Τέσσερα κείμενα παρέμβασης, από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 05/03/17 |
1. Πρότυπα
Η Ελλάδα θα αλλάξει όταν στο κτίριο του ΕΜΠ θα οργανωθεί μία «ημέρα καριέρας» από μικρές και μεγάλες εταιρείες χωρίς να ανοίξει μύτη!
Του Αλέξη Παπαχελά
Μια κοινωνία χρειάζεται πρότυπα για να πάει μπροστά. Στην Ελλάδα ανατράφηκαν δύο γενιές με πρότυπα τον Τσε, τον Αρη και άλλα συναφή σύμβολα. Μια μεγάλη μερίδα από την αποκαλούμενη «γενιά του Πολυτεχνείου» έμαθε στα παιδιά της ότι όλα επιτρέπονται στον βωμό της διαμαρτυρίας και της... ελευθερίας. Φοιτητές μπορούσαν, και μπορούν, να διακόπτουν το μάθημα χωρίς να ρωτάνε κανέναν και να τα σπάνε με κάθε ευκαιρία. Ο υπερλαϊκισμός και η ψευτοαμφισβήτηση μπήκαν στο μεδούλι της μεταπολιτευτικής κουλτούρας μας. Φτάσαμε στο σημείο, καθηγητής σε ιδιωτικό σχολείο να εξηγεί ότι ο Χαρίλαος Τρικούπης έφερε πολλές ξένες επενδύσεις στη χώρα, «επειδή πήρε τα λεφτά από τους φτωχούς και τα έδωσε στους ξένους». Με τέτοια μυαλά δεν πάμε πουθενά. Χρειαζόμαστε επειγόντως αλλαγή προτύπων και νοοτροπίας. Γιατί αυτή η άρρωστη νοοτροπία δεν έχει μπολιάσει μόνο την Αριστερά. Αν δείτε τις ανακοινώσεις ορισμένων κλαδικών οργανώσεων της Ν.Δ. και βγάλετε το λογότυπο του κόμματος, δεν θα ξέρετε αν την έχει γράψει αριστερό ή ακροδεξιό κόμμα.
Η Ελλάδα της κρίσης έχει, ευτυχώς, διαθέσιμα πρότυπα. Οι συμπολίτες μας που κρύβονται πίσω από το Taxibeat, τη Workable, την Upstream μπορούν να εμπνεύσουν τη νέα γενιά που παλεύει να βρει τον δρόμο της μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Ο Ελληνας είναι από τη φύση του προσαρμοστικός, λατρεύει το ρίσκο και μεγαλουργεί όταν γίνεται εξωστρεφής. Ολα αυτά τα «σκότωσαν» το όραμα του διορισμού στο Δημόσιο, η τεμπελιά και η άθλια κατάσταση στους τόπους μάθησης και η νοοτροπία «τα περιμένω όλα έτοιμα». Τώρα που το ημισοβιετικό μοντέλο χρεοκόπησε, έχει έλθει η ώρα της αλλαγής.
Θα ρωτήσετε: «Πού τη βλέπεις εσύ αυτή την αλλαγή, τι καπνίζεις;». Και πράγματι, τώρα είναι δύσκολο να δει κανείς από πού θα ξεπηδήσουν οι δυνάμεις της δημιουργίας. Εχουμε μια κυβέρνηση που ονειρεύεται να χαμηλώσει τον κοινό παρονομαστή όσο πιο πολύ γίνεται. Ενα μεγάλο μέρος της κοινωνίας τρέφεται με τον φθόνο και το μίσος που έχουν τροφοδοτήσει η απελπισία και η φτωχοποίηση.
Η ελληνική κοινωνία, όμως, θέλει καθαρές κουβέντες και ένα μεγάλο reset. Κρατώντας ισορροπίες και με μισόλογα δεν αλλάζει κάτι, γιατί η κατάσταση είναι πολύ άρρωστη. Η μεγάλη πρόκληση είναι το πώς μεταδίδεις το όραμα του αυτοδημιούργητου, μη κρατικοδίαιτου επιχειρηματία στο καλό δημόσιο σχολείο, που στέκεται όρθιο χάρη στον σύλλογο γονέων που τα δίνει όλα για τα παιδιά του; Πώς σπας τον τοίχο της επικοινωνίας με εκείνους που έχουν κλείσει τα αυτιά από θυμό και σταματάς μια απομονωμένη ελίτ να αναμασά τα ίδια και τα ίδια αυτοθαυμαζόμενη; Υπάρχουν τρόποι, όπως υπάρχει και μια δημιουργική Ελλάδα μακριά από πολιτικούς, συνδικαλιστές, διαπλεκόμενους επιχειρηματίες, που προσπαθεί να ανασάνει κόντρα στα κύματα.
Η Ελλάδα θα αλλάξει όταν στο κτίριο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου θα οργανωθεί μία «ημέρα καριέρας» από μικρές και μεγάλες εταιρείες χωρίς να ανοίξει μύτη! Απέχουμε πολύ από μια τέτοια ημέρα; Αναζητούνται οι γενναίοι που θα επωμισθούν αυτό το στοίχημα.
2. Περί ανέμων...
Ως τάση, ο φιλελευθερισμός αποτελεί αναγκαία και από μιαν άποψη υγιή παρέκκλιση – εφόσον είναι βραχύβια.
