Καμία πέστροφα Πρεσπών και κανένα πούρο Κοχίμπα δεν τραυματίστηκε σε αυτήν την παράσταση. Οποιαδήποτε μοιότητα με πρόσωπα και πράγματα (δεν) είναι συμπτωματική. Η διάθεση, πάντως, είναι σίγουρα σατιρική. Οι ποιητές που δάνεισαν τα λόγια του ήταν ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ, ο Bivτσέντζzos Koρνάρos, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Γιάννns Ρίτσος, ο Κώστας Καρυωτάκης ο Nîkos Καββαδίας ο Avδpέas Κάλβος ο Μανόλης Αναγνωστάκςη (ως Μανούσος Φάσσης), ο Κωστής Παλαμάς και ...φυσικά-ο Κωνσταντίνος Καβάβης..."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 16-17/02/19

ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΗΜΕΝΗ ΠΑΡΩΔΙΑ

Από τη Μυρτώ Λιαλιούτη-Ε Ξ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Κ Ο!!!!

Οπου Α: Αλέξης Τσίπρας και Π:Πάνος Καμμένος

Χώρισαν με τρόπο ποιητικό - αλλά, στημένο και κακοπαιγμένο. Παρότι ο Αλέξης Τσΐπρας και ο Πάνος Καμμένος έφτιαξαν καλά το σκηνικό του διαζυγίου τους, με εντάσεις και σιωπές, με την ενδεδειγμένη πίκρα, δεν είναι λίγοι όσοι ισχυρίζονται πως όλα έγιναν «για τα μάτια του κόσμου». Καθόλου τυχαία, άλλωστε, μετά τις πρώτες μέρες έντασης, ο Καμμένος επέλεξε να κατεβάσει τους τόνους, ειδικά προς τον ίδιο τον Πρωθυπουργό, θυμίζοντας ελάχιστα τις βαριές εκφράσεις περί «ψυχρού εκτελεστή» που χρησιμοποίησε από το βήμα της Βουλής. Λεν αποκλείεται, επομένως, να δούμε τον Αλέξη και τον Πάνο πάλι μαζί. Ηταν, λοιπόν, το τέλος μιας αρχής ή η αρχή του τέλους; Θα το μάθουμε στο σίκουελ...

ΠΡΑΞΗ 1η

(Μάιος 2012: Ο Πάνος έχει λίγους μήνες πρόεδρος στο κόμμα του. Ο Αλέξης έχει, για πρώτη φορά, καταλάβει τα έδρανα της αντιπολίτευσης. Καταλαβαίνει αμέσως το ενδιαφέρον του Πάνου για μια μελλοντική συνεργασία -χρειάζεται μόνο μια υπόσχεση αφοσίωσης)

Α: «Σε τι να σου ορκιστώ;...

Π: ...Καθόλου να μην ορκιστείς. Ή, αν επιμένεις, ορκίσου στον χαρισμα­τικό εαυτό σου κι εγώ θα σε πιστέψω γιατί εσύ είσαι ο μόνος μου θεός και το είδωλο μου».

Α: «Με τον καιρό τους πορπατού τα πράματα και πάσι / του έρωτα η δύναμη μόνο τα μεταλλάσσει / Μα όλα για μένα σφάλασιν και πάσιν άνω κάτω / για με ξαναγεννήθηκε η φύση των πραμάτων»

Π: «Κι αν είσαι του δογματικού / σκασίλα μου μεγάλη / πάμε από Ηρώδου του Αττικού / να βγούμε προζ Εκάλη».

(Ο Αλέξης χαμογελάει αινιγματικά. Αναπολεί τον Φώτη, τον παλιό σύντροφο που έδιωξε από το κόμμα)

Α: «Είτε βραδιάζει / είτε φέγγει / μένει λευκό το γιασεμί»

Π: «Μακριά, πολύ μακριά να ταξιδεύ­ουμε / κι ο ήλιος πάντα μόνους να μας βρίσκει / εσείς τσιγάρα "Κάμελ" να καπνίζετε / κι εγώ σε μια γωνιά να πίνω ουίσκι».

ΠΡΑΞΗ 2Η

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

(Σεπτέμβριος 2015: Ο Αλέξης και ο Πάνος έχουν μόλις γυρίσει από τη συγκέντρωση. Πανηγυρίζουν την επανεκλογή τους και αναλογίζονται τους περασμένους μήνες)

Α: «Σκαρφάλωσα στο Μύτικα / κι είπα τραγούδια εαμίτικα / (άλλο να γράφεις Canto / κι άλλο να σου λένε: κάν' το)»

Π: «Και να αδελφέ μου που μάθαμε να κουβεντιάζουμε ήσυχα κι απλά / Καταλαβαινόμαστε τώρα, δεν χρει­άζονται περισσότερα»

Α: «Χαρά χαρά. / Δεν μας νοιάζει / τι θ' αφήσει το φιλί μας / μέσα στον χρόνο και στο τραγούδι»

Π: «Ολοι μαζί κινούμε, συρφετός, /

γυρεύοντας ομοιοκαταληξία. / Μια τόσο ευγενικιά φιλοδοξία / έγινε της ζωής μας ο σκοπός»

Α: «Του μέλλοντος οι μέρες στέκοντ' εμπροστά μας / σα μια σειρά κερά­κια αναμμένα - / χρυσά, ζεστά και ζωηρά κεράκια»

(Ιούνιος 2018: Το κλίμα έχει αλλάξει. Ο Αλέξης έχει μόλις γυρίσει από τη λίμνη. Οι συνεργάτες του πανηγυρίζουν, όμως αυτός πηγαινοέρχεται σκεφτικός στο γραφείο του)

ΧΟΡΟΣ: «Η λίμνη μας, νυφούλα γε­λαστή, λαμπρή / ματάκια γαλανά, τα ψάρια το προικιό της / βραχιόλια οι καλαμωτές, εμείς γαμπροί / κι εσύ η ευτυχία της, το όνειρο της!»

Α: «Καθώς βαδίζω, μια σκιά μ' ακο­λουθεί απο πάνω / σαν βαρύ νέφος ή φτερό δυσοίωνου πουλιού. / Είναι μαζί μου όπου να πάω, μαζί μου ό,τι να κάνω, / και δεν αφήνει ούτε να δω τον ήλιο του θεού»

ΠΡΑΞΗ 3Η

Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ

(Ιανουάριος 2019: Ο Πάνος καταλαβαίνει πια πως ο Αλέξης είναι έτοιμος να τον ξεφορτωθεί)

Π: «Εβραζε το κύμα του Γαρ­μπή / Είμαστε σκυφτοί κι οι δυο στο χάρτη / γύρισες και μου 'πες πως τον Μάρτη / σ' άλλους παραλλήλους θα 'χεις μπει»

(Ο Πάνος βρίσκεται σε έξαλλη κατάσταση)

Π: «Και τάραξες τον ύπνο μου, στοιχειό θαλασσωμένο, 

/ της λί­μνης αγαπητικέ, / και μου είπες με

παράπονο: «Τραγούδι περιμένω...» / -Τραγούδι, σου αποκρίθηκα, δεν έχω εγώ για σε»

(Ο Αλέξης αποφασίζει να παρέμβει)

Α: «Οτι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ' ευχήν στην Αποικία / δεν μεν' η ελαχίστη αμφιβολία / και μ' όλο που οπωσούν τραβούμ' εμπρός / ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρός / να φέρουμε Πολιτικό Αναμορφωτή»

Π: «Γλυκεία ελπίς, εάν χάσω σε / και τί μοι μέλλει ο βίος;»

Α: «Στο κάτω - κάτω της γραφής και μες τα δάκρυα να ταφείς / δε θα μπορείς τόσο βαθιά τη Μοίρα σου να θάψεις / Κι ούτε και πρέπει ν' απορείς - ξεκίνησες πολύ νωρίς - / κι όλα τώρα πιο δύσκολα, όσο πολύ κι αν κλάψεις (...)»

(Ο Πάνος τον διακόπτει, ικετεύοντας. Του λέει για τον Θανάση και τον Τέρενς)

Π: «Τέσσερις μέρες μοναχά μού δωκε ν' ανιμένω / Κι απόκει να ξενητευτώ πολλά μακρά να πηαίνω / Και πώς να σ' αποχωριστώ, και πώς να σου μακρύνω / και πώς να ζήσω δίχως σου στο ξορισμόν εκείνο;»

Α: « (...) στο κάτω-κάτω της γραφής, είναι κι αστείο να κλαίει κανείς / για ένα χαμένο του όνειρο, για μιας ελπί­δας ράκη / εκτός αν θες τόσο πολύ, ο πόνος σου ν' αναπολεί / - με μιαμικρή δόση χαράς - ίσως τον Καρυ­ωτάκη»

Π: «Αλλ' όταν η μεγάλη κρίσις έλθει / η τόλμη κι η απόφασίς μας χάνονταν / ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει* / κι ολόγυρα απ' τα τείχη τρέχουμε / ζητώντας να γλιτώσουμε με τη φυγή».

Α: «Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ', ακουσθεί / αόρατος θίασος να περ­νά / με μουσικές εξαίσιες, με φωνές / - την τύχη σου που ενδίδει πια, τα έργα σου / που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου / που βγήκαν όλα πλά­νες, μη ανωφέλετα θρηνήσεις. / Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος, / αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που φεύγει»

Π: «Ολα τελείωσαν. Το σημείωμα νά 'το, / σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει, / αδιαφορία, συγχώρηση γεμάτο / για κείνον που θα κλαίει και θα διαβάζει».

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΧΩΡΙΣΜΟ

(Ο Αλέξης και ο Πάνος μιλούν επιτέλους ανοιχτά)

Α: «Ο ήλιος αυτός ήταν δικός μου και δικός σου: τον μοιραστήκαμε / ποιος υποφέρει πίσω από το χρυσαφί μεταξωτό ποιος πεθαίνει;»

Π: «Τι συμφορά, ενώ είσαι καμωμέ­νος / για τα ωραία και μεγάλα έργα

/ η άδικη αυτή σου η τύχη πάντα / ενθάρρυνσι κι επιτυχία να σε αρ­νείται* / να σ' εμποδίζουν ευτελείς συνήθειες, / και μικροπρέπειες, κι αδιαφορίες»

(Ο Αλέξης έχει αδυναμία στον Καβάφη - έστω κι αν δεν τον καταλαβαίνει πάντα)

Α: «Κι αν δεν μπορείς να κάμεις τη ζωή σου όπως τη θέλεις, / τούτο προσπάθησε τουλάχιστον / όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις /μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, / μες στες ποή^ές κινήσεις κι ομιλίες»

(Οι δύο πρωταγωνιστές γυρνούν και κοιτούν στα μάτια το κοινό)

ΜΑΖΙ: «Κι αν σας προσβάλει το έργο

μας, σκεφτείτε πως ήταν από πρόθεση. Καλή την τέχνη μας εδώ να μην τη

δείτε. Σαν να 'ταν μια ακόμα προσβολή

αυτή ήταν του τέλους μας η αρχή».

Καμία πέστροφα Πρεσπών και κανένα πούρο Κοχίμπα δεν τραυματίστηκε σε αυτήν την παράσταση. Οποιαδήποτε μοιότητα με πρόσωπα και πράγματα (δεν) είναι συμπτωματική. Η διάθεση, πάντως, είναι σίγουρα σατιρική. Οι ποιητές που δάνεισαν τα λόγια του ήταν ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ, ο Bivτσέντζzos Koρνάρos, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Γιάννns Ρίτσος, ο Κώστας Καρυωτάκης ο Nîkos Καββαδίας ο Avδpέas Κάλβος ο Μανόλης Αναγνωστάκςη (ως Μανούσος Φάσσης), ο Κωστής Παλαμάς και ...φυσικά-ο Κωνσταντίνος Καβάβης

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΩΣ ΠΟΙΗΤΕΣ

Του Ηλία Κανέλλη

Η ποίηση στην Ελλάδα είναι κομμάτι της εθνικής λαϊκής ιδεολογίας. Για πολλούς λόγους, αλλά και για έναν ακόμα: Επειδή διά της ελλειπτικότητος, του υπαινιγμού της ποιήσεως, μπορεί εύκολα κανείς να περάσει ως κάτι σημαντικότερο που δεν είναι. Η σχέση, δηλαδή, με την ποίηση μπορεί μεν να είναι ρηχή, είναι ωστόσο ευκολότερη από τη σχέση με εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία που απαιτούν άλλα επιτηδεύματα, καλλιτεχνικά, επιστημονικά, επαγγελματικά. Πολλοί μπορούν να κρυφτούν πίσω από την ποίηση, από τη μελαγχολία της, το διδακτισμό της, τον στόμφο της. Το αφηρημένο συχνά μπορεί να αποδεικνύεται ισχυρότερο από το συγκεκριμένο.

Θα το πω με ένα παράδειγμα. Στο «Μετέωρο βήμα του πελαργού», τη διάσημη ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου, αριστερή ταινία της μεταπολίτευσης, υπάρχει μια χαρακτηριστική σκηνή. Ενας πολιτικός (ο Μαρτσέλο Μαστρογιάννι) ανέρχεται στο βήμα της Βουλής για να εκφωνήσει έναν βαρυσήμαντο λόγο. Αντί μιας πολιτικής ομιλίας, μιας ανάλυσης δεδομένων ή, έστω, ενός καταστατικού κειμένου αρχών, ο πολιτικός (που προηγουμένως έχει γράψει κι ένα βιβλίο με τίτλο «Η μελαγχολία του τέλους του αιώνα») λέει κάτι λυρικό, αφηρημένο. Κι αυτό θεωρείται πιο πολιτικό από το συγκεκριμένο που θα περιείχε ένας συγκροτημένος πολιτικός λόγος - με αποτέλεσμα να δοξάζεται η πράξη του πολιτικού ο οποίος, αμέσως μετά, αποχωρεί από την πολιτική, για μια σιωπηλή ιδιώτευση. Πολλοί, θυμάμαι τότε, εξήραν τον ρόλο του πολιτικού που αποχωρεί από κάτι βρώμικο, όπως η πολιτική - ξεχνώντας ότι η δουλειά του οραματιστή πολιτικού δεν είναι να φεύγει από τα συγκεκριμένα προβλήματα αλλά να αναμετράται μαζί τους. Δεν είναι ο ποιητικός λήρος, αλλά η πράξη.

Η πολιτική πράξη στην Ελλάδα, όμως, ιδίως η αριστερή πολιτική πράξη, μπερδεύεται επικίνδυνα με τον ποιητικό λήρο. Δεν τον υποκαθιστά. Αλλά συχνά τον χρησιμοποιεί - άλλοτε ως μέσο παρέλκυσης και άλλοτε ως μέσο προσέλκυσης. Εύλογο. Εδώ απολύτως αποπνευματοποιημένες προσωπικότητες, όπως ο Τσίπρας κι ο Καμμένος, οχυρώνονται πίσω από τα «επιχειρήματα» της ποιήσεως ακόμα και για να χωρίσουν. Δεν θα εκφράζονταν ποιητικά οι ταλαντούχοι πολιτικοί του ΣΥΡΙΖΑ;

Πρώτος και καλύτερος στο ποιητικό ιδίωμα είναι ο Τάσος Κουράκης: «Δεν είναι ότι κόβω τα στήθη μου / για να συναντηθώ μαζί του / είναι ότι εκείνος ξεριζώνει το αιδοίο του / και γίνεται ένα μαζί μου / σε παραλληλία αφής».

Το ποιητικό σκίρτημα ένιωσε μέχρι και ο πατέρας Παππάς, ο Στέλιος, ο οποίος δημοσιοποίησε στα social media το opus magnum του, αφιερωμένο σε Νίκο και Αλέξη: «Το ταξίδι μακρύ, / το φορτίο βαρύ,/ εσείς Δρακογενιάς βλαστοί».

Σημαντικότερος όλως, πάντως, είναι ο πρωθυπουργικός σύμβουλος, ο Νίκος Καρανίκας. Ολιγογράφος μεν, εξηγείται γιατί κέρδισε τον πρωθυπουργό που τον πήρε στο γραφείο του. Δείγμα γραφής: «Χαίρε χαρά / Χαίρε θλίψη / Η σκέψη μου μεγαλώνει / αφού η αγκαλιά μικραίνει».

Συμπέρασμα: η ποίηση σε μια κυβέρνηση όπως αυτή του Τσίπρα είναι συχνά προαπαιτούμενο πολιτικής επάρκειας. Αλλά, φυσικά, σε ένα σύστημα εξουσίας, κανείς δεν γράφει με το αζημίωτο. Το εξηγούσε σε παλαιότερους αναγνώστες της προσυριζαϊκής «Αυγής», ως Μανούσος Φάσσης, ο Μανόλης Αναγνωστάκης: «Θέλω άνεση σουίτας / είμαι ποιητής της ήττας».

Π

ΠαλαμάςΞΗΗ