Από "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ" και
την "ΑΥΓΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"
"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 09/07/17
Αίθουσα σύντηξης
Του Πέτρου Μαρτινίδη*
Καλώς ή κακώς, είχαμε συνηθίσει να είναι η δημόσια τηλεόραση, από καταβολής της, μια φιλοκυβερνητική τηλεόραση.
Απόδειξη ότι το περίφημο «μαύρο στην ΕΡΤ», πριν από τρία χρόνια, έπεσε μεν για λόγους περικοπής κρατικών δαπανών, μα και όταν πολλές εκπομπές της είχαν γίνει σαφώς επικριτικές προς την τότε κυβέρνηση. Την έκλεισαν όταν έχανε τον παραδοσιακό χαρακτήρα της και ήταν επόμενο να τον ανακτήσει μόλις την άνοιξαν πάλι. Αλλά υπάρχουν και όρια.
Στις 28 Ιουνίου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος προέβη σε σειρά δηλώσεων για να εξηγήσει ότι: πρώτον, η παράταση της απεργίας των οδοκαθαριστών υποκινήθηκε από την αξιωματική αντιπολίτευση∙ δεύτερον, ότι οι τηλεφωνικές επικοινωνίες του υπουργού Αμυνας με ισοβίτη έγιναν στο πλαίσιο των καθηκόντων του και κακώς τις καταγγέλλει σύσσωμη η αντιπολίτευση∙ και, τρίτον, ότι η προετοιμασία δημόσιας εκδήλωσης αστυνομικών στα Εξάρχεια υποκινήθηκε, δολίως, από ακροδεξιούς κύκλους της Νέας Δημοκρατίας.
Ως κυβερνητικός εκπρόσωπος, είχε κάθε λόγο να προβεί σε αυτές τις δηλώσεις και να επιχειρηματολογήσει αναλόγως. Αλλά οι κυρίες και οι κύριοι της ΕΡΤ, που σχολιάζουν την πολιτική επικαιρότητα στην εκπομπή «αίθουσα σύνταξης», υπερέβησαν κάθε παλαιότερη φιλοκυβερνητική έξαρση. Χωρίς καμία αναστολή, ανέλαβαν, το ίδιο απόγευμα, να αναλύσουν διά μακρών το πόσο ορθοί ήταν και οι τρεις ισχυρισμοί του κυβερνητικού εκπροσώπου.
Εάν η ομάδα δεν έχει σκοπό να πάρει τη δουλειά του κ. Τζανακόπουλου, δεν ξέρω τι άλλες φιλοδοξίες μπορεί να τρέφει. Κανείς τους δεν θεώρησε σκόπιμο να επισημάνει πως τα όσα είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος μπορεί να περιείχαν κάποια μεροληψία. Πλειοδότησαν στο πόσο απροσδόκητα οι οδοκαθαριστές επέμειναν στη συνέχιση της απεργίας, καίτοι μετά τη συνάντησή τους με τον Πρωθυπουργό ήταν δεδομένο πως η απεργία έληγε - άρα η μείζων αντιπολίτευση έβαλε το χέρι της για να συνεχίσουν να μένουν οι δρόμοι σε φρικώδη κατάσταση∙ πόσο εύλογα ο υπουργός Αμυνας επεδίωξε να «παρωθήσει» τον ισοβίτη να πει όλη την αλήθεια - άρα αν ο κ. Καμμένος πήγαινε με μαστίγιο στις φυλακές, να παρωθήσει αποτελεσματικότερα στην αληθοέπεια, θα ήταν ακόμη πιο αξιέπαινος∙ και, τέλος, πόσο προβοκατόρικα οι συνδικαλιστές αστυνομικοί προετοίμαζαν εκδήλωση στα Εξάρχεια, επιδιώκοντας αιματοκύλισμα σε μια ειδυλλιακή συνοικία της Αθήνας, που μόνο οι κακόβουλοι την παρουσιάζουν ως «άβατο».
Τον Ιούνιο του 1953, λίγους μήνες μετά τον θάνατο του Στάλιν, οι εργάτες της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας κινητοποιήθηκαν ζητώντας βελτίωση αμοιβών και συνθηκών εργασίας. Αντιμετωπίστηκαν από 8.000 αστυνομικούς και 20.000 σοβιετικούς στρατιώτες. Η ωμότητα της καταστολής έκανε ακόμη και τον φιλικότατο προς το καθεστώς Μπέρτολτ Μπρεχτ να γράψει το γνωστό ποίημα Η λύση, το οποίο καταλήγει με την πρόταση «να διαλύσει τον λαό η κυβέρνηση και να εκλέξει άλλον», αφού αυτός «απώλεσε την εμπιστοσύνη της»!
Το ανατολικογερμανικό ραδιόφωνο, ωστόσο, ισχυρίστηκε ότι «αμερικανοί αξιωματικοί κατεύθυναν τους διαδηλωτές από ασυρματοφόρα οχήματα στο Δυτικό Βερολίνο», η Πράβντα αναφέρθηκε σε «ξένους μισθοφόρους» και το Τας κατηγόρησε τον αμερικανό και τον βρετανό διοικητή στο Βερολίνο ως υποκινητές των εξεγέρσεων.
Νομίζω ότι η «αίθουσα σύνταξης» συνιστά, για τα σημερινά δεδομένα, μια αντάξια του Τας ή της Πράβντα αίθουσα «σύντηξης», στην οποία λιώνουν όλες οι επικρίσεις προς την κυβέρνηση και συντήκονται σε διαρκές εγκώμιό της. Διότι η εκπομπή της 28ης Ιουνίου δεν αποτελεί εξαίρεση. Κάθε απόγευμα, ανεξαιρέτως, αυτός ο εγκωμιασμός παραμένει κανόνας.
Οχι ότι σε πρωινές εκπομπές ή σε δελτία ειδήσεων η φιλοκυβερνητική μεροληψία υποχωρεί. Ακόμη και οι προσκλήσεις αντιπολιτευόμενων βουλευτών σε συζητήσεις δίνουν την αίσθηση προνομίου, που παρέχεται σε αυτούς χάρη στη μεγαθυμία των δημοσιογράφων της ΕΡΤ. Αλλά στην «αίθουσα σύνταξης» το πράγμα γίνεται εντελώς απροκάλυπτο.
Από τα κορυφαία που άκουσα, παρακολουθώντας με αλγολαγνική εμμονή αρκετές εκπομπές, είναι ότι: «αυτή η κυβέρνηση κυβερνά, αλλά δεν έχει την εξουσία - δηλαδή τις δικαστικές αρχές και το σύστημα διαπλοκής»! Που σημαίνει ότι για να κυβερνά πλήρως μια κυβέρνηση θα πρέπει να συγκεντρώνει και την εκτελεστική και τη δικαστική και τη νομοθετική εξουσία.
Ακυρώνοντας, έτσι, κάθε έννοια κράτους δικαίου, από τον Μοντεσκιέ και μετά. Βεβαίως, για ανθρώπους που ενδέχεται να πίστεψαν ότι «νόμος είναι το δίκιο του εργάτη», θα μοιάζει απολύτως λογικό πως όταν κυβερνούν οι ίδιοι, οτιδήποτε κάνουν είναι εξ ορισμού νόμιμο και δίκαιο. Πολλώ μάλλον αν οι άλλοι έχουν εκμεταλλευτεί τη χώρα τόσο άπληστα, ώστε «οι καταθέσεις στην Ελβετία, όσων χρηματίστηκαν σε προηγούμενες κυβερνήσεις, να φτάνουν τα 800 δισεκατομμύρια ευρώ», όπως επίσης δήλωσε δημοσιογράφος της εκπομπής. (Προφανώς, θα συμπεριέλαβε σε αυτά τα δισεκατομμύρια και εκείνα τα 600 του Αρτέμη Σώρρα.)
Τέτοια υπερβολή είναι εύλογη, κατά μία έννοια. Αν όσοι βρήκαν ευκαιρίες να χρηματιστούν, κατά τις θητείες ΝΔ και ΠαΣοΚ, έβγαλαν όχι 8 δισεκατομμύρια στην Ελβετία (όπως ίσως να ισχύει), ούτε καν 80 (όπως θα μπορούσε να ειπωθεί για επιτατικούς λόγους), αλλά 800 (!), τότε κάθε πράξη της παρούσας κυβέρνησης είναι απολύτως δικαιολογημένη. Ακόμη και μαστιγώματα φυλακισμένων από υπουργούς, όταν οι φυλακισμένοι διακινούν «δύο τόνους ηρωίνης».
(Υποθέτω ότι στους πέντε τόνους θα δικαιούνταν και ο Πρωθυπουργός να πάει με μαστίγιο στις φυλακές.) Πώς αλλιώς να αντισταθμιστούν τόσο τερατώδεις καταχρήσεις πολιτικών αντιπάλων; Με αυτό το πνεύμα δικαιώνεται, επιπλέον, και κάθε αφόρητα προπαγανδιστική στάση εκπομπών της «δημόσιας» τηλεόρασης.
την "ΑΥΓΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"
"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 09/07/17
Αίθουσα σύντηξης
Του Πέτρου Μαρτινίδη*
Καλώς ή κακώς, είχαμε συνηθίσει να είναι η δημόσια τηλεόραση, από καταβολής της, μια φιλοκυβερνητική τηλεόραση.
Απόδειξη ότι το περίφημο «μαύρο στην ΕΡΤ», πριν από τρία χρόνια, έπεσε μεν για λόγους περικοπής κρατικών δαπανών, μα και όταν πολλές εκπομπές της είχαν γίνει σαφώς επικριτικές προς την τότε κυβέρνηση. Την έκλεισαν όταν έχανε τον παραδοσιακό χαρακτήρα της και ήταν επόμενο να τον ανακτήσει μόλις την άνοιξαν πάλι. Αλλά υπάρχουν και όρια.
Στις 28 Ιουνίου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος προέβη σε σειρά δηλώσεων για να εξηγήσει ότι: πρώτον, η παράταση της απεργίας των οδοκαθαριστών υποκινήθηκε από την αξιωματική αντιπολίτευση∙ δεύτερον, ότι οι τηλεφωνικές επικοινωνίες του υπουργού Αμυνας με ισοβίτη έγιναν στο πλαίσιο των καθηκόντων του και κακώς τις καταγγέλλει σύσσωμη η αντιπολίτευση∙ και, τρίτον, ότι η προετοιμασία δημόσιας εκδήλωσης αστυνομικών στα Εξάρχεια υποκινήθηκε, δολίως, από ακροδεξιούς κύκλους της Νέας Δημοκρατίας.
Ως κυβερνητικός εκπρόσωπος, είχε κάθε λόγο να προβεί σε αυτές τις δηλώσεις και να επιχειρηματολογήσει αναλόγως. Αλλά οι κυρίες και οι κύριοι της ΕΡΤ, που σχολιάζουν την πολιτική επικαιρότητα στην εκπομπή «αίθουσα σύνταξης», υπερέβησαν κάθε παλαιότερη φιλοκυβερνητική έξαρση. Χωρίς καμία αναστολή, ανέλαβαν, το ίδιο απόγευμα, να αναλύσουν διά μακρών το πόσο ορθοί ήταν και οι τρεις ισχυρισμοί του κυβερνητικού εκπροσώπου.
Εάν η ομάδα δεν έχει σκοπό να πάρει τη δουλειά του κ. Τζανακόπουλου, δεν ξέρω τι άλλες φιλοδοξίες μπορεί να τρέφει. Κανείς τους δεν θεώρησε σκόπιμο να επισημάνει πως τα όσα είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος μπορεί να περιείχαν κάποια μεροληψία. Πλειοδότησαν στο πόσο απροσδόκητα οι οδοκαθαριστές επέμειναν στη συνέχιση της απεργίας, καίτοι μετά τη συνάντησή τους με τον Πρωθυπουργό ήταν δεδομένο πως η απεργία έληγε - άρα η μείζων αντιπολίτευση έβαλε το χέρι της για να συνεχίσουν να μένουν οι δρόμοι σε φρικώδη κατάσταση∙ πόσο εύλογα ο υπουργός Αμυνας επεδίωξε να «παρωθήσει» τον ισοβίτη να πει όλη την αλήθεια - άρα αν ο κ. Καμμένος πήγαινε με μαστίγιο στις φυλακές, να παρωθήσει αποτελεσματικότερα στην αληθοέπεια, θα ήταν ακόμη πιο αξιέπαινος∙ και, τέλος, πόσο προβοκατόρικα οι συνδικαλιστές αστυνομικοί προετοίμαζαν εκδήλωση στα Εξάρχεια, επιδιώκοντας αιματοκύλισμα σε μια ειδυλλιακή συνοικία της Αθήνας, που μόνο οι κακόβουλοι την παρουσιάζουν ως «άβατο».
Τον Ιούνιο του 1953, λίγους μήνες μετά τον θάνατο του Στάλιν, οι εργάτες της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας κινητοποιήθηκαν ζητώντας βελτίωση αμοιβών και συνθηκών εργασίας. Αντιμετωπίστηκαν από 8.000 αστυνομικούς και 20.000 σοβιετικούς στρατιώτες. Η ωμότητα της καταστολής έκανε ακόμη και τον φιλικότατο προς το καθεστώς Μπέρτολτ Μπρεχτ να γράψει το γνωστό ποίημα Η λύση, το οποίο καταλήγει με την πρόταση «να διαλύσει τον λαό η κυβέρνηση και να εκλέξει άλλον», αφού αυτός «απώλεσε την εμπιστοσύνη της»!
Το ανατολικογερμανικό ραδιόφωνο, ωστόσο, ισχυρίστηκε ότι «αμερικανοί αξιωματικοί κατεύθυναν τους διαδηλωτές από ασυρματοφόρα οχήματα στο Δυτικό Βερολίνο», η Πράβντα αναφέρθηκε σε «ξένους μισθοφόρους» και το Τας κατηγόρησε τον αμερικανό και τον βρετανό διοικητή στο Βερολίνο ως υποκινητές των εξεγέρσεων.
Νομίζω ότι η «αίθουσα σύνταξης» συνιστά, για τα σημερινά δεδομένα, μια αντάξια του Τας ή της Πράβντα αίθουσα «σύντηξης», στην οποία λιώνουν όλες οι επικρίσεις προς την κυβέρνηση και συντήκονται σε διαρκές εγκώμιό της. Διότι η εκπομπή της 28ης Ιουνίου δεν αποτελεί εξαίρεση. Κάθε απόγευμα, ανεξαιρέτως, αυτός ο εγκωμιασμός παραμένει κανόνας.
