"...Ή δημιουργία επιστημονικά δομη­μένων τάξεων υποδοχής γιά τά παι­διά πού αγνοούν πλήρως τήν ελληνική γλώσσα συνιστά μία άμεση αναγκαιό­τητα. 'Ιδανικά η προσέλευση τών αρα­βόφωνων Ρωμιορθοδόξων Άντιοχειτών στά ελληνόγλωσσα μειονοτικά σχολεία θά έπρεπε νά αποτελέσει πηγή ενδυ­νάμωσης καί ενίσχυσης τών εκπαιδευ­τικών μας Ιδρυμάτων στην Κωνσταντι­νούπολη. Σέ ενα ορθολογικό καί εκσυγχρονι­σμένο εκπαιδευτικό πλαίσιο, ή εξέλι­ξη αυτή οχι μόνο δέν θά συνιστούσε τροχοπέδη γιά τή διατήρηση μιας Ισορ­ροπίας στή χρήση τής ελληνική καί τουρκικής γλώσσας άπό τους μειονο­τικούς μαθητές, άλλά καί θά διεύρυ­νε τή βάση τών ελληνόφωνων παιδιών τής Ρωμιοσύνης. Ή αδυναμία όμως τοΰ εφαρμοζόμενου εκπαιδευτικού συστή­ματος νά λάβει ύπ' οψη ουσιαστικά τά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τοΰ σημερι­νού μαθητικού πληθυσμού καί νά δώ­σει στά παιδιά αυτά τήν αίσθηση καί τήν υπερηφάνεια τοΰ άνήκειν στην Ιστορική ρωμιορθόδοξη κοινότητα, με­τέτρεψε ενα έν δυνάμει πλεονέκτημα σέ σοβαρό μειονέκτημα...."

Από την "ΕΣΤΙΑ"

"ΕΣΤΙΑ", 08-09/02/20

ΕΔΩ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ,

του πρέσβεως ε.τ. Αλέξη Αλεξανδρή

ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ πλήθους πιστών άπό τήν Πόλη καί τό εξωτερικό εορ­τάσθηκε, μέ τή συνήθη φαναριώτικη μεγαλοπρέπεια καί κατάνυξη, ή μνή­μη των Τριών Ιεραρχών στον πατρι­αρχικό ναό τοΰ Αγίου Γεωργίου. Αξι­ον προσοχής υπήρξε ό οργανωμένος εκκλησιασμός στην Ιερά Καθέδρα του Οικουμενικού Θρόνου τών ομογενών μαθητών μαζί μέ τους εκπαιδευτικούς τών ελληνικών μειονοτικών σχολείων τής Κωνσταντινούπολης. Σέ μιά περίο­δο πού εδώ στην Ελλάδα μάς απασχο­λεί αν θά πρέπει νά παραμείνουν κλει­στά ή ανοικτά τά σχολεία τήν 30ή Ια­νουαρίου καί αν θά αποκατασταθεί τό κϋρος της ημέρας τοϋ εορτασμού τών Τριών Ιεραρχών, εντυπωσιάζει ή έλλει­ψη τέτοιων διλημμάτων στην Κωνστα­ντινούπολη. 

Τά σχολεία τής ομογένειας παρα­μένουν τυπικά ανοικτά, αλλά οι μαθη­τές συγκεντρώνονται στό Φανάρι γιά νά εκκλησιαστούν καί νά γιορτάσουν τους Τρεις Μέγιστους Φωστήρες. Ιδι­αίτερα συγκινητική είναι ή στιγμή πού σύσσωμα τά Ρωμιόπουλα άπήγγειλαν, μέ εγγενή σεβασμό καί αφοσίωση, τό «Πάτερ ημών» κάτω άπό τό πατρικό βλέμμα τοϋ Παναγιωτάτου. Παραδο­σιακά τή Θεία Λειτουργία ακολουθεί εκδήλωση μέ διακεκριμένους ομιλη­τές στή μεγάλη αίθουσα δεξιώσεων τοϋ Πατριαρχείου. Στην εφετινή ομι­λία του γιά τους έορτάζοντες Πατέρες τής Εκκλησίας καί τών Γραμμάτων ο Οικουμενικός Πατριάρχης επεσήμανε οτι οι Τρεις Ιεράρχες «είναι προστάτες μιας παιδείας, ή οποία οδηγεί τους νέ­ους άπό τό "ϊδιον" εις τό "κοινόν", άπό τό "ατομον" εις τό "πρόσωπον", άπό τήν έσωστρέφειαν εις τήν άλληλεγγύην, άπό τόν έγωκεντρισμόν είς τήν προσφοράν». Άφοΰ αναφέρθηκε στην παρακαταθήκη τών Τριών Ιεραρχών στον χώρο τής αγωγής τής νέας γενιάς, υπογράμμισε γιά μία ακόμη φορά τή σημασία τής διαφύλαξης ώς «κόρη οφθαλμού» τής πνευματικής κληρονο­μιάς τοΰ Γένους. 

Παραδοσιακά ή Πολιτική Ρωμιοσύ­νη τιμά μέ ιδιαίτερη λαμπρότητα τήν μνήμη τών Τριών Ιεραρχών, καθώς αυτοί αποτελούν «σαρξ εκ τής σαρκός» τοΰ Ελληνισμού τής Ανατολής μέ τους δύο επιστήθιους φίλους, τόν Μέγα Βα­σίλειο καί τόν Θεολόγο Γρηγόριο γεω­γραφικά νά κατάγονται άπό τήν Καππα­δοκία, ένώ ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος άπό τήν Αντιόχεια. Ακόμη καί στά πέ­τρινα χρόνια τής καταπίεσης, τών περιορισμών καί τών απαγορεύσεων κατά τις δεκαετίες τοΰ 1955-1975, οι ομογε­νείς παρέμειναν πιστοί στην παράδο­ση αυτή καί σε ειδικές εκδηλώσεις οι εκπαιδευτικοί προέβαλλαν τό παιδαγω­γικό, έθνοθρησκευτικό καί κοινωνικό έργο τών Τριών Ιεραρχών, αψηφώντας τους σοβαρούς κινδύνους γιά κυρώ­σεις άπό τίς τουρκικές αρχές. 

Αλλωστε ιστορικά η πνευματική καί πολιτιστική αναγέννηση τοϋ Ελληνι­σμού τής Καθ' Ημάς Ανατολής τής πε­ριόδου 1850-1922 συνδέθηκε μέ τους Τρεις Ιεράρχες, γεγονός πού 

αντικα­τοπτρίζεται στην εξαιρετική νωπογρα­φία τών Τριών Οικουμενικών Δασκά­λων πού κοσμεί τήν οροφή τής  μεγαλο­πρεπούς κεντρικής αίθουσας τελετών τής Μεγάλης τοΰ Γένους Σχολής. Οΰτε μπορεί νά μας διαφύγει ό συμβολισμός της κατάθεσης τοΰ θεμέλιου λίθου τοΰ επιβλητικού κόκκινου κτηρίου τής Σχολής αυτής στις 30 Ιανουαρίου 1880, ακριβώς πρίν 140 χρόνια. 

Στό πλαίσιο τών εκδηλώσεων γιά τήν εορτή τών γραμμάτων καί τής παι­δείας, ή Α. Θ. Παναγιότης επισκέφθη­κε τό απόγευμα τής Πέμπτης, 30ής Ια­νουαρίου, τήν εμβληματική Μεγάλη τοΰ Γένους Σχολή, τό αρχαιότερο έν λειτουργία εκπαιδευτήριο του Ελλη­νισμού, γιά νά παραστεί στην βιβλιο-παρουσίαση ενός επίκαιρου βιβλίου τής ομογενούς εκπαιδευτικού Μαρί­ας Στάνιτς- Ρομβοπούλου, μέ τόν τίτλο «Διγλωσσία στην Ελληνορθόδοξη  Μει­ονότητα τής Κωνσταντινούπολης». Τό έν λόγω βιβλίο στηρίζεται στή διδακτο­ρική διατριβή τής συγγραφέως καί  δια­πραγματεύεται τό καίριο καί σύμπλοκο ζήτημα τής διγλωσσίας καί τής χρή­σης τής ελληνικής καί τουρκικής γλώσ­σας στην προσχολική, πρωτοβάθμια καί δευτεροβάθμια εκπαίδευση στά ελλη­νικά μειονοτικά σχολεία τής Πόλης. 

Στό βιβλίο γίνεται μία έπικαιροποίηοη τοϋ corpus τών κοινωνιογλωσσολο­γιών καί κοινωνικοπολιτισμικών δεδο­μένων πού αφορούν στή σύνθεση καί τό προφίλ του μαθητικού πληθυσμού τών ελληνόγλωσσων μειονοτικών σχο­λείων τής Κωνσταντινούπολης. Τά σχε­τικά στατιστικά στοιχεία που  παρατί­θενται εϊναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά καθώς δέν επιβεβαιώνουν απλώς τό συνεχώς συρρικνωμένο αριθμό τών μαθητών άλλα καί τή σταθερή αύξηση τοΰ ποσοστού τών παιδιών πού προέρ­χονται άπό τήν άλλόφωνη συνιστώσα τής ρωμιορθόδοξης μειονότητας. Σχε­δόν τό ήμισυ τών μαθητών τών όμογενειακών σχολείων σήμερα προέρ­χονται άπό οικογένειες άραβορθόδοξων μέ καταγωγή άπό τήν Αντιόχεια, τά όποία στην ουσία έχουν υιοθετήσει τήν τουρκική ως μητρική γλώσσα. Ή έρευνα τής συγγραφέως αποδεικνύει οτι ή τουρκική γλώσσα υπερισχύει πλέ­ον στά ελληνικά μειονοτικά σχολεΐα με αποτέλεσμα νά κρούει τόν κώδωνα τοΰ κινδύνου αποτυπώνοντας τόν επείγο­ντα χαρακτήρα τής διαμορφωθείσης κατάστασης. Ευελπιστώ οτι τά επιστη­μονικά ευρήματα, ή επεξεργασία τους καί οι σχετικές προτάσεις τής συγγρα­φέως νά ληφθούν σοβαρά ύπ' οψη άπό τους αρμοδίους. 

Ή υποχώρηση τής ελληνομάθειας στή νέα γενιά τής μειονότητας είναι σοβαρό πρόβλημα πού συνδέεται οχι μόνο μέ τόν κίνδυνο αλλοίωσης τής εκπαιδευτικής φυσιογνωμίας τών Ιστο­ρικών μας σχολείων, όπως ή Μεγάλη Σχολή, τό Ζάππειο καί τό Ζωγράφειο, αλλά άπτεται καί τοϋ ευρύτερου ζητή­ματος τής επιβίωσης τοΰ Ελληνισμού στην Βασιλίδα τών Πόλεων. 

Τό γεγονός οτι στά σχολεία τής ομογένειας ακολουθείται ακόμη ή ϊδια ουσιαστικά διδακτική μέθοδος του πα­ρελθόντος όταν ή ελληνορθόδοξη μει­ονότητα τής Πόλης ήταν ομοιογενής καί ή ελληνική γλώσσα ήταν ή μητρική γλώσσα τοΰ συνόλου τής κρινότητας, δέν μπορεί νά επιλυθεί μέ απλά διοικη­τικά μέτρα. 

Ή σημερινή κατάσταση χρήζει σο­βαρής καί συστηματικής άναθεώρησης, εκσυγχρονισμού καί έξορθολογισμοΰ τοΰ τρόπου καί των μεθόδων διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας, ικανών νά ανταποκριθούν στίς νέες προκλήσεις, τό εκπαιδευτικό υπόβα­θρο καί τά νέα κοινωνικά καί δημογρα­φικά δεδομένα τής ελληνορθόδοξης κοινότητας. Επιτακτική είναι ή ανά­γκη καθοδήγησης καί στενής εποπτεί­ας τοΰ προγράμματος σπουδών καί τής έπαναχαρτογράφησης τής διδακτέας ΰλης άπό εξειδικευμένους αρμόδιους εκπαιδευτικούς φορείς όπως τό  Ίδρυμα Εκπαιδευτικής Πολιτικής, τό Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη καί τό Κέ­ντρο 'Ελληνικής Γλώσσας. 

Οι ομογενείς εκπαιδευτικοί χρει­άζονται επειγόντως νέα εργαλεία καί σύγχρονους τρόπους διδασκαλίας σέ ενα πολύμορφο πλέον μαθητικό πλη­θυσμό καί ανάλογη επιμόρφωση καί κατάρτιση μέσω εντατικών καί υπο­χρεωτικών σεμιναρίων. Είναι απαραί­τητος ό εμπλουτισμός τών προγραμ­μάτων σπουδών μέ δραστηριότητες, προγράμματα καί διαγωνισμούς πού θά καλλιεργούν τήν αγάπη γιά τήν ελληνική γλώσσα. Πρέπει νά αποστα­λούν τό ταχύτερο δυνατόν ελληνικά διδακτικά εγχειρίδια καί νά εμπλουτι­στούν οι βιβλιοθήκες τών σχολείων μέ ελληνικά βιβλία. 

Ή οργανωμένη καί συστηματική συμμετοχή τών Ρωμιόπουλων στά κατασκηνωτικά προγράμματα φιλοξενί­ας στην Ελλάδα κατά τους θερινούς μήνες θά ενισχύσει καταλυτικά τήν ελληνομάθεια τών μαθητών καθώς καί τους δεσμούς τους μέ τήν Μητέρα Πα­τρίδα. Ή διδακτική ποιότητα, τό μαθησιακό αποτέλεσμα καί γενικότερα η αναβάθμιση τών σχολείων ίσως απο­τελέσει κίνητρο γιά τήν αποστολή τών ελληνόφωνων παιδιών στά μειονοτι­κά σχολεία. Σημειώνεται άτι γύρω στά 50 παιδιά ακραιφνών ελληνορθόδοξων οικογενειών σπουδάζουν σήμερα στά ξένα σχολεία (αγγλικά, γαλλικά, γερ­μανικά καί ιδιωτικά τουρκικά), αριθμός πού αντιστοιχεί σχεδόν στό ενα τέταρτο τοΰ μαθητικού πληθυσμού τών όμογενειακών σχολείων. 

Ή δημιουργία επιστημονικά δομη­μένων τάξεων υποδοχής γιά τά παι­διά πού αγνοούν πλήρως τήν ελληνική γλώσσα συνιστά μία άμεση αναγκαιό­τητα. 'Ιδανικά η προσέλευση τών αρα­βόφωνων Ρωμιορθοδόξων Άντιοχειτών στά ελληνόγλωσσα μειονοτικά σχολεία θά έπρεπε νά αποτελέσει πηγή ενδυ­νάμωσης καί ενίσχυσης τών εκπαιδευ­τικών μας Ιδρυμάτων στην  Κωνσταντι­νούπολη. 

Σέ ενα ορθολογικό καί εκσυγχρονι­σμένο εκπαιδευτικό πλαίσιο, ή εξέλι­ξη αυτή οχι μόνο δέν θά συνιστούσε τροχοπέδη γιά τή διατήρηση μιας Ισορ­ροπίας στή χρήση τής ελληνική καί τουρκικής γλώσσας άπό τους μειονο­τικούς μαθητές, άλλά καί θά διεύρυ­νε τή βάση τών ελληνόφωνων παιδιών τής Ρωμιοσύνης. Ή αδυναμία όμως τοΰ εφαρμοζόμενου εκπαιδευτικού συστή­ματος νά λάβει ύπ' οψη ουσιαστικά τά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τοΰ σημερι­νού μαθητικού πληθυσμού καί νά δώ­σει στά παιδιά αυτά τήν αίσθηση καί τήν υπερηφάνεια τοΰ άνήκειν στην Ιστορική ρωμιορθόδοξη κοινότητα, με­τέτρεψε ενα έν δυνάμει πλεονέκτημα σέ σοβαρό μειονέκτημα. 

Νέες ελπίδες γιά ένα καλύτερο μέλ­λον γιά τά ελληνικά μειονοτικά σχολεία δημιουργούνται έν όψει τής επικείμε­νης επίσκεψης τής 'Υπουργού Παιδεί­ας καί Θρησκευμάτων κ. Νίκης Κεραμέως στην Κωνσταντινούπολη στίς 14 Φεβρουαρίου, όταν θά έχει επίσης  συ­νάντηση μέ τόν Οικουμενικό Πατριάρ­χη κ.κ. Βαρθολομαίο. Δέν υπάρχει λό­γος γιά νά επαναλάβουμε τους πολ­λαπλούς λόγους γιά τους οποίους ή γλωσσική καί έθνοπολιτιστική επιβίω­ση τοΰ Ελληνισμού τής Κωνσταντινού­πολης καί'Ίμβρου είναι εθνική επιταγή. 

Στηριζόμαστε στην κ. 'Υπουργό, πού έχει δώσει δείγματα γραφής ότι διαθέ­τει εθνική ευαισθησία ή οποία πρόσφα­τα αποτυπώθηκε μέ τήν πρωτοβουλία της γιά τόν ουσιώδη τρόπο εορτασμού τών Τριών 'Ιεραρχών, νά ενσκήψει στό ζωτικό θέμα τοΰ εκσυγχρονισμού τών μειονοτικών σχολείων καί τής ενίσχυ­σης τής ελληνομάθειας μέ στόχο τήν έθνογλωσσική βιωσιμότητα τής  μη­τρικής γλώσσας τής ελληνικής μειονό­τητας στην Κωνσταντινούπολη. 

*Άρχων Μέγας Ρήτωρ της Μεγάλης  του Χριστού Εκκλησίας 

aalexandris@hotmail.com