Του Κώστα Ιορδανίδη
Στις 6 Ιανουαρίου 1960 ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός Χάρολντ Μακ Μίλαν, σε ομιλία του στο Κέιπ Τάουν της Νοτίου Αφρικής, προέβη στη δραματική διαπίστωση ότι «άνεμος αλλαγής πνέει στην ήπειρο και –είτε μας αρέσει είτε όχι– η αύξηση της εθνικής συνειδήσεως αποτελεί πλέον πολιτικό γεγονός». Επικριτές προσάπτουν στον Βρετανό πραγματιστή πρωθυπουργό ότι είχε δώσει τότε το σύνθημα της διαλύσεως της Αυτοκρατορίας.
Ανεμος αλλαγής, επίσης, πνέει στη Δύση σήμερα, εκπορευόμενος από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ενώπιον του Κογκρέσου ο πρόεδρος κ. Ντόναλντ Τραμπ προήγαγε την αντίληψη του οικονομικού εθνικισμού και προστατευτισμού, επικαλούμενος τον Αβραάμ Λίνκολν.
Κάποιοι θα σπεύσουν πιθανόν να προεξοφλήσουν το τέλος της «παγκοσμιοποιήσεως», αλλά σε άλματα λογικής αυτού του τύπου επιδίδεται κατά συνθήκη η Αριστερά, που προεξοφλεί με βεβαιότητα τις εξελίξεις και αναμένει εις τους αιώνες τη δικαίωση. Αναμφιβόλως όμως πρόκειται για μείζονα αλλαγή στην οικονομική θεώρηση που επικρατούσε έως τώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ανεμος αλλαγής πνέει και στην Ευρώπη, όπου μετά το δημοψήφισμα στη Βρετανία υπέρ της εξόδου από την Ε.Ε., αρχίζει να αποκτά σημαντικότατη απήχηση μεταξύ των πολιτών μία τάση επιστροφής στις παραδοσιακές αξίες ενός εκάστου έθνους. Κάποιοι θα σπεύσουν να προεξοφλήσουν το τέλος του φιλελευθερισμού. Θα αναμείνουν μάλλον για καιρό.
Ως τάση ο φιλελευθερισμός αποτελεί αναγκαία και από μιαν άποψη υγιή παρέκκλιση – εφόσον είναι βραχύβια· αποδεσμεύει δυνάμεις, συντρίβει απολιθώματα, αλλά δεν δημιουργεί στέρεο σύστημα, πολιτικό ή πολιτισμικό. Ωστόσο, καταστρέφοντας παραδοσιακές κοινωνικές συνήθειες των πολιτών, αποσυνθέτοντας τη φυσική συλλογική συνείδηση στα ατομικά συστατικά της μέρη, υποκαθιστώντας την παιδεία με δεξιότητες, ο φιλελευθερισμός προετοιμάζει τον δρόμο που είναι η άρνησή του: τον τεχνικό, μηχανικό, βάρβαρο έλεγχο, σε μία προσπάθεια να θεραπεύσει το χάος που δημιουργεί, υποστηρίζουν κάποιοι συντηρητικοί.
Σε αυτό το σημείο ακριβώς βρισκόμαστε και πάλι σήμερα. Εάν δηλαδή το ευρωπαϊκό σύστημα ευρίσκεται ενώπιον προκλήσεως σοβαρότατης αυτό οφείλεται σε μία απέλπιδα απόπειρα επιβολής ελέγχου, ενώ μία πολυεθνής οντότης έχει ανάγκη ευελιξίας στο εσωτερικό, προκειμένου να διατηρηθεί ως ενιαίο σύνολο.
Εάν, λόγου χάριν, οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούσαν με κανονιστικές διατάξεις τόσο απόλυτες και γενικής εφαρμογής, όπως συμβαίνει στην «ενωμένη» Ευρώπη, τότε θα είχαν πιθανόν εδώ και χρόνια διαλυθεί. Από την άποψη αυτή, ακόμη και εάν γινόταν πράξη το ιδεώδες της ευρωπαϊκής «πολιτικής ενοποιήσεως», υπήρχε κίνδυνος αυτό να προσομοιάζει μάλλον με το σοβιετικό παρά με το αμερικανικό μοντέλο.
Αυτές οι εγγενείς αδυναμίες του ευρωπαϊκού συστήματος προσδίδουν στον άνεμο αλλαγής που πνέει στην ήπειρο τον χαρακτήρα μιας επιστροφής στο παρελθόν, που διαφέρει από τη μια χώρα στην άλλη.
Η Βρετανία επιχειρεί να αξιοποιήσει την εμπειρία του αυτοκρατορικού της παρελθόντος και να προσδώσει νέα δυναμική σε σχέσεις που είχαν ατονήσει με χώρες της Κοινοπολιτείας.
Στη Γαλλία, η πρόεδρος του Εθνικού Μετώπου Μαρίν Λεπέν εξήγγειλε την Πέμπτη ότι οραματίζεται ένα κράτος που θα διαδραματίζει μείζονα ρόλο στην οικονομία. Μία κάποια επιστροφή στο κρατισμό του Σαρλ ντε Γκωλ, θα έλεγε κανείς. Οσο για την Ελλάδα, «πάμε όλοι μαζί Ευρώπη», όπως την εννοεί ο καθείς –εξυπακούεται– και επί του παρόντος με ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ
3. Διαπραγματεύσεις πελατειακής πολιτικής
Του Άγγελου Στάγκου
Η εικόνα που βγαίνει από την πορεία των διαπραγματεύσεων με την τρόικα, που έχει γίνει κουαρτέτο, για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης είναι πολύ θολή. Δεν προκύπτει κάτι ξεκάθαρο και, όπως φαίνεται, προχωρούν μετ’ εμποδίων, ίσως και να έχουν σκαλώσει (προσωρινά, έστω) για πολλούς και διάφορους λόγους. Ενας σημαντικός από τους οποίους είναι τα περιβόητα «αντίμετρα» που διαδραματίζουν κυρίαρχο λόγο στην προπαγάνδα της κυβέρνησης για να δικαιολογήσει το «ναι» της στα περαιτέρω μέτρα. Η κυβέρνηση θέλει να μοιράζει κατά το δοκούν τα κονδύλια των «καλών μέτρων», εφόσον επιτευχθεί πλεόνασμα 3,5% το 2018, το κουαρτέτο επιμένει να δαπανώνται στοχευμένα, κατόπιν συνεννόησης και με τρόπο που θα βοηθάει την ανάπτυξη. Να μη διανέμονται, δηλαδή, ως επιδόματα και γενικώς «δωράκια» σε κοινωνικά στρώματα με βασικό γνώμονα την ψηφοθηρία.
Αγνωστο πότε θα γίνουν εκλογές, αλλά από τη συμπεριφορά της κυβέρνησης το τελευταίο διάστημα είναι ότι προσβλέπει στην εξάντληση της θητείας της. Κάποιες ημέρες και εβδομάδες, ο πρωθυπουργός και το επιτελείο του «έπαιξαν» με την ιδέα των πρόωρων εκλογών, αλλά φαίνεται ότι καταστάλαξαν στην επιλογή της εξάντλησης της τετραετίας, αν φυσικά το καταφέρουν, καθώς δεν είναι πια σε θέση να ελέγξουν πλήρως τις εξελίξεις. Προς το παρόν, όμως, ή μάλλον από καιρό, εκείνο που κάνουν με συνέπεια και προσήλωση είναι η άσκηση ακραίας πελατειακής πολιτικής, με κορυφαίο παράδειγμα τη χορήγηση επιδόματος εν είδει 13ης σύνταξης σε ομάδες χαμηλοσυνταξιούχων. Το γεγονός ότι εκ των υστέρων αναγκάστηκαν από τους δανειστές να δηλώσουν ότι επρόκειτο για μία εφάπαξ καταβολή και δεν πρόκειται να το ξανακάνουν δεν σημαίνει τίποτα για τους Συρανέλ...
Είναι σαφές ότι αυτό το έχουν αντιληφθεί πλήρως οι δανειστές, που άλλωστε παρακολουθούν συνεχώς και αδιαλείπτως όλες τις κινήσεις της κυβέρνησης. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι αυξάνονται με ταχύτητα οι προσλήψεις στο Δημόσιο, ότι ο Αλ. Τσίπρας και οι δικοί του έχουν καταργήσει στην πράξη την αναλογία της πρόσληψης ενός για κάθε πέντε δημοσίους υπαλλήλους που φεύγουν και ότι αιχμές του δόρατος στην εφαρμογή της πελατειακής πολιτικής είναι ο υπουργός Επικρατείας Χρ. Βερναρδάκης και η υπουργός Διοικητικής Ανασυγκρότησης Ολγα Γεροβασίλη. Οχι ότι οι άλλοι υπουργοί πάνε πίσω, όμως από αυτούς τους δύο περνάει ο σχεδιασμός των προσλήψεων με κάποια μαζικότητα. Αυτοί σκαρφίζονται τα άρθρα και τις τροπολογίες που επιτρέπουν ή και επιβάλλουν την επαναπρόσληψη επίορκων, επιτυχόντων (επιλαχόντων, το σωστότερο) σε διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ προ δεκαετιών, που μετατρέπουν συμβασιούχους σε μονίμους και απαγορεύουν στους ΟΤΑ να ασκούν ενστάσεις σε αποφάσεις δικαστηρίων που δικαιώνουν υπαλλήλους που προσφεύγουν. Αυτές είναι μόνο μερικές από τις πελατειακές μεθοδεύσεις τους και οι δανειστές τις ξέρουν, γι’ αυτό και θέλουν να θέτουν δεσμευτικούς και συγκεκριμένους όρους στα πάντα.
Ακόμη και το αίτημα της Αθήνας προς την Παγκόσμια Τράπεζα για «τεχνική και οικονομική βοήθεια ώστε να αντιμετωπίσει προκλήσεις, όπως η μακροχρόνια ανεργία, η οικονομική ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη και η κοινωνική προστασία», αυτόν τον σκοπό εξυπηρετεί. Ακούγεται ότι το αίτημα αφορά δάνειο ύψους 3 δισ. για να χρηματοδοτηθούν περί τις 100.000 θέσεις εργασίας, ότι βοηθάει όσο και όπως μπορεί η Κομισιόν για να γίνει αποδεκτό, αλλά πέρα από αυτά επικρατεί ομίχλη αοριστίας και η μυρωδιά πελατειακής χρησιμοποίησής του είναι έντονη. Ελπίζεται ότι, αν τελικά το διοικητικό συμβούλιο της Παγκόσμιας Τράπεζας κάνει δεκτό το αίτημα, θα ζητήσει συγκεκριμένο σχέδιο, θα βάλει επίσης συγκεκριμένους όρους και κυρίως θα επιτηρεί από την πρώτη μέχρι την τελευταία στιγμή τη χρησιμοποίησή του. Για να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη και όχι για να προσληφθούν πελάτες της κυβέρνησης στον στενό ή ευρύτερο δημόσιο τομέα, ούτε για να αποκτήσει θεμέλια η λεγόμενη «νέα διαπλοκή».
Ολα τα παραπάνω δείχνουν ότι η κυβέρνηση Συρανέλ «παίζει τα ρέστα της» σε μία προσπάθεια να διευρύνει το δικό της πελατειακό κράτος, ενόψει των επόμενων εκλογών, όποτε αυτές διεξαχθούν. Δεν πρέπει να υπάρχει πάντως καμία αμφιβολία ότι δεν αρκείται στην εξασφάλιση ψήφων. Ταυτόχρονα προωθεί το σχέδιό της για εγκαθίδρυση δικούς της καθεστώτος, στόχο από τον οποίον ποτέ δεν παραιτήθηκε.
4.
τις γενιές, που σήμερα βρίσκονται στην παραγωγική τους περίοδο και η μοναδική προοπτική που ανοίγεται εμπρός σε αυτούς που δεν θα επιλέξουν τη μετανάστευση είναι να εργαστούν ώστε το νέο οικοδόμημα να μπορεί να αντέξει τις προκλήσεις της μετα-μετανεωτερικότητας και του ώριμου συστημικού πολυπολισμού. Το μετα-νεοελληνικό οικοδόμημα οφείλει να μπει γρήγορα σε συνθήκες κανονικότητας. Να δημιουργήσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο ως απαραίτητο συστατικό εσωτερικής συνοχής, να αναπτύξει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα είναι προσανατολισμένο στον πρωτογενή πλούτο. Να αναπτύξει μια νέα υψηλή στρατηγική που θα του επιτρέπει αφενός να επιβιώνει δημιουργικά σε μια εξαιρετικά δύσκολη γειτονιά και αφετέρου να ενισχύει το κύρος και το γόητρό του ως εργαλείο βελτίωσης της θέσης του στη συστημική κλίμακα ισχύος.
Το έξυπνο κράτος παρατηρεί τη γειτονιά του και αναγνωρίζει τα επιτυχημένα παραδείγματα που μπορεί να υιοθετήσει και το ίδιο ώστε να εξοικονομήσει χρόνο αλλά και πόρους. Στην Ανατολική Μεσόγειο το παράδειγμα που αναδεικνύεται ως το πλέον επιτυχημένο είναι αυτό του Ισραήλ. Ταυτοχρόνως, είναι και ένα μοντέλο κρατικής και κοινωνικής συγκρότησης που έχει ρεαλιστικές προοπτικές εφαρμογής από την αφυδατωμένη εξαιτίας της κρίσης ελληνική κοινωνία. Το Ισραήλ έχει την πολιτική κουλτούρα του αστικού φιλελεύθερου δημοκρατικού κράτους. Διαθέτει επίσης αίσθηση της ιστορικότητάς του, έχοντας επιτύχει σε μεγάλο βαθμό να μη λειτουργεί αυτή ως βαρίδι στην εξέλιξή του. Είναι κράτος που επιθυμεί τη διατήρηση του συστημικού status quo και προνοεί το ίδιο γι’ αυτό με εξελιγμένους αλλά όχι μαξιμαλιστικούς μηχανισμούς αυτοβοήθειας. Εχει ακόμα μια δραστήρια διασπορά και κυρίως τη ρεαλιστική συναίσθηση ότι στη διεθνή πολιτική η επιβίωση επιτυγχάνεται με την εφαρμογή του δόγματος «συν Αθηνά και χείρα κίνει».
Πριν από λίγα χρόνια, ενώ ήδη η Ελλάδα βρισκόταν αντιμέτωπη με το έρεβος των δομικών αστοχιών της, συζητούσα με έναν από τους πλέον πετυχημένους Ισραηλινούς guru των startups επιχειρήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, για τις δυσκολίες του ελληνικού ζητήματος εξαιτίας του αναχρονιστικού παραγωγικού μοντέλου της χώρας. «Τη δεκαετία του ’90 κι εμείς πορτοκάλια εξάγαμε και μέτριο τουριστικό προϊόν», μου είπε. «Σήμερα όμως είμαστε πρωταθλητές σε ζητήματα νέων τεχνολογιών, πράσινης ανάπτυξης, έρευνας και καινοτομίας. Αν το καταφέραμε εμείς, το μπορείτε κι εσείς».
Ηταν τα πιο αισιόδοξα λόγια που έχω ακούσει από το 2010 και μετά. Είναι απαραίτητο να μελετήσουμε το μοντέλο συγκρότησης του Ισραήλ και να το εφαρμόσουμε κι εμείς, υιοθετώντας τον δυναμισμό, την προσαρμοστικότητά του και την ευέλικτη καινοτομία του.
* Αν. καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Η Ελλάδα θα αλλάξει όταν στο κτίριο του ΕΜΠ θα οργανωθεί μία «ημέρα καριέρας» από μικρές και μεγάλες εταιρείες χωρίς να ανοίξει μύτη!
Του Αλέξη Παπαχελά
Μια κοινωνία χρειάζεται πρότυπα για να πάει μπροστά. Στην Ελλάδα ανατράφηκαν δύο γενιές με πρότυπα τον Τσε, τον Αρη και άλλα συναφή σύμβολα. Μια μεγάλη μερίδα από την αποκαλούμενη «γενιά του Πολυτεχνείου» έμαθε στα παιδιά της ότι όλα επιτρέπονται στον βωμό της διαμαρτυρίας και της... ελευθερίας. Φοιτητές μπορούσαν, και μπορούν, να διακόπτουν το μάθημα χωρίς να ρωτάνε κανέναν και να τα σπάνε με κάθε ευκαιρία. Ο υπερλαϊκισμός και η ψευτοαμφισβήτηση μπήκαν στο μεδούλι της μεταπολιτευτικής κουλτούρας μας. Φτάσαμε στο σημείο, καθηγητής σε ιδιωτικό σχολείο να εξηγεί ότι ο Χαρίλαος Τρικούπης έφερε πολλές ξένες επενδύσεις στη χώρα, «επειδή πήρε τα λεφτά από τους φτωχούς και τα έδωσε στους ξένους». Με τέτοια μυαλά δεν πάμε πουθενά. Χρειαζόμαστε επειγόντως αλλαγή προτύπων και νοοτροπίας. Γιατί αυτή η άρρωστη νοοτροπία δεν έχει μπολιάσει μόνο την Αριστερά. Αν δείτε τις ανακοινώσεις ορισμένων κλαδικών οργανώσεων της Ν.Δ. και βγάλετε το λογότυπο του κόμματος, δεν θα ξέρετε αν την έχει γράψει αριστερό ή ακροδεξιό κόμμα.
Η Ελλάδα της κρίσης έχει, ευτυχώς, διαθέσιμα πρότυπα. Οι συμπολίτες μας που κρύβονται πίσω από το Taxibeat, τη Workable, την Upstream μπορούν να εμπνεύσουν τη νέα γενιά που παλεύει να βρει τον δρόμο της μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Ο Ελληνας είναι από τη φύση του προσαρμοστικός, λατρεύει το ρίσκο και μεγαλουργεί όταν γίνεται εξωστρεφής. Ολα αυτά τα «σκότωσαν» το όραμα του διορισμού στο Δημόσιο, η τεμπελιά και η άθλια κατάσταση στους τόπους μάθησης και η νοοτροπία «τα περιμένω όλα έτοιμα». Τώρα που το ημισοβιετικό μοντέλο χρεοκόπησε, έχει έλθει η ώρα της αλλαγής.
Θα ρωτήσετε: «Πού τη βλέπεις εσύ αυτή την αλλαγή, τι καπνίζεις;». Και πράγματι, τώρα είναι δύσκολο να δει κανείς από πού θα ξεπηδήσουν οι δυνάμεις της δημιουργίας. Εχουμε μια κυβέρνηση που ονειρεύεται να χαμηλώσει τον κοινό παρονομαστή όσο πιο πολύ γίνεται. Ενα μεγάλο μέρος της κοινωνίας τρέφεται με τον φθόνο και το μίσος που έχουν τροφοδοτήσει η απελπισία και η φτωχοποίηση.
Η ελληνική κοινωνία, όμως, θέλει καθαρές κουβέντες και ένα μεγάλο reset. Κρατώντας ισορροπίες και με μισόλογα δεν αλλάζει κάτι, γιατί η κατάσταση είναι πολύ άρρωστη. Η μεγάλη πρόκληση είναι το πώς μεταδίδεις το όραμα του αυτοδημιούργητου, μη κρατικοδίαιτου επιχειρηματία στο καλό δημόσιο σχολείο, που στέκεται όρθιο χάρη στον σύλλογο γονέων που τα δίνει όλα για τα παιδιά του; Πώς σπας τον τοίχο της επικοινωνίας με εκείνους που έχουν κλείσει τα αυτιά από θυμό και σταματάς μια απομονωμένη ελίτ να αναμασά τα ίδια και τα ίδια αυτοθαυμαζόμενη; Υπάρχουν τρόποι, όπως υπάρχει και μια δημιουργική Ελλάδα μακριά από πολιτικούς, συνδικαλιστές, διαπλεκόμενους επιχειρηματίες, που προσπαθεί να ανασάνει κόντρα στα κύματα.
Η Ελλάδα θα αλλάξει όταν στο κτίριο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου θα οργανωθεί μία «ημέρα καριέρας» από μικρές και μεγάλες εταιρείες χωρίς να ανοίξει μύτη! Απέχουμε πολύ από μια τέτοια ημέρα; Αναζητούνται οι γενναίοι που θα επωμισθούν αυτό το στοίχημα.
2. Περί ανέμων...
Ως τάση, ο φιλελευθερισμός αποτελεί αναγκαία και από μιαν άποψη υγιή παρέκκλιση – εφόσον είναι βραχύβια.
Του Κώστα Ιορδανίδη
Στις 6 Ιανουαρίου 1960 ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός Χάρολντ Μακ Μίλαν, σε ομιλία του στο Κέιπ Τάουν της Νοτίου Αφρικής, προέβη στη δραματική διαπίστωση ότι «άνεμος αλλαγής πνέει στην ήπειρο και –είτε μας αρέσει είτε όχι– η αύξηση της εθνικής συνειδήσεως αποτελεί πλέον πολιτικό γεγονός». Επικριτές προσάπτουν στον Βρετανό πραγματιστή πρωθυπουργό ότι είχε δώσει τότε το σύνθημα της διαλύσεως της Αυτοκρατορίας.
Ανεμος αλλαγής, επίσης, πνέει στη Δύση σήμερα, εκπορευόμενος από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ενώπιον του Κογκρέσου ο πρόεδρος κ. Ντόναλντ Τραμπ προήγαγε την αντίληψη του οικονομικού εθνικισμού και προστατευτισμού, επικαλούμενος τον Αβραάμ Λίνκολν.
Κάποιοι θα σπεύσουν πιθανόν να προεξοφλήσουν το τέλος της «παγκοσμιοποιήσεως», αλλά σε άλματα λογικής αυτού του τύπου επιδίδεται κατά συνθήκη η Αριστερά, που προεξοφλεί με βεβαιότητα τις εξελίξεις και αναμένει εις τους αιώνες τη δικαίωση. Αναμφιβόλως όμως πρόκειται για μείζονα αλλαγή στην οικονομική θεώρηση που επικρατούσε έως τώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ανεμος αλλαγής πνέει και στην Ευρώπη, όπου μετά το δημοψήφισμα στη Βρετανία υπέρ της εξόδου από την Ε.Ε., αρχίζει να αποκτά σημαντικότατη απήχηση μεταξύ των πολιτών μία τάση επιστροφής στις παραδοσιακές αξίες ενός εκάστου έθνους. Κάποιοι θα σπεύσουν να προεξοφλήσουν το τέλος του φιλελευθερισμού. Θα αναμείνουν μάλλον για καιρό.
Ως τάση ο φιλελευθερισμός αποτελεί αναγκαία και από μιαν άποψη υγιή παρέκκλιση – εφόσον είναι βραχύβια· αποδεσμεύει δυνάμεις, συντρίβει απολιθώματα, αλλά δεν δημιουργεί στέρεο σύστημα, πολιτικό ή πολιτισμικό. Ωστόσο, καταστρέφοντας παραδοσιακές κοινωνικές συνήθειες των πολιτών, αποσυνθέτοντας τη φυσική συλλογική συνείδηση στα ατομικά συστατικά της μέρη, υποκαθιστώντας την παιδεία με δεξιότητες, ο φιλελευθερισμός προετοιμάζει τον δρόμο που είναι η άρνησή του: τον τεχνικό, μηχανικό, βάρβαρο έλεγχο, σε μία προσπάθεια να θεραπεύσει το χάος που δημιουργεί, υποστηρίζουν κάποιοι συντηρητικοί.
Σε αυτό το σημείο ακριβώς βρισκόμαστε και πάλι σήμερα. Εάν δηλαδή το ευρωπαϊκό σύστημα ευρίσκεται ενώπιον προκλήσεως σοβαρότατης αυτό οφείλεται σε μία απέλπιδα απόπειρα επιβολής ελέγχου, ενώ μία πολυεθνής οντότης έχει ανάγκη ευελιξίας στο εσωτερικό, προκειμένου να διατηρηθεί ως ενιαίο σύνολο.
Εάν, λόγου χάριν, οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούσαν με κανονιστικές διατάξεις τόσο απόλυτες και γενικής εφαρμογής, όπως συμβαίνει στην «ενωμένη» Ευρώπη, τότε θα είχαν πιθανόν εδώ και χρόνια διαλυθεί. Από την άποψη αυτή, ακόμη και εάν γινόταν πράξη το ιδεώδες της ευρωπαϊκής «πολιτικής ενοποιήσεως», υπήρχε κίνδυνος αυτό να προσομοιάζει μάλλον με το σοβιετικό παρά με το αμερικανικό μοντέλο.
Αυτές οι εγγενείς αδυναμίες του ευρωπαϊκού συστήματος προσδίδουν στον άνεμο αλλαγής που πνέει στην ήπειρο τον χαρακτήρα μιας επιστροφής στο παρελθόν, που διαφέρει από τη μια χώρα στην άλλη.
Η Βρετανία επιχειρεί να αξιοποιήσει την εμπειρία του αυτοκρατορικού της παρελθόντος και να προσδώσει νέα δυναμική σε σχέσεις που είχαν ατονήσει με χώρες της Κοινοπολιτείας.
Στη Γαλλία, η πρόεδρος του Εθνικού Μετώπου Μαρίν Λεπέν εξήγγειλε την Πέμπτη ότι οραματίζεται ένα κράτος που θα διαδραματίζει μείζονα ρόλο στην οικονομία. Μία κάποια επιστροφή στο κρατισμό του Σαρλ ντε Γκωλ, θα έλεγε κανείς. Οσο για την Ελλάδα, «πάμε όλοι μαζί Ευρώπη», όπως την εννοεί ο καθείς –εξυπακούεται– και επί του παρόντος με ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ",05/3/17 |
Του Άγγελου Στάγκου
Η εικόνα που βγαίνει από την πορεία των διαπραγματεύσεων με την τρόικα, που έχει γίνει κουαρτέτο, για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης είναι πολύ θολή. Δεν προκύπτει κάτι ξεκάθαρο και, όπως φαίνεται, προχωρούν μετ’ εμποδίων, ίσως και να έχουν σκαλώσει (προσωρινά, έστω) για πολλούς και διάφορους λόγους. Ενας σημαντικός από τους οποίους είναι τα περιβόητα «αντίμετρα» που διαδραματίζουν κυρίαρχο λόγο στην προπαγάνδα της κυβέρνησης για να δικαιολογήσει το «ναι» της στα περαιτέρω μέτρα. Η κυβέρνηση θέλει να μοιράζει κατά το δοκούν τα κονδύλια των «καλών μέτρων», εφόσον επιτευχθεί πλεόνασμα 3,5% το 2018, το κουαρτέτο επιμένει να δαπανώνται στοχευμένα, κατόπιν συνεννόησης και με τρόπο που θα βοηθάει την ανάπτυξη. Να μη διανέμονται, δηλαδή, ως επιδόματα και γενικώς «δωράκια» σε κοινωνικά στρώματα με βασικό γνώμονα την ψηφοθηρία.
Αγνωστο πότε θα γίνουν εκλογές, αλλά από τη συμπεριφορά της κυβέρνησης το τελευταίο διάστημα είναι ότι προσβλέπει στην εξάντληση της θητείας της. Κάποιες ημέρες και εβδομάδες, ο πρωθυπουργός και το επιτελείο του «έπαιξαν» με την ιδέα των πρόωρων εκλογών, αλλά φαίνεται ότι καταστάλαξαν στην επιλογή της εξάντλησης της τετραετίας, αν φυσικά το καταφέρουν, καθώς δεν είναι πια σε θέση να ελέγξουν πλήρως τις εξελίξεις. Προς το παρόν, όμως, ή μάλλον από καιρό, εκείνο που κάνουν με συνέπεια και προσήλωση είναι η άσκηση ακραίας πελατειακής πολιτικής, με κορυφαίο παράδειγμα τη χορήγηση επιδόματος εν είδει 13ης σύνταξης σε ομάδες χαμηλοσυνταξιούχων. Το γεγονός ότι εκ των υστέρων αναγκάστηκαν από τους δανειστές να δηλώσουν ότι επρόκειτο για μία εφάπαξ καταβολή και δεν πρόκειται να το ξανακάνουν δεν σημαίνει τίποτα για τους Συρανέλ...
Είναι σαφές ότι αυτό το έχουν αντιληφθεί πλήρως οι δανειστές, που άλλωστε παρακολουθούν συνεχώς και αδιαλείπτως όλες τις κινήσεις της κυβέρνησης. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι αυξάνονται με ταχύτητα οι προσλήψεις στο Δημόσιο, ότι ο Αλ. Τσίπρας και οι δικοί του έχουν καταργήσει στην πράξη την αναλογία της πρόσληψης ενός για κάθε πέντε δημοσίους υπαλλήλους που φεύγουν και ότι αιχμές του δόρατος στην εφαρμογή της πελατειακής πολιτικής είναι ο υπουργός Επικρατείας Χρ. Βερναρδάκης και η υπουργός Διοικητικής Ανασυγκρότησης Ολγα Γεροβασίλη. Οχι ότι οι άλλοι υπουργοί πάνε πίσω, όμως από αυτούς τους δύο περνάει ο σχεδιασμός των προσλήψεων με κάποια μαζικότητα. Αυτοί σκαρφίζονται τα άρθρα και τις τροπολογίες που επιτρέπουν ή και επιβάλλουν την επαναπρόσληψη επίορκων, επιτυχόντων (επιλαχόντων, το σωστότερο) σε διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ προ δεκαετιών, που μετατρέπουν συμβασιούχους σε μονίμους και απαγορεύουν στους ΟΤΑ να ασκούν ενστάσεις σε αποφάσεις δικαστηρίων που δικαιώνουν υπαλλήλους που προσφεύγουν. Αυτές είναι μόνο μερικές από τις πελατειακές μεθοδεύσεις τους και οι δανειστές τις ξέρουν, γι’ αυτό και θέλουν να θέτουν δεσμευτικούς και συγκεκριμένους όρους στα πάντα.
Ακόμη και το αίτημα της Αθήνας προς την Παγκόσμια Τράπεζα για «τεχνική και οικονομική βοήθεια ώστε να αντιμετωπίσει προκλήσεις, όπως η μακροχρόνια ανεργία, η οικονομική ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη και η κοινωνική προστασία», αυτόν τον σκοπό εξυπηρετεί. Ακούγεται ότι το αίτημα αφορά δάνειο ύψους 3 δισ. για να χρηματοδοτηθούν περί τις 100.000 θέσεις εργασίας, ότι βοηθάει όσο και όπως μπορεί η Κομισιόν για να γίνει αποδεκτό, αλλά πέρα από αυτά επικρατεί ομίχλη αοριστίας και η μυρωδιά πελατειακής χρησιμοποίησής του είναι έντονη. Ελπίζεται ότι, αν τελικά το διοικητικό συμβούλιο της Παγκόσμιας Τράπεζας κάνει δεκτό το αίτημα, θα ζητήσει συγκεκριμένο σχέδιο, θα βάλει επίσης συγκεκριμένους όρους και κυρίως θα επιτηρεί από την πρώτη μέχρι την τελευταία στιγμή τη χρησιμοποίησή του. Για να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη και όχι για να προσληφθούν πελάτες της κυβέρνησης στον στενό ή ευρύτερο δημόσιο τομέα, ούτε για να αποκτήσει θεμέλια η λεγόμενη «νέα διαπλοκή».
Ολα τα παραπάνω δείχνουν ότι η κυβέρνηση Συρανέλ «παίζει τα ρέστα της» σε μία προσπάθεια να διευρύνει το δικό της πελατειακό κράτος, ενόψει των επόμενων εκλογών, όποτε αυτές διεξαχθούν. Δεν πρέπει να υπάρχει πάντως καμία αμφιβολία ότι δεν αρκείται στην εξασφάλιση ψήφων. Ταυτόχρονα προωθεί το σχέδιό της για εγκαθίδρυση δικούς της καθεστώτος, στόχο από τον οποίον ποτέ δεν παραιτήθηκε.
4.
τις γενιές, που σήμερα βρίσκονται στην παραγωγική τους περίοδο και η μοναδική προοπτική που ανοίγεται εμπρός σε αυτούς που δεν θα επιλέξουν τη μετανάστευση είναι να εργαστούν ώστε το νέο οικοδόμημα να μπορεί να αντέξει τις προκλήσεις της μετα-μετανεωτερικότητας και του ώριμου συστημικού πολυπολισμού. Το μετα-νεοελληνικό οικοδόμημα οφείλει να μπει γρήγορα σε συνθήκες κανονικότητας. Να δημιουργήσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο ως απαραίτητο συστατικό εσωτερικής συνοχής, να αναπτύξει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα είναι προσανατολισμένο στον πρωτογενή πλούτο. Να αναπτύξει μια νέα υψηλή στρατηγική που θα του επιτρέπει αφενός να επιβιώνει δημιουργικά σε μια εξαιρετικά δύσκολη γειτονιά και αφετέρου να ενισχύει το κύρος και το γόητρό του ως εργαλείο βελτίωσης της θέσης του στη συστημική κλίμακα ισχύος.
Το έξυπνο κράτος παρατηρεί τη γειτονιά του και αναγνωρίζει τα επιτυχημένα παραδείγματα που μπορεί να υιοθετήσει και το ίδιο ώστε να εξοικονομήσει χρόνο αλλά και πόρους. Στην Ανατολική Μεσόγειο το παράδειγμα που αναδεικνύεται ως το πλέον επιτυχημένο είναι αυτό του Ισραήλ. Ταυτοχρόνως, είναι και ένα μοντέλο κρατικής και κοινωνικής συγκρότησης που έχει ρεαλιστικές προοπτικές εφαρμογής από την αφυδατωμένη εξαιτίας της κρίσης ελληνική κοινωνία. Το Ισραήλ έχει την πολιτική κουλτούρα του αστικού φιλελεύθερου δημοκρατικού κράτους. Διαθέτει επίσης αίσθηση της ιστορικότητάς του, έχοντας επιτύχει σε μεγάλο βαθμό να μη λειτουργεί αυτή ως βαρίδι στην εξέλιξή του. Είναι κράτος που επιθυμεί τη διατήρηση του συστημικού status quo και προνοεί το ίδιο γι’ αυτό με εξελιγμένους αλλά όχι μαξιμαλιστικούς μηχανισμούς αυτοβοήθειας. Εχει ακόμα μια δραστήρια διασπορά και κυρίως τη ρεαλιστική συναίσθηση ότι στη διεθνή πολιτική η επιβίωση επιτυγχάνεται με την εφαρμογή του δόγματος «συν Αθηνά και χείρα κίνει».
Πριν από λίγα χρόνια, ενώ ήδη η Ελλάδα βρισκόταν αντιμέτωπη με το έρεβος των δομικών αστοχιών της, συζητούσα με έναν από τους πλέον πετυχημένους Ισραηλινούς guru των startups επιχειρήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, για τις δυσκολίες του ελληνικού ζητήματος εξαιτίας του αναχρονιστικού παραγωγικού μοντέλου της χώρας. «Τη δεκαετία του ’90 κι εμείς πορτοκάλια εξάγαμε και μέτριο τουριστικό προϊόν», μου είπε. «Σήμερα όμως είμαστε πρωταθλητές σε ζητήματα νέων τεχνολογιών, πράσινης ανάπτυξης, έρευνας και καινοτομίας. Αν το καταφέραμε εμείς, το μπορείτε κι εσείς».
Ηταν τα πιο αισιόδοξα λόγια που έχω ακούσει από το 2010 και μετά. Είναι απαραίτητο να μελετήσουμε το μοντέλο συγκρότησης του Ισραήλ και να το εφαρμόσουμε κι εμείς, υιοθετώντας τον δυναμισμό, την προσαρμοστικότητά του και την ευέλικτη καινοτομία του.
* Αν. καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου