλανών, στο όνομα της ισπανικής «ενότητας».

Αποφασίστε, επιτέλους, με ποιον είστε: με τους λαούς ή με τα κλομπ;

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 07-08/10/17

Του Π.Κ.Ιωακειμίδη

Η νέα πληγή - η οποία δεν είναι και εντελώς νέα - που απειλεί την Ευρώπη λέγεται «περιφερειασμός» (regionalism), η τάση δηλαδή περιφερειών να επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτονομία ή απόσχιση και ανεξαρτησία από τα εθνικά κράτη στα οποία ανήκουν. Η περίπτωση της Καταλωνίας φώτισε με δραματικό τρόπο το πρόβλημα που υποβόσκει εδώ και καιρό. Εκτός από την Ισπανία, παρόμοια έντονα συμπτώματα έχουμε σε Βρετανία, Ιταλία, Βέλγιο, ακόμη και Γαλλία και σε χώρες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης, για να μην αναφερθούμε στα Δυτικά Βαλκάνια και στη δύσκολη ιστορία τους στη συγκρότηση των εθνικών κρατών. Ολες οι περιπτώσεις δεν είναι βεβαίως ίδιες. Ορισμένες έχουν ως κύρια αφετηρία διαφορετικές εθνικές/εθνοτικές ταυτότητες που θέλουν να εκφρασθούν με μεγαλύτερη αυτονομία ή και ανεξαρτησία. Κάποιες άλλες έχουν ως αίτια οικονομικούς λόγους, είτε γιατί οι περιφέρειες αισθάνονται ότι οικονομικά «αδικούνται» και καταδικάζονται σε υπανάπτυξη ή ακριβώς το αντίθετο, ότι είναι οικονομικά ιδιαίτερα αναπτυγμένες, ευημερούσες και αναγκάζονται να επιδοτούν τις υπόλοιπες περιφέρειες της εθνικής ενότητας.
Η περίπτωση της Καταλωνίας ανταποκρίνεται και στις δύο αυτές κατηγορίες, καθώς έχει μια ξεχωριστή πολιτιστική, ιστορική ταυτότητα που αναζητά έκφραση, αλλά ταυτόχρονα είναι και η πλέον ευημερούσα περιοχή της χώρας που στηρίζει την υπόλοιπη Ισπανία. Οθεν το αίτημα για ανεξαρτησία. Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας ως ομοσπονδίας ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η Σλοβενία, ως η πλέον αναπτυγμένη οντότητα του συστήματος, αισθάνθηκε ότι δεν θα μπορούσε να συνεχίσει τη χρηματοδότηση/επιδότηση των υπόλοιπων ομοσπονδιακών οντοτήτων. Επομένως εδώ έχουμε ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα με ένα εκρηκτικό μείγμα παραγόντων στη βάση του - πολιτιστικών, εθνοτικών, οικονομικών.
Πώς μπορεί όμως να αντιμετωπιστεί; Οπωσδήποτε δεν μπορεί με τη διάλυση των εθνικών κρατών/ενοτήτων, η συγκρότηση των οποίων από τον 19ο αιώνα και μετά υπήρξε μια επίπονη, σ' ορισμένες περιπτώσεις αιματηρή διαδικασία, αλλά μια διαδικασία νεωτερικότητας. Επομένως, αιτήματα για ανεξαρτησία, πολύ περισσότερο για μονομερή κήρυξη ανεξαρτησίας (UDI), δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε την Ευρώπη στο χάος και πιθανότατα σε νέες εμφύλιες συγκρούσεις. Και επιπλέον θα κατέστρεφε και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ως εκ τούτου η τελευταία ορθώς δεν ενθαρρύνει τέτοιες κινήσεις (το απαγορεύει άλλωστε η Συνθήκη), αν και αναγνωρίζει τον ρόλο των περιφερειών με τη θεσμική τους έκφραση στην Επιτροπή Περιφερειών.

Η απάντηση-λύση στο πρόβλημα των περιφερειών που θα συνδυάζει αφενός τη διατήρηση των εθνικών κρατών/ενοτήτων και αφετέρου θα αναγνωρίζει τα θεμιτά αιτήματα για υψηλότερο βαθμό έκφρασης και ελευθερίας (των περιφερειών) βρίσκεται στην ομοσπονδία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η ομοσπονδία συνδυάζει τον υψηλότερο δυνατό βαθμό αυτονομίας για μια περιφερειακή οντότητα/συνιστώσα, με τη διατήρηση όμως της ενότητας του εθνικού κράτους. Η Ισπανία είναι χώρα με υψηλή περιφερειακή αυτονομία. Αλλά δεν είναι ομοσπονδία και προς τα εκεί θα πρέπει να κατευθυνθεί με μια στρατηγική πολιτικού διαλόγου.
Οσο συντομότερα λυθούν με θεσμικό - δημοκρατικό τρόπο τα προβλήματα που θέτει ο «περιφερειασμός» τόσο το καλύτερο. Γιατί όσο παραμένουν άλυτα εκτρέφουν, μεταξύ άλλων, και τοξικές απομιμήσεις...