Και για τους δύο το μέλλον είναι ξεκάθαρο και θεωρούν πως και ο αγώνας τους είναι κοινός. Και μάλιστα, όχι μόνο για τους ανθρώπους που επηρεάστηκαν άμεσα από τις δύο αυτές τραγωδίες, αλλά και για όλους όσοι τακτικά εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για τη συνολική εικόνα της χώρας μας. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι κανείς από τους δύο δεν έχει μεγάλες προσδοκίες για το αποτέλεσμα των δικών, αλλά ξεκαθαρίζουν πως αυτό δεν τους εμποδίζει από το να συνεχίσουν να προσπαθούν. Οσο για το μήνυμα που θέλουν να στείλουν, είναι απλό: «Οφείλουμε να βάλουμε τέλος στην κρατική αμέλεια και ανευθυνότητα. Στα ρουσφέτια και στα “δωράκια” στα διάφορα συμφέροντα. Εχει έρθει η ώρα να αλλάξουμε σελίδα, να ενισχυθούν η παιδεία και ο πολιτισμός, η κουλτούρα μας να αλλάξει, να προσεγγίσει ένα πιο ευρωπαϊκό πρότυπο ζωής. Οι άνθρωποι να συμμετέχουν πιο ενεργά στην κοινωνία, το σύστημά μας να εξελιχθεί και να φτάσει πιο κοντά σε αυτό της Ελβετίας, όπου ο λόγος του λαού έχει πιο συχνή παρουσία στη λήψη αποφάσεων». Οι δύο συνομιλητές μας διαμηνύουν με σαφήνεια, τέλος, ότι οι συγκεκριμένες τραγωδίες δεν είναι υπόθεση μιας ή δύο κυβερνήσεων, αλλά είναι αποτέλεσμα χρόνιων προβλημάτων τα οποία πρέπει να επιλυθούν – «ειδάλλως η ιστορία θα επαναληφθεί και θα υπάρξουν και άλλα θύματα». Και οι δύο ελπίζουν πως η νέα γενιά είναι αυτή που θα αλλάξει τα πράγματα. Δεν επιθυμούν μια «σταυροφορία» κάποιου μεμονωμένου προσώπου, αλλά θα κάνουν το παν ώστε όσοι και όσες έχουν ευθύνη να κριθούν ένοχοι, να τιμωρηθούν.

 Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 29-30/03/25

"Αυτά που ζήσαμε και ζούμε 

ακόμη είναι ανήκουστα"

• Δύο άνθρωποι οι οποίοι έχασαν τους δικούς τους στα Τέμπη και το Μάτι κάθονται για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι, για να μοιραστούν εμπειρίες και πόνο, αγωνίες και αιτήματα

ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΤΣΟΥΚΑΛΑ


Τέμπη και Μάτι. Δύο σύγχρονες τραγωδίες που έχουν προκαλέσει πληγές οι οποίες δεν θα κλείσουν ποτέ στις οικογένειες και τους φίλους των αδικοχαμένων συνανθρώπων μας. Που έχουν χαράξει ανεξίτηλα στη συλλογική συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας. Και μάλιστα ως εγκλήματα, που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί εάν αυτοί που έπρεπε έκαναν ό,τι έπρεπε.

Ο αγώνας για δικαίωση συνεχίζεται και θα συνεχιστεί. Το επιβεβαιώνουν ο Ηλίας Παπαγγελής, πατέρας της Αναστασίας που έχασε τη ζωή της στη σύγκρουση των τρένων στα Τέμπη και ο Αρης Χερουβείμ που έχασε τη μητέρα του Ευπραξία, την αδελφή του Βασιλική και τις πεντάχρονες ανιψιές του Ευπραξία-Μελίνα και Μαρία-Ηλιάνα στην πυρκαγιά στο Μάτι. Δύο συνάνθρωποί μας που κάθισαν στο ίδιο τραπέζι για πρώτη φορά, ανταποκρινόμενοι στην πρόσκληση των «ΝΕΩΝ».

Συναντηθήκαμε στο κέντρο της Αθήνας. Πρώτος κατέφθασε ο Αρης Χερουβείμ ενώ ακολούθησε, λίγα λεπτά αργότερα, ο Ηλίας Παπαγγελής. Συστήθηκαν γρήγορα ο ένας στον άλλο, με μια χειραψία που δήλωνε κατανόηση και συμπόνια. Η συζήτηση ξεκίνησε κατευθείαν και, σε αρκετές στιγμές, αποδείχθηκε καταιγιστική.

Ο Αρης μίλησε πρώτος, για τις ημέρες πριν από τον χαμό των ανθρώπων του. «Το σπίτι στο Μάτι ήταν πάντα εξοχικό. Η αδελφή μου ήθελε να φύγει από την Αθήνα, να πάει να μείνει μόνιμα εκεί και πήρε και τη μητέρα μου μαζί. Κανονικά δεν θα ήταν εκείνη τη Δευτέρα εκεί, λόγω κάποιων χαρτιών που περίμενε εδώ και καιρό. Αυτή όμως επέμεινε. “Οχι, εγώ φεύγω τώρα”, μας είπε.

Ηταν η πρώτη μέρα που το Μάτι έγινε μόνιμη κατοικία της. Η μέρα της ήταν σαν κάθε άλλη, δηλαδή πήγε το πρωί, δούλεψε, γύρισε το μεσημέρι, προφανώς κοιμήθηκε, δεν ήξερε τίποτα και όταν ξύπνησε ήταν ήδη αργά». Και συνέχισε: «Εγώ είχα μιλήσει με τη μητέρα μου το πρωί και με ξαναπήρε στις 6 το απόγευμα και μου λέει “βλέπω καπνό”. Εκλεισα το τηλέφωνο για να ψάξω να δω τι γίνεται. Ανοιξα κανάλια και τα site, όλα μέχρι τότε έλεγαν μόνο για την Κινέτα. Μισή ώρα μετά μου ξανατηλεφωνεί και μου λέει “καιγόμαστε, τη βλέπω τη φωτιά”. Το μόνο που μπόρεσα να της πω εκείνη τη στιγμή ήταν γιατί δεν φύγανε. Εκλεισα γρήγορα το τηλέφωνο με σκοπό να προλάβουν να φύγουν, αυτή ήταν και η τελευταία κουβέντα μας». Το ερώτημα που του βγαίνει στη συνέχεια μοιάζει με παράπονο: «Δεν ξέρω γιατί με πήρε εκείνη την ώρα, αν με πήρε να με αποχαιρετήσει, αυτό μου έχει μείνει ερώτημα». Για να προσθέσει ότι στην προσπάθειά τους να γλιτώσουν από την πύρινη λαίλαπα, άφησαν το αμάξι που μπορεί να είχε ήδη καεί – «δεν το γνωρίζω», μας λέει – και ξεκίνησαν περπατώντας όπου κατάφεραν να προχωρήσουν μόνο 100 μέτρα. «Εκεί τους βρήκαμε».

«Λαχείο» η επιβίωση

Σε αυτό το σημείο, ο Ηλίας τον ρώτησε αν υπήρχε κάποιος τρόπος να γλιτώσουν, όπως να κλειστούν στο υπόγειο του σπιτιού. «Δυστυχώς, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, το άγχος σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν είμαστε εκπαιδευμένοι να διαχειριζόμαστε τέτοιες περιστάσεις, καθιστά την επιβίωση… λαχείο», απάντησε ο Αρης. Στην περίπτωση του χαμού της Αναστασίας, ο Ηλίας «ξεδιπλώνει» τις μοιραίες εκείνες μέρες. «Είχε κατέβει από Θεσσαλονίκη, ήταν φοιτήτρια στο πρώτο έτος του Γεωπονικού. Την προηγούμενη Παρασκευή, έφυγε για το Καρναβάλι στην Πάτρα, με καμιά εικοσαριά παιδιά από τη σχολή της. Ηταν να γυρίσει την Τρίτη το απόγευμα, γιατί την Τετάρτη το πρωί είχε εργαστήριο. Η μητέρα της πήγε να την πάρει από τα πρακτορεία γιατί εγώ είχα δουλειά και την πήγε απευθείας στον Σταθμό Λαρίσης, όπου επιβιβάστηκε στη μοιραία αμαξοστοιχία».

Υπογραμμίζει ότι οι ώρες που ακολούθησαν αφότου είχε γίνει γνωστή η σύγκρουση ήταν χαοτικές. «Εγώ το έμαθα στις 11.30 το βράδυ, καθώς έβλεπα μια εκπομπή στην τηλεόραση και σταμάτησε για έκτακτο γεγονός, μεταδίδοντας ότι είχαν συγκρουστεί δύο τρένα. Αμέσως παίρνω τηλέφωνο την Αναστασία, όμως δεν απάνταγε. Ξανά, ξανά και ξανά, καμία απάντηση. Λέω, κάτι θα έχει γίνει. Διακόπτουν πάλι την εκπομπή και λένε ότι συγκρούστηκε επιβατική με εμπορική αμαξοστοιχία. Πήρα και την αδελφή της που είχε μείνει πίσω στη Θεσσαλονίκη και της είπα να παίρνει και αυτή τηλέφωνο, μήπως το σηκώσει. Τίποτα».

Η συνέχεια της αφήγησης συγκλονίζει: «Πήγα και ξύπνησα τη μητέρα της. Τα μεσάνυχτα φύγαμε για τη Λάρισα και στις 3:15 τα ξημερώματα φτάσαμε στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο. Γινόταν εκεί ένας χαμός και είχαν ένα κατάλογο με αυτούς που είχαν φτάσει, τραυματισμένοι βαριά και ελαφριά. Είπαμε το όνομα, δεν ήταν εκεί. Φύγαμε από εκεί και πήγαμε στο Κρατικό που είναι μέσα στην πόλη. Ούτε εκεί ήταν. Από ένστικτο είχα ήδη καταλάβει ότι είχε τελειώσει το θέμα αλλά πήγαμε ξανά πίσω στο πανεπιστημιακό. Ξημέρωσε, τίποτα, πάλι πίσω στο άλλο νοσοκομείο. Επίσης κανένα νέο. Μετά αρχίσαμε να παίρνουμε τηλέφωνο σε άλλα νοσοκομεία, γιατί μας είπαν ότι κάποιοι πήγαν στο ΑΧΕΠΑ στη Θεσσαλονίκη, κάποιοι στης Καρδίτσας, στου Βόλου. Παίρναμε όλη μέρα τηλέφωνα».

Τα συναισθήματα που μας δημιούργησε η κατάληξη δεν περιγράφεται εύκολα με τις λέξεις στο χαρτί. «Κάποια στιγμή βρήκαμε κάτι ανθρώπους, οι οποίοι πήγανε στο τρίτο βαγόνι που ήταν η Αναστασία και μας λένε δεν υπάρχει τίποτα. Το πιο πιθανό να μας έλεγαν ψέματα, γιατί την είδανε νεκρή. Η Αναστασία δεν κάηκε ζωντανή, της έπεσε όλη η οροφή πάνω της, με τη σύγκρουση, έσπασε η πλάτη του καθίσματος, έπεσε, έτσι της ήρθε όλη η οροφή πάνω της και πέθανε από ασφυξία. Οι μέρες πέρναγαν η μία μετά την άλλη. Μας ζήτησαν DNA και έδωσε η γυναίκα μου. Ε, πλέον το είχαμε καταλάβει. Την Πέμπτη γυρίσαμε το απόγευμα στην Αθήνα, γιατί ήταν και τα άλλα τρία παιδιά πίσω και έπρεπε να είμαστε όλοι μαζί. Την Παρασκευή το απόγευμα μας πήραν τηλέφωνο και μας είπαν πως ταυτοποιήθηκε η σορός και την Κυριακή το βράδυ έφτασε στο νεκροταφείο του Ζωγράφου. Την επόμενη μέρα, στη Λυκούρια Καλαβρύτων, έγινε η ταφή. Δεν ανοίξαμε το φέρετρο, δεν την είδαμε ποτέ ξανά».

Τραγωδία δίχως τέλος

Είχα μπροστά μου δυο ανθρώπους όπου είχαν χάσει τους δικούς τους, ό,τι πιο πολύτιμο. Μαζί και τη χαρά για τη ζωή, έστω κι αν γνώριζαν και γνωρίζουν πως αυτή συνεχίζεται. Δεν ήξερα τι να πω, το μόνο που σκαφτόμουν ήταν πως γίνομαι αυτήκοος μάρτυρας μιας «τραγωδίας δίχως τέλος», μιας και αυτοί οι άνθρωποι δεν θα σταματήσουν ποτέ να παλεύουν για δικαίωση. Ευτυχώς για εμένα η συζήτηση «κύλησε» μόνη της και δεν χρειάστηκε να θέσω κάποιο ερώτημα.

Για λίγο επικράτησε βεβαίως η σιωπή των βουβών συναισθημάτων, που ο χρόνος δεν μπορεί να σβήσει. Την έσπασε ο Αρης, λέγοντας πως «τον επόμενο καιρό από την πυρκαγιά έγινε μεγάλη προσπάθεια από το κράτος και την κυβέρνηση να πείσουν τους κατοίκους ότι δεν μπορούσαν να ασκήσουν μήνυση.

Αν το είχαν κάνει όλοι, όμως, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά, διότι είναι άλλο οι 100 μηνύσεις και άλλο οι 5.000. Πλέον είναι γνωστό, εξάλλου, πως ακόμη και εκείνοι των οποίων δεν κάηκε ούτε το σπίτι θα μπορούσαν να υποβάλουν μήνυση μόνο και μόνο για την ψυχική οδύνη. Επίσης, τόσο για το Μάτι όσο και για τα Τέμπη θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα αν είχαμε κάνει ομαδική μήνυση». Πρόκειται για μια διαπίστωση στην οποία συμφώνησαν αμφότεροι – κι αυτό δεν είναι τυχαίο.

Ο Ηλίας και ο Αρης τονίζουν επίσης πως, με βάση τις εμπειρίες τους, υπάρχουν και άλλα κοινά στοιχεία.

Αρχικά, όπως λένε, «δεν ξέρουν τι έχουν θάψει. Πολλών ανθρώπων οι σοροί ταυτοποιήθηκαν και ύστερα έγινε γνωστό ότι η σορός την οποία παρέλαβε η οικογένειά τους δεν ήταν τελικά η σωστή. Αδιανόητα πράγματα, τα οποία αποτελούν και ασέβεια προς τους νεκρούς». Θεωρούν τρομερό ότι στην περίπτωση της πυρκαγιάς στο Μάτι μέσα σε τρεις μέρες είχαν ήδη μαζέψει πάνω από 700 αμάξια και αντίστοιχα στη σύγκρουση των τρένων στα Τέμπη από την επόμενη μέρα κιόλας είχε αρχίσει επιχείρηση καθαρισμού και μπαζώματος του χώρου.

Διαπιστώνουν, ακόμη, ότι και στις δύο περιπτώσεις υπήρχε εγκληματική αμέλεια – και άρα, συγκεκριμένες ευθύνες: Οταν εκδηλώθηκε η πυρκαγιά στο Μάτι το 112 δεν είχε τεθεί σε λειτουργία ενώ έπρεπε αυτό να είχε γίνει πριν από αρκετά χρόνια. Αντίστοιχα, στα Τέμπη η εγκατάσταση του συστήματος τηλεδιοίκησης το οποίο επίσης ποτέ δεν τέθηκε σε λειτουργία, ενώ ήταν ήδη αγορασμένο. «Αυτά που ζήσαμε και ζούμε ακόμη είναι ανήκουστα», λένε με μία φωνή και εμφανή οργή.

Στη συζήτησή μας δεν θα μπορούσε παρά να τεθεί δήλωση του νυν Πρωθυπουργού ότι θα υπάρχει ασφαλές και εκσυγχρονισμένο σιδηροδρομικό δίκτυο από το 2027. Οι συνομιλητές μας σχολιάζουν πως «δεν γίνεται ο Πρωθυπουργός της χώρας να δηλώνει αυτό το πράγμα. Είναι σαν να μας λέει πρακτικά πως αν επιβιβαστείτε σε τρένο πριν απ’ το 2027 δεν θα είστε ασφαλείς. Αν όντως είναι έτσι, τότε καλύτερα να μη λειτουργεί μέχρι το 2027 το σιδηροδρομικό δίκτυο».

Κοινός αγώνας

Πλέον και για τους δύο το μέλλον είναι ξεκάθαρο και θεωρούν πως και ο αγώνας τους είναι κοινός. Και μάλιστα, όχι μόνο για τους ανθρώπους που επηρεάστηκαν άμεσα από τις δύο αυτές τραγωδίες, αλλά και για όλους όσοι τακτικά εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για τη συνολική εικόνα της χώρας μας. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι κανείς από τους δύο δεν έχει μεγάλες προσδοκίες για το αποτέλεσμα των δικών, αλλά ξεκαθαρίζουν πως αυτό δεν τους εμποδίζει από το να συνεχίσουν να προσπαθούν.

Οσο για το μήνυμα που θέλουν να στείλουν, είναι απλό: «Οφείλουμε να βάλουμε τέλος στην κρατική αμέλεια και ανευθυνότητα. Στα ρουσφέτια και στα “δωράκια” στα διάφορα συμφέροντα. Εχει έρθει η ώρα να αλλάξουμε σελίδα, να ενισχυθούν η παιδεία και ο πολιτισμός, η κουλτούρα μας να αλλάξει, να προσεγγίσει ένα πιο ευρωπαϊκό πρότυπο ζωής. Οι άνθρωποι να συμμετέχουν πιο ενεργά στην κοινωνία, το σύστημά μας να εξελιχθεί και να φτάσει πιο κοντά σε αυτό της Ελβετίας, όπου ο λόγος του λαού έχει πιο συχνή παρουσία στη λήψη αποφάσεων». Οι δύο συνομιλητές μας διαμηνύουν με σαφήνεια, τέλος, ότι οι συγκεκριμένες τραγωδίες δεν είναι υπόθεση μιας ή δύο κυβερνήσεων, αλλά είναι αποτέλεσμα χρόνιων προβλημάτων τα οποία πρέπει να επιλυθούν – «ειδάλλως η ιστορία θα επαναληφθεί και θα υπάρξουν και άλλα θύματα». Και οι δύο ελπίζουν πως η νέα γενιά είναι αυτή που θα αλλάξει τα πράγματα. Δεν επιθυμούν μια «σταυροφορία» κάποιου μεμονωμένου προσώπου, αλλά θα κάνουν το παν ώστε όσοι και όσες έχουν ευθύνη να κριθούν ένοχοι, να τιμωρηθούν.

Η πικρή αλήθεια είναι πως οι άνθρωποί τους δεν θα γυρίσουν πίσω και αυτό το γνωρίζουν πρώτα οι ίδιοι. Υπό μία έννοια, λοιπόν, ο θρήνος και η απώλεια μετατράπηκε σε καύσιμο για να αλλάξουν αυτά τα χρόνια προβλήματα.

ΣΑΦΕΣΤΑΤΗ Η ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ: «Δεν μπορεί μια κυβέρνηση να ασκεί οικονομική πολιτική με όρους επικοινωνίας και δημοφίλιας. Δεν υπάρχει κανένας να θέλει να είναι δυσάρεστος. Όλοι μας θέλουμε προφανώς να μας επιτρέψουν οι συνθήκες να προβαίνουμε σε θετικές ανακοινώσεις για τους πολίτες. Ο καθένας από εμάς έχει μια αυξημένη ευαισθησία. Σημασία έχει η οικονομική πολιτική να ασκείται με συγκεκριμένη λογική και στρατηγική που να επιτρέπει στο κράτος, το οικονομικό επιτελείο, στη χώρα μας να επιστρέφει χρήματα στους πολίτες με μία συνέπεια και χωρίς να στείλουμε τον λογαριασμό στις επόμενες γενιές. Η παράταξη της ΝΔ, με τα σωστά και τα λάθη της, δεν μπήκε ούτε πρόκειται να μπει στη λογική του δωσ τα όλα. Εμείς θέλουμε η χώρα, όντας στο 2025, να κοιτάξει τους πολίτες για το τώρα, για το ‘35, το 45, για το παρόν και το μέλλον. Να μην επιστρέψουμε στη δεκαετία του 80 ούτε στη δεκαετία των μνημονίων. Οι ανάγκες είναι συνολικές. Αντιλαμβάνομαι πλήρως τη θετική διάθεση ειδικά των βουλευτών να στηριχθούν και οι αστυνομικοί και οι λιμενικοί και οι πυροσβέστες. Και το κάνουμε ήδη, οι αυξήσεις που εφαρμόζονται αυτή την περίοδο αφορούν συνολικά τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας. Οι υπουργοί γνωρίζουν ότι συμμετέχουν στο υπουργικό συμβούλιο και δεσμεύονται από συλλογικές αποφάσεις του υπουργικού. Η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρη. Είπα σαφέστατα τι θέλουμε να κάνουμε και για τους υπόλοιπους ένστολους, δεν πρόκειται να μείνει κανένας πίσω. Αλλά το ξαναλέω δεν θα χάσουμε το μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα που έχει αυτή η κυβέρνηση και κυρίως που έχει αποκτήσει η χώρα, να μην μιλάει για υπερβολικά ελλείμματα, να μην αυξάνει χρέος, να δημιουργεί δουλειές, να μεγαλώνει την πίτα, να αντιμετωπίζει τη φοροδιαφυγή και από αυτή την πολιτική να μπορούμε να συζητάμε για αυξήσεις».

 

https://www.iefimerida.gr/politiki/marinakis-gia-ayxiseis-se-enstoloys-i-oikonomiki-politiki-kathorizetai-apo-ton

https://www.iefimerida.gr/politiki/pierrakakis-tha-exantlisoyme-ta-perithoria-gia-toys-enstoloys-kanenas-den-einai

Εφόσον η στρατιωτική παρέλαση αποτελεί, κατά την παραδοσιακή πεποίθηση της Δεξιάς, μέρος μιας πατριωτικής σημειολογίας με στόχο την ανάμνηση αγώνων και την καλλιέργεια εθνικού φρονήματος, η νόθευσή της με φθηνή συνθηματολογία δεν θα έπρεπε να αποτελεί αφορμή για περήφανους πανηγυρισμούς, αλλά για προβληματισμό: τι είδους προστάτες της πατρίδας είναι εκείνοι που βάζουν το καλαμπούρι τους πάνω από το χρέος τους να απέχουν από δηλώσεις που απάδουν προς την περίσταση και τη θέση τους; Πόσο αξιόμαχο είναι ένα Σώμα που τονώνει το ηθικό του με καφενειακές ατάκες, κενές νοήματος; Τι έχει να φοβηθεί ο «εχθρός», αλήθεια, από μια κακιά λέξη και τι λέει η προσφυγή στις ύβρεις για την ικανότητα του υβριστή να πλήξει τον αντίπαλο με κάτι παραπάνω από αυτές; Για πολλοστή φορά, γίνεται σαφές ότι, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, οι ιδεολογίες μικρό ρόλο παίζουν στη διαφύλαξη της σοβαρότητας: η τελευταία θα είναι πάντα περισσότερο ζήτημα ήθους....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 29/03/25

ΔΙΑΤΑΣΕΙΣ/Του Άρη Αλεξανδρή

Σύνθημα και παρασύνθημα

Πρώτα τίθεται το πραγματολογικό θέμα: η Κύπρος είναι κυπριακή, όχι εν στενή εννοία ελληνική. Οσοι αμφιβάλλουν μπορούν να ρωτήσουν και κάποιον Κύπριο ή να διαβάσουν Ιστορία. Οι ευκαιρίες ένωσης ήρθαν και παρήλθαν άπρακτες. Είναι κατανοητό βέβαια το συμβολικό πνεύμα του επίμαχου συνθήματος. Η ελληνικότητα δεν έγκειται μόνο στην κρατική οντότητα και στα σύνορα – το έθνος προκύπτει από ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς και ως τέτοιο ερμηνεύεται. Δεκτό.

Τίθεται όμως και ένα δεοντολογικό θέμα: είναι δουλειά των Ενόπλων Δυνάμεων να πολιτικολογούν με συνθήματα σαν αυτό που αποφάσισαν να φωνάξουν οι δόκιμοι υπαξιωματικοί της ΣΜΥΝ κατά την παρέλαση της 25ης Μαρτίου; Ακόμα κι αν είναι, χρησιμεύει σε κάτι η πολιτικολογία που συμφύρεται με ύβρεις εναντίον της Τουρκίας; Μπορεί να μη θέλουμε φιλίες με τον γείτονα, σίγουρα πάντως δεν θέλουμε και προστριβές, ειδικά εφόσον ο γείτονας τυχαίνει να έχει τη συγκρουσιακή ιδιοσυγκρασία του Ερντογάν. Ανεξάρτητα όμως από αυτό, ο στρατός δεν είναι ούτε αυτονομημένος από το κράτος ούτε ελεύθερος να επιδίδεται σε συναισθηματικά ξεσπάσματα χωρίς πολιτική νομιμοποίηση. Η υπακοή και η ευπρέπεια είναι καταστατικές υποχρεώσεις του.

Context

Από την άλλη, όταν κρίνουμε την ευπρέπεια κάποιου, καλό είναι να λαμβάνουμε υπόψη και την ιδιότητά του· τον βαθμό στον οποίο είναι σκόπιμο να ανταποκρίνεται σε συμβάσεις και χρηστοήθεις προδιαγραφές. Ο στρατός δεν αποτελεί κιβωτό αβροφροσύνης και σύμβολο πολιτικής ορθότητας. Το αντίθετο: όσοι εκπαιδεύονται στη μάχη και αφοσιώνονται στην υπεράσπιση της χώρας με όρους δυνάμει πολεμικούς, δεν υιοθετούν τους κώδικες συμπεριφοράς με τους οποίους ρυθμίζει ο μέσος πολίτης ή πολιτικός τις διαπροσωπικές και θεσμικές σχέσεις του. Αυτό σημαίνει ότι στο στρατιωτικό πλαίσιο οι λεκτικές υπερβολές δικαιολογούνται ως μέρος μιας κουλτούρας που βρίσκεται έτσι κι αλλιώς πέρα από τα όρια του κοινωνικώς και πολιτικώς αποδεκτού. Η πολεμική ετοιμότητα και ο εγγενώς εθνικιστικός χαρακτήρας των Ενόπλων Δυνάμεων συνεπάγονται οξυμένα πνεύματα και ήθη, ας πούμε, όχι ακριβώς ευγενή. Ασφαλώς, είναι άλλο πράγμα ο στρατός και άλλο το γήπεδο. Σε κάθε χώρο όμως όπου η έκκριση αδρεναλίνης συνιστά υπαρξιακό παράγοντα, κάποιες υποχωρήσεις από το δέον είναι αναμενόμενες.

Γιατί τόση οργή;

Η παρεκτροπή των δόκιμων υπαξιωματικών είναι λογικό να εξοργίζει όσους πιστεύουν στην αξία των τύπων και της πειθαρχίας. Οσοι είναι της άποψης πως τα όργανα του κράτους οφείλουν να τηρούν απαρέγκλιτα το ενδεδειγμένο πρωτόκολλο, εύλογα απαιτούν από τους δόκιμους υπαξιωματικούς συμμόρφωση με τους κανόνες συμπεριφοράς, και από τους ιθύνοντες την τιμωρία εκείνων που επέτρεψαν τη λυκειακής ανοησίας «ανταρσία». Είναι όμως παράξενο το γεγονός ότι η υβριστική αναφορά των υπαξιωματικών στην Τουρκία έθιξε σε τέτοιο βαθμό πολιτικούς χώρους που, υπό άλλες συνθήκες, στηρίζουν τις ανορθόδοξες διαμαρτυρίες, όσους κανόνες κι αν αυτές παραβιάζουν. Είναι παράξενο δηλαδή που οι οπαδοί των «silly walks», των φασκελωμάτων, των «αιρετικών» προσβολών εθνικών συμβόλων και των «παρεμβάσεων» σε πρεσβείες ξένων χωρών, ξαφνικά αντιτίθενται σε μια παρέκκλιση από εκείνες που συνήθως βρίσκουν ευφυείς, διασκεδαστικές και επαναστατικές. Τι να φταίει άραγε;

Γνωστική ασυμφωνία

Φταίει μάλλον η ανειλικρινής σχέση που έχουν με τον εθνικισμό οι εκπρόσωποι της εγχώριας Αριστεράς, κοινοβουλευτικής και εξωκοινοβουλευτικής. Αν, για παράδειγμα, η στρατιωτική παρέλαση στην Ελλάδα είναι μια επονείδιστη εκδήλωση σοβινισμού, αλλά η αντίστοιχη ρωσική αποτελεί «μεγαλειώδη επίδειξη ισχύος» (πρόκειται για πραγματικό χαρακτηρισμό που χρησιμοποιήθηκε στο –όχι πολύ μακρινό– παρελθόν από «αγωνιστική» εφημερίδα), τότε προφανώς δεν υπάρχει πρόβλημα με την παρέλαση αλλά με την εθνικότητα των συμμετεχόντων. Αν οι Παλαιστίνιοι έχουν δικαίωμα να καταφέρονται λεκτικά εναντίον του Ισραήλ, αλλά οι Ελληνες απαγορεύεται να κάνουν το ίδιο εναντίον της Τουρκίας, τότε δεν υπάρχει πρόβλημα με τον εθνικισμό, αλλά με το ποιοι ενεργούν στο όνομά του κάθε φορά. Γενικώς, είναι άξιο θαυμασμού το ενδιαφέρον κάποιων για το συμφέρον και την τιμή κάθε άλλου έθνους, πέραν του δικού τους.

Θέμα ήθους

Και όσοι χάρηκαν πάντως με την αχρείαστη απρέπεια που παρακολουθήσαμε πριν από λίγες μέρες, εξίσου δέσμιοι των αντιφάσεών τους είναι. Εφόσον η στρατιωτική παρέλαση αποτελεί, κατά την παραδοσιακή πεποίθηση της Δεξιάς, μέρος μιας πατριωτικής σημειολογίας με στόχο την ανάμνηση αγώνων και την καλλιέργεια εθνικού φρονήματος, η νόθευσή της με φθηνή συνθηματολογία δεν θα έπρεπε να αποτελεί αφορμή για περήφανους πανηγυρισμούς, αλλά για προβληματισμό: τι είδους προστάτες της πατρίδας είναι εκείνοι που βάζουν το καλαμπούρι τους πάνω από το χρέος τους να απέχουν από δηλώσεις που απάδουν προς την περίσταση και τη θέση τους; Πόσο αξιόμαχο είναι ένα Σώμα που τονώνει το ηθικό του με καφενειακές ατάκες, κενές νοήματος; Τι έχει να φοβηθεί ο «εχθρός», αλήθεια, από μια κακιά λέξη και τι λέει η προσφυγή στις ύβρεις για την ικανότητα του υβριστή να πλήξει τον αντίπαλο με κάτι παραπάνω από αυτές; Για πολλοστή φορά, γίνεται σαφές ότι, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, οι ιδεολογίες μικρό ρόλο παίζουν στη διαφύλαξη της σοβαρότητας: η τελευταία θα είναι πάντα περισσότερο ζήτημα ήθους.

....από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 29-30/03/25

Για το χειροκρότημα της εξέδρας

ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΣΙΜΑΤΗ

Εύλογο είναι να καταβάλλονται προσπάθειες για να υποβαθμιστεί το θέμα, όμως ένα πρόβλημα δεν εξαφανίζεται επειδή εμείς αποφασίζουμε να το αγνοήσουμε. Η χουλιγκανική συμπεριφορά ορισμένων σπουδαστών (όχι όλων) της Σχολής Μονίμων Υπαξιωματικών Ναυτικού, στην πρόσφατη παρέλαση της 25ης Μαρτίου, ήταν κάτι όχι απλώς απαράδεκτο, αλλά και υπονομευτικό για την εικόνα της αξιοπιστίας των Ενόπλων Δυνάμεων, την οποία, σε τελευταία ανάλυση, υποτίθεται ότι προβάλλει η παρέλαση.

Το πρωτεύον ζήτημα δεν είναι το περιεχόμενο των συνθημάτων που κραύγαζαν οι σπουδαστές, ούτε βέβαια η αγοραία γλώσσα που αρμόζει σε χούλιγκαν. Δεν έχει σημασία τι φώναξαν, σημασία έχει ότι φώναξαν. Η πράξη τους αναιρεί ολόκληρη την τελετουργία της παρέλασης. Γιατί, στο κάτω κάτω, τι είναι μια στρατιωτική παρέλαση; Για ποιο λόγο γίνεται, με αφορμή εθνικές επετείους; Μια επίδειξη πειθαρχίας και ισχύος είναι η παρέλαση, γι’ αυτό γίνεται. Ο σκοπός της είναι να δείξει, μέσα και έξω, πόσο άψογη είναι η πειθαρχία με την οποία λειτουργεί η στρατιωτική μηχανή της χώρας. Τα συνθήματα εξευτελίζουν και ακυρώνουν όλο το εγχείρημα.

Σαν να μην έφτανε το κάζο αυτό από μόνο του, έρχεται από πάνω και η Αριστερά για να κάνει ακόμη δυσκολότερη τη σωστή αντιμετώπιση του προβλήματος, επειδή προτάσσει την ιδεολογική διάσταση του συμβάντος και μεταφέρει τη συζήτηση στο περιεχόμενο του συνθήματος, λες και αυτό είναι το πρόβλημα. Ετσι, όμως, υποχρεώνονται κάποιοι δεξιοί της ΝΔ να υπερασπιστούν τους απείθαρχους για τον χουλιγκανισμό τους, διότι αν επικρατήσει η άποψη ότι πρέπει να τιμωρηθούν παραδειγματικά (δηλαδή, έξω από τη σχολή και χαίρετε), ώστε ποτέ ξανά να μη διανοηθεί κανείς να επαναλάβει την πράξη τους, η έκβαση αυτή θα μπορεί να θεωρηθεί ως νίκη για την Αριστερά. Το θέμα, με άλλα λόγια, μπερδεύεται και γίνεται πολιτικό, ενώ είναι καθαρά τεχνικό: είναι σαν να τράκαραν δύο άρματα μάχης στην παρέλαση.

Κατανοητοί οι λόγοι για τους οποίους οι δεξιοί ανταποκρίνονται στην πρόκληση της Αριστεράς, αλλά η στάση τους δεν βοηθά. Μάλλον δυσχεραίνει την αντιμετώπιση της απειθαρχίας και συσκοτίζει το πρόβλημα. Πάρτε το παράδειγμα του Θανάση Πλεύρη: «Δεν θα τα βάψουμε μαύρα», λέει, «που η Τουρκία ενοχλήθηκε την 25η Μαρτίου». Δύο ερωτήσεις για τον κ. Πλεύρη. Η πρώτη: είναι ο σκοπός των παρελάσεων να ενοχλείται η Τουρκία; Γιατί αν είναι αυτός, τότε μπορώ να σκεφτώ πολύ απλούστερους και λιγότερο δαπανηρούς τρόπους για να το πετύχουμε. Η δεύτερη: είναι το νόημα της 25ης Μαρτίου ότι η Τουρκία συνουσιάζεται με κάποιον; (Του οποίου μάλιστα την ταυτότητα το σύνθημα δεν την αποκαλύπτει, αν και πολύ θα θέλαμε να ξέραμε…).

Δηλώνει επίσης ο κ. Πλεύρης ότι τέτοιους ναύτες θέλει να στελεχώσουν τις φρεγάτες Μπελαρά του Ναυτικού μας. Θέλει, δηλαδή, ναύτες με υψηλό φρόνημα και απείθαρχους. Δεν θα τους προτιμούσε ναύτες με το ίδιο ακριβώς φρόνημα (δεν θα διαφωνήσουμε σε αυτό), αλλά πειθαρχημένους; Προσωπικά, θα επέλεγα το δεύτερο και είμαι βέβαιος ότι, υπό διαφορετικές συνθήκες, το ίδιο θα επέλεγε και εκείνος, διότι εκτός από δεξιός ο κ. Πλεύρης είναι ή τουλάχιστον δείχνει ότι είναι και λογικός άνθρωπος.

Δεύτερο περιστατικό, από το περιθώριο της παρέλασης αυτό, που όμως συμπληρώνει την εικόνα της αταξίας, είναι αυτό με τη γυναίκα που προσπάθησε να γράψει σύνθημα στο Μνημείο του Αγνώστου. Στις χώρες με τις οποίες εμείς φανταζόμαστε ότι ανήκουμε στην ίδια κατηγορία, ξέρετε πώς αντιμετωπίζονται παρόμοια περιστατικά; Με άκρα αυστηρότητα, όπως αρμόζει στην ιερότητα του μνημείου: ο φρουρός αρπάζει τον επίδοξο χούλιγκαν και τον παραδίδει σηκωτό στην Αστυνομία που βρίσκεται δίπλα. Εδώ, ο καημένος ο στρατιώτης προσπαθούσε να κάνει διάλογο με τη συγκεκριμένη γυναίκα, αντί να την μπαγλαρώσει κανονικά.

Δεν παραπονιέμαι όμως, μη νομίζετε! Αντιθέτως, βρίσκω ότι η εικόνα της έξαλλης κυρίας ταιριάζει θαυμάσια με μια παρέλαση, στην οποία ένα άγημα κραυγάζει χουλιγκανικά συνθήματα, για το χειροκρότημα της εξέδρας.

Οπως ταιριάζει, δυστυχώς, με τα λαμπρά εγκαίνια στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας της Κιβωτού Εθνικής Μνήμης του εντυπωσιακού έργου (αν κρίνω από τις φωτογραφίες) του Κώστα Βαρώτσου, στον περιβάλλοντα χώρο του υπουργείου. Κοινός παρονομαστής και των τριών είναι το χειροκρότημα της εξέδρας…

 Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 29-30/03/25

Γιατί ψοφούν τα έρμα;


ΤΟΥ Ι.Κ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗ


Ακούω πως με ενθουσιασμό προαναγγέλθηκαν διάφορες «κινήσεις» στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Στις οποίες, λέει, κάποιο ρόλο θα παίξει και ο Τσίπρας.

Υποθέτω εκτός του Μαργαρίτη που είναι αναπόφευκτος παράγων κινητικότητας.

Ο ενθουσιασμός είναι κατανοητός διότι έως τώρα με τον ήλιο τα βγάζουν, με τον ήλιο τα βάζουν, και δυστυχώς τα έρμα κάτι έχουν και ψοφούν.

Καλοδεχούμενες λοιπόν οι κινήσεις. Αρκεί να μην κινηθούμε πολύ και βγάλουμε κανένα γοφό στο κούνημα.

Ωραίες δηλαδή οι διεργασίες, ωραίος και ο Τσίπρας, παρ’ όλο που δεν έχει καμία σχέση ο άνθρωπος με την Κεντροαριστερά, αλλά πολύ φοβούμαι μήπως πάει άλλη μια φορά στράφι το κούνημα αν οι ενδιαφερόμενοι δεν βρουν απάντηση στο βασικό ερώτημα. Γιατί άραγε ψοφούν τα έρμα;

Ψοφούν; Δεν υπάρχει αμφιβολία.

Τον Μάρτιο 2025, το ΠΑΣΟΚ έπεσε στο 10,1% στην πρόθεση ψήφου και στο 13,3% στην εκτίμηση, κάτω κι από τα ποσοστά των ευρωεκλογών (Metron Analysis, 20/3).

Τον Οκτώβριο 2024, μετά την επανεκλογή Ανδρουλάκη, είχε 15,5% στην πρόθεση ψήφου και 19,8% στην εκτίμηση. Σε έξι μήνες έχει χάσει το 1/3 της δημοσκοπικής δύναμής του.

Στην ίδια δημοσκόπηση (αλλά όλες τα ίδια λένε…) το άθροισμα ενός υποτιθέμενου «κεντροαριστερού χώρου» (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά, Κασσελάκης) υπολείπεται στην πρόθεση ψήφου ακόμη και μιας ΝΔ στα χειρότερά της (19,6% έναντι 20%).

Και η εξήγηση είναι απλή. Διότι τέτοια «Κεντροαριστερά» δεν υπάρχει.

Υπάρχουν κάποιοι σουλατσαδόροι από κόμμα σε κόμμα που ψάχνουν ρόλο και προσπαθούν να φάνε τον Ανδρουλάκη στο ΠΑΣΟΚ.

Υπάρχουν κάποιοι ρεσταρισμένοι και διασκορπισμένοι στην Αριστερά που ψάχνουν να ξαναμπούν στο παιχνίδι μήπως πιάσουν την καλή.

Υπάρχουν και κάποιοι αργόσχολοι που περιοδεύουν ρητορεύοντας επί θεμάτων «προοδευτικής κατεύθυνσης, βεβαίως, βεβαίως».

Αλλά κόμμα ή μέτωπο ή παράταξη ή κυβέρνηση ή έστω παρέα με Τσίπρα, Ανδρουλάκη, Διαμαντοπούλου, Φάμελλο, Κασσελάκη, Τζανακόπουλο, Πολάκη, Χαρίτση, Παπανδρέου και τα άλλα παιδιά δεν βλέπω στον ορίζοντα. Ούτε για βεγγέρα.

Αν μάλιστα πάρουν και τη Ζωή, το Δελφινάριο δεν θα προλαβαίνει να κόβει εισιτήρια.

Ξέρετε γιατί; Είναι πολύ απλό. Επειδή όλοι οι προαναφερθέντες δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Θεωρητικά τους ενώνει μόνο μια πεισματική κι ελαφρώς αλλοπρόσαλλη αντίθεση στον Μητσοτάκη.

Στο ΠΑΣΟΚ του απέδιδαν προ ημερών τα ανοδικά ποσοστά της Κωνσταντοπούλου και το γεγονός ότι κάποιες δημοσκοπήσεις κατέγραφαν την Πλεύση ως δεύτερο κόμμα. Αλλη δουλειά δεν είχε ο Μητσοτάκης…

Αν εξαιρέσεις πάντως τη διαγαλαξιακή συνωμοσία υπό το Μέγαρο Μαξίμου που κόβει από το ΠΑΣΟΚ τη θέα της εξουσίας, δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι τα έρμα ψοφάνε επειδή τα δολοφονούν κάποιοι κυβερνητικοί παράγοντες.

Ο Φάμελλος που είναι μαρτυριάρης δήλωσε «στη Βουλή ζήτησα ξεκάθαρα από τον κύριο Μητσοτάκη να έλθει μάρτυρας στην Προανακριτική» («Εφ.Συν.», 20/3).

Ενώ στη συνέχεια και ο ΣΥΡΙΖΑ ζήτησε επιτακτικά από τον Πρωθυπουργό «να προετοιμάζεται για την κατάθεσή του στην Προανακριτική Επιτροπή» («Εφ.Συν.», 23/3).

Εχουν καμία αρμοδιότητα ο Φάμελλος ή ο ΣΥΡΙΖΑ να καλούν μάρτυρες στην Προανακριτική; Τον Πρωθυπουργό ή τον Μανόλη Τραμπαρίφα; Καμία. Από την τηλεόραση θα μάθουν κι αυτοί τη συνέχεια. Γιατί λοιπόν χρειάζεται να κάνουν τους καμπόσους;

Αγνωστο. Ισως φτηνή καυχησιά. Ισως απλή ανοησία αφού «έξις δευτέρα φύσις». Αλλά αυτό εξηγεί απολύτως τι έχουν τα έρμα και ψοφούν. Μάλλον δεν αντέχουν τις ανακοινώσεις του ΣΥΡΙΖΑ.

Αλλωστε η υπόθεση με την κατάθεση Μητσοτάκη στην Προανακριτική θυμίζει λίγο τη «δίκη του Κλίντον» στην Πλατεία Συντάγματος με δικαστή τον Καζάκο. Δεν θυμάμαι αν ο Κλίντον αφέθηκε ελεύθερος ή αν εκτίει ακόμη ισόβια στις φυλακές του ΚΚΕ.

Το ερώτημα λοιπόν για τις τύχες των έρμων είναι περισσότερο από απλό.

Φαντάζεται κανείς λογικός άνθρωπος ότι όλοι οι παραπάνω μπορούν μέσα από διάφορες «κινήσεις της Κεντροαριστεράς» να συγκροτήσουν κάτι σοβαρότερο από άλμπουμ γελοιογραφιών;

Και είναι καλό αυτό; Οχι, δεν είναι.

Αν εκείνο που ονομάζεται «Κεντροαριστερά» έχει κάποια στοιχειώδη συνάφεια με τα ευρωπαϊκά πράγματα, θα είχε φροντίσει τουλάχιστον να μην ψοφούν τα έρμα.

Σε όλες τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, η Κεντροδεξιά και η Κεντροαριστερά έχουν αρχίσει και οικοδομούν στοιχειώδεις άμυνες απέναντι στον δεξιό κι αριστερό λαϊκισμό. Αλλοτε με επιτυχία, άλλοτε όχι, αλλά πάντοτε με ένα αίσθημα σαφήνειας και μια έγνοια διαχωρισμού.

Οταν χρειάζεται συμπράττουν ή συγκρούονται, συμφωνούν ή διαφωνούν, συναγωνίζονται ή ανταγωνίζονται, αλλά (με την εξαίρεση ιδιαίτερων περιπτώσεων όπως η Ισπανία ή η Ιταλία) δεν λησμονούν ότι η πραγματική διαχωριστική γραμμή είναι μεταξύ αυτών και των «άλλων».

Το καταλαβαίνουν άλλωστε και οι «άλλοι». Η Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία έχει αναπροσαρμόσει τη ρητορική της χαρακτηρίζοντας πλέον ως «σύστημα» ό,τι στέκεται μεταξύ της ίδιας και της Ακρας Αριστεράς του Μελανσόν. Ενα σύστημα του οποίου η ίδια δηλώνει ασυμβίβαστη αντίπαλος.

Στη χώρα μας όμως η «συστημική συνείδηση» δεν ευδοκιμεί. Ακόμη κι όταν (όπως στην περίπτωση του ΠΑΣΟΚ) καταφανώς δεν αποδίδει.

Ισως σε ανάμνηση μιας συγκρουσιακής και πολωτικής αντίληψης της πολιτικής.

Η οποία μπορεί να ευδοκίμησε σχεδόν ανώδυνα την εποχή του «δικομματισμού της Μεταπολίτευσης» αλλά, καλώς ή κακώς, αποτελεί πλέον μια λάθος μάχη με λάθος αντίπαλο σε έναν αχρείαστο πόλεμο.

Διότι όταν η δημοκρατική αντιπολίτευση προσχωρεί στο χάος δεν πλήττεται μόνο η δημοκρατική συμπολίτευση. Πλήττεται η ίδια η βάση του δημοκρατικού συστήματος.

Κι αυτό είναι το μεγάλο εμπόδιο στη δημιουργία μιας ισχυρής Κεντροαριστεράς, αν δεχτούμε πως η ανασυγκρότηση της Κεντροδεξιάς έχει λίγο ή πολύ επιτευχθεί μετά τα τραύματα του 2012-2015.

Τα έρμα ψοφούν όταν κανείς δεν τα φροντίζει πραγματικά.

Oσο για τη νηφάλια Κόρη, ξέρει ότι αν προσδοκά να διατηρήσει τα ποσοστά της σε διψήφιο αριθμό, οφείλει να μη συγκρουσθεί και να μην εκθέσει το θρεφτάρι. Το ίδιο ισχύει και για τους Βελόπουλους του κόσμου τούτου. Μπακάλικοι λογαριασμοί επί πτωμάτων. Δεν ισχύει το ίδιο για την πυρόσφαιρα. Εκεί μπορείς να στήσεις ολόκληρες θεωρίες. Από το ότι προκλήθηκε από κάποιο λαθραίο εύφλεκτο υλικό, που μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία, έως την περίφημη συγκάλυψη, που επιχειρήθηκε μετά. Κοινώς κρύβεται κάποιος πολιτικός δόλος. Ποιον και τι συγκαλύπτουν δεν έχει σημασία. Oπως είπε προσφυώς κάποιος ρήτορας της αντιπολίτευσης, δεν μπορούμε να το ξέρουμε αφού το συγκαλύπτουν. Γιατί βάφει κόκκινα ο ελέφαντας τα νύχια του; Για να κρυφτεί πίσω από τις παπαρούνες. Μα δεν έχω δει ποτέ ελέφαντα πίσω από παπαρούνα. Είδες τι καλά που κρύβεται; Θυσίασε η κυβέρνηση τόσο πολιτικό κεφάλαιο για να καλύψει κάποιον λαθρέμπορο; ...

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", και....

γραμμή και συγκρούστηκαν μετωπικά. Αν όντως ενδιαφέρονταν για τη δικαίωση των νεκρών, θα έπρεπε να τους ενδιαφέρουν οι αιτίες που οδήγησαν εκεί. Η αναζήτηση ευθυνών από την πιο χαμηλή βαθμίδα της ιεραρχίας, τον σταθμάρχη, έως την κορυφή της πυραμίδας. Κατ’ αρχάς ισχύει το «ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω». Για την περίφημη σύμβαση 717 ευθύνονται οι υπουργοί δύο κυβερνήσεων. Οπότε ο ΣΥΡΙΖΑ, του οποίου υπουργός ήταν ο κ. Σπίρτζης, έχει κάθε λόγο να στρέψει την προσοχή αλλού. Oπως και η Ν.Δ., η οποία έβαλε τον κ. Καραμανλή στα ψηφοδέλτιά της. Και οι υπόλοιποι; Το ΠΑΣΟΚ φερ’ ειπείν και η νηφάλια κ. Κωνσταντοπούλου; Το πρώτο κυβέρνησε για κάτι δεκαετίες και είναι συνυπεύθυνο με τη Ν.Δ. για το θρεφτάρι που λέγεται «ελληνικό Δημόσιο». Oσο για τη νηφάλια Κόρη, ξέρει ότι αν προσδοκά να διατηρήσει τα ποσοστά της σε διψήφιο αριθμό, οφείλει να μη συγκρουσθεί και να μην εκθέσει το θρεφτάρι. Το ίδιο ισχύει και για τους Βελόπουλους του κόσμου τούτου. Μπακάλικοι λογαριασμοί επί πτωμάτων.

Δεν ισχύει το ίδιο για την πυρόσφαιρα. Εκεί μπορείς να στήσεις ολόκληρες θεωρίες. Από το ότι προκλήθηκε από κάποιο λαθραίο εύφλεκτο υλικό, που μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία, έως την περίφημη συγκάλυψη, που επιχειρήθηκε μετά. Κοινώς κρύβεται κάποιος πολιτικός δόλος. Ποιον και τι συγκαλύπτουν δεν έχει σημασία. Oπως είπε προσφυώς κάποιος ρήτορας της αντιπολίτευσης, δεν μπορούμε να το ξέρουμε αφού το συγκαλύπτουν. Γιατί βάφει κόκκινα ο ελέφαντας τα νύχια του; Για να κρυφτεί πίσω από τις παπαρούνες. Μα δεν έχω δει ποτέ ελέφαντα πίσω από παπαρούνα. Είδες τι καλά που κρύβεται; Θυσίασε η κυβέρνηση τόσο πολιτικό κεφάλαιο για να καλύψει κάποιον λαθρέμπορο; 

Τι να πω. Aκουσα προχθές στον Aρη Πορτοσάλτε τον κ. Λιόλιο, καθηγητή ειδικό για τα εκρηκτικά στη Σχολή Ευελπίδων. Είπε πως όταν τα καλώδια υψηλής τάσεως του σιδηροδρόμου έρθουν σε επαφή με τους μετασχηματιστές μπορεί να προκληθεί τέτοια έκρηξη. Ζήτησε μάλιστα τη σύγκληση μιας επιτροπής επιστημόνων ενώπιον της Βουλής. Χθες οι ερευνητές της αστυνομίας απεφάνθησαν πως είναι γνήσιο το βίντεο που δείχνει ότι η εμπορική αμαξοστοιχία δεν μετέφερε τίποτε μη δηλωμένο. Η υπόθεση αποδεικνύει την ανικανότητα, ή τον φόβο, της πολιτικής τάξης να εστιάσει στο ουσιώδες. Για μεταφράστε το αυτό σε άλλα ζητήματα, όπως η οικονομία, η Aμυνα, η Υγεία ή η Δημόσια Τάξη, για να καταλάβετε με τι έχουμε μπλέξει.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 29/03/25

...από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ NEA/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",
29-30/03/25

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Το μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη είναι ένα κενοτάφιο προς τιμήν των πεσόντων στους πολέμους, το γλυπτό ενός οπλίτη «εκτάδην κειμένου», δημιούργημα του γλύπτη Φωκίωνος Ροκ και του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Λαζαρίδη. Μπορεί σήμερα να φρικιούμε στην έννοια του πολέμου, να βδελυσσόμαστε τον μιλιταρισμό. Ομως ένας πόλεμος ήταν και ιδρυτική και ταυτοτική πράξη της νεότερης Ελλάδας. Η οποία με πολέμους μεγάλωσε. Η συμμετοχή της με ηρωισμό στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο την έφερε στον δυτικό κόσμο. Ακόμα και η συμμετοχή ελληνικών στρατευμάτων στον πόλεμο της μακρινής Κορέας έχει νόημα, επειδή ήταν το τίμημα της επιλογής στρατοπέδου, δημοκρατικού και ελεύθερου.

Και όπως δείχνει το αναθεωρητικό παράδειγμα της Ρωσίας του Πούτιν στην Ουκρανία ή, πιο πολύ, η στροφή της Αμερικής του Τραμπ σε μια εσωστρέφεια που διαλύει τον δυτικό κόσμο υπονομεύοντας το αμυντικό δόγμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και συνολικότερα της Ευρώπης, ο πόλεμος ως πιθανότητα είναι πλέον απτή απειλή.

Ούτως ή άλλως, το μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη είναι ένας χώρος σεβασμού στους ανθρώπους που έδωσαν τη ζωή τους για την Ελλάδα, για ένα ιδεώδες που συμπεριλαμβάνει εδάφη, ταυτότητα, αξίες και, πρωτίστως, τις ιδέες της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της προόδου, που συμπεριλαμβάνονται στο αξιακό πλέγμα της χώρας μας, ήδη από την ίδρυσή της. Λιτό και επιβλητικό το μνημείο στο κέντρο της πόλης, πλάι στο Κοινοβούλιο, δίνει το αξιακό νόημα της χώρας σε όσους το αντικρίζουν καθημερινά, Ελληνες και ξένους (η λιτότητά του και η συμπεριληπτικότητά του, μάλιστα, υποχρεώνουν την αντιπαραβολή του στη φλυαρία νεότερων μνημείων, όπως π.χ. η εγκατάσταση Βαρώτσου στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας που εγκαινιάστηκε τις προάλλες, γέννημα ακριβώς μιας φλύαρης εποχής που επιδιώκει να εγκαθιδρύει σημαινόμενα τα οποία ακριβώς επιδεικνύουν αυτή τη φλυαρία).

....Διαδηλωτές κάθε τρεις και λίγο γράφουν τα ονόματα των νεκρών μπροστά από το μνημείο – και ουσιαστικά εντός του. Είναι μια συστηματική και, κατά τα φαινόμενα, κομματικά τροφοδοτούμενη από δυνάμεις της Αριστεράς που πάντα ψάχνει να προσθέσει μάρτυρες στο ηθικοπολιτικό μαρτυρολόγιό της. Και μια κίνηση εξυπνακισμού, επειδή επιδιώκει να διευρύνει την έννοια της θυσίας. Μια κίνηση που εξυπηρετεί τη σημερινή δοσολογία της πολιτικής της, η οποία χονδρικά θεωρεί τους νεκρούς στα Τέμπη θύματα του εγκληματικού «συστήματος» και της κυβέρνησης που το υπηρετεί.Η επίκληση του πόνου και η αδυναμία «του συστήματος» να αντιπαρατάξει τις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας επέτρεψαν και αυτή την καπηλεία των ονομάτων ανυπεράσπιστων νεκρών....

Πιθανόν ο Αγνωστος Στρατιώτης να ενοχλεί τον προοδευτισμό ως επιβίωση του κακού συστημικού μιλιταρισμού (ο δικός της είναι καλός, αλλά ας μην επεκτεινόμαστε σε αυτό). Η ουσία είναι ότι, με αφορμή την αναζωπύρωση των Τεμπών ως «κίνημα της Συγκίνησης», κάποιοι προσπάθησαν να διευρύνουν το νόημά του, επιδιώκοντας να γράψουν τα ονόματα των νεκρών στο τρομερό σιδηροδρομικό δυστύχημα, το οποίο έχει γίνει αντικείμενο καπηλείας από το σύνολο της αντιπολίτευσης, η οποία την πολιτική αδυναμία της να αντιπαρατάξει θέσεις και προγράμματα, επιδίωξε και ως ένα βαθμό πέτυχε, όπως το 2010-2015, να αντιπαρατάξει συναισθήματα.

Στο όνομα, λοιπόν, των συναισθημάτων, διαδηλωτές κάθε τρεις και λίγο γράφουν τα ονόματα των νεκρών μπροστά από το μνημείο – και ουσιαστικά εντός του. Είναι μια συστηματική και, κατά τα φαινόμενα, κομματικά τροφοδοτούμενη από δυνάμεις της Αριστεράς που πάντα ψάχνει να προσθέσει μάρτυρες στο ηθικοπολιτικό μαρτυρολόγιό της. Και μια κίνηση εξυπνακισμού, επειδή επιδιώκει να διευρύνει την έννοια της θυσίας. Μια κίνηση που εξυπηρετεί τη σημερινή δοσολογία της πολιτικής της, η οποία χονδρικά θεωρεί τους νεκρούς στα Τέμπη θύματα του εγκληματικού «συστήματος» και της κυβέρνησης που το υπηρετεί.

Η επίκληση του πόνου και η αδυναμία «του συστήματος» να αντιπαρατάξει τις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας επέτρεψαν και αυτή την καπηλεία των ονομάτων ανυπεράσπιστων νεκρών.

Κανείς βεβαίως δεν κρύβει τους νεκρούς αυτούς και την οδύνη για την απώλειά τους. Απλώς, όσοι θεωρούν τους εαυτούς τους αποκλειστικούς εκπροσώπους του πένθους, απλώς δημαγωγούν. Δεν είναι η πρώτη φορά, ούτε και η τελευταία.

Μόνο όσοι δεν γνωρίζουν τη Λίνα Μενδώνη αισθάνθηκαν έκπληξη από την αντίδρασή της, ενώπιον μιας κάμερας, που βρέθηκε στο σημείο, για το χάλι στον αρχαιολογικό χώρο του Αργους. Η υπουργός Πολιτισμού, η οποία είναι άριστη επιστήμων, και κατά γενική ομολογία είναι η καλύτερη υπουργός Πολιτισμού που θα μπορούσε να έχει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, δικαίως εξερράγη, διαπιστώνοντας ότι η αδιαφορία και ο ωχαδερφισμός επικρατούν εκεί που είναι η βιτρίνα του ελληνικού πολιτισμού – στους αρχαιολογικούς μας θησαυρούς. Οτι την «πλήρωσε» μια άλλη συνάδελφός της επιστήμων, η κ. Παπαδημητρίου, η έφορος αρχαιοτήτων Αργολίδας, δείχνει ακριβώς ότι η Λίνα Μενδώνη δεν χαρίζεται σε κανέναν. Πολύ περισσότερο, επειδή – όπως μου είπαν – γνωρίζει, και σέβεται το επιστημονικό έργο της εφόρου. Ομως δεν μπορούσε να κλείσει τα μάτια μπροστά σε αυτό το χάλι που αντίκρισε. Ούτε το στόμα, όταν η έφορος της απάντησε ότι η αποκατάσταση του μικρού κτιρίου κοστίζει 45.000 ευρώ, τη στιγμή που το υπουργείο Πολιτισμού έχει διαθέσει 23 εκατομμύρια για έργα στην περιοχή της Αργολίδας. Κάτι μου λέει, τώρα, ότι οι ανά την Ελλάδα έφοροι αρχαιοτήτων τρέχουν και δεν φτάνουν στη σκέψη και μόνο ότι μπορεί να τους ξεφυτρώσει καμιά μέρα από το πουθενά η Μενδώνη, για επιθεώρηση… ΥΓ. Αφήνω ασχολίαστο το γεγονός ότι στην υπόθεση παρενέβη και ο «γνωστός» Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ο οποίος κατηγόρησε (σιγά να μην άφηνε την ευκαιρία) την κ. Μενδώνη για… «εργασιακή κακοποίηση» της εφόρου αρχαιοτήτων Αργολίδας! Από όλη αυτή την ιστορία, αυτό κατάλαβε το «παρεάκι» του ΣΕΑ…

 Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 29-30/03/25

Βαθύ το χάσμα στη ΝΔ

Η εκδήλωση της περασμένης Τετάρτης, την επομένη της Εθνικής Επετείου, στον περίβολο του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, για την αποκάλυψη του μνημείου «Κιβωτός της Μνήμης» με τα ονόματα όλων των πεσόντων στους πολεμικούς αγώνες του Εθνους, έδωσε την ευκαιρία σε πολλούς να διαπιστώσουν το βαθύ χάσμα που υπάρχει στη ΝουΔου. Και ειδικότερα ανάμεσα στον νυν αρχηγό της, τους δύο πρώην, και τον… επερχόμενο! Μπερδευτήκατε; Να το ξεμπερδέψω λοιπόν το κουβάρι, γιατί κρίμα είναι να σπαζοκεφαλιάζετε, σαββατιάτικα, προσπαθώντας να βγάλετε άκρη με ασκήσεις επιρροής και εξουσίας, και το ποιος επιδίδεται σε αυτές, σε βάρος ποιων.

Λοιπόν από την εκδήλωση της Τετάρτης, απουσίαζε ο πρόεδρος Κυριάκος. Γιατί απουσίαζε; Διότι επισήμως, ω της συμπτώσεως (!!), την ίδια ώρα με την εκδήλωση είχε μία συνάντηση με τον εκτελεστικό αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ. Γιατί δεν ορίστηκε νωρίτερα η συνάντηση με τον παρεπιδημούντα στα μέρη μας κύριο Σεζουρνέ; Στις 3, τις 4, τις 5 ή τις 6 το απόγευμα; Διότι 4 με 6 το απόγευμα, είχε συγκαλέσει σε συνεδρίαση το Υπουργικό Συμβούλιο, κατά το οποίο αποφασίστηκε και η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 880 ευρώ – θέμα κρίσιμο, για τη βελτίωση της ταλαιπωρημένης εικόνας της κυβέρνησης.

Το απογευματινό Υπουργικό…

Καλά ως εδώ; Καλά, και πάμε παρακάτω. Γιατί όμως απόγευμα Υπουργικό Συμβούλιο; Χάθηκε να συγκληθεί το πρωί, ώστε να είναι ελεύθερος το απόγευμα, να παραστεί στην εκδήλωση του υπουργείου Αμυνας; Να είναι και αυτός παρών σε αυτή την κορυφαία εκδήλωση τιμής των πεσόντων του Εθνους;

Και έπειτα, μέσα σε αυτά τα έξι χρόνια που πρωθυπουργεύει ο πρόεδρος Κυριάκος, πόσες φορές συγκλήθηκε απόγευμα Υπουργικό Συμβούλιο; Δυο-τρεις; Πέντε; Παραπάνω, ούτε μία. Είμαι βέβαιος. Γιατί δεν συνεδρίασε λοιπόν το Υπουργικό Συμβούλιο το πρωί της Τετάρτης; Απάντηση: διότι ο Πρωθυπουργός είχε, λέει, προγραμματισμένη επίσκεψη στο υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής!!!

Τουτέστιν, όλο το σκηνικό έγινε, υποτίθεται, για τα μάτια του… Μάκη Βορίδη!!!

Λες και είχαν πλακώσει στα σύνορα μερικές χιλιάδες πρόσφυγες, και για το επείγον του πράγματος δεν μπορούσε να επισκεφθεί το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής την επόμενη εβδομάδα, αλλά έπρεπε σώνει και καλά αυτή να πραγματοποιηθεί Τετάρτη πρωί.

…και ο κυριότερος «δελφίνος»

Κουταμάρες, αλλά με σημασία. Και αποκαλυπτικές του κλίματος που προανέφερα. Ολα αυτά συνέβησαν διότι πολύ απλά ο αρχηγός δεν ήθελε να είναι παρών σε μια μεγάλη στιγμή για τον Νίκο Δένδια που σήμερα προβάλλει ως ο κυριότερος «δελφίνος» του. Ητοι να κάθεται να τον ακούει να ομιλεί και να ζει όλη αυτή την αποθέωση.

Σε δεύτερη μοίρα, θα θέσω ως αίτιο της εσκεμμένης απουσίας Κυριάκου από την εκδήλωση, την παρουσία σε αυτή του ντουέτου των μεγάλων επιτυχιών Κ. Καραμανλή – Α. Σαμαρά, αλλά και του προέδρου Προκόπη Παυλόπουλου, με τους οποίους – είναι κοινό μυστικό – δεν θέλει να ανταλλάσσει πλέον ούτε χειραψία. Οχι να τους βλέπει ή πολύ περισσότερο να κάθεται δίπλα τους…

(Υποθέτω πάντως, κάποια στιγμή, θα θελήσει να επισκεφθεί το υπουργείο Εθνικής Αμυνας προκειμένου να δει από κοντά την «Κιβωτό», και να αποδώσει τις οφειλόμενες τιμές στους ήρωες που καταγράφονται στις στήλες του έργου).

Και να μου επιτραπεί να σημειώσω ότι κάτι τέτοια, όπως αυτά που περιέγραψα, δεν είναι καλά σημάδια για τη συνέχεια…

Μία σπουδαία «Κιβωτός»

Είναι πραγματικά σπουδαίο το έργο του κορυφαίου ίσως σήμερα έλληνα γλύπτη, Κώστα Βαρώτσου, η «Κιβωτός της Μνήμης», που στήθηκε στον περιβάλλοντα χώρο του ελληνικού Πενταγώνου για να τιμηθούν οι 121.692 ήρωες που έδωσαν τη ζωή τους «υπέρ πίστεως και πατρίδος». Σπουδαίο, ως καλλιτεχνική δημιουργία. Τόσο από πλευράς σύλληψης, όσο και ως εκτέλεση. Ο γλύπτης θέλησε να δημιουργήσει ένα μνημείο μοναδικό, το οποίο θα παραμείνει στους αιώνες και θα συμβολίζει για τις επερχόμενες γενιές το πραγματικό ιδεώδες της ελευθερίας: ότι για να αποκτηθεί, να διαρκέσει και να υφίσταται, όλοι αυτοί των οποίων τα ονόματα αναγράφονται στις γυάλινες στήλες, χρειάστηκε να θυσιάσουν ό,τι πολυτιμότερο διέθεταν. Την ίδια τους τη ζωή.

Εύγε στον καλλιτέχνη για τη σύλληψη του έργου, εύγε και σε όσους συνέβαλαν πολιτικά και οικονομικά στην κατασκευή της «Κιβωτού».

Δικαιολογημένη η έκρηξη

Μόνο όσοι δεν γνωρίζουν τη Λίνα Μενδώνη αισθάνθηκαν έκπληξη από την αντίδρασή της, ενώπιον μιας κάμερας, που βρέθηκε στο σημείο, για το χάλι στον αρχαιολογικό χώρο του Αργους. Η υπουργός Πολιτισμού, η οποία είναι άριστη επιστήμων, και κατά γενική ομολογία είναι η καλύτερη υπουργός Πολιτισμού που θα μπορούσε να έχει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, δικαίως εξερράγη, διαπιστώνοντας ότι η αδιαφορία και ο ωχαδερφισμός επικρατούν εκεί που είναι η βιτρίνα του ελληνικού πολιτισμού – στους αρχαιολογικούς μας θησαυρούς. Οτι την «πλήρωσε» μια άλλη συνάδελφός της επιστήμων, η κ. Παπαδημητρίου, η έφορος αρχαιοτήτων Αργολίδας, δείχνει ακριβώς ότι η Λίνα Μενδώνη δεν χαρίζεται σε κανέναν. Πολύ περισσότερο, επειδή – όπως μου είπαν – γνωρίζει, και σέβεται το επιστημονικό έργο της εφόρου. Ομως δεν μπορούσε να κλείσει τα μάτια μπροστά σε αυτό το χάλι που αντίκρισε. Ούτε το στόμα, όταν η έφορος της απάντησε ότι η αποκατάσταση του μικρού κτιρίου κοστίζει 45.000 ευρώ, τη στιγμή που το υπουργείο Πολιτισμού έχει διαθέσει 23 εκατομμύρια για έργα στην περιοχή της Αργολίδας.

Κάτι μου λέει, τώρα, ότι οι ανά την Ελλάδα έφοροι αρχαιοτήτων τρέχουν και δεν φτάνουν στη σκέψη και μόνο ότι μπορεί να τους ξεφυτρώσει καμιά μέρα από το πουθενά η Μενδώνη, για επιθεώρηση…

ΥΓ. Αφήνω ασχολίαστο το γεγονός ότι στην υπόθεση παρενέβη και ο «γνωστός» Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ο οποίος κατηγόρησε (σιγά να μην άφηνε την ευκαιρία) την κ. Μενδώνη για… «εργασιακή κακοποίηση» της εφόρου αρχαιοτήτων Αργολίδας! Από όλη αυτή την ιστορία, αυτό κατάλαβε το «παρεάκι» του ΣΕΑ…

Ενα χρήσιμο βιβλίο

Ελαβα πρόσφατα βιβλίο, ενδιαφέρον, παρότι πρόκειται περί οδηγού. Τιτλοφορείται «Οδηγός ανάπτυξης για μικρές επιχειρήσεις», και πρόκειται για πόνημα ενός ηπειρώτη επιχειρηματία στον χώρο της εκπαίδευσης, του κ. Προκόπη Φούσα. Ο κύριος Φούσας, έργο του οποίου είναι οι γνωστές σχολές ξένων γλωσσών Interlingua, παραθέτει στον οδηγό του χρήσιμες πληροφορίες – «οδηγίες προς ναυτιλλομένους», θα τις χαρακτήριζα, προκειμένου να επιβιώσουν στον ωκεανό της επιχειρηματικότητας, ο οποίος συνεχώς αλλάζει, διευρύνεται, μεταλλάσσεται, και απειλεί να καταπιεί νέους επιχειρηματίες.

Ο οδηγός, ο οποίος συμπυκνώνει τη γνώση και τις εμπειρίες του κ. Φούσα στο επιχειρείν, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση. Αν δε σε κάποιους κάτι θυμίζει το όνομά του, θα απαντήσω καταφατικά. Πρόκειται για τον αδελφό τού επί μακρόν ασχοληθέντος με την πολιτική, δικηγόρου Αντώνη Φούσα. Ο Αντώνης, βουλευτής Ιωαννίνων, υπηρέτησε ένα διάστημα και υπουργός στις κυβερνήσεις Μητσοτάκη πατρός, συμπληρώνω προς περαιτέρω κατανόηση.

ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ, ΟΡΑΜΑ ΓΙΑ ΝΕΟ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟ: Και τι δεν ζήσαμε τους τελευταίους δύο μήνες. Προειδοποιητικές συγκεντρώσεις για την τραγωδία των Τεμπών, κύριες συγκεντρώσεις εκατοντάδων χιλιάδων διαδηλωτών ανήμερα του δυστυχήματος, πολιτικές αναταράξεις, κατάθεση μομφής εναντίον της κυβέρνησης και εν συνεχεία ανασχηματισμός της και τόσα άλλα ... Εξ όλων δε των ανωτέρω προκύπτει αβίαστα το ερώτημα: Και τώρα, τι γίνεται τώρα; Το τραίνο που σταμάτησε για πάντα στα Τέμπη, ήταν γεμάτο νέους ανθρώπους. Οι περισσότεροι είχαν την ηλικία των παιδιών μας, των εγγονιών μας. Δεν αρκεί να βρεθούν και να τιμωρηθούν οι φταίχτες αυτής της τραγωδίας. Στην μνήμη αυτών των παιδιών που χάθηκαν, οφείλουμε να έχουμε ένα όραμα: να γίνει ο σιδηρόδρομος το πιο αυτονόητο και ασφαλές μέσο μεταφοράς στην χώρα μας, η οποία να μετατραπεί σε σιδηροδρομικό κόμβο των Βαλκανίων, συνδέοντας την Θεσσαλονίκη (και κατ' επέκταση την Αθήνα) με Σόφια, Σκόπια, Βελιγράδι, Αλεξανδρούπολη και Κωνσταντινούπολη. Από δε την Αλεξανδρούπολη, με τα λιμάνια Μπουργκάς και Βάρνας στην Βουλγαρία, της Κωστάντζας στην Ρουμανία και της Οδησσού στην Ουκρανία. Αυτό δεν θα γίνει από την μία ημέρα στην άλλη. Αυτό το όραμα πρέπει να γίνει εθνική πολιτική, που θα ακολουθήσουν όλες οι μελλοντικές κυβερνήσεις. Ευχή όλων, το 2033 - 2038 (10-15 έτη μετά), να σταθούμε επιζώντες, συγγενείς, φίλοι και εκπρόσωποι της Πολιτείας στα Τέμπη και ενώ δίπλα μας θα περνούν σύγχρονα, γρήγορα και ασφαλή τραίνα, να τους ψιθυρίσουμε ότι ο χαμός τους έγινε αφορμή να ξυπνήσουμε.

 ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΑ, ΓΕΙΩΜΕΝΑ 

ΚΑΙ  ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ, ΚΕΙΜΕΝΑ 

ΓΙΑ ΤΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗ 

ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ 

Θέλω από καρδιάς να συγχαρώ τον συντάξαντα το οιονεί κύριο άρθρο από τη "Θεσσαλονικέων ΦΩΝΗ", στο  πρόσωπο του οποίου,  παρά την ανωνυμία που επιλέγει προς τιμήν του, "διαβάζω" καλό φίλο, με γνωστή αγάπη και συνέπεια γιά την καλλιέπεια του λόγου και βεβαίως τη μεγάλη συμμετοχή του εις τα κοινά, από πολλές και διαφορετικές θέσεις ευθύνης. Πάντα τέτοια! Σ.Χ.Μ.

«Το παράδειγμά του ήταν πολύ σημαντικό για όλους τους κληρικούς της Εκκλησίας μας. Η αγάπη του για την Εκκλησία, για όλους τους ανθρώπους, η σύνεση και η φροντίδα του για τους πιστούς και η αποφασιστικότητά του να υλοποιήσει τον στόχο που είχε θέσει στον εαυτό του ανασυγκροτώντας την Εκκλησία μας από τα ερείπια, ήταν πάντα παράδειγμα έμπνευσης για τους άλλους», είπε και αναγνώρισε ότι ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος έκανε σημαντικές προσπάθειες για να διασφαλίσει την οικονομική ανεξαρτησία της Εκκλησίας, τονίζοντας ότι θα προσπαθήσει και ο ίδιος να βρει νέες πηγές χρηματοδότησης, καθώς και ότι θα ζητήσει από το κράτος την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιστροφής των περιουσιακών στοιχείων της Εκκλησίας...

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

Υπό τον ήχο του παρατεταμένου θριαμβευτικού χτυπήματος της καμπάνας και σε ενθουσιώδη ατμόσφαιρα ενθρονίστηκε, σήμερα, ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας Ιωάννης.

Η τελετή της ενθρόνισης του νέου Προκαθημένου της Ορθοδόξου Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Αλβανίας έλαβε χώρα στον κατάμεστο Καθεδρικό Ναό της Αναστάσεως του Χριστού στα Τίρανα, με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, αντιπροσωπειών κατά τόπους Ορθόδοξων Εκκλησιών, αξιωματούχων των κυβερνήσεων Αλβανίας, Ελλάδας και άλλων χωρών.

Την Εκκλησία της Ελλάδος και τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο, εκπροσώπησε ο μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς Ιουστίνος, ενώ για την ελληνική κυβέρνηση παρόντες ήταν ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας και η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.

Φωτ.: Intime

Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Ιωάννης είναι ο δεύτερος Αρχιεπίσκοπος της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της χώρας, μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος και ο πρώτος Αλβανός Αρχιεπίσκοπος από το 1967 και μετά.

Τριάντα τρία χρόνια μετά την ενθρόνιση του Αρχιεπισκόπου μακαριστού Αναστασίου, ο 69χρονος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Ιωάννης καλείται να συνεχίσει τον δρόμο που χάραξε ο προκάτοχός του και πνευματικός του πατέρας, με την αρωγή των μελών της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Αλβανίας, μητροπολιτών Αργυροκάστρου Δημητρίου, Απολλωνίας και Φίερ Νικολάου, Ελμπασάν Αντωνίου, Βερατίου, Αυλώνος και Κανίνης Αστιου, Αμαντίας Ναθαναήλ και του Επισκόπου Κρούγιας Αναστασίου.

Φωτ.: Intime

Στην ενθρονιστήρια ομιλία του, ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης εξέφρασε τη βαθιά του ευγνωμοσύνη προς τον Θεό και προς όλους όσοι συνέβαλαν στην πορεία της Εκκλησίας της Αλβανίας. Με ιδιαίτερη συγκίνηση τόνισε: «Ευχαριστούμε και τιμούμε τους μάρτυρες της Ιλλυρίας, οι οποίοι διέδωσαν το φως της πίστεως στις περιοχές όπου ζούμε με το αίμα και τη ζωή τους• τους οσίους και αγίους που διατήρησαν το φως της πίστεως διαμέσου των αιώνων• τους νεομάρτυρες, οι οποίοι, σε μια δυσμενέστατη εποχή για την Εκκλησία και τη χώρα μας, έδωσαν τη ζωή τους για να διαφυλάξουν την πίστη, την εθνική ταυτότητα και τη γλώσσα τους».

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στους προκατόχους του και ειδικότερα στον Θεοφάνη Νόλι και στον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο, για τον οποίο ανέφερε ότι «όχι μόνο κατάφερε να πραγματοποιήσει την ανοικοδόμηση των τοίχων της και της φυσικής υποδομής της, αλλά η κύρια προσπάθειά του ήταν να έχει μια Εκκλησία όπου ο Θεός να λατρεύεται «εν πνεύματι και αληθεία».

Φωτ.: Intime

Επιπροσθέτως, ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης έθεσε επτά βασικούς άξονες για την νέα του διακονία: Τη διαφύλαξη της Ιεράς Παράδοσης, την ενίσχυση της ενότητας εντός της Εκκλησίας, την ισορροπία μεταξύ του «Ευαγγελίου της Βασιλείας» και του «Κοινωνικού Ευαγγελίου», την προστασία των αξιών του γάμου και της οικογένειας, τη διατήρηση και την ενίσχυση της θρησκευτικής συνύπαρξης στην Αλβανία, την ενθάρρυνση των νέων να αγαπούν την πατρίδα τους και να μην την εγκαταλείπουν, και την καλλιέργεια των σχέσεων με όλες τις άλλες Εκκλησίες και θρησκευτικές κοινότητες.

«Προσωπικά θα προσπαθήσω με όλη μου τη δύναμη να υπηρετήσω το ποίμνιο που μου εμπιστεύτηκε ο Θεός, έχοντας πάντα υπόψη τα λόγια του Κυρίου ότι “ο Υιός του ανθρώπου ουκ ήλθε διακονηθήναι, αλλά διακονήσαι”», κατέληξε.

Πλήθος πιστών αναμένεται να παρακολουθήσουν το τελετουργικό, ανάμεσά τους ελληνική κυβερνητική αντιπροσωπεία αποτελούμενη από την υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων Σοφία Ζαχαράκη και τον υπουργό Αμυνας Νίκο Δένδια, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας της Αλβανίας
Μπαϊράμ Μπεκάι, η πρόεδρος της αλβανικής Βουλής κ. Σκροπάλι –ο κ. Εντι Ράμα θα απουσιάζει σε προεκλογικές συγκεντρώσεις Αλβανών μεταναστών στην Κρήτη και στην Αθήνα–, αντιπροσωπείες των Ορθοδόξων Εκκλησιών και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, των άλλων θρησκευτικών δογμάτων, του Διπλωματικού Σώματος κ.ά.

Η συνέντευξη

Ενόψει της ενθρόνισης, ο νέος Αρχιεπίσκοπος σε συνέντευξή του σε αλβανική εφημερίδα (Thema) αναφέρθηκε στη μύησή του στην ορθόδοξη χριστιανική πίστη επί καθεστώτος Χότζα, στη φυγή του στις ΗΠΑ και στις εκεί σπουδές του, στην επιστροφή του στην Αλβανία και στο έργο του Μακαριστού Αναστασίου. «Το παράδειγμά του ήταν πολύ σημαντικό για όλους τους κληρικούς της Εκκλησίας μας. Η αγάπη του για την Εκκλησία, για όλους τους ανθρώπους, η σύνεση και η φροντίδα του για τους πιστούς και η αποφασιστικότητά του να υλοποιήσει τον στόχο που είχε θέσει στον εαυτό του ανασυγκροτώντας την Εκκλησία μας από τα ερείπια, ήταν πάντα παράδειγμα έμπνευσης για τους άλλους», είπε και αναγνώρισε ότι ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος έκανε σημαντικές προσπάθειες για να διασφαλίσει την οικονομική ανεξαρτησία της Εκκλησίας, τονίζοντας ότι θα προσπαθήσει και ο ίδιος να βρει νέες πηγές χρηματοδότησης, καθώς και ότι θα ζητήσει από το κράτος την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιστροφής των περιουσιακών στοιχείων της Εκκλησίας.

Μεταξύ άλλων, ο κ. Ιωάννης υποστήριξε ότι ο χριστιανισμός στα εδάφη όπου ζούσαν οι Αλβανοί εμφανίστηκε από τον 1ο αιώνα μ.χ., προσθέτοντας ότι ορθόδοξες εκκλησίες υπήρχαν σε πολλές περιοχές όπου ζούσαν Αλβανοί, ενώ απηύθυνε κάλεσμα στους πιστούς να μην εγκαταλείπουν την Αλβανία.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 29/03/25

ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΕΜΠΩΝ: Γνήσια τα βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας αποφαίνεται η πραγματογνωμοσύνη της ΔΕΕ της ΕΛΑΣ, με εικόνες μόνον με λαμαρίνες που μετεφέροντο, αλλά ο εμπειρογνώμων Κ. Λακαφώσης το προσπερνά μάλλον αδιάφορα, κατά τα λοιπά "ανεξάρτητος".....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 29/03/25

Γνήσια τα βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας στα Τέμπη

• Τι έδειξε η πραγματογνωμοσύνη

ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ ΣΠΙΓΓΟΥ

«Σφραγίδα» γνησιότητας στα τρία βίντεο που εμφανίστηκαν δύο χρόνια μετά το δυστύχημα στα Τέμπη και απεικονίζουν την εμπορική αμαξοστοιχία έβαλε η εργαστηριακή πραγματογνωμοσύνη της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών (ΔΕΕ). Οι ειδικοί της ΔΕΕ, μετά τις εργαστηριακές εξετάσεις, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως τα τρία βίντεο που κατατέθηκαν από την εταιρεία Interstar στις 5 Φεβρουαρίου 2025 είναι αυθεντικά. «Εφόσον τα βίντεο είναι αυθεντικά, αυτό δείχνει καθαρά πως παράνομο φορτίο δεν υπήρχε μεταξύ του πιλοτηρίου και του κοντέινερ της εμπορικής αμαξοστοιχίας, αφού στα βίντεο φαίνεται ότι μετέφερε λαμαρίνες», σημειώνουν δικαστικές πηγές.

«Δεν μας ενδιαφέρει αν είναι γνήσια τα βίντεο ή δεν είναι. Εμείς γνωρίζουμε ότι αυτό που κατέκαψε τόσο μεγάλη έκταση, αυτή η πυρόσφαιρα δεν μπορεί να οφείλεται στα λάδια σιλικόνης. Αυτό που ψάχνουμε είναι αρκετά μικρό για να μπορεί να μπει οπουδήποτε. Το πού, ας το βρουν οι Αρχές», αναφέρει στην «Κ» ο Κώστας Λακαφώσης, ειδικός πραγματογνώμονας και μέλος της επιτροπής διερεύνησης ανεξάρτητων πραγματογνωμόνων οικογενειών θυμάτων των Τεμπών.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», ο εφέτης ειδικός ανακριτής Σωτήρης Μπακαΐμης τη Δευτέρα θα διαβιβάσει την πραγματογνωμοσύνη της ΔΕΕ στον καθηγητή του ΕΜΠ Δημήτρη Καρώνη, προκειμένου να τη λάβει υπόψη για τη δική του πραγματογνωμοσύνη σχετικά με τα αίτια της πυρόσφαιρας, η οποία εκκρεμεί.

Μετά την κατάθεση της πραγματογνωμοσύνης της ΔΕΕ, καλούνται να καταθέσουν ενώπιον του ανακριτή και οι υπάλληλοι της εταιρείας Interstar που εμπλέκονται στην όψιμη εύρεση των βίντεο. Ο κ. Μπακαΐμης καλεί στις 8 Απριλίου τους δύο υπαλλήλους προκειμένου να εξηγήσουν την αναντιστοιχία των ημερομηνιών που εμφανίζουν τα βίντεο, αφού φέρουν ημερομηνία ανάκτησης τρεις ημέρες μετά την παράδοσή τους στις 8 Φεβρουαρίου 2025.

Στο μεταξύ, απορριπτική ήταν η απάντηση του δικαστικού συμβουλίου σχετικά με την ακύρωση της πραγματογνωμοσύνης των δύο δικαστικών πραγματογνωμόνων που ταυτοποίησαν την εμπορική αμαξοστοιχία στα τρία βίντεο, τα οποία κατατέθηκαν από την Interstar τον περασμένο Φεβρουάριο. Η υπόθεση είχε εισαχθεί στο συμβούλιο με εισαγγελική πρόταση που ζητούσε την ακύρωση της διαδικασίας με το σκεπτικό πως δεν κλήθηκαν οι πραγματογνώμονες των συγγενών των θυμάτων, όπως ορίζεται εκ του νόμου.

Ωστόσο, το συμβούλιο χαρακτήρισε ως ανακριτική πράξη την εντολή του κ. Μπακαΐμη προς τους πραγματογνώμονες, αφού δεν ζητήθηκε να πιστοποιηθεί γνησιότητα, αλλά να ταυτοποιηθεί η αμαξοστοιχία, και απέρριψε το αίτημα επανάληψης της διαδικασίας παρουσία των τεχνικών συμβούλων των οικογενειών. 

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην 30σέλιδη πραγματογνωμοσύνη, τα βίντεο εμφανίζονται να έχουν μεταφορτωθεί στις 2 και 9 Μαρτίου 2023, όπως υποστήριξε υπάλληλος της Interstar στην κατάθεσή του, ενώ ταυτοποιήθηκαν τεχνικά χαρακτηριστικά των επίμαχων βίντεο, με πρωτογενείς καταγραφές των καμερών, όπου φαίνεται να υπάρχει και αντίστοιχη οπτική απεικόνιση (κάδρο).

Αναφορικά με το πρώτο βίντεο, «προκύπτει από την ανάλυση ότι το εν λόγω αρχείο αποτελεί ακριβές αντίγραφο (γνήσιο) αρχείου βίντεο που προέρχεται από την κάμερα 03 που ήταν συνδεδεμένη με το ανωτέρω περιγραφόμενο καταγραφικό, μεταφορτώθηκε μέσω του λογισμικού διαχείρισης IVMS και αφορά το χρονικό διάστημα 28-02-2023 23:00 έως 23:05». 

Αντιστοίχως, για το δεύτερο βίντεο προκύπτει ότι αποτελεί «ακριβές αντίγραφο (γνήσιο) αρχείου βίντεο που προέρχεται από την κάμερα 04 που ήταν συνδεδεμένη με το καταγραφικό, με την ονομασία ΚΕΚ ΡΑΨΑΝΗ σειριακού αριθμού 526438191 και αφορά το χρονικό διάστημα 28-02-2023 23:08 έως 23:42», ενώ το τρίτο βίντεο πιστοποιήθηκε ότι «αντιστοιχεί σε αρχείο της κάμερας 05 που ήταν συνδεδεμένη με το καταγραφικό, με την ονομασία 2546 ΚΕΚ ΡΑΨΑΝΗ σειριακού αριθμού 526438191 και αφορά το χρονικό διάστημα 28-02-2023 23:12 έως 23:46».

ΦΡΙΚΗ: Αυτή, όμως, η μεταφορά με το «Ματαρόα» φαντάζει ως πολυτελής κρουαζιέρα, εν σχέσει με τη συλλήβδην και βίαιη μεταφορά χωρικών των χωριών του «διχασμένου βουνού» της Μουργκάνας, που τους απήγαγε από τις εστίες τους ο λεγόμενος ΔΣΕ, δηλαδή ο κομματικός στρατός του ΚΚΕ, για να τους μεταφέρει, παρά τη θέλησή τους, στις λεγόμενες «Λαϊκές Δημοκρατίες», με το πολωνικό φορτηγό πλοίο «Κοσιούσκο» τον Νοέμβριο του 1949. Η χωρητικότητα του «Κοσιούσκο» ήταν 1.500 άτομα. Με απαίτηση, όμως, της ηγεσίας του Κ.Κ. προσετέθησαν άλλα 1.500 άτομα, παρά τις σφοδρές αντιρρήσεις του Πολωνού πλοιάρχου. Η αναχώρηση του «Κοσιούσκο» έγινε από το Δυρράχιο της Αλβανίας, κατευθύνθηκε δυτικά, διήλθε νύχτα από το Γιβραλτάρ, διέβη τα στενά της Μάγχης, έστριψε ανατολικά στη Βαλτική Θάλασσα, για να μας αποβιβάσει στο λιμάνι Γκντανσκ (Ντάντσιχ) της Πολωνίας. Το ταξίδι κράτησε 12 μερόνυχτα, ήμασταν στοιβαγμένοι σαν σαρδέλες στα αμπάρια του πλοίου. Αφόρητες συνθήκες. Επιγραμματικά: πείνα και δίψα, βρώμα και δυσωδία, ζάλη και ναυτία, χωρίς να γνωρίζουμε πού πάμε. Στο αναφερόμενο δημοσίευμα της «Κ», ο συντελεστής της παράστασης δήλωσε ότι το ταξίδι του «Ματαρόα» «αποτελεί καμπή της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας»! Κλασική περίπτωση κατά την οποία ασήμαντα περιστατικά μεγεθύνονται, με την αμετροέπεια που χαρακτηρίζει την αριστερά... Τα γράφω αυτά γιατί ακούσιος επιβάτης του «Κοσιούσκο», ηλικίας 5 ετών, υπήρξα κι εγώ, όπως και ο συνομήλικός μου, γνωστός ποιητής, Μιχάλης Γκανάς, που απεβίωσε πρόσφατα. Ηταν ένα ταξίδι μοναδικό, ίσως, στα παγκόσμια χρονικά. Το «Κοσιούσκο» μετέφερε βιαίως, και παρά τη θέλησή τους, Ελληνες ομήρους των ανταρτών, και δράστες ήσαν όχι αλλοεθνείς, αλλά ομοεθνείς που τους μετέφεραν σε ξένες χώρες. Το αναφερόμενο δημοσίευμα της «Κ» χαρακτηρίζει τους 125 επιβάτες, «το καλύτερο κομμάτι του Ελληνισμού». Προφανώς, εμείς οι χωριάτες της Μουργκάνας για την ελίτ της Αριστεράς ήμασταν αμελητέα περίπτωση, γι’ αυτό καταχώνιασαν το ταξίδι μας με το «Κοσιούσκο», που ο Αρθούρος Ρεμπώ θα το χαρακτήριζε ταξίδι στην Κόλαση, στα αζήτητα της Ιστορίας... Κάπως έτσι, οι ανυποψίαστοι χωριάτες της Μουργκάνας βρέθηκαν από τα βουνά της Ηπείρου στους κάμπους της «Λαϊκής Δημοκρατίας» της Ουγγαρίας. Και, όπως θα έλεγε ο αείμνηστος Μιχάλης Γκανάς, συνεπιβάτης μου του «Κοσιούσκο», «καράβι βγήκε στη στεριά».

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (φύλλο 29/03/25)

«Η τράπεζα αυτή ου μόνον αισθητή, αλλά και πνευματική. Μετά γαρ το όψον λέγεται ψαλμός και μετά το πόμα ύμνος» – το στιγμιότυπο από την «αυστηρή» και στην παραμικρή λεπτομέρεια φροντίδα του χώρου. Δεξιά, ο πατέρας Φιλωνίδης, υπεύθυνος κουζίνας στη Μονή Βατοπαιδίου, όπου καθημερινά μαγειρεύονται σχεδόν 500 μερίδες φαγητού. Οι φωτογραφίες είναι από το τελευταίο τεύχος (Μαρτίου) του «Γαστρονόμου» της «Καθημερινής» που ήταν αφιερωμένο «στα μυστικά της κουζίνας των μοναχών» του Αγίου Ορους.

Το διακόνημα του μαγείρου 

και η πνευματική θρέψη

Κύριε διευθυντά,

Πλούσιο, εξαιρετικά επιμελημένο και κυριολεκτικά χορταστικό το τελευταίο τεύχος του «Γαστρονόμου», αφιερωμένο στη μοναστηριακή μαγειρική. Καταφανές επίκεντρο του τεύχους, η ανάδειξη της εκπλήσσουσας ευρηματικότητας των μαγείρων της. Συμπληρωματικά, η επιστολή μου επικεντρώνεται στα επακολουθούντα, τα λαμβάνοντα χώραν στην «τράπεζα», την τραπεζαρία της μονής. Οπου η μοναστηριακή «εθιμοταξία» επιφυλάσσει βαθύτατη περιφρόνηση προς την πιο αρχετυπική και πρώτη των ανθρωπίνων αναγκών, την τροφή και την εξ αυτής τέρψη. Αυτό, σύμφωνα με αντιπροσωπευτικές πηγές παλαιοτέρων εποχών, καθότι, προσωπικά, δεν έχω εντύπωση των τρεχόντως ισχυόντων, εν προκειμένω.

H παραγγελία είναι σαφής: «Η τράπεζα αυτή ου μόνον αισθητή, αλλά και πνευματική. Μετά γαρ το όψον λέγεται ψαλμός και μετά το πόμα ύμνος». Από την εποχή του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου (9ος αιώνας), ο οποίος σε κατήχησή του αναφέρει: «Τρέμετε και δεδιάτε και επ’ αυτοίς τοις προκειμένοις τη τραπέζη. Ου λέγω, ότε όψοι και τυροί και βρωμάτια και τηγανίσματα και λαγανίσματα, αλλά επί μόνω άρτω και ελαιωμένω λαχάνω και κυάμω, οσπρίοις άλλοις και οπώραις και μια κρασί ή δύο οίνου, ότι και αυτή μεγάλη παράκλησις (παρηγοριά)».

Είχε προηγηθεί ο Ιωάννης Χρυσόστομος: «Ου τραπέζας φλεγμαινούσας, ουδέ όψων ποικιλίας, οψοποιών μαγγανείας και αρτοποιών επινοίας». Και, όμως, κατά διάχυτη παραδοχή, το καλομαγειρεμένο, νόστιμο φαγητό δεν απαγορεύεται στα μοναστήρια. Το αντίθετο, αυτό επιβάλλεται. Εκτός, βέβαια, από τις περιπτώσεις των «μοναστών», οι οποίοι διήγον βίον «άπυρον», δηλαδή χωρίς φωτιά και άρα χωρίς μαγειρική.

Μερικές, εξοβελιστικές της γαστρονομικής τέρψης, λεπτομέρειες από το πομπώδες τελετουργικό της κοινοβιακής εστίασης, το οποίο, ορισμένως, προσλαμβάνει μορφήν θεατρικής παράστασης. Με θέσεις, στάσεις, ρόλους υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του ηγούμενου, και το άγρυπνο βλέμμα του τραπεζάρη. Οι πατέρες προσέρχονται στην τράπεζα κατηφείς και κάθονται με σκεπασμένο το κεφάλι στην ορισμένη του θέση ο καθένας. Η διάρκεια των γευμάτων είναι επιδεικτικά σύντομη. Απαγορεύονται αυστηρά οι συζητήσεις, οι φωνασκίες, οι χαριεντισμοί. Αν κανείς μιλήσει ή γελάσει πρέπει να «μετανοήσει» και επιτοπίως να επιτιμηθεί.

Ενώ, ο αναγνώστης της ημέρας διαβάζει αποσπάσματα βίων Αγίων από το Λαυσαϊκό του Παλλαδίου, με προφανή σκοπό την απόσπαση της προσοχής των συνδαιτυμόνων από αυτή καθαυτήν τη λειτουργία της στιγμής, τη θρέψη.

Και όλα αυτά, παρόλο που το διακόνημα του μαγείρου τιμάται δεόντως, με διακρίσεις, όπως η ιδιαίτερη ευλογία από τον ηγούμενο ή επαίνους, όπως εκείνος του Αγίου Θεοδώρου, προς τους «εν λοπάσι (πήλινο μαγειρικό σκεύος) και χύτραις πεπνιγμένους» οψοποιούς: «Τον οψοποιόν τις σε, τέκνον, ου στρέφει, πολύν φέροντα τον κόπον καθ’ ημέραν». Κι ακόμα με την προβεβλημένη παμπάλαια συνήθεια, όπου ο μάγειρος, μετά το πέρας της τράπεζας «εξαιτείται κεκυφώς (σκύβοντας) συγχώρησιν διά τυχόν κακήν μαγειρείαν, η οποία δεν ανέπαυσεν επαρκώς τους πατέρας». Αραγε περί ποίας επαρκούς «αναπαύσεως» ο λόγος, της τελευταίας φράσης (!;):

Αρκούντως αντιφατικά, απορητικά και απαξιωτικά, όλα τα παραπάνω, προς την ευλογημένη βρώση και πόση της θρησκείας μας, εγείρουν, έστω και διστακτικά, το υπαρξιακής τάξεως θεολογικό ερώτημα: Πώς εξηγείται, από το ένα μέρος, ο δίκην θανάσιμου αμαρτήματος εξοστρακισμός της τροφής, στην ελάχιστη αυτής λειτουργία, και από το άλλο, η γονιδιακή ανθρώπινη φυσιολογία να μάς έχει προικίσει με τέτοιες ψυχωφελείς ανταμοιβές, όπως αυτές της όρεξης και της συνακόλουθης, αν μη τι άλλο εν ηρεμία, απόλαυσης ενός υγιεινού, καλομαγειρεμένου και γευστικού πιάτου φαγητού (;!). 

Το λες και, όπως το βρήκα κάπου αναφερόμενο, «θεϊκό καψόνι». Αναφορές: Αρχιμ. Δοσιθέου, Καλογηρική μαγειρική, Επτάλοφος

Χρίστος Ζουράρις - Δειπνοσοφιστής, Ικαρος Ματθαίος Μουντές, Ενας Αθωνίτης μοναχός τον 12ο αιώνα, Σχολή Μωραΐτη

ΓΙΩΡΓΟΣ Ι. ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ 

Βούλα



Ars gratia artis και περί ακτιβισμών

Κύριε διευθυντά,

Πολλές οι βαθυστόχαστες αναλύσεις με αφορμή το επεισόδιο στην Εθνική Πινακοθήκη. Πλην όμως, ο κόσμος βλέπει σ’ αυτό έναν sui generis ακτιβισμό μεταξύ δράστου και θύματος με αμοιβαία τα οφέλη. Ο πρώτος φαίνεται να έχει «κλειδώσει» την εκλογή του ως βουλευτής του Ελληνικού Κοινοβουλίου και ο δεύτερος να έχει κερδίσει την αναγνωρισιμότητα πέραν του στενού κύκλου των αξιακών του ιδιαιτεροτήτων.

Είναι ο ίδιος ακτιβισμός που είδαμε και στο Λούβρο, όπου καλοβαλμένα κοριτσάκια εξειδικευμένα σε «below the line activities», εισέβαλαν ανενόχλητα, προφανώς με το αζημίωτο και άρχισαν να ρυπαίνουν με σπρέι σπάνια εκθέματα, προστατευμένα «βεβαίως βεβαίως», όπως θα έλεγε και ο μοναδικός Τσαγανέας, από το τζάμι της κορνίζας. Και η Τζοκόντα γαρ χρειάζεται από καιρού εις καιρόν τη διαφήμισή της.

Ο Σερ Λόρενς Ολιβιέ το είχε πει. «Σήμερα, πρώτα γίνεσαι σταρ και μετά ηθοποιός». Προσωπικότητες εκ πρώτης όψεως αμφιλεγόμενες, όπως ο Πικάσο και ο Νταλί, δεν αναιρούν την ειρωνεία του Ολιβιέ. Λέγεται ότι ο ιδιόρρυθμος Πικάσο δεν έπαιρνε ιδιαίτερες προφυλάξεις για τα έργα που είχε στην αποθήκη του, σχεδόν ξεκλείδωτη, γιατί ήσαν ανυπόγραφα. «Χωρίς την υπογραφή μου δεν αξίζουν μία», έλεγε. Την υπογραφή αγοράζεις. Τη γνησιότητα του έργου. Το σήμα, τη φήμη του μέσου. Ομως στο σήμα της «Metro» με το λιοντάρι που βρυχάται, αναγράφεται η φράση «Ars Gratia Artis» (η Τέχνη για την Τέχνη). Ερωτηθείς κάποτε ο Ορσον Ουέλς αν συμφωνεί με τη θέση αυτή, απήντησε κατηγορηματικώς, ότι υπάρχουν σοβαρότερα θέματα να αναδείξει ο καλλιτέχνης από την προβολή του «εγώ» του.

Αλλά και η Εθνική Πινακοθήκη οφείλει να απαντήσει εάν η φιλοξενία εκθετών λειτουργεί βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων και εάν, ως φημολογείται, δεσμεύεται από προγράμματα «διαφορετικότητας».

Προσέτι, εάν είναι διατεθειμένη να γίνει το αλεξικέραυνο της κοινωνικής οργής και του θρησκευτικού φανατισμού, ή ο σάκος του μποξ, αν μη τι χειρότερο, συνεπεία εκθεμάτων που προσβάλλουν κοινωνικές ή/και θρησκευτικές αξίες γνωστού ή αγνώστου θρησκεύματος. Ολα τα άλλα που προαναγγέλλουν προκλητικότερες εκθέσεις, «όταν ηρεμήσουν τα πνεύματα», θέλω να πιστεύω ότι είναι διαφημιστικοί λεονταρισμοί, εφάμιλλοι αυτών της «Metro-goldwyn-mayer».

ΧΑΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ
Βριλήσσια



Στ’ αμπάρια του «Κοσιούσκο»...

Κύριε διευθυντά,

Στην «Κ» της 29/12/2024 δημοσιεύθηκε μια σύντομη κριτική, μάλλον παρουσίαση, της μουσικοθεατρικής παράστασης, αναφερόμενη στο πλοίο «Ματαρόα», το οποίο τον Δεκέμβριο του 1945, με πρωτοβουλία της εν Αθήναις Γαλλικής Πρεσβείας, μετέφερε 125 καλλιτέχνες, διανοούμενους, κ.λπ., νεαρούς και αριστερούς κατά το πλείστον, στη Γαλλία. Ετσι απέφυγαν τις συνέπειες της τρομερής εμφύλιας διαμάχης των ετών 1946-1949.

Η μεταφορά αυτή από την αριστερά έλαβε μυθικές διαστάσεις και μετεφέρθη πρόσφατα από την εναλλακτική σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο ΚΠΙΣΝ.

Αυτή, όμως, η μεταφορά με το «Ματαρόα» φαντάζει ως πολυτελής κρουαζιέρα, εν σχέσει με τη συλλήβδην και βίαιη μεταφορά χωρικών των χωριών του «διχασμένου βουνού» της Μουργκάνας, που τους απήγαγε από τις εστίες τους ο λεγόμενος ΔΣΕ, δηλαδή ο κομματικός στρατός του ΚΚΕ, για να τους μεταφέρει, παρά τη θέλησή τους, στις λεγόμενες «Λαϊκές Δημοκρατίες», με το πολωνικό φορτηγό πλοίο «Κοσιούσκο» τον Νοέμβριο του 1949. Η χωρητικότητα του «Κοσιούσκο» ήταν 1.500 άτομα. Με απαίτηση, όμως, της ηγεσίας του Κ.Κ. προσετέθησαν άλλα 1.500 άτομα, παρά τις σφοδρές αντιρρήσεις του Πολωνού πλοιάρχου.

Η αναχώρηση του «Κοσιούσκο» έγινε από το Δυρράχιο της Αλβανίας, κατευθύνθηκε δυτικά, διήλθε νύχτα από το Γιβραλτάρ, διέβη τα στενά της Μάγχης, έστριψε ανατολικά στη Βαλτική Θάλασσα, για να μας αποβιβάσει στο λιμάνι Γκντανσκ (Ντάντσιχ) της Πολωνίας. Το ταξίδι κράτησε 12 μερόνυχτα, ήμασταν στοιβαγμένοι σαν σαρδέλες στα αμπάρια του πλοίου. Αφόρητες συνθήκες. Επιγραμματικά: πείνα και δίψα, βρώμα και δυσωδία, ζάλη και ναυτία, χωρίς να γνωρίζουμε πού πάμε.

Στο αναφερόμενο δημοσίευμα της «Κ», ο συντελεστής της παράστασης δήλωσε ότι το ταξίδι του «Ματαρόα» «αποτελεί καμπή της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας»! Κλασική περίπτωση κατά την οποία ασήμαντα περιστατικά μεγεθύνονται, με την αμετροέπεια που χαρακτηρίζει την αριστερά...

Τα γράφω αυτά γιατί ακούσιος επιβάτης του «Κοσιούσκο», ηλικίας 5 ετών, υπήρξα κι εγώ, όπως και ο συνομήλικός μου, γνωστός ποιητής, Μιχάλης Γκανάς, που απεβίωσε πρόσφατα.

Ηταν ένα ταξίδι μοναδικό, ίσως, στα παγκόσμια χρονικά. Το «Κοσιούσκο» μετέφερε βιαίως, και παρά τη θέλησή τους, Ελληνες ομήρους των ανταρτών, και δράστες ήσαν όχι αλλοεθνείς, αλλά ομοεθνείς που τους μετέφεραν σε ξένες χώρες. Το αναφερόμενο δημοσίευμα της «Κ» χαρακτηρίζει τους 125 επιβάτες, «το καλύτερο κομμάτι του Ελληνισμού». Προφανώς, εμείς οι χωριάτες της Μουργκάνας για την ελίτ της Αριστεράς ήμασταν αμελητέα περίπτωση, γι’ αυτό καταχώνιασαν το ταξίδι μας με το «Κοσιούσκο», που ο Αρθούρος Ρεμπώ θα το χαρακτήριζε ταξίδι στην Κόλαση, στα αζήτητα της Ιστορίας... Κάπως έτσι, οι ανυποψίαστοι χωριάτες της Μουργκάνας βρέθηκαν από τα βουνά της Ηπείρου στους κάμπους της «Λαϊκής Δημοκρατίας» της Ουγγαρίας. Και, όπως θα έλεγε ο αείμνηστος Μιχάλης Γκανάς, συνεπιβάτης μου του «Κοσιούσκο», «καράβι βγήκε στη στεριά».

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ 

Μοναστηράκι Δωρίδος


Ο Τραμπ, ο ΠΟΥ και 

οι γαργάρες με χλωρίνη

Κύριε διευθυντά,

Το καλογραμμένο κείμενο του κ. Δημήτρη Ρηγόπουλου για την επέτειο της πανδημίας («Η Καθημερινή της Κυριακής», 23/3/2025) φέρνει στο προσκήνιο την ταραγμένη σχέση του Τραμπ με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Πράγματι, όταν ο Τραμπ ξαναπήρε την εξουσία τον περασμένο Ιανουάριο, την πρώτη κιόλας μέρα απέσυρε τη χώρα του από τον ΠΟΥ και απείλησε να διακόψει την ετήσια χρηματοδότηση (απαιτείται προειδοποίηση δύο ετών). Αυτό το έκανε εκδικητικά, επειδή κατά την προηγούμενη θητεία του για να δικαιολογήσει τα χιλιάδες θύματα του κορωνοϊού στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατηγόρησε τον ΠΟΥ για καθυστερημένη και ελλιπή ενημέρωση. Ελεγε όμως ψέματα, αφού ο ΠΟΥ ήδη από τον Ιανουάριο του 2020 έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την επικείμενη πανδημία. Αλλά ο υπερφίαλος Τραμπ ήταν ανένδοτος, συνιστώντας γαργάρες με χλωρίνη! Με το ίδιο πνεύμα μικροπρέπειας και εκδικητικότητας διέκοψε την προσωπική ασφάλεια του Αντονι Φάουτσι, κορυφαίου επιστήμονα με μακροχρόνια προσφορά στην ιατρική. Οι υπηρεσίες του ΠΟΥ συνεργάζονται στενά με επιστήμονες και ερευνητικά κέντρα, νοσοκομεία, εργαστήρια κ.λπ. στις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες, για διάφορα νοσήματα που δεν αφορούν μόνο απομονωμένες γεωγραφικές περιοχές, αλλά ολόκληρο τον πλανήτη. Η προσφορά του ΠΟΥ φάνηκε σε παλιές και πρόσφατες επιδημίες και πανδημίες: AIDS, COVID, γρίπη των πτηνών, φυματίωση, ελονοσία, Εμπολα, ιλαρά, πολιομυελίτιδα κ.λπ. κ.λπ. Πρόκειται δηλαδή για μια υπηρεσία όχι απλώς χρήσιμη, αλλά κρίσιμη. Η ετήσια συμμετοχή των ΗΠΑ στη χρηματοδότηση του ΠΟΥ είναι περίπου 1,5 δισ. (το 20% του προϋπολογισμού).

Μπορεί το επιτελείο Τραμπ να έχει κάνει μερικές σωστές επιμέρους διαπιστώσεις όσον αφορά τις παθογένειες του συστήματος γενικά, αλλά οι θεραπείες που επιχειρεί να εφαρμόσει είναι χειρότερες από αυτά που θέλει να θεραπεύσει.

Β. ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ 

Επιτάλιον Ηλείας



Μας «σφράγισαν» αλλά σας περιμένουμε

Κύριε διευθυντά,

Κυριακάτικη συνήθεια ετών, η παρέα να πίνει τον πρωινό καφέ της σε μια συγκεκριμένη καφετέρια, σε προάστιο των Αθηνών.

Η καφετέρια έχει έναν κλειστό χώρο, όπου είναι το μπαρ και παρασκευάζονται οι καφέδες και άλλα ροφήματα, έναν ανοιχτό ουσιαστικά, μεγάλο χώρο, καλυπτόμενο, ανάλογα με τον καιρό, με πτυσσόμενη τέντα, όπου είναι ανεπτυγμένα όλα σχεδόν τα τραπέζια και τα καθίσματα και έναν άλλο κλειστό χώρο, στην ίδια αυλή αλλά έξω από τον κύριο χώρο της καφετέριας, ο οποίος διαθέτει και τραπέζια αλλά και χώρο όπου παρασκευάζονται, βασικά, τα ελαφριά φαγητά (snacks) των πελατών.

Την Κυριακή 23-3-25 κάτι δεν πήγαινε καλά στο μάτι ενός τακτικού θαμώνα. Ο χώρος παρασκευής των καφέδων ήταν κλειστός και χωρίς φώτα. Τον είχε κλείσει πριν από λίγες ημέρες η αρμόδια υπηρεσία και είχε επιβάλει την αναστολή λειτουργίας της καφετέριας για δέκα ημέρες, για κάποια παράβαση.

Επειδή όμως ζούμε στη χώρα των θαυμάτων, της ασυδοσίας και της κομπίνας, οι υπόλοιποι χώροι της καφετέριας λειτουργούσαν κανονικά! Η καφετέρια γεμάτη, με μόνη διαφορά οι καφέδες και τα ροφήματα να παρασκευάζονται, αντί στον κλειστό, λόγω της ποινής, χώρο, στον διπλανό μαζί με τα σνακ.

Το άλλο που συνέβαινε ήταν ότι, αφού υποτίθεται ότι η καφετέρια ήταν κλειστή, δεν λειτουργούσαν τα συνδεδεμένα με την εφορία POS και η πληρωμή του λογαριασμού γινόταν με μετρητά και με προσωρινές αποδείξεις παραγγελίας, και ο νοών νοείτω.

Αν ήμουν ο ιδιοκτήτης της καφετέριας θα παρακαλούσα, αν ήταν δυνατόν, να την έκλειναν με αυτόν τον τρόπο όλο τον χρόνο, ώστε να καρπούμαι τα έσοδα, χωρίς να πληρώνω σεντ στην εφορία.

Και διερωτάται κανείς, μετά το κλείσιμο της καφετέριας για δέκα ημέρες, πέρασε κάποιος αρμόδιος, στο ενδιάμεσο, να ελέγξει αν πράγματι είναι κλειστή; Σίγουρα όχι.

Η υπηρεσία έκανε το καθήκον της και την έκλεισε και κόλλησε και χαρτί στην πόρτα. Τι άλλο θέλετε; Ελλάς το μεγαλείο σου! 

ΜΑΤΘΑΙΟΣ Μ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Πλοίαρχος Π.Ν. ε.α.


Ενέργεια, βορά, και ενεργειοβόρος

Κύριε διευθυντά,

Εδώ και κάποια χρόνια (ενδεχομένως και λίγες δεκαετίες) σχηματίστηκε εκ του «ενέργεια + βορά» ένας εύστοχος νεολογισμός, ένα επίθετο που, συνήθως, αποδίδεται ως «ενεργοβόρος» και όχι ως «ενεργειοβόρος», εις βάρος, πιστεύω μεταξύ άλλων, και της σαφήνειας, αφού η έννοια είναι ότι «βορά» δεν αποτελεί κάτι «ενεργό», αλλά η «ενέργεια» (εν αντιθέσει π.χ. προς το παρεμφερές ρήμα «ενεργο-ποιώ», που αυτό, σωστά και μονοσήμαντα, παραπέμπει ακριβώς σε κάτι που γίνεται «ενεργό»).

Με δεδομένο ότι πρόκειται για λέξη όχι προ πολλού καθιερωμένη αλλά νεοεμφανιζόμενη (τώρα άρχισε να λεξικογραφείται), αναρωτιέμαι τι θα στοίχιζε το να συμβάλουν ίσως λεξικογράφοι κ.ά. και τα ΜΜΕ (με προεξάρχοντα τον Τύπο – «scripta manent») στη χρησιμοποίηση, γιατί όχι και στην επικράτηση του «ενεργειοβόρος». Ο τύπος αυτός είναι συνεπής, νομίζω, και με τον συνήθη σε εμάς σχηματισμό σύνθετων λέξεων με ακέραιο, βασικά, το πρώτο συνθετικό (πρβλ. «σημαιο-φόρος», παραισθησιο-γόνος κ.ά.). Πολλώ μάλλον που έχει ήδη παραδοθεί στα ελληνικά παλαιότερος ανάλογος φιλοσοφικός όρος ως «ενεργειοκρατία». Μάλιστα έτυχε να παρατηρήσω ότι και στα γαλλικά εμφανίστηκε, τελευταία, η λέξη ως «energievore» (κατά το carnivore = σαρκοβόρος) και όχι π.χ. ως «energovore». (Θα μου επιτρέπατε ενδεχομένως να σημειώσω και το ότι η «Κ» ήδη προ 15ετίας –31/10/2010– είχε διαθέσει χώρο στα «Γράμματα αναγνωστών» υπό τον τίτλο «Ενεργειοβόρος» αντί «ενεργοβόρος» σε επιστολή του υπογράφοντος, και τότε, εάν θυμάμαι καλά, είχε χρησιμοποιήσει, για λίγο καιρό, σε δημοσιεύματά της το «ενεργειοβόρος»). 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Σ. ΓΑΡΙΑΣ
Νέο Ψυχικό