Οχι ότι σε πρωινές εκπομπές ή σε δελτία ειδήσεων η φιλοκυβερνητική μεροληψία υποχωρεί. Ακόμη και οι προσκλήσεις αντιπολιτευόμενων βουλευτών σε συζητήσεις δίνουν την αίσθηση προνομίου, που παρέχεται σε αυτούς χάρη στη μεγαθυμία των δημοσιογράφων της ΕΡΤ. Αλλά στην «αίθουσα σύνταξης» το πράγμα γίνεται εντελώς απροκάλυπτο.
Από τα κορυφαία που άκουσα, παρακολουθώντας με αλγολαγνική εμμονή αρκετές εκπομπές, είναι ότι: «αυτή η κυβέρνηση κυβερνά, αλλά δεν έχει την εξουσία - δηλαδή τις δικαστικές αρχές και το σύστημα διαπλοκής»! Που σημαίνει ότι για να κυβερνά πλήρως μια κυβέρνηση θα πρέπει να συγκεντρώνει και την εκτελεστική και τη δικαστική και τη νομοθετική εξουσία.
Ακυρώνοντας, έτσι, κάθε έννοια κράτους δικαίου, από τον Μοντεσκιέ και μετά. Βεβαίως, για ανθρώπους που ενδέχεται να πίστεψαν ότι «νόμος είναι το δίκιο του εργάτη», θα μοιάζει απολύτως λογικό πως όταν κυβερνούν οι ίδιοι, οτιδήποτε κάνουν είναι εξ ορισμού νόμιμο και δίκαιο. Πολλώ μάλλον αν οι άλλοι έχουν εκμεταλλευτεί τη χώρα τόσο άπληστα, ώστε «οι καταθέσεις στην Ελβετία, όσων χρηματίστηκαν σε προηγούμενες κυβερνήσεις, να φτάνουν τα 800 δισεκατομμύρια ευρώ», όπως επίσης δήλωσε δημοσιογράφος της εκπομπής. (Προφανώς, θα συμπεριέλαβε σε αυτά τα δισεκατομμύρια και εκείνα τα 600 του Αρτέμη Σώρρα.)
Τέτοια υπερβολή είναι εύλογη, κατά μία έννοια. Αν όσοι βρήκαν ευκαιρίες να χρηματιστούν, κατά τις θητείες ΝΔ και ΠαΣοΚ, έβγαλαν όχι 8 δισεκατομμύρια στην Ελβετία (όπως ίσως να ισχύει), ούτε καν 80 (όπως θα μπορούσε να ειπωθεί για επιτατικούς λόγους), αλλά 800 (!), τότε κάθε πράξη της παρούσας κυβέρνησης είναι απολύτως δικαιολογημένη. Ακόμη και μαστιγώματα φυλακισμένων από υπουργούς, όταν οι φυλακισμένοι διακινούν «δύο τόνους ηρωίνης».
(Υποθέτω ότι στους πέντε τόνους θα δικαιούνταν και ο Πρωθυπουργός να πάει με μαστίγιο στις φυλακές.) Πώς αλλιώς να αντισταθμιστούν τόσο τερατώδεις καταχρήσεις πολιτικών αντιπάλων; Με αυτό το πνεύμα δικαιώνεται, επιπλέον, και κάθε αφόρητα προπαγανδιστική στάση εκπομπών της «δημόσιας» τηλεόρασης.
*Καθηγητής στο ΑΠΘ και συγγραφέας.
"Αίθουσα σύνταξης"
Του Νίκου Χατζηνικολάου
Είχαν περάσει κάποιες εβδομάδες από τότε που γεννήθηκε μέσα μου η επιθυμία να στείλω μια λέξη συγχαρητηρίων στην Κατερίνα Ακριβοπούλου για τη δουλειά που γίνεται στην εκπομπή που διευθύνει, όταν έσκασε η βόμβα με την απαίτηση της Νέας Δημοκρατίας να φύγει από τη δημόσια τηλεόραση όπου εργάζεται.
Η μάχη του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατά της ΕΡΤ από τότε που επαναλειτούργησε είναι συνεχής. Αξέχαστες θα μείνουν στη μνήμη όλων η παρέμβαση του Δ. Σταμάτη σε μια επιτροπή της Βουλής, οι πρόσφατες δηλώσεις Κικίλια, αλλά και η επίθεση κατά της ειδησεογραφίας της Θωμαΐδας Παπαϊωάννου από το Παρίσι με αφορμή τις γαλλικές προεδρικές εκλογές («Οι πολιτικές αθλιότητες της ΕΡΤ»), από την οποία αφαιρέθηκε το πρώτο σκέλος της φράσης αλλάζοντας έτσι το νόημά της. Ένα κόμμα που παραπαίει ιδεολογικά και δεν έχει καταφέρει να ξεκαθαρίσει ποια είναι η πολιτική του, αυτοπεριοριζόμενο στο να επαναλαμβάνει γενικότητες, τι άλλο να κάνει;” θα ερωτηθεί κανείς.
Το φωτομοντάζ με τον ζητιάνο με τα τρία πτυχία που ζητάει εκλογές ήταν μια θαυμάσια παρέμβαση της δημοσιογράφου στον προσωπικό λογαριασμό της στο Facebook. Πού θα είχε φτάσει, αλήθεια, η ελληνική δημοκρατία αν δεν είχε το δικαίωμα να κάνει κάτι τέτοιο επειδή εργάζεται στη δημόσια τηλεόραση; Το αίτημα και μόνο να φύγει από την ΕΡΤ γι’ αυτόν τον λόγο σημαίνει κατάργηση των ατομικών ελευθεριών των εργαζομένων. Πρόκειται, σε ατομικό επίπεδο, για επιστροφή του μαύρου στην ΕΡΤ και προοιωνίζεται τα χειρότερα.
Η αθλιότητα των προθέσεων της ηγεσίας ενός κόμματος σε απόγνωση δεν θα με κάνει όμως να ξεχάσω για ποιο λόγο επιζητούσα να βρω την ηλεκτρονική διεύθυνση της εκπομπής «Αίθουσα Σύνταξης», δεδομένου ότι δεν είμαι στο Facebook ούτε με ενδιαφέρει να επικοινωνώ με tweets.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ΕΡΤ έχει κάνει σημαντικά βήματα προς τα μπρος αφότου επαναλειτούργησε, αλλά τα βήματα αυτά δεν αρκούν. Η ΕΡΤ πρέπει να γίνει αισθητά καλύτερη. Όχι βάζοντας εκπομπές του τύπου Survivor στο πρόγραμμά της ή αντικαθιστώντας τις πολιτικές της εκπομπές από αθλητικές για να πιάσει υψηλότερη τηλεθέαση, αλλά προωθώντας ένα υψηλότερης ποιότητας μείγμα πολιτικής ενημέρωσης και ψυχαγωγίας. Κι ας μείνει η τηλεθέαση σε χαμηλότερα ποσοστά σε σχέση με τα ιδιωτικά κανάλια.
Σίγουρα, κανείς δεν μπορεί να σνομπάρει την τηλεθέαση, κυρίως όταν δεν τη φτάνει, όπως εκείνη η αλεπού με τα σταφύλια. Η τηλεθέαση για τη δημόσια τηλεόραση δεν μπορεί όμως να είναι αυτοσκοπός, όπως είναι για τα ιδιωτικά κανάλια. Εκείνη έχει, εξ ορισμού, διαφορετικές επιδιώξεις που αφορούν, όλες ανεξαιρέτως, τον κοινωνικό της ρόλο. Το τι διορθωτικές κινήσεις και αλλαγές μπορούν να γίνουν για να ανταποκριθεί καλύτερα σ’ αυτόν τον ρόλο είναι ζήτημα διερεύνησης, η οποία θα πρέπει να λάβει υπόψη και τις αισθητικές / ιδεολογικές προτιμήσεις του κοινού που παρακολουθεί την ΕΡΤ αλλά και εκείνου που είναι, δυνάμει, δικό της.
Το άλλο που πρέπει όμως επίσης να κάνουμε είναι να πάψουμε να θεωρούμε αυτονόητα εκείνα τα πράγματα που πάνε καλά. Θεωρώ ότι πρόκειται για μια χαρακτηριστική αδυναμία των απαιτητικών τηλεθεατών που στηρίζουν την ΕΡΤ, αλλά κι εκείνων που στηρίζουν την κυβέρνηση.
Η εκπομπή «Αίθουσα σύνταξης» είναι αναμφισβήτητα μία από τις καλύτερες εκπομπές σχολιασμού της ελληνικής πολιτικής επικαιρότητας που μπορεί να βρει κανείς στο τηλεοπτικό δίκτυο. Η Κατερίνα Ακριβοπούλου, ο Σεραφείμ Κοτρώτσος, η Νικόλ Λειβαδάρη, η Έρρικα Βαλλιάνου, η Αναστασία Γιάμαλη και ο Σωτήρης Καψώχας, σχολιάζουν τα γεγονότα της επικαιρότητας. Έξι διαφορετικά πρόσωπα είναι, επί 80 λεπτά, η φωνή ενός συλλογικού σχολιαστή. Κανένας τους δεν προσποιείται ότι είναι ουδέτερος. Κανένας δεν διατείνεται ότι δεν είναι «προκατειλημμένος». Ο καθένας παίρνει ανοιχτά θέση με βάση τις πεποιθήσεις του.
Οι «πεποιθήσεις» όμως, τουλάχιστον στα επιμέρους, ζυμώνονται με τη μελέτη της αντίθετης άποψης. Και τούτο γίνεται, αν η υπόθεσή που κάνω είναι σωστή, κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για τα θέματα που θα συζητηθούν στην εκπομπή. Ένας τέτοιος τρόπος δουλειάς επιτρέπει τη διατύπωση διαφοροποιημένων εκτιμήσεων. Υπό την ευεργετική παρουσία της υπεύθυνης της εκπομπής, η οποία συντονίζει, σχολιάζει, ρωτάει και παροτρύνει, η εξάδα καταφέρνει να συζητάει με τρόπο πολυφωνικό.
Όπως ειπώθηκε κάποια στιγμή με προγραμματικό τρόπο, «εξετάζουμε όλες τις παραμέτρους, όλες τις διαστάσεις, όλες τις κριτικές». Το επίτευγμα είναι σπάνιο από τη στιγμή που δεν επιδιώκονται συμβιβαστικοί μέσοι όροι. Θα έλεγα ότι αυτό ακριβώς χαρακτηρίζει τον χώρο της «προοδευτικής δημοσιογραφίας» : το ότι δεν στοχεύει στον μέσο όρο, αφού ξέρει καλά πως αν σταματήσει στη μέση του δρόμου προς την αλήθεια έχει κιόλας μπει στον προθάλαμο της διαπλοκής.
Σε μερικές εκπομπές του Πάνου Χαρίτου που αφορούσαν τη Μέση Ανατολή υπήρξαν ανάλογα αποτελέσματα με καλεσμένους πανεπιστημιακούς (οι οποίοι όμως δεν συνεργάζονται μεταξύ τους ούτε είναι οι ίδιοι σε κάθε εκπομπή) και τους δημοσιογράφους Σταύρο Λυγερό και Γιώργο Καπόπουλο.
Στην περίπτωση της «Αίθουσας Σύνταξης» έχουμε, αντίθετα, μια σταθερή ομάδα, τα μέλη της οποίας φωτίζουν, το καθένα με τον τρόπο του, το υπό συζήτηση θέμα.
Κατακτήσεις σαν και τούτη πρέπει να περιφρουρηθούν. Πρωτ’ απ’ όλα από τους ίδιους τους έξι δημοσιογράφους. Στη ζούγκλα της ελληνικής δημοσιογραφίας έχουν πετύχει μιαν αξιοζήλευτη ισορροπία ανάμεσα στην πληροφόρηση και στην κριτική συζήτηση των δεδομένων ανοίγοντας έτσι έναν καινούργιο δρόμο. Να άλλη μία, παράπλευρη, θετική συνέπεια των πολιτικών εξελίξεων των τελευταίων δύο ετών.
Τι είδους ΕΡΤ θέλουμε; Τι είδους πληροφόρηση διεκδικούμε να έχουμε, κυρίως σ’ αυτά τα χρόνια όπου η εξαγορά συνειδήσεων κυριαρχεί; Το εγχείρημα είναι δύσκολο. Κι όχι μόνο στην Ελλάδα. Εδώ, βέβαια, η κατάρρευση της αξιοπιστίας των πολιτικών κομμάτων που κυβέρνησαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες, έθρεψαν τη διαφθορά και πρωτοστάτησαν στη λεηλασία του εθνικού πλούτου έχει οξύνει τις αντιπαραθέσεις. Οι μαφίες αντιστέκονται. Οι πληρωμένοι μπράβοι στον χώρο της δημοσιογραφίας έχουν αποθρασυνθεί.
Για να υπάρξει αντικειμενική πληροφόρηση σήμερα, η διαφθορά δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως ατομική περίπτωση και «σκάνδαλο», αλλά ως αναπόσπαστο στοιχείο των μηχανισμών άσκησης εξουσίας στα χρόνια 1974-2015.
Όσο για την ψυχαγωγία που οφείλει να παρέχει η δημόσια ραδιοτηλεόραση, ας μην ξεχνάμε ότι ο ευρωπαϊκός ουμανισμός έχει αφήσει την παρακαταθήκη του στον κινηματογράφο και στο θέατρο, στην ποίηση και στη μουσική, στη φιλοσοφική σκέψη και στο δίκαιο. Η ΕΡΤ είναι κληρονόμος, αναμεταδότης και φυσικός συνεχιστής μιας μεγάλης ευρωπαϊκής παράδοσης. Ποιος είπε ότι το να διασκεδάζεις και να σκέφτεσαι είναι πράγματα ασυμβίβαστα;
 |
| "Η ΑΥΓΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 09/07/17 |
Του Νίκου Χατζηνικολάου
Είχαν περάσει κάποιες εβδομάδες από τότε που γεννήθηκε μέσα μου η επιθυμία να στείλω μια λέξη συγχαρητηρίων στην Κατερίνα Ακριβοπούλου για τη δουλειά που γίνεται στην εκπομπή που διευθύνει, όταν έσκασε η βόμβα με την απαίτηση της Νέας Δημοκρατίας να φύγει από τη δημόσια τηλεόραση όπου εργάζεται.
Η μάχη του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατά της ΕΡΤ από τότε που επαναλειτούργησε είναι συνεχής. Αξέχαστες θα μείνουν στη μνήμη όλων η παρέμβαση του Δ. Σταμάτη σε μια επιτροπή της Βουλής, οι πρόσφατες δηλώσεις Κικίλια, αλλά και η επίθεση κατά της ειδησεογραφίας της Θωμαΐδας Παπαϊωάννου από το Παρίσι με αφορμή τις γαλλικές προεδρικές εκλογές («Οι πολιτικές αθλιότητες της ΕΡΤ»), από την οποία αφαιρέθηκε το πρώτο σκέλος της φράσης αλλάζοντας έτσι το νόημά της. Ένα κόμμα που παραπαίει ιδεολογικά και δεν έχει καταφέρει να ξεκαθαρίσει ποια είναι η πολιτική του, αυτοπεριοριζόμενο στο να επαναλαμβάνει γενικότητες, τι άλλο να κάνει;” θα ερωτηθεί κανείς.
Το φωτομοντάζ με τον ζητιάνο με τα τρία πτυχία που ζητάει εκλογές ήταν μια θαυμάσια παρέμβαση της δημοσιογράφου στον προσωπικό λογαριασμό της στο Facebook. Πού θα είχε φτάσει, αλήθεια, η ελληνική δημοκρατία αν δεν είχε το δικαίωμα να κάνει κάτι τέτοιο επειδή εργάζεται στη δημόσια τηλεόραση; Το αίτημα και μόνο να φύγει από την ΕΡΤ γι’ αυτόν τον λόγο σημαίνει κατάργηση των ατομικών ελευθεριών των εργαζομένων. Πρόκειται, σε ατομικό επίπεδο, για επιστροφή του μαύρου στην ΕΡΤ και προοιωνίζεται τα χειρότερα.
Η αθλιότητα των προθέσεων της ηγεσίας ενός κόμματος σε απόγνωση δεν θα με κάνει όμως να ξεχάσω για ποιο λόγο επιζητούσα να βρω την ηλεκτρονική διεύθυνση της εκπομπής «Αίθουσα Σύνταξης», δεδομένου ότι δεν είμαι στο Facebook ούτε με ενδιαφέρει να επικοινωνώ με tweets.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ΕΡΤ έχει κάνει σημαντικά βήματα προς τα μπρος αφότου επαναλειτούργησε, αλλά τα βήματα αυτά δεν αρκούν. Η ΕΡΤ πρέπει να γίνει αισθητά καλύτερη. Όχι βάζοντας εκπομπές του τύπου Survivor στο πρόγραμμά της ή αντικαθιστώντας τις πολιτικές της εκπομπές από αθλητικές για να πιάσει υψηλότερη τηλεθέαση, αλλά προωθώντας ένα υψηλότερης ποιότητας μείγμα πολιτικής ενημέρωσης και ψυχαγωγίας. Κι ας μείνει η τηλεθέαση σε χαμηλότερα ποσοστά σε σχέση με τα ιδιωτικά κανάλια.
Σίγουρα, κανείς δεν μπορεί να σνομπάρει την τηλεθέαση, κυρίως όταν δεν τη φτάνει, όπως εκείνη η αλεπού με τα σταφύλια. Η τηλεθέαση για τη δημόσια τηλεόραση δεν μπορεί όμως να είναι αυτοσκοπός, όπως είναι για τα ιδιωτικά κανάλια. Εκείνη έχει, εξ ορισμού, διαφορετικές επιδιώξεις που αφορούν, όλες ανεξαιρέτως, τον κοινωνικό της ρόλο. Το τι διορθωτικές κινήσεις και αλλαγές μπορούν να γίνουν για να ανταποκριθεί καλύτερα σ’ αυτόν τον ρόλο είναι ζήτημα διερεύνησης, η οποία θα πρέπει να λάβει υπόψη και τις αισθητικές / ιδεολογικές προτιμήσεις του κοινού που παρακολουθεί την ΕΡΤ αλλά και εκείνου που είναι, δυνάμει, δικό της.
Το άλλο που πρέπει όμως επίσης να κάνουμε είναι να πάψουμε να θεωρούμε αυτονόητα εκείνα τα πράγματα που πάνε καλά. Θεωρώ ότι πρόκειται για μια χαρακτηριστική αδυναμία των απαιτητικών τηλεθεατών που στηρίζουν την ΕΡΤ, αλλά κι εκείνων που στηρίζουν την κυβέρνηση.
Η εκπομπή «Αίθουσα σύνταξης» είναι αναμφισβήτητα μία από τις καλύτερες εκπομπές σχολιασμού της ελληνικής πολιτικής επικαιρότητας που μπορεί να βρει κανείς στο τηλεοπτικό δίκτυο. Η Κατερίνα Ακριβοπούλου, ο Σεραφείμ Κοτρώτσος, η Νικόλ Λειβαδάρη, η Έρρικα Βαλλιάνου, η Αναστασία Γιάμαλη και ο Σωτήρης Καψώχας, σχολιάζουν τα γεγονότα της επικαιρότητας. Έξι διαφορετικά πρόσωπα είναι, επί 80 λεπτά, η φωνή ενός συλλογικού σχολιαστή. Κανένας τους δεν προσποιείται ότι είναι ουδέτερος. Κανένας δεν διατείνεται ότι δεν είναι «προκατειλημμένος». Ο καθένας παίρνει ανοιχτά θέση με βάση τις πεποιθήσεις του.
Οι «πεποιθήσεις» όμως, τουλάχιστον στα επιμέρους, ζυμώνονται με τη μελέτη της αντίθετης άποψης. Και τούτο γίνεται, αν η υπόθεσή που κάνω είναι σωστή, κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για τα θέματα που θα συζητηθούν στην εκπομπή. Ένας τέτοιος τρόπος δουλειάς επιτρέπει τη διατύπωση διαφοροποιημένων εκτιμήσεων. Υπό την ευεργετική παρουσία της υπεύθυνης της εκπομπής, η οποία συντονίζει, σχολιάζει, ρωτάει και παροτρύνει, η εξάδα καταφέρνει να συζητάει με τρόπο πολυφωνικό.
Όπως ειπώθηκε κάποια στιγμή με προγραμματικό τρόπο, «εξετάζουμε όλες τις παραμέτρους, όλες τις διαστάσεις, όλες τις κριτικές». Το επίτευγμα είναι σπάνιο από τη στιγμή που δεν επιδιώκονται συμβιβαστικοί μέσοι όροι. Θα έλεγα ότι αυτό ακριβώς χαρακτηρίζει τον χώρο της «προοδευτικής δημοσιογραφίας» : το ότι δεν στοχεύει στον μέσο όρο, αφού ξέρει καλά πως αν σταματήσει στη μέση του δρόμου προς την αλήθεια έχει κιόλας μπει στον προθάλαμο της διαπλοκής.
Σε μερικές εκπομπές του Πάνου Χαρίτου που αφορούσαν τη Μέση Ανατολή υπήρξαν ανάλογα αποτελέσματα με καλεσμένους πανεπιστημιακούς (οι οποίοι όμως δεν συνεργάζονται μεταξύ τους ούτε είναι οι ίδιοι σε κάθε εκπομπή) και τους δημοσιογράφους Σταύρο Λυγερό και Γιώργο Καπόπουλο.
Στην περίπτωση της «Αίθουσας Σύνταξης» έχουμε, αντίθετα, μια σταθερή ομάδα, τα μέλη της οποίας φωτίζουν, το καθένα με τον τρόπο του, το υπό συζήτηση θέμα.
Κατακτήσεις σαν και τούτη πρέπει να περιφρουρηθούν. Πρωτ’ απ’ όλα από τους ίδιους τους έξι δημοσιογράφους. Στη ζούγκλα της ελληνικής δημοσιογραφίας έχουν πετύχει μιαν αξιοζήλευτη ισορροπία ανάμεσα στην πληροφόρηση και στην κριτική συζήτηση των δεδομένων ανοίγοντας έτσι έναν καινούργιο δρόμο. Να άλλη μία, παράπλευρη, θετική συνέπεια των πολιτικών εξελίξεων των τελευταίων δύο ετών.
Τι είδους ΕΡΤ θέλουμε; Τι είδους πληροφόρηση διεκδικούμε να έχουμε, κυρίως σ’ αυτά τα χρόνια όπου η εξαγορά συνειδήσεων κυριαρχεί; Το εγχείρημα είναι δύσκολο. Κι όχι μόνο στην Ελλάδα. Εδώ, βέβαια, η κατάρρευση της αξιοπιστίας των πολιτικών κομμάτων που κυβέρνησαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες, έθρεψαν τη διαφθορά και πρωτοστάτησαν στη λεηλασία του εθνικού πλούτου έχει οξύνει τις αντιπαραθέσεις. Οι μαφίες αντιστέκονται. Οι πληρωμένοι μπράβοι στον χώρο της δημοσιογραφίας έχουν αποθρασυνθεί.
Για να υπάρξει αντικειμενική πληροφόρηση σήμερα, η διαφθορά δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως ατομική περίπτωση και «σκάνδαλο», αλλά ως αναπόσπαστο στοιχείο των μηχανισμών άσκησης εξουσίας στα χρόνια 1974-2015.
Όσο για την ψυχαγωγία που οφείλει να παρέχει η δημόσια ραδιοτηλεόραση, ας μην ξεχνάμε ότι ο ευρωπαϊκός ουμανισμός έχει αφήσει την παρακαταθήκη του στον κινηματογράφο και στο θέατρο, στην ποίηση και στη μουσική, στη φιλοσοφική σκέψη και στο δίκαιο. Η ΕΡΤ είναι κληρονόμος, αναμεταδότης και φυσικός συνεχιστής μιας μεγάλης ευρωπαϊκής παράδοσης. Ποιος είπε ότι το να διασκεδάζεις και να σκέφτεσαι είναι πράγματα ασυμβίβαστα;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου