Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 13-14/07/19
ΤΟΥ ΠΡΟΚΟΠΗ ΓΙΟΓΙΑΚΑ
Στην Αλάσκα των χαμηλών θερμοκρασιών ο υδράργυρος - πριν από μερικές μέρες - χτύπησε κόκκινο με συνέπεια να καταγραφεί ιστορικό ρεκόρ ζέστης (!). Η θερμοκρασία σκαρφάλωσε στους 32 βαθμούς Κελσίου και οι κάτοικοι της μακρινής πολιτείας των ΗΠΑ δεν ήξεραν πώς να προστατευτούν...
Και πώς θα μπορούσαν άλλωστε, αφού σε αυτό το μέρος της Γης που βρέχεται από τον Αρκτικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό ελάχιστα σπίτια διαθέτουν air condition. Oσοι βιαστούν να το σχολιάσουν ειρωνικά - μια και για εμάς τα κλιματιστικά είναι πλέον μια πραγματικότητα - να τους θυμίσω πως πριν από 32 χρόνια και εμείς στην ίδια θέση βρισκόμασταν. Για την ιστορία, ο φονικός καύσωνας του 1987 άφησε πίσω του - επισήμως - 1.300 νεκρούς. Ανεπισήμως κανείς δεν ξέρει...
Αλλαγή εικόνας. Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, στην Ευρώπη, λίγο πριν από το τέλος του Ιουνίου, σημειώθηκαν θερμοκρασίες - ρεκόρ που ξεπέρασαν ακόμη και τους 40 βαθμούς Κελσίου. Οι όχθες των ποταμιών και των λιμνών της Γηραιάς Ηπείρου με τα «καφετιά» συνήθως νερά μετατράπηκαν σε παραλίες θυμίζοντας... Greek Islands.
Το ίδιο διάστημα, ο φωτογραφικός φακός αποτύπωσε πολικές αρκούδες στη μακρινή Σιβηρία (που στο μυαλό μας είναι ταυτισμένη με το κρύο κλίμα) να ψάχνουν για τροφή σε κατοικημένες περιοχές... Και ξαφνικά ο καιρός άλλαξε: στην αρχή επλήγησαν από ακραία - για την εποχή - καιρικά φαινόμενα η Ιβηρική και η γειτονική Ιταλία. Στη συνέχεια, η βίαιη εισβολή αυτού του ψυχρού μετώπου στη Βόρεια Ελλάδα που συνοδεύτηκε από καταιγίδες και ανέμους ιδιαίτερης σφοδρότητας μετέτρεψε τη Χαλκιδική - που λίγο πριν φλεγόταν από τον καύσωνα - σε κρανίου τόπο με επτά νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες (!).
Διαφορετικές εικόνες, κοινό πρόβλημα
Πέντε διαφορετικές εικόνες, ένα συμπέρασμα: Τα παραμύθια πλέον τελείωσαν. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλες τις περιοχές του κόσμου. Και τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Οι πάγοι στις πολικές περιοχές λιώνουν, η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει και τα έντονα καιρικά φαινόμενα ολοένα και αυξάνονται.
Ο πλανήτης εκπέμπει σήμα κινδύνου. Αυτό δεν είναι μυστικό. Δυστυχώς όμως για εμάς η σωτηρία αργεί ακόμα και οι μεταβολές του καιρού θα είναι - αν δεν αλλάξει κάτι - η νέα μας «πραγματικότητα»...
Σήμα κινδύνου σημαίνει διατάραξη του κλίματος. Κατά τον ακαδημαϊκό και ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Χρήστο Ζερεφό διατάραξη του θερμικού ισοζυγίου σημαίνει διατάραξη του κλίματος του πλανήτη. Οπως λέει, ο άνθρωπος τα τελευταία χρόνια παρήγαγε τόσο διοξείδιο του άνθρακα όσο απορρόφησε η φύση με τη φωτοσύνθεση μέσα σε 1,5 δισεκατομμύρια χρόνια (!).
Και είναι προφανές, όπως εξηγεί, ότι όσο αυτά αυξάνονται τόσο θα διαταράσσεται το θερμικό ισοζύγιο του πλανήτη, δηλαδή το κλίμα του. Η τελευταία δεκαετία ήταν η θερμότερη της χιλιετίας, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε πολλές χώρες έδειξαν τάση αύξησης της συχνότητας εμφάνισής τους.
«Ξέρουμε ότι η υπερθέρμανση προκαλεί περισσότερα και πιο έντονα τέτοια φαινόμενα. Εχουμε λίγα χρόνια προκειμένου να αποτρέψουμε μια μη διαχειρίσιμη κλιματική κρίση» επισημαίνει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του Ελληνικού Τμήματος της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace Νίκος Χαραλαμπίδης. «Το νέο Κοινοβούλιο θα πρέπει να κηρύξει άμεσα τη χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης προκειμένου να υιοθετηθούν οι απαραίτητες πολιτικές αντιμετώπισής της. Ουδεμία περαιτέρω καθυστέρηση».
Ευάλωτες οι χώρες της Μεσογείου
Οι επιστήμονες προειδοποιούν: Οι χώρες της λεκάνης της Μεσογείου θα πληγούν περισσότερο από την κλιματική αλλαγή. Ετσι, η εκτίμηση - πρόβλεψη είναι πως τα επόμενα χρόνια αναμένονται νέα υψηλά ρεκόρ θερμοκρασίας, ξηρασίας και λειψυδρίας, παρά τις πλημμύρες που θα σημειώνονται (!), με συνέπεια να πληγεί ιδιαίτερα ο τουρισμός.
Μάλιστα, σύμφωνα με έκθεση της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας NASA, ο πλανήτης το 2018 ήταν κατά 0,83 βαθμούς πιο ζεστός. Η περσινή χρονιά ήταν η 4η πιο ζεστή χρόνια εδώ και 140 χρόνια. Και η τάση αυτή εκδηλώνεται πιο έντονα την τελευταία πενταετία, στην οποία η θερμοκρασία είναι η υψηλότερη από τότε που ξεκίνησαν οι σύγχρονες μετρήσεις.
Επίσης η τάση φαίνεται και από το γεγονός ότι 18 από τις 19 πιο θερμές χρονιές σημειώθηκαν από το 2001 και μετά - η πιο θερμή χρόνια ήταν το 2016. Και όλα αυτά κατά τους ειδικούς συνδέονται με την κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Μόλις 11 χρόνια...
Ας είμαστε ρεαλιστές. Η υπερθέρμανση δεν θα συμβεί. Συμβαίνει τώρα (!). Ετσι, σύμφωνα με τα τελευταία επιστημονικά συμπεράσματα (που παρουσιάστηκαν τον περασμένο Οκτώβριο από τον ΟΗΕ), έχουμε μόλις 11 χρόνια προκειμένου να μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και περίπου 25 χρόνια για τον εκμηδενισμό τους.
Κι αν δεν τα καταφέρουμε; Κακό του κεφαλιού μας. Τότε, κατά τους ειδικούς, χάνεται ο στόχος της συγκράτησης της αύξησης της πλανητικής θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου, με δραματικές, μη αναστρέψιμες συνέπειες για όλους.
Ενδεικτικό είναι το γεγονός πως ακόμη κι αν πετύχουμε τον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου (σήμερα βρισκόμαστε στον 1 βαθμό Κελσίου), ακόμη και τότε, θα έχουμε αύξηση του μέσου όρου των δασικών πυρκαγιών κατά 41%. Εάν, δε, φθάσουμε στους 2 βαθμούς Κελσίου, ο μέσος όρος των δασικών πυρκαγιών θα αυξηθεί κατά 62% σε σχέση με σήμερα (!).
Το σηµαντικότερο περιβαλλοντικό ζήτηµα
Η συντελούμενη κλιματική αλλαγή αποτελεί σήμερα το σημαντικότερο παγκόσμιο περιβαλλοντικό ζήτημα. Γιατί; Επειδή, κατά τους ειδικούς, επιφέρει σοβαρές συνέπειες στα οικοσυστήματα αλλά και στους περισσότερους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, οι οποίες - δυστυχώς - αναμένεται να οξυνθούν στα χρόνια που έρχονται.
Προβλήµατα στην υγεία µας
Νομίζετε ότι η κλιματική αλλαγή είναι μόνο ζέστη, κρύο, και έντονες βροχοπτώσεις; Κάνετε λάθος. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλους τους τομείς της ζωής μας και δυστυχώς και την υγεία μας (!).
Ναι, καλά διαβάσατε, με την κλιματική αλλαγή συνδέονται η νοσηρότητα και η θνησιμότητα λόγω των καιρικών συνθηκών, προβλήματα του αναπνευστικού συστήματος, ασθένειες που μεταδίδονται μέσω τροφής και νερού, καρδιολογικά προβλήματα, νευρολογικές διαταραχές, αλλά και επιδράσεις στην ανθρώπινη ανάπτυξη.
Και τι μπορούμε να κάνουμε; «Συγκράτηση της αύξησης της πλανητικής θερμοκρασίας στον πιο βιώσιμο 1,5 βαθμό Κελσίου, όπως προβλέπει η Συμφωνία των Παρισίων» αναφέρει, μεταξύ άλλων, ο υπεύθυνος για θέματα ενέργειας και κιματικής αλλαγής στο Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace Τάκης Γρηγορίου. Για να γίνει όμως αυτό «απαιτείται μείωση των παγκόσμιων αερίων του θερμοκηπίου στο μισό έως το 2030 και στο μηδέν (μηδενικό ισοζύγιο) όσο πιο κοντά στο 2040 είναι εφικτό».
Βγάλαµε µόνοι µας τα µάτια µας...
Δυστυχώς, έτσι ακριβώς είναι (!). Οπως λέει ο Χρήστος Ζερεφός, «ο άνθρωπος τα τελευταία 30 χρόνια κατέστρεψε τόσο από το προστατευτικό στρώμα του όζοντος όσο δημιούργησε η φύση μέσα σε ένα δισεκατομμύριο χρόνια»...
Και υπάρχουν κι άλλα. Μιλώντας στα «ΝΕΑ» (στο φύλλο της 28ης Ιουνίου 2019) ο Χρήστος Ζερεφός ανέφερε πως τα τελευταία 30 χρόνια άνθρωπος έχει αυξήσει κατά 15% το διοξείδιο του άνθρακα, 3% το μεθάνιο, ενώ έχει μειώσει το προστατευτικό στρώμα του όζοντος. Το στρώμα αυτό απορροφά το μεγαλύτερο μέρος της ακτινοβολίας του ήλιου.
Συμπέρασμα. Στο όνομα της όποιας ανάπτυξης έγιναν πολλά περιβαλλοντικά εγκλήματα. Καιρός να σταματήσουμε να πριονίζουμε το κλαδί πάνω στο οποίο καθόμαστε...
"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 13-14/07/19
ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ
Η ελληνική γλώσσα, μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και πλουσιότερες παγκοσμίως, δεν κάνει διάκριση μεταξύ των όρων security και safety χρησιμοποιώντας μόνον τη λέξη «ασφάλεια». Ετσι λοιπόν όταν πριν από 45 χρόνια - ξεκινώντας την ακαδημαϊκή μου καριέρα - εισήγαγα το γνωστικό αντικείμενο «Ασφάλεια και Υγεία» στο πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ, έπρεπε να διευκρινίσω στους φοιτητές ότι ομιλούμε περί του safety. To θέμα αυτό εμφανίζεται στις πρώτες γραμμές της επικαιρότητας συνήθως ύστερα από φυσικές καταστροφές με μεγάλο αριθμό θυμάτων. Από την πολυετή ενασχόλησή μου με αυτό το αντικείμενο σχημάτισα τη γνώμη ότι στη χώρα μας κυρίως, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες με μεγαλύτερη τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη, το πολιτικό σύστημα (Τοπική Αυτοδιοίκηση και κυβερνητικοί - δημόσιοι φορείς) δεν έχει φτάσει σε ικανοποιητικό βαθμό ούτε στο στάδιο της πρόληψης ούτε όμως και στο στάδιο της αντιμετώπισης.
Το πρώτο θέμα που αντιμετωπίζουν οι κυβερνητικοί παράγοντες αρμόδιοι για τον σχεδιασμό του φυσικού και του δομημένου περιβάλλοντος είναι το οικονομικό κόστος. Ολοι μας απαιτούμε το δικαίωμα της ζωής και της ακεραιότητας των πολιτών να αποτελεί βασική υποχρέωση μιας ευνομούμενης δημοκρατικής πολιτείας. Αυτό επιτελείται με την αντίστοιχη νομοθέτηση, αλλά κυρίως την εφαρμογή Κανονισμών Ασφάλειας. Η διαδικασία αυτή όμως δεν είναι καθόλου απλή. Φυσικά δεν υπάρχει «απόλυτη ασφάλεια» παρά μόνον ως ιδεολόγημα. Για να αυξήσουμε την ασφάλεια χρειαζόμαστε αναλογικώς αύξηση του κόστους. Η καμπύλη αυτή όμως είναι «ασυμπτωτική» αν πρόκειται να τεθεί ως στόχος η «ασφάλεια χωρίς ούτε ένα θύμα». Ετσι εισάγονται οι όροι «αποδεκτός κίνδυνος» και «οικονομική βελτιστοποίηση ασφάλειας». Ο επιστήμονας σχεδιαστής όμως έχει και ένα πρόσθετο καθήκον από αυτό, του να εφαρμόζει τις ελάχιστες απαιτήσεις που επιβάλλει η Νομοθεσία. Θα πρέπει να αναλαμβάνει την ατομική ευθύνη σχεδιασμού και να υπολογίζει πέραν των ελαχίστων απαιτήσεων και να επιβλέπει την εφαρμογή τους.
Επειδή δε στα περισσότερα ατυχήματα ενυπάρχει και ο παράγων «κατασκευή», θα πρέπει να ληφθούν υπόψη επιπλέον και οι ακόλουθοι παράγοντες:
Με αφορμή το πρόσφατο, σχετικά σπάνιο - αλλά και με το μέγιστο βαθμό έντασης - για τη χώρα μας καιρικό φαινόμενο το οποίο οι μετεωρολόγοι επιστήμονες ονομάζουν «υπερκύτταρο» (super cell), που άφησε πίσω του 7 νεκρούς, τραυματίες και αρκετές υλικές ζημίες στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον, κινητοποιήθηκε άμεσα η νέα Κυβέρνηση, αλλά ενδιαφέρθηκε έντονα και η κοινή γνώμη και τα ΜΜΕ. Μπήκαν πολλά θέματα στη συζήτηση και αναδείχθηκαν πολλά ζητήματα, μεταξύ των οποίων και το σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα της Κλιματικής Αλλαγής ή αλλιώς και «Κλιματικής Κρίσης».
Νομίζω ότι στη χώρα μας οι συζητήσεις αυτές έχουν πάντα μία οσμή υπερβολής και αλαζονείας της γνώσης. Εχω ακούσει τις δεκαετίες που ασχολούμαι - ειδικότερα με το θέμα των πυρκαγιών και της πυροπροστασίας - πολλές καλές προθέσεις σχεδιασμού μιας νέας πολιτικής στους τομείς ασφάλειας και διαχείρισης των κρίσεων. Εχω μάλιστα αρθρογραφήσει με συγκεκριμένες προτάσεις από τη διεθνή μου εμπειρία. Για να είμαι ειλικρινής δεν αισθάνομαι πολύ αισιόδοξος. Ελπίζω το άμεσο μέλλον να με διαψεύσει...
-Ο Κυριάκος Παπαϊωάννου είναι ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ
ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΕΦΟΥ
Ηρθε η ώρα για να αντιληφθούμε πόσο ευάλωτοι είμαστε απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ηρθε η ώρα να μάθουμε να ζούμε σε ένα περιβάλλον το οποίο όσο υπέροχο και σύνηθες μας φαίνεται άλλο τόσο μπορεί από στιγμή σε στιγμή να μεταμορφωθεί σε επικίνδυνο. Η γνώση και η παιδεία γύρω από αυτά τα ζητήματα είναι προϋποθέσεις της προσαρμογής μας στην ανθρωπογενή παρέμβαση στην κλιματική αλλαγή και τις συνέπειές της. Η ανθρωπογενής παρέμβαση γίνεται καθημερινά αντιληπτή από τον τρόπο με τον οποίο φτιάχνουμε τις υποδομές μας, ακόμα και τις προσωπικές, χωρίς να σκεφτόμαστε τον παράγοντα που ονομάζεται ακραίο περιβάλλον. Το πολύ ακραίο μπορεί να μας πάρει ακόμα και τη σκεπή ενός καλοδομημένου οικήματος αλλά είναι σίγουρο ότι ένα λιγότερο ακραίο θα αποσπάσει μια πέργκολα με την ίδια ευκολία που θα ξεριζώσει δέντρα. Τα ακραία φαινόμενα δεν έχουν μία μονοσήμαντη περιγραφή όπως είναι οι σεισμοί αλλά μπορεί να εμφανισθούν είτε ως ακραίος άνεμος, ακραία βροχόπτωση και βεβαίως ακραίες θερμοκρασίες. Επομένως, σε κάθε περίπτωση θα πρέπει ο κάτοικος του 21ου αιώνα να ξέρει ότι πρέπει να αναγνωρίζει τις περιοχές προστασίας του αλλά και τους δρόμους διαφυγής του σε περιπτώσεις που αυτά θα χρειαστούν ή θα επιβληθούν για την προστασία του από τη μανία της ίδιας της Φύσης. Είναι γνωστό ότι μολονότι τόσο η συχνότητα ακραίων καιρικών καταστάσεων όσο και το κόστος τους έχει παγκόσμια αυξηθεί από την άλλη μεριά όμως και ευτυχώς, ο αριθμός των θυμάτων έχει παγκοσμίως μειωθεί. Αυτό οφείλεται στην έγκαιρη ενημέρωση, στην προειδοποίηση και στα μέτρα προσαρμογής σε ακραίες καταστάσεις, κυρίαρχο των οποίων για τους κατοίκους είναι η εκπαίδευσή τους.
Ηρθε η ώρα λοιπόν να λαμβάνουμε υπόψη μας όλα αυτά ακόμη και όταν πάμε να διασκεδάσουμε. Ηρθε η ώρα να αντιληφθούμε ότι όταν πέφτουν κεραυνοί και όταν είμαστε στη θάλασσα το κεφάλι μας είναι από τα πιο ελκυστικά σώματα που θα βρει ο κεραυνός για να εκφορτιστεί πάνω στη γη. Και ήρθε η ώρα να πάψουμε να θεωρούμε ότι γνωρίζουμε καλά τα ακραία φαινόμενα και επομένως ως λιμοκοντόροι ή ως νέοι Δον Κιχώτες να θεωρούμε ότι είμαστε στο απυρόβλητο απέναντί τους. Μεγάλο λάθος. Δεν υπάρχει χώρος και χρόνος για υπεροπτικές αντιλήψεις στη σχέση ανάμεσα στα φυσικά φαινόμενα και στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος αποτελεί τον αδύναμο κρίκο μέσα στη Φύση όπως και πολλά άλλα έμβια όντα. Τα βίαια φαινόμενα έχουν μπει στη ζωή μας όπως και οι σεισμοί στην πατρίδα μας. Η συχνότητά τους αυξάνει, αυξάνουν και τα δυσάρεστα ακραία συμβάντα και πράγματι ήρθε η ώρα να μάθουμε πώς θα προστατευθούμε εμείς και η οικογένειά μας από αυτά.
Ο Χρήστος Ζερεφός είναι ακαδημαϊκός, επίτιμος καθηγητής του ΑΠΘ, ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ
|
